ബ്രഹ്മേന്ദുബിമ്ബസ്ഫുരിതശ് ചിജ്ജ്യോത്സ്നാച്ഛാമൃതദ്രവഃ । ദിക്കാലാസമ്ഭവാത് സര്ഗോ നേശ്വരാദ് വ്യതിരിച്യതേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പൂർണ്ണചന്ദ്രപ്രഭയിൽ തെളിയുന്ന അത്മാവിന്റെ അമൃതസമാനമായ സാരം ദിശയിലും കാലത്തിലും നിന്നുമല്ല ഉദയിക്കുന്നത്. സൃഷ്ടി ഭഗവാനിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതുമല്ല.
അദിഗാദ്യ് അസ്ഫുരച് ചൈവ പരേ സ്ഫുരതി ഭാസുരമ് । ജഗദാദ്യാത്മകം ചിത്ത്വം ചക്രൌഘത്വമ് ഇവാമ്ഭസി
ആദിയിൽ അതു വ്യക്തമല്ല; പിന്നെ പരമത്തിൽ അതു തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ സാരമായ മനസ്സ്, വെള്ളത്തിൽ ചുഴികൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, പലവിധ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
മജ്ജനോന്മജ്ജനാരാവൈര് വിവര്താവര്തവേഷ്ടനൈഃ । അച്ഛിന്നാനുപദം ക്ഷീണാ വാതി സര്ഗസരിച് ചിരമ്
മുഴുകലും പൊങ്ങലും ഉണരുന്ന ശബ്ദങ്ങളോടും, ചുഴലിയും തിരിയലുമായി, സൃഷ്ടിയുടെ നദി ഇടവേളയില്ലാതെ തുടർച്ചയായി ഒഴുകുന്നു, അതിന്റെ ശക്തി തീരുന്നവരെ.
യഥാവര്തൈḫ പയോ യാതി ധൂമോ യാതി യഥാ നഭഃ । തഥാ ജഡാത്മകതയാ തൃതീയസ് സര്ഗ ഏതയോഃ
വെള്ളം ചുഴികളോടെ ഒഴുകുന്നതുപോലെയും, പുക ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നതുപോലെയും, അജഡസ്വഭാവമുള്ള ഈ മൂന്നാമത്തെ സൃഷ്ടിയും അവ രണ്ടിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നത്.
ദാരുണി ക്രകചച്ഛേദേ യഥാവര്താദികം തഥാ । അദിഗാദൌ പരേ സര്ഗസ് തദ് ഏതദ്രൂപവാന് അയമ്
മരച്ചില്ല കഷ്ണം കത്തിയാൽ ആദ്യം ചലനം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ, അദൃശ്യമായതിന്റെ തുടക്കത്തിലും പരമമായതിലുമാണ് ഈ സൃഷ്ടി ഇങ്ങനെയൊരു രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നത്.
സംസാരകദലീസ്തമ്ഭാദ് വിനാ സങ്കല്പപല്ലവാത് । മൃദുനോ ഽപി ദൃഷത്ക്രൂരാന് ന കിഞ്ചില് ലഭ്യതേ ഽന്തരാത്
ലോകസമുദായത്തിന്റെ വാഴക്കൊമ്പിൽ, മനസ്സിലെ ഭാവനയുടെ ഇളയ ഇലകൾ ഇല്ലാതെ, അകത്തുനിന്ന് കഠിനമോ ക്രൂരമോ ഉറപ്പുള്ളതോ ഒന്നും കിട്ടാനാവില്ല.
സഹസ്രഖുരമൂര്ധാക്ഷികരവക്ത്രേഹിതേഹിതമ് । നാനാദ്രിതരുദിഗ്ദേശസരിത്പ്രാദേശമാത്രകമ്
ആയിരം കുതിരപ്പാദങ്ങളും തലകളും കണ്ണുകളും കൈകളും വായുകളും പ്രവർത്തികളും ഉള്ളത്, വിവിധ പർവതങ്ങൾ, കാടുകൾ, ദിശകൾ, നദികൾ എന്നിവയുടെ പരിധിയിലാണു മാത്രം അളക്കാൻ കഴിയുന്നത്.
അന്തശ്ശൂന്യമ് അസാരാത്മ ബഹുരാഗോപരഞ്ജിതമ് । സ്ഫുരദ്വിരാഗവിഹിതമാര്ജനാമാത്രതര്ജനമ്
അകത്ത് ശൂന്യവും അസാരവുമാണ്, എന്നാൽ അനേകം ആസക്തികളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വിരാഗത്തിന്റെ കളിയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ ഭാവം മാത്രം ഭീഷണി കാണിക്കുന്നു.
സസുരാസുരഗന്ധര്വവിദ്യാധരമഹോരഗമ് । ജഡാത്മപവനസ്പന്ദി ജഡചേതനചേതിതമ്
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഗന്ധർവ്വരും വിദ്യാധരന്മാരും മഹാസർപ്പങ്ങളും, ജഡമായതും ആത്മാവും കാറ്റും ചലനവും, ജഡവും ചൈതന്യവും അജഡവും — ഇവയൊക്കെയും ചേർന്ന്,
പടേ ചിത്രമഹാരാജ്യമ് ഇവ ഭാസുരസുന്ദരമ് । പരാമര്ശാസഹം ചാരു വികല്പസ്ഫൂര്ജിതം ജഗത്
ഒരു വസ്ത്രത്തിൽ വരച്ചിരിക്കുന്ന മനോഹരമായ രാജ്യംപോലെ, ഈ ലോകം ഭംഗിയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. മനസ്സിന്റെ കളിയിലൂടെയാണ് ഇതെല്ലാം ഉദിക്കുന്നത്; ചിന്തയാൽ പിടികൂടാൻ കഴിയാത്തതും അത്രമേൽ ആകർഷണീയവുമാണ്.
സ്പന്ദാത്മനി വികല്പാംശേ പ്രതിഭാസത്യരൂപിണി । സംവിത് പ്രസരതി ഭ്രാന്തൌ തൈലബിന്ദുര് ഇവാമ്ഭസി
ചലനമുള്ള ആത്മാവിൽ, ഭ്രമയുടെ രൂപമായ ഭാവനയുടെ ഭാഗത്താണ്, ബോധം തെറ്റിദ്ധാരണയിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. ഇത് വെള്ളത്തിൽ എണ്ണത്തുള്ളി പടരുന്നതുപോലെയാണ്.
ഹൃല്ലേഖാജാലവിസരൈസ് സര്ഗാവര്തവിവര്തനൈഃ । വിസരത്സ്നേഹസമ്മിശ്രജഡാനുശയചര്വണൈഃ
ഹൃദയത്തിലെ ആലോചനകളുടെ വലകളും സൃഷ്ടിയുടെ ചുഴലികളും ഒഴുകുന്ന മോഹം കലർന്ന ജഡസ്വഭാവങ്ങളുടെ ആവർത്തനവും ചേർന്ന്,
അഹമിത്യാദിവിദ്രൂപേ വികല്പേനോന്മുഖീ സതീ । ന പരാദ് വ്യതിരിക്തൈഷാ ജലത്വാദ് ഇവ തോയതാ
ഞാൻ ഇതാണ് എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഭാവനയിലേക്കു മനസ്സ് ചായുമ്പോൾ, അതു പരമത്തിനെന്തെങ്കിലും വേറെയാണെന്നില്ല; വെള്ളത്തിന് വെള്ളമായിരിക്കുക വേറെയല്ലാത്തതുപോലെ.
വിദാ നിത്യസ് സ്വ ആത്മൈവ സര്ഗ ഇത്യ് അഭിധീയതേ । ഭൂത്വാഹമ് ഇതി തേനാന്യോ ന സര്ഗോ ഽസ്തി ന സര്ഗകഃ
നിത്യമായ ആത്മാവാണ് സൃഷ്ടി എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്; 'ഞാൻ ആകുന്നു' എന്നതായപ്പോൾ വേറൊരു സൃഷ്ടിയും സ്രഷ്ടാവും ഇല്ല.
സ്പന്ദാത്മതായാം ശാന്തായാം യഥാ സ്പന്ദം ജലദ്രവഃ । ന വേത്തി ജഗദാഭാസം ചിതḫ പ്രസരണം തഥാ
കമ്പനിയായ സ്വഭാവം ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോൾ, വെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് തിരകളെ അറിയാത്തതുപോലെ, വികസിച്ചിരിക്കുന്ന ചൈതന്യം ലോകത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷതയെ അറിയുന്നില്ല.
ആവര്തത്വേ തരങ്ഗത്വം ന യഥാ വേത്ത്യ് അപാം ദ്രവഃ । തഥാ ചിദ് ആത്മവ്യോമത്വേ ന വ്യോമത്വാദി വേത്തി ഹി
ചുഴലിക്കാറ്റായിരിക്കുമ്പോൾ വെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് തിരയായിരിക്കുന്നതിനെ അറിയാത്തതുപോലെ, ആത്മാവായ ആകാശം എന്ന നിലയിൽ ചൈതന്യം നിലകൊള്ളുമ്പോൾ ആകാശസ്വഭാവം മുതലായവയെ അറിയുന്നില്ല.
ദേശകാലാദിനിര്മാണപൂര്വകം വേദനം വിദഃ । സര്ഗാത്മകത്വാത് തേനാമ്ബു ദ്രവസാമ്യം ന ദൂരഗമ്
സ്ഥലം, കാലം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് ശേഷം മാത്രമേ അനുഭവം ഉണ്ടാകൂ. അനുഭവം സൃഷ്ടിയുടെ സ്വഭാവമുള്ളതുകൊണ്ട്, വെള്ളത്തിന്റെ ദ്രവസ്വഭാവം അതിനോട് വളരെ അടുത്തതാണ്.
മനോഽഹമ്ഭാവബുദ്ധ്യാദി യത് കിഞ്ചിന് നാമ വേദനമ് । അവിദ്യാം വിദ്ധി യത്നേന പൌരുഷേണാശു നശ്യതി
മനസ്സ്, അഹംഭാവം, ബുദ്ധി തുടങ്ങിയ ഏതെങ്കിലും അനുഭവം അജ്ഞാനമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. മനുഷ്യന്റെ ശ്രമത്താൽ അതിനെ വേഗത്തിൽ നശിപ്പിക്കാം.
അര്ധം മിഥസ് സങ്കഥയാ ഭാഗശ് ശാസ്ത്രവിചാരണൈഃ । ആത്മപ്രയത്നതശ് ശിഷ്ടമ് അവിദ്യായാ നിവര്തതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ പാതി പരസ്പര ചർച്ചയിലൂടെ മാറിപ്പോകുന്നു; ഒരു ഭാഗം ശാസ്ത്രചിന്തയിലൂടെ; ശേഷിക്കുന്നതെല്ലാം സ്വന്തം ശ്രമത്തിലൂടെ അകറ്റാം.
ചതുര്ഭാഗാത്മനി കൃതേ ഇത്യ് അവിദ്യാക്ഷയേ ക്രമാത് । സമകാലം ച യച് ഛിഷ്ടം തദ് അനാമാര്ഥസദസത്
നാലിലൊന്ന് മാത്രം ഉള്ളിൽ ശേഷിക്കുമ്പോൾ അജ്ഞാനം ക്രമമായി ഇല്ലാതാകുന്നു. അതേ സമയം ശേഷിക്കുന്നതെന്തെങ്കിലും അതിന് അർത്ഥവുമില്ല, അർത്ഥശൂന്യവുമല്ല.
അര്ധം മിഥസ്സങ്കഥയാ ഭാഗശ് ശാസ്ത്രവിചാരണൈഃ । ആത്മപ്രയത്നതോ ഭാഗẖ കഥം തസ്യാ നിവര്തതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പരസ്പര ചർച്ചയിലൂടെ, മറ്റൊരു ഭാഗം ശാസ്ത്രചിന്തയിലൂടെ, ശേഷിച്ച ഭാഗം സ്വയം ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടാണ് നീക്കം ചെയ്യുന്നത്. ആ ശേഷിച്ച അജ്ഞാനഭാഗം എങ്ങനെ മാറുന്നു എന്നു പറയാമോ?
സമകാലം ക്രമാച് ചേതി മുനിനാഥ കിമ് ഉച്യതേ । തദ് അനാമാര്ഥസച് ചേതി തച് ചാസച് ചേതി കിം വദ
അത് ഒരേസമയം ആണോ അല്ലെങ്കിൽ ക്രമമായി ആണോ മാറുന്നത് എന്ന് മഹർഷികളിലെ പ്രധാനനായവനേ, എന്താണ് പറയപ്പെടുന്നത്? ശേഷിപ്പുള്ളത് സത്യമായോ അസത്യമായോ ആണോ? അതെന്താണെന്ന് പറയൂ.
സുജനേന വിരക്തേന സംസാരോത്തരണാര്ഥിനാ । സഹ വാധ്യാത്മവിദുഷാ സംസൃതിം പ്രവിചാരയേത്
നല്ല മനസ്സുള്ള, വിരക്തനായ, സംസാരസമുദ്രം കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, ആത്മവിദ്യയിലുള്ള ജ്ഞാനമുള്ളവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഈ ജനനമരണചക്രം പരിശോധിക്കണം.
യതẖ കുതശ്ചിദ് അന്വിഷ്യ സവിരാഗമ് അമത്സരമ് । ജനം സുജനമ് ആത്മജ്ഞം യത്നേനാരാധയേദ് ബുധമ്
എവിടെയായാലും, വിരക്തനും, അസൂയയില്ലാത്തവനും, ആത്മജ്ഞാനമുള്ളവനും ആയ ഒരു ജ്ഞാനിയെ പരിശ്രമിച്ച് അന്വേഷിച്ചു കണ്ടെത്തി, അത്തരം സജ്ജനനെ ആദരിക്കണം.
സമ്പന്നേ സങ്ഗമേ സാധോര് അവിദ്യാര്ധം ക്ഷയം ഗതമ് । വിദ്ധി വേദ്യവിദാം ശ്രേഷ്ഠ ജ്യേഷ്ഠശ്രേഷ്ഠദശോദയാത്
നല്ലവരുമായി സാന്നിധ്യം ലഭിച്ചാൽ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ പാതി നശിച്ചുപോകുന്നു. ജ്ഞാനികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇതാണ് ഉത്തമമായ അവസ്ഥ ഉദയിക്കുന്നത് എന്ന് നീ അറിയണം.
അര്ധം സജ്ജനസമ്പര്കാദ് അവിദ്യായാ വിനശ്യതി । ചതുര്ഭാഗസ് തു ശാസ്ത്രോക്തൈശ് ചതുര്ഭാഗസ് സ്വയത്നതഃ
നല്ലവരുമായി ഇടപഴകുന്നതിലൂടെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ പാതി നശിക്കും; ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നതിലൂടെ നാലിലൊന്ന്, സ്വയം ശ്രമിക്കുന്നതിലൂടെ മറ്റൊരു നാലിലൊന്ന് അജ്ഞാനം ഇല്ലാതാകും.
ഏകോ ഽഭിലാഷ ഉത്പന്നോ ഭോഗേഭ്യശ് ച നിവാര്യതേ । തത് ക്ഷയം യാത്യ് അവിദ്യായാശ് ചതുര്ഥോ ഽംശസ് സ്വയത്നതഃ
ഒരു ആഗ്രഹം ഉദിച്ചാൽ അതിനെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറ്റുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് സ്വയം ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കാം.
സാധുസങ്ഗമശാസ്ത്രാര്ഥസ്വയത്നൈẖ ക്ഷീയതേ മലമ് । ഏകൈകേനാഥ സര്വൈശ് ച സമകാലം ക്രമാദ് അപി
നല്ലവരുമായി സാന്നിധ്യം, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കൽ, സ്വയം ശ്രമം—ഇവയൊന്നൊന്നായി, എല്ലാം ചേർന്നോ, അല്ലെങ്കിൽ ക്രമമായി ചെയ്താലും, മനസ്സിലെ മലിനത കുറയുന്നു.
യദ് അവിദ്യാക്ഷയൈകാത്മ നകിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദ് ഏവ വാ । ശിഷ്യതേ തത് പരം പ്രാഹുര് അനാമാര്ഥമ് അസച് ച സത്
അജ്ഞാനം പൂര്ണമായി നശിച്ചാല്, അവശേഷിക്കുന്നതു ഒന്നുമാകാമല്ലോ, അല്ലെങ്കില് ഏതെങ്കിലും ചെറിയതായിരിക്കും. അതിനെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായതും, ലക്ഷ്യമില്ലാത്തതും, അസത്യമാണെങ്കിലും സത്യമായതായും പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മേദം ഘനമ് അജരാദ്യ് അനന്തമ് ഏകം സങ്കല്പസ്ഫുരണമ് അനാദ്യ് അനന്തമ് ഏവ । ബുദ്ധ്വൈവം വ്യപഗതമാനമേയമോഹോ നിര്വാണḫ പരിവിഹരന് വിശോകമ് ആസ്സ്വ
ഇതാണ് ബ്രഹ്മം: ഉറപ്പുള്ളത്, വയസ്സില്ലാത്തത്, അനന്തമായത്, ഏകമായത്, ശുദ്ധമായ മനസ്സിന്റെ വികാസം, ആദിയില്ലാത്തത്, അന്ത്യമില്ലാത്തത്. ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, അഭിമാനവും അളക്കലും മായയും വിട്ട്, ദു:ഖമില്ലാതെ, ശാന്തതയോടെ, നിര്വാണത്തില് സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കൂ.