യേനൈവാശു നിമേഷേണ ത്വ് അഹമ് ഇത്യ് ഏവ ചേതതി । തേനൈവ നാഹമ് ഇത്യ് ഏവ ചേതിത്വാശു ന ശോച്യതേ
നീ 'ഞാൻ' എന്ന് ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ചാൽ, അതേ നിമിഷം തന്നെ 'ഞാൻ ഇല്ല' എന്നും ചിന്തിക്കാം. അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചാൽ, ദു:ഖിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല.
അഹമ്ഭാവം നഞര്ഥേന നിര്വാപ്യാരൂഢബാണവത് । അജസ്രമ് ആസവക്ഷീവസ് തിഷ്ഠാവഷ്ടബ്ധതത്പദഃ
'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലൂടെ, അമ്പ് ലക്ഷ്യത്തിൽ ഉറച്ചതുപോലെ, നീ എപ്പോഴും ആ നിലയിൽ അചഞ്ചലമായി ഉറച്ച് നിൽക്കണം.
സനഞര്ഥാമ് അഹന്താം ത്വം ചേതന്ന് ഏവമ് അനാരതമ് । സര്വഭാവൈര് അനാരൂഢോ ഭവ തീര്ണഭവാര്ണവഃ
'ഞാൻ' എന്നതും അതിന്റെ നിഷേധവും നീ നിരന്തരം ആലോചിച്ചാൽ, ഏതൊരു അവസ്ഥയിലും കുടുങ്ങാതെ, ജനനമരണസമുദ്രം കടക്കാൻ കഴിയും.
സ്വഭാവമാത്രാവജയേ സ്വയം യസ്യ ന വീരതാ । തസ്യോത്തമപദപ്രാപ്തൌ പശോര് ബ്രൂഹി കഥൈവ കാ
സ്വഭാവം പോലും ജയിക്കാൻ ധൈര്യം ഇല്ലാത്തവൻ, ഒരു മൃഗംപോലെ, പരമാവസ്ഥയിൽ എത്താൻ എങ്ങനെ കഴിയും എന്ന് പറയൂ.
ഷഡ്വര്ഗോ നിര്ജിതḫ പൂര്വം യേനോത്തമവിദാ സ്വതഃ । ഭാജനം സ പ്രകര്ഷാണാം നേതരോ നരഗര്ദഭഃ
ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഉത്തമമായ ജ്ഞാനത്തോടെ നേരത്തെ ജയിച്ചവനാണ് ഉത്തമത്വത്തിനുള്ള യോജ്യനായ पात्रം; മറ്റുള്ളവൻ മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള കഴുതപോലെയാണ്.
യസ്യ സ്വാന്തര് മനോവൃത്തിര് ജീയമാനാ ജിതാഥ വാ । വിഷയസ് സ വിവേകാനാം സ പുമാന് ഇതി കഥ്യതേ
ആളുടെ മനസ്സിലെ വികാരങ്ങൾ ജയിക്കപ്പെടുകയോ ജയിച്ചിരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവനാണ് വിവേകം ഉള്ളവൻ; അങ്ങനെയുള്ളവനെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ മനുഷ്യൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
അര്ഥോ ദൃഷദ് ഇവാമ്ഭോധൌ യോ യ ആപതതി ത്വയി । തസ്മാദ് ഏവ പലായ്യാസ്സ്വ നാഹമ് ഇത്യ് ഏവ ഭാവനാത്
പാറ കടലിൽ വീഴുന്നതുപോലെ, എന്ത് വസ്തുവാണ് നിന്റെ മേൽ വീഴുകയോ സംഭവിക്കുകയോ ചെയ്താലും, അതിൽ നിന്ന് നീ ഓടിപ്പോവണം—'ഇത് ഞാൻ അല്ല' എന്ന ഭാവനയിൽ ഉറച്ചു നിന്നുകൊണ്ട്.
നാഹമ് അസ്മീതി ബുദ്ധ്വാപി സോപപത്തികമ് അപ്യ് അലമ് । ജ്ഞാനാജ് ജ്ഞോ ജ്ഞപ്തിമാത്രം ച കിമ് അജ്ഞ ഇവ മുഹ്യസി
'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, യുക്തിയോടെ അതിനെ ഗ്രഹിച്ചിട്ടും, ജ്ഞാനവും ബോധവും മാത്രമായ നീ എങ്ങനെ അജ്ഞനായി ഭ്രമിക്കുന്നു?
