യദ് ഇദം വച്മി തത് സര്വമ് ഓം ഇത്യ് ആദാതുമ് അര്ഹസി । അസ്മാഭിശ് ചിരമ് അന്വിഷ്ടം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ഞാൻ പറയുന്ന എല്ലാം നീ 'ഓം' എന്നതോടെ സ്വീകരിക്കണം. ഇത് ഞങ്ങൾ ഏറെക്കാലമായി അന്വേഷിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനി ഇതിൽ കൂടുതൽ ആലോചന വേണ്ട.
യത് കിഞ്ചിത് സ്വദതേ ഽന്തസ് തേ വസ്തു വസ്തുതയാശ്രിതമ് । തദ് അസ്വാദ്വ് ഇതി നിര്വിഘ്നം ത്യജംസ് തിഷ്ഠ യഥാസുഖമ്
നിന്റെ ഉള്ളിൽ യഥാർത്ഥതയുള്ളതെന്നു തോന്നുന്ന എന്തും, അതിന്റെ രുചി അശുദ്ധമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കൂ. ആശങ്കയില്ലാതെ, മനസ്സിലൊരു ശാന്തിയോടെ ഇരിക്കൂ.
നിരഹങ്കാരിതാം സത്യാം ബുധ്യസ്വാബോധമ് ഉത്സൃജന് । നാസി ത്വം ചിരമ് അപ്യ് അന്തḫ പ്രേക്ഷിതോ ഽസി ന ലക്ഷ്യസേ
നിജമായ അഹംഭാവരഹിതാവസ്ഥയിൽ, ബോധം മാത്രം അറിഞ്ഞ് മറ്റെല്ലാം വിട്ടുകളയണം. നീ എത്രകാലം നോക്കിയാലും കാണപ്പെടുന്നവനല്ല.
നാഹന്ത്വമ് അസ്തി ന ജഗദ് ഇതി നിശ്ചയിനസ് തവ । സര്വമ് അസ്തി ശിവം തച് ച ന ദുẖഖായ സുഖായ നോ
'ഞാൻ ഇല്ല, നീ ഇല്ല, ലോകം ഇല്ല' എന്നുറപ്പുള്ള നിനക്ക് എല്ലാം ശുഭമായതായാണ് അനുഭവം. അതിനാൽ ദുഃഖമോ സുഖമോ ഒന്നുമില്ല.
കിമ് അജ്ഞത്വാജ് ജഗജ് ജാതം ജഗതോ ഽഥ കിമ് അജ്ഞതാ । വിചാര്യാപീതി നോ വിദ്മ ഏകത്വാദ് അലമ് ഏതയോഃ
എന്താണ് അറിയാതെ ഈ ലോകം ഉദിച്ചുവന്നത്? അല്ലെങ്കിൽ ലോകത്തിൽ അറിയപ്പെടാത്തത് എന്താണ്? ആലോചിച്ചാൽ, ഇതിന്റെ ഉത്തരം നമുക്ക് അറിയില്ല; രണ്ടും ഒന്നാണെന്നതുകൊണ്ട്, ഈ ചോദ്യം ഉപേക്ഷിക്കാം.
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുവദ് വിശ്വം അവസ്തുത്വാത് സദ് അപ്യ് അസത് । യച് ചേദം ഭാതി തത്രൈവ കിഞ്ചിദ് ഇത്യ് ഏവ നിശ്ചയഃ
മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളംപോലെ, ഈ ലോകം ഉണ്ടെങ്കിലും അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമില്ല; ഇവിടെ കാണുന്നതെല്ലാം ഏതോ ഒന്നാണെന്നുറപ്പാണ്, അതിലധികം ഒന്നുമില്ല.
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുവദ് വിശ്വം അവസ്തുത്വാത് സദ് അപ്യ് അസത് । യച് ചേദം ഭാതി തദ് ബ്രഹ്മ നകിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദ് ഏവ വാ
മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളംപോലെ, ലോകം ഉണ്ടെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമില്ല; ഇവിടെ കാണുന്നതെല്ലാം ബ്രഹ്മമാണോ, ഒന്നുമല്ലയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏതോ ഒന്നാണോ എന്നതിൽ ഉറപ്പില്ല.
