ത്യാഗോ ഹി കര്മണാം തസ്മാദ് ആദേഹം നോപപദ്യതേ । യൈസ് തു സന്ത്യജ്യതേ കര്മ തന്മൂലം തൈര് ന മുച്യതേ
ശരീരമെന്ന ബന്ധം ഒറ്റയ്ക്ക് പ്രവൃത്തികൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ഇല്ലാതാവില്ല; ആരെങ്കിലും പ്രവൃത്തികൾ ഉപേക്ഷിച്ചാലും അതിന്റെ മൂലകാരണങ്ങൾ അങ്ങനെ മുക്തിയാകുന്നില്ല.
മൂലം സ്വകര്മണസ് സംവിന് മനസോ വാസനാത്മനഃ । സാ ചാദേഹം സമുച്ഛേത്തുമ് ഋതേ ബോധാന് ന ശക്യതേ
സ്വകാര്യ പ്രവൃത്തികളുടെ അടിസ്ഥാനം മനസ്സിലെ വാസനകളാണ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം ബോധം തന്നെയാണ്; ആ വാസനകൾ മുഴുവനായി മുറിക്കാനാവുന്നത് ഉണര്ച്ചയിലൂടെ മാത്രമാണ്.
രാമ കേവലമ് ഏഷാന്തẖ കര്മമൂലകലാ പരാ । സൂക്ഷ്മാ സംവിദ് അസംവിത്ത്യാ സ്വയത്നേന നികൃന്ത്യതേ
രാമ, അകത്തുള്ള ഈ സൂക്ഷ്മമായ ശക്തിക്ക് പ്രവൃത്തികളാണ് അടിസ്ഥാനമാകുന്നത്; സൂക്ഷ്മബോധം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം പരിശ്രമിച്ചാൽ മാത്രമേ മുറിക്കാനാവൂ.
യേന സംവിദ് അസംവിത്ത്യാ സ്വയത്നേന നിവാര്യതേ । തേന സംസൃതിവൃക്ഷസ്യ മൂലകാഷോ വിതന്യതേ
ബോധം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് സ്വപ്രയത്നത്തോടെ തടയുന്നവനാൽ, ജനനമരണചക്രത്തിന്റെ വൃക്ഷത്തിന്റെ മൂലകാണ്ഡം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
അചേതനാകാശമ് അജം യദ് ഏകം തത്രൈവമ് അസ്തി ത്വ് ഇദമ് അര്ഥഹീനമ് । തദ് വ്യോമരൂപം യത ഏതദ് ഏവം നിരാമയം ചേതനസാരമ് ആഹുഃ
ജനനം ഇല്ലാത്തതും, രൂപം ഇല്ലാത്തതും, ഒറ്റയായും, ശൂന്യത്തെപ്പോലെയും ഉള്ളത് അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ഇതിന് യാതൊരു അർത്ഥവും ഇല്ല, എന്നാൽ അതിനെ ശുദ്ധമായും, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതുമായും, ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരമായും പറയുന്നു.
അവേദനം വേദനസ്യ മുനീന്ദ്ര ക്രിയതേ കഥമ് । നാസതോ വിദ്യതേ ഭാവോ നാഭാവോ വിദ്യതേ സതഃ
മഹർഷേ, അനുഭവം ഇല്ലാത്തത് അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്നു പറയൂ. ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്ന് ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല, ഉണ്ട് എന്നതിൽ നിന്ന് ഇല്ലായ്മ ഉണ്ടാകാറില്ല.
നാസതോ വിദ്യതേ ഭാവോ നാഭാവോ വിദ്യതേ സതഃ । യദാ തദൈവ സുകരം വേദനാവേദനം സ്വയമ്
ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്ന് ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല, ഉണ്ട് എന്നതിൽ നിന്ന് ഇല്ലായ്മ ഉണ്ടാകാറില്ല; ഇതു മനസ്സിലാകുമ്പോഴാണ് അനുഭവവും അതിന്റെ അഭാവവും എളുപ്പം ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയുന്നത്.
ഏതൌ വേദനശബ്ദാര്ഥൌ രജ്ജുസര്പഭ്രമോപമൌ । അസത്യാവ് ഉദിതൌ വിദ്ധി മൃഗതൃഷ്ണാമ്ഭസസ് സമൌ
അനുഭവവും അതിന്റെ അഭാവവും എന്ന ഈ രണ്ട് വാക്കുകളും കയറിൽ പാമ്പ് കാണുന്ന ഭ്രമം പോലെയാണ്; ഇരുവരും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല, മൃഗതൃശ്യയിൽ വെള്ളം കാണുന്നത് പോലെയാണ്.
അബോധസ് ത്വ് അനയോശ് ശ്രേയാന് ബോധോ ദുẖഖായ ചൈതയോഃ । തസ്മാത് സദ് ഏവ ബുധ്യസ്വ മാസദ് ബുധ്യസ്വ രാഘവ
ഈ രണ്ടിനും ഇടയിൽ, അറിയാതിരിക്കുക തന്നെയാണ് നല്ലത്; അറിയുന്നത് ഇരുവർക്കും ദു:ഖം നൽകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, രാഘവാ, സത്യമായത് മാത്രം അറിയുക, അസത്യം അറിയരുത്.
ജന്തോര് വേദനശബ്ദാര്ഥബോധോ ദുẖഖകരḫ പരഃ । ന്യക്കൃത്യ ജ്ഞപ്തിശബ്ദാര്ഥബോധം തിഷ്ഠ യഥാസ്ഥിതമ്
ഒരു ജീവിക്ക് 'അനുഭവം' എന്നതുപോലുള്ള വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം അറിയുന്നത് വലിയ ദു:ഖം നൽകുന്നു; അതിനാൽ, 'അറിയിപ്പ്' പോലെയുള്ള വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം അവഗണിച്ച്, നീ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊൾക.
സര്വാവബോധാവസരേ ജ്ഞപ്തിശബ്ദാര്ഥയോര് ഇഹ । നിര്വാണോദയ ഇത്യ് ഏവ പരമ് ഓം ഇതി ശാമ്യതാമ്
'അറിയിപ്പ്' പോലെയുള്ള വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം എല്ലാം പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാകുന്ന സമയത്ത്, ഇവിടെ, നിർവാണം ഉദയിക്കുന്നത് മാത്രമാണ് പരമാവധി എന്ന് പറയുന്നത്—അത് 'ഓം' എന്നതുപോലെ സമാപിക്കട്ടെ.
ശുഭാശുഭാത്മ കര്മ സ്വം നാശനീയം വിവേകിനാ । തന് നാസ്തീത്യ് അവബോധേന തത്ത്വജ്ഞാനേന സിധ്യതി
നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾ വിവേകമുള്ളവൻ നശിപ്പിക്കണം; അവ ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെ, യഥാർത്ഥ അറിവിലൂടെ അതു സാധ്യമാകുന്നു.
കര്മമൂലനികാഷേണ സംസാരḫ പരിശാമ്യതി । സുവിചാരിതമ് അന്വിഷ്ടം യാവത് കര്മ ന വിദ്യതേ
കർമ്മത്തിന്റെ അടിത്തറ നശിച്ചാൽ, ഈ ജനനമരണചക്രം അവസാനിക്കും. കർമ്മം മനസ്സിലാക്കി, അതിന്റെ മൂലത്തിൽ എത്തി പരിശോധിച്ചാൽ, അത് ഇനി നിലനിൽക്കില്ല.
ചിദ്രൂപോ ബില്വമജ്ജോ ഽന്തശ് ചിത്രാസ് സഞ്ജ്ഞാ യദ് ആത്മനി । കരോതി തദ് യഥാ ബില്വാന് ന സ്വല്പമ് അപി ഭിദ്യതേ
ബില്വഫലത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ പൾപ്പ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം ചൈതന്യമായിട്ടാണ് പലതരം ഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, ആ ഭേദങ്ങൾ കൊണ്ടു ബില്വം ഒറ്റത്തിലും പൊട്ടുന്നില്ല.
തഥാ ബ്രഹ്മഘനസ്യാന്തര് അനാനൈവാവഭാസതേ । നാനേവ നനു തസ്മാത് തന് ന മനാഗ് അപി ഭിദ്യതേ
അതു പോലെ തന്നെ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആകൃതിയിൽ ഉള്ളിൽ ഭിന്നത കാണപ്പെടുന്നുവെന്നു തോന്നുന്നു. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥത്തിൽ, അതിൽ ഒരു ചെറിയ ഭേദവും ഇല്ല.
ന യഥാ സന്നിവേശോ ഽന്തസ് സന്നിവേശവതḫ പൃഥക് । തഥാ നഞര്ഥാദി പൃഥങ് ന പരസ്മാന് മനാഗ് അപി
എങ്ങനെയെന്നാൽ, ഉള്ളിലെ ക്രമീകരണം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വേറെയല്ലാത്തതുപോലെ, നിഷേധം മുതലായ ധാരണകളും പരമാത്മാവിൽ നിന്ന് ذرിയ്ക്കും വേറെയല്ല.
യദ് ഏവാന്തസ് തദ് ഏവാന്തര് ദ്രവത്വമ് അപൃഥഗ് യഥാ । വിത്ത്വമ് ഏവ തഥാവിത്ത്വം തദ്രൂപത്വാന് നഞര്ഥയോഃ
ജലം പോലെ ദ്രവത്വം അതിന്റെ ഉള്ളിലാണല്ലോ, അതുപോലെ സമ്പത്തും സമ്പത്തില്ലായ്മയും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല; അവ രണ്ടും ഒരു തന്നെ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്, ഉണ്ട് എന്നതും ഇല്ല എന്നതും തമ്മിൽ.
യഥാ ദ്രവത്വം പയസി യഥാലോകശ് ച തേജസി । തഥാ ബ്രഹ്മണ്യ് അതദ്ഭാവശ് ചിത്യ് അചിത്ത്വം ന വിദ്യതേ
ജലത്തിൽ ദ്രവത്വം ഉണ്ടെന്നപോലെയും, അഗ്നിയിൽ പ്രകാശം ഉണ്ടെന്നപോലെയും, ബ്രഹ്മത്തിൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ അഭാവമില്ല; ചൈതന്യത്തിൽ അചൈതന്യം ഇല്ല.
ചേതനം കര്മ തച് ചാന്തര് നിര്മൂലം ഭ്രമയക്ഷവത് । ഉദേത്യ് അഹേതുകം തച് ചേന് നോദിതം തന് ന വിദ്യതേ
ചൈതന്യവും പ്രവർത്തിയും മനസ്സിന്റെ ആന്തരികതയിൽ, വേരില്ലാതെ, ചക്രത്തിന്റെ ഭ്രമണംപോലെയാണ്; അവ കാരണം ഇല്ലാതെ ഉദയിച്ചാൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നു, ഇല്ലെങ്കിൽ അവ ഉണ്ടാവില്ല.
ചേതനം കര്മ തച് ചൈതദ് ഭാതി സ്പന്ദ ഇവാനിലേ । അഹേതുകം യദാത്മൈതദ് ബഹിര് അന്തശ് ച സാര്ഥധീഃ
ചൈതന്യവും പ്രവർത്തിയും കാറ്റിൽ സ്പന്ദനം കാണുന്നതുപോലെ പ്രകടമാകുന്നു; ഈ ആത്മാവ് കാരണം ഇല്ലാതെ, ചിന്തകളോടൊപ്പം ഉള്ള മനസ്സിലൂടെ പുറത്തും ഉള്ളിലും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
വിസ്താരẖ കര്മണാം ദേഹസ് സോ ഽഹന്താത്മാ സ സംസൃതിഃ । അചേതനാനഹന്ത്വേന ശാമ്യത്യ് അസ്പന്ദവാതവത്
കർമ്മങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയാണ് ശരീരം, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവമാണ് ആത്മാവ്, അതാണ് ജനനമരണചക്രം. ബോധവും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അത് ചലനമില്ലാത്ത കാറ്റുപോലെ ശമിക്കുന്നു.
അവേദനാദ് അനന്താത്മാ ഭൂത്വാ ജ്ഞോ ഽപ്യ് ഉപലോപമഃ । സംസാരേ മൂലകഷണം കുരു ക്രോഡമുഖാഗ്