ന ജ്ഞേ ഽഹമര്ഥതാസ്തീഹ ഹേമ്നീവ കടകാദിതാ । ഭ്രാന്തിമാത്രാദ് ഋതേ സാ ച ശാമ്യത്യ് അസ്മരണേന തേ
ഇവിടെ 'ഞാനാണ് അറിയുന്നവൻ' എന്ന യാഥാർത്ഥ്യബോധം ഇല്ല, പൊന്നിൽ കങ്കണത്വം ഇല്ലാത്തതുപോലെ. അത് വെറും ഭ്രമം കൊണ്ടാണ് തോന്നുന്നത്; നീ അതിനെ ഓർക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ അതും അപ്രത്യക്ഷമാകും.
യോ യോ ഭാവ ഉദേത്യ് അന്തസ് ത്വയി സ്പന്ദ ഇവാനിലേ । നാഹമ് അസ്മീതി ചിദ്വൃത്ത്യാ തമ് അനാധാരതാം നയ
നിന്റെ ഉള്ളിൽ ഏതൊക്കെ അവസ്ഥകൾ ഉദിക്കുമ്പോഴും, കാറ്റിൽ തരംഗം ഉയരുന്നതുപോലെ, 'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്ന ബോധത്തോടെ അതിനെ ആധാരമില്ലാത്തതാക്കുക.
ലോഭോ ലജ്ജാ മദോ മോഹോ യേനാദാവ് ഇതി നോ ജിതാഃ । നിരര്ഥകമ് അനര്ഥേ ഽസ്മിന് സ കിമര്ഥം പ്രവര്തതേ
ആദ്യത്തിൽ തന്നെ ലാഭം, ലജ്ജ, അഹങ്കാരം, മോഹം എന്നിവ ജയിക്കാത്തവൻ, ഈ വ്യർത്ഥമായ ലോകത്തിൽ എന്തിനാണ് നിർഥകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?
അഹന്ത്വം പവനേ സ്പന്ദ ഇവ യത് ത്വയി സംസ്ഥിതമ് । പരമാത്മനി തന് നാന്യദ് ഏതത് സ്പന്ദ ഇവാനിലേ
നിന്റെ ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന 'ഞാനെന്ന' ബോധം, കാറ്റിൽ തരംഗം പോലെ, പരമാത്മാവിനല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല; അതു കാറ്റിൽ തരംഗം പോലെ തന്നെയാണ്.
അസര്ഗസംവിദാ സര്ഗḫ പരേ ഽസ്തീതി വിരാജതേ । സന്നിവേശവിശേഷേണ ദുരര്ഥോ ഽപി ഹി ശോഭതേ
സൃഷ്ടിയില്ലെന്നുള്ള ബോധം കൊണ്ടാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ആശയം തെളിഞ്ഞു കാണുന്നത്. മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും അതിന്റെ പ്രത്യേക ക്രമീകരണത്തിലൂടെ മനോഹരമായി തോന്നുന്നു.
പരമാത്മാ തു നോദേതി നാസ്തം യാതി കദാചന । ന ചാസ്മാദ് അന്യദ് അസ്തീതി കോ ഭാവോ ഽഭാവ ഏവ വാ
പരമാത്മാവ് ഒരിക്കലും ഉദയിക്കുകയോ അസ്തമിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. അതിനകത്ത് നിന്ന് വേറെയൊന്നുമില്ല. അപ്പോൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് സത്ത, എന്താണ് അസത്തെന്നു പറയാൻ കഴിയൂ?
പരം പരേ പരാപൂര്ണം ശാന്തേ ശാന്തം ശിവശ് ശിവേ । ഇത്യേവമാത്രം വിതതം നാഹം ന ച ജഗന് ന ധീഃ
പരമം അതിൽ പരമം, പൂർണ്ണതയിൽ പൂർണ്ണം, ശാന്തിയിൽ ശാന്തി, മംഗളത്തിൽ മംഗളം—ഇതൊക്കെയാണ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഞാൻ, ലോകം, ബുദ്ധി എന്നിങ്ങനെയുള്ള ധാരണകൾ ഇല്ല.
അനിര്വാണം വിനിര്വാണേ ശാന്തേ ശാന്തം ശിവേ ശിവമ് । നിര്വാണമ് അപി നിര്വാണേ സനഞര്ഥം ന വാപി തത്
മുക്തിയിൽ അമുക്തി, ശാന്തിയിൽ ശാന്തി, മംഗളത്തിൽ മംഗളം—ഇതൊക്കെയാണ്. മുക്തിയും മുക്തിയിലാണെങ്കിൽ അതിന് അർത്ഥമുണ്ടാകാം, അല്ലെങ്കിൽ അതും ഇല്ലാതാകാം.