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുവദ് വിശ്വം ന സന് നാസന് ന കിഞ്ചന । പ്രതിഭാസവശാത് സത്യമ് അവസ്തുത്വാദ് അസത് സദാ
മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളംപോലെ, ഈ ലോകം ഇല്ലെന്നും ഉണ്ട് എന്നും പറയാനാവില്ല, ഒന്നാണെന്നും പറയാനാവില്ല; പ്രത്യക്ഷതയുടെ ശക്തിയാൽ യഥാർത്ഥംപോലെ തോന്നുന്നു, പക്ഷേ യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതുകൊണ്ട് എപ്പോഴും അസത്യമാണ്.
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുവദ് വിശ്വം നാസ്തി സത്യമ് അഥാസ്തി ച । പ്രതിഭാതാപി നാസ്ത്യ് അത്ര തദഭാവാദ് അതശ് ശിവമ്
മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളംപോലെ ഈ ലോകം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല, എന്നാൽ ഉണ്ടെന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. എന്നാൽ ഈ തോന്നലും ഇവിടെ ഇല്ല, അതിനാൽ സമാധാനമാണ്.
വിശ്വബീജമ് അഹന്ത്വം ത്വം വിദ്ധി തസ്മാദ് ധി ജായതേ । സാദ്രിദ്യൂര്വീനദീശാദിജഗജ്ജരഢപാദപഃ
ലോകത്തിന്റെ വിത്ത് എന്നത് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവമാണ് എന്നു മനസ്സിലാക്കണം. അതിൽ നിന്നാണ് പർവ്വതങ്ങൾ, ഭൂമി, നദികൾ, പഴയ വൃക്ഷങ്ങൾ തുടങ്ങി ഈ ലോകം മുഴുവൻ ഉദിക്കുന്നത്.
അഹന്ത്വബീജാദ് അണുതോ ജായതേ ഽസൌ ജഗദ്ദ്രുമഃ । തസ്യേന്ദ്രിയരസാഢ്യാനി മൂലാനി ഭുവനാനി ച
'ഞാൻ' എന്ന ഭാവത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ വിത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ ലോകവൃക്ഷം ഉദിക്കുന്നത്. അതിന്റെ വേർ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ രസത്തിൽ സമൃദ്ധമായവ, വിവിധ ലോകങ്ങളാണ്.
താരകാ ബാലകലികാ ഋക്ഷൌഘẖ കോരകോത്കരഃ । വാസരാ ഗുച്ഛവിസരാḫ പൂര്ണചന്ദ്രാḫ ഫലാലയഃ
നക്ഷത്രങ്ങൾ ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ കുഞ്ഞ് കിളികളാണ്, നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ പൂക്കളാണ്, ദിവസങ്ങൾ അതിന്റെ പന്തലിച്ച ശാഖകളാണ്, പൂർണ്ണചന്ദ്രന്മാർ ഫലങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശാചികളാണ്.
സ്വര്ഗാദയോ ബൃഹദ്വര്ഗാ മഹാവിടപകോടരാഃ । മേരുമന്ദരസഹ്യാദ്യാ ഗിരയḫ പത്ത്രരാജയഃ
സ്വർഗ്ഗാദികളും വലിയ കൂട്ടങ്ങളാണ്, വലിയ ശാഖകളിലെ വലിയ കുഴികളാണ്; മേരു, മന്ദര, സഹ്യ തുടങ്ങിയ പർവതങ്ങൾ പ്രധാന ഇലകളാണ്.
സപ്താബ്ധയോ ഽങ്ഗ സ്രുതയḫ പാതാലം മൂലകോടരമ് । അഗാനി ഘുണവൃന്ദാനി പര്വാണി പുരപങ്ക്തയഃ
ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ, പ്രിയനായവനേ, ഒഴുകുന്ന രസങ്ങളാണ്; പാതാളം വേരിന്റെ വലിയ കുഴിയാണ്; വീടുകൾ മരച്ചീടകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാണ്; സംയോജനങ്ങൾ നഗരങ്ങളുടെ നിരകളാണ്.
അജ്ഞാനമ് ഉത്പത്തിമഹീ വിഹഗാ ഭൂതകോടയഃ । ഉപലമ്ഭോ ബൃഹത്സ്തമ്ഭോ ദാവോ നിര്വാണനിര്വൃതിഃ
അജ്ഞാനം ഉത്ഭവഭൂമി ആണ്, പക്ഷികൾ അനേകം ജീവികൾ ആണ്; ഗ്രഹണം വലിയ തണ്ടാണ്; കാട്ടുതീ മോക്ഷസുഖമാണ്.