ശസ്ത്രാഘാതാḫ പ്രസഹ്യന്തേ സഹ്യന്തേ വ്യാധിവേദനാഃ । നാഹമ് ഇത്യേവമാത്രസ്യ സഹനേ കാ കദര്ഥനാ
അയുധങ്ങളുടെ അടികൾ സഹിക്കപ്പെടുന്നു, രോഗത്തിന്റെ വേദനയും സഹിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ 'ഞാൻ അല്ല' എന്ന ബോധത്തിൽ ഉറച്ചവർക്കു സഹനത്തിൽ എന്ത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്?
ജഗത്പദാര്ഥസാര്ഥാനാമ് അഹമ് ഇത്യ് അങ്കുരോ ഽക്ഷയഃ । തസ്മിന് നിര്മൂലതാം നീതേ ജഗന് നിര്മൂലതാം ഗതമ്
ലോകത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും അർത്ഥങ്ങളുടെയും സാരമായ 'ഞാൻ' എന്ന ബോധം ഒരിക്കലും നശിക്കാത്ത ഒരു മുളപോലെയാണ്. അതു പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കുമ്പോൾ ലോകം തന്നെ അടിത്തറയില്ലാത്തതാകുന്നു.
ബാഷ്പേണേവാഹമര്ഥേന നിസ്സാരേണാപി സാരവാന് । ശ്യാമലḫ പരമാദര്ശസ് തച്ഛാന്തൌ സമ്പ്രസീദതി
നിരർത്ഥകമായ കണ്ണുനീർ പോലെയെങ്കിലും, 'ഞാൻ' എന്ന ബോധത്തിൽ ഒരു സാരത്വം ഉണ്ട്. ആ ശാന്തിയിൽ ആ ഇരുണ്ട പരമദർശനം തൃപ്തി കണ്ടെത്തുന്നു.
അഹമര്ഥḫ പരേ വായൌ സ്പന്ദസ് തത്പ്രശമേ തു തത് । അനിര്ദേശ്യമ് അനാഭാസമ് അനന്തമ് അജമ് അവ്യയമ്
'ഞാൻ' എന്ന ബോധം പരമവായുവിൽ ഒരു സ്പന്ദനമാണ്; അത് ശമിച്ചാൽ, അതിനെ വിവരണം ചെയ്യാനാവില്ല, രൂപമില്ലാത്തത്, അനന്തം, ജനനം ഇല്ലാത്തത്, ക്ഷയം ഇല്ലാത്തത്.
അഹമര്ഥḫ പുരോ ദ്രവ്യപ്രതിബിമ്ബകരḫ പരേ । രത്നേ തദ്വിലയാദ് ആസ്തേ തദരാഗമ് അബിമ്ബനമ്
ആത്മബോധം ആദ്യം തന്നെ ബാഹ്യവസ്തുക്കളുടെ പ്രതിഫലനത്തിന് കാരണമാകുന്നു. അതു രത്നത്തിൽ ലയിച്ചാൽ, അതിനോടുള്ള ആകർഷണം നശിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ പ്രതിഫലനം ഇല്ലാതാകും.
അഹമര്ഥḫ പുരോ ദ്രവ്യപ്രതിബിമ്ബപ്രദശ് ചിതി । തച്ഛാന്തൌ സാ നിരാഭാസാ പരമാ കേവലായതേ
ആത്മബോധം ആദ്യം തന്നെ ബാഹ്യവസ്തുക്കളുടെ പ്രതിഫലനം ചിത്തത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്നു. അതു ശാന്തമായാൽ, ചിത്തം പരമമായും നിർഭാസമായും ശുദ്ധമായും ഒറ്റയ്ക്കും തെളിഞ്ഞ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
അഹമര്ഥാമ്ബുദേ ക്ഷീണേ പരമാര്ഥശരന്നഭഃ । പരയാനന്തയാ ലക്ഷ്മ്യാ സ്വച്ഛയാച്ഛം വിരാജതേ
ആത്മബോധത്തിന്റെ സമുദ്രം തീർന്നപ്പോൾ, പരമാർത്ഥത്തിന്റെ ശരന്നഭം, അതായത് ശുദ്ധമായ ശരദ് ആകാശം, അനന്തമായ ശുദ്ധമായ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ പ്രകാശത്തിൽ മനോഹരമായി തെളിഞ്ഞ് തിളങ്ങുന്നു.
അഹമര്ഥമലോന്മുക്തമ് അഹന്താതാമ്രമ് അങ്ഗ ചേത് । തദ് പരം പരമാഭാസം സമ്പന്നം ഹേമകാന്തിമത്
ആത്മബോധത്തിന്റെ മലിനതകൾ നീങ്ങിയാൽ, പ്രിയനേ, അഹങ്കാരത്തിന്റെ താമ്രം പൊന്നായി മാറുന്നു. അപ്പോൾ പരമമായ സ്വർണ്ണപ്രഭയുള്ള പ്രകാശം ലഭിക്കും.
യഥാ നിരഭിധാര്ഥശ്രീര് ഭജത്യ് അവ്യപദേശ്യതാമ് । തഥാനഹന്താഹന്തേയം ബ്രഹ്മത്വമ് അധിഗച്ഛതി
ഏതൊരുവസ്തുവിനും പ്രത്യേകമായ പേരോ ലക്ഷണമോ ഇല്ലാതിരിക്കുമ്പോള് അതിന്റെ മഹത്വം വിവരണം ചെയ്യാനാവാത്തതാകുന്നതുപോലെ, അഹംഭാവവും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതായപ്പോള് അതു ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നു.
സത്യ് അഹന്ത്വേ സ്ഥിതം ബ്രഹ്മ സനാമേവ പദാര്ഥവത് । ശാന്തവത് സദ് ഇവാസദ്വത് തദ്വത് സവ്യപദേശവത്
ബ്രഹ്മം അഹംഭാവത്തിന്റെ സത്യത്തില് നിലകൊള്ളുമ്പോള് അതിന് പേരും രൂപവും ലഭിച്ച് ഒരു വസ്തുവായി തോന്നുന്നു; സമാധാനത്തെപ്പോലെയും, സത്ത്വത്തെപ്പോലെയും, അസത്ത്വത്തെപ്പോലെയും, അങ്ങനെ തന്നെ പേരോടുകൂടിയതായും.
അഹമര്ഥോ ജഗദ്ബീജം യദി ദഗ്ധമ് അഭാവനാത് । തദ് അഹം ത്വം ജഗദ് ബന്ധ ഇത്യാദേẖ കലനൈവ കാ
‘ഞാന്’ എന്ന ഭാവം, ലോകത്തിന്റെ വിത്ത്, ആശയങ്ങളില്ലാതെ നശിച്ചുപോയാല്, പിന്നെ ‘ഞാന്’, ‘നീ’, ‘ലോകം’, ‘ബന്ധനം’ തുടങ്ങിയ ധാരണകള് സൃഷ്ടിക്കുന്നതെന്തിന്?
സദ് ബ്രഹ്മ ശിവമ് ആത്മേതി പരേ നാമകലങ്കിതാ । ഉദേത്യ് അഹന്താ കുമ്ഭത്വാദ് ഇവ മൃദ്ധാതുവിസ്മൃതിഃ
സത്യം, ബ്രഹ്മം, ശിവന്, ആത്മാവ് എന്നിങ്ങനെ പരമാര്ത്ഥത്തില് പല പേരുകളും നല്കപ്പെടുന്നു; അഹംഭാവം, മണ്ണിന്റെ സാരത്തെ മറന്ന് കുമ്പളത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണയുണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ഇങ്ങനെ ഉദയിക്കുന്നു.
അഹമര്ഥാദ് ഇയം ബീജാത് സത്താ വിഷലതോത്ഥിതാ । യസ്യാം ജഗന്ത്യ് അനന്താനി ഫലാന്യ് ആയാന്തി യാന്തി ച
ഞാനെന്ന ബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ സത്ത്വം ഒരു വിത്തുപോലെ ഉദിച്ച് വ്യാപിച്ചു വളരുന്നത്. അതിൽ അനേകം ലോകങ്ങൾ ഫലങ്ങൾ പോലെ വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നു.
സാദ്രിദ്യൂര്വീനദീശേയം രൂപാലോകൈഷണാദികാ । അഹമര്ഥസ്യ മരിചബീജസ്യാന്തശ് ചമത്കൃതിഃ
പർവതങ്ങൾ, ഭൂമി, നദികൾ തുടങ്ങിയ ഈ ലോകം, രൂപം, പ്രകാശം, ആഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെയും, ഞാനെന്ന ബോധത്തിന്റെ കിരണത്തിന്റെ വിത്തിനുള്ളിലെ അത്ഭുതകരമായ പ്രകടനമാണ്.