രൂപാലോകമനസ്കാരാ വിവിധാമോദവൃത്തയഃ । വനം വിപുലമ് ആകാശം ശുക്ലാ ജലമുചസ് ത്വചഃ
രൂപങ്ങൾ, പ്രകാശങ്ങൾ, മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങൾ,色色മായ ആനന്ദകരമായ പ്രവർത്തികൾ; കാട് വിശാലമായ ആകാശമാണ്; വെള്ളം ചൊരിയുന്ന മേഘങ്ങൾ തൊലിയാണ്.
വിചിത്രശാഖാ ഋതവ ഉപശാഖാ ദിശോ ദശ । സംവിദ് രസമഹാപൂരോ വാതസ്പന്ദോ വിവര്തനഃ
വിവിധമായ ശാഖകള് ঋതുക്കളാണ്, ഉപശാഖകള് പത്ത് ദിശകളാണ്. ചൈതന്യം ആഹ്ലാദം നിറഞ്ഞ രസം പോലെ ഒഴുകുന്നു. കാറ്റിന്റെ ചലനം മാറ്റങ്ങളാണ്.
ചന്ദ്രാര്കരുചയോ ലോലാ മജ്ജനോന്മജ്ജനോന്മുഖാഃ । രമ്യാẖ കുസുമമഞ്ജര്യസ് തിമിരഭ്രമരഭ്രമാഃ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും വിടരുന്ന കിരണങ്ങള് സ്ഥിരമല്ല, എപ്പോഴും ഉയരുകയും താഴുകയും ചെയ്യുന്നു. മനോഹരമായ പൂക്കളും കുരിഞ്ഞികളും ഇരുട്ടിന്റെയും തേനീച്ചകളുടെയും സഞ്ചാരമാണ്.
പാതാലമ് ആശാഗണമ് അന്തരിക്ഷമ് ആപൂര്യ തിഷ്ഠത്യ് അസദ് ഏവ സദ്വത് । തസ്യാനഹന്താഗ്നിഹതേ ഽഹമര്ഥബീജേ പുനര് നാസ്തി സതോ ഽപി രോഹഃ
പാതാളവും ദിശകളുടെയും കൂട്ടവും ആകാശവും എല്ലാം അസത്യം സത്യം പോലെ നിറഞ്ഞു നില്ക്കുന്നു. 'ഞാന്' എന്ന ബീജം അഹംഭാവം ഇല്ലാത്തതിന്റെ അഗ്നിയില് കത്തിക്കഴിഞ്ഞാല്, സത്യം പോലും വീണ്ടും വളരുന്നില്ല.
വിദ്യാധര ധരാധാര ഗിരികന്ദരമന്ദിര । ദിഗന്തരാമ്ബരാചാര ചാരസഞ്ചാരചഞ്ചുര
വിദ്യാധരന്മാര് ഭൂമിയുടെ ആധാരങ്ങളാണ്, പര്വതഗുഹകള് അവരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളാണ്. അകലെ ആകാശത്ത് അവര് സഞ്ചരിക്കുന്നു, അവരുടെ ചലനം അതിവേഗവും ആസ്വാദ്യവുമാണ്.
ഈദൃശോ യോ ജഗദ്വൃക്ഷോ ജായതേ ഽഹന്ത്വബീജതഃ । ബീജേ ജ്ഞാനാഗ്നിനാ ദഗ്ധേ നൈവ കിഞ്ചന ജായതേ
ഇഹലോകം എന്ന വൃക്ഷം അഹംഭാവം എന്ന വിത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്. ആ വിത്ത് ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ ഒന്നും ഉദയിക്കില്ല.
പ്രേക്ഷ്യമാണം ച തന് നാസ്തി കിലാഹന്ത്വം കദാചന । ഏതാവദ് ഏവ തജ്ജ്ഞാനമ് അനേനൈവ പ്രദഹ്യതേ
നാം ശ്രദ്ധിച്ചാൽ, അഹംഭാവം ഒരിക്കലും ഇല്ലെന്നു കാണാം. ഇതാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം, അതിനാൽ അഹംഭാവം പൂർണ്ണമായി നശിക്കുന്നു.
അഹന്ത്വഭാവാച് ചാഹന്ത്വമ് അസ്തി സംസാരബീജകമ് । നാഹന്ത്വഭാവാന് നാഹന്ത്വമ് അസ്തീതി ജ്ഞാനമ് ഉത്തമമ്
അഹംഭാവം ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിൽ നിന്നാണ് ലോകമെന്ന വിത്ത് ഉണ്ടാകുന്നത്. അഹംഭാവം ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കുന്ന ജ്ഞാനമാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം.
സര്ഗാദാവ് ഏവ സര്ഗസ്യ കിലാസ്യാഭാവയോഗതഃ । കുതോ ഽഹന്ത്വം കുതസ് ത്വന്ത്വം കുതോ ദ്വൈതൈക്യവിഭ്രമഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ തന്നെ ഈ സൃഷ്ടി യാഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതിനാൽ, അഹംഭാവം എവിടുനിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്? നീയെന്ന ഭാവം എവിടെ നിന്നാണ്? ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും എന്നുള്ള ഭ്രമം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
സമാകര്ണ്യ ഗുരോര് വാക്യം യതന്തേ യേ പ്രയത്നതഃ । സങ്കല്പത്യാഗമ് ആമൂലം പദപ്രാപ്തൌ ജയന്തി തേ
ഗുരുവിന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ട്, മനസ്സിലുള്ള കൽപ്പനകൾ മുഴുവനും വേരോടെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നവർ, പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്താൻ കഴിയും.
രന്ധനാജ് ജയമ് ആപ്നോതി സ്വശാസ്ത്രേ സൂപകൃച് ഛ്രുതേ । വിവേകീ സ്വവിവേകേ ച യതനാദ് ഏവ നാന്യഥാ
സ്വന്തം പാചകപുസ്തകം വായിച്ച് പലതവണ പാചകം ചെയ്താൽ മാത്രമേ ഒരാൾക്ക് പാചകത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടാനാവൂ. അതുപോലെ, വിവേകശേഷി സ്വന്തമായി പരിശ്രമിച്ചാൽ മാത്രമേ വളരൂ; മറ്റെന്തുകൊണ്ടും അല്ല.
ചിച്ചമത്കാരമാത്രാത്മ ജഗദ് വിദ്ധീഹ നേതരത് । നാശാസു ന ബഹിര് നാന്തര് ഏതത് ക്വചന വിദ്യതേ
ഈ ലോകം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ അത്ഭുതം മാത്രമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; നശിക്കുമ്പോഴും, പുറത്തോ ഉള്ളിലോ, എവിടെയും ഇതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഇല്ല.
സങ്കല്പോന്മേഷമാത്രേണ ജഗച്ചിത്രം വിലോക്യതേ । തദനുന്മേഷവിലയി ചിത്രകൃച്ചിത്തചിത്രവത്
മനസ്സിൽ കൽപ്പന ഉദിച്ചാൽ ലോകത്തിന്റെ വൈവിധ്യമുള്ള രൂപങ്ങൾ കാണാം; ആ കൽപ്പന അങ്ങോട്ട് പോയാൽ, ചിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മനസ്സും അപ്രത്യക്ഷമാകും.
മണ്ഡപോ ഽസ്തി മഹാസ്തമ്ഭോ മുക്താമണിവിനിര്മിതഃ । ബഹുയോജനലക്ഷാണി കാന്തകാഞ്ചനചിത്രിതഃ
വളരെ വലിയ ഒരു മണ്ഡപം അവിടുണ്ട്. അതിനെ ഒരു ഭംഗിയുള്ള വലിയ തൂണാണ് താങ്ങുന്നത്. മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഈ മണ്ഡപം അനവധി യോജനങ്ങൾ നീളുന്നു. അതിന്റെ ചുറ്റും തിളങ്ങുന്ന പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മണിസ്തമ്ഭസഹസ്രേണ വൃതോ ഽങ്ഗ പ്രോതമേരുണാ । ഇന്ദ്രായുധസഹസ്രാഢ്യകല്പസന്ധ്യാഭ്രസുന്ദരഃ
ആ മണ്ഡപം ആയിരം രത്നത്തൂണുകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നടുവിൽ ഒരു വലിയ മെരു പർവ്വതം പോലെയുള്ള തൂണുണ്ട്. അതിന്റെ ഭംഗി, കാലഘട്ടങ്ങൾ തമ്മിൽ ചേർന്നപ്പോൾ ആകാശത്ത് കാണുന്ന മേഘങ്ങളും ആയിരം ഇന്ദ്രധനുസ്സുകളും പോലെ മനോഹരമാണ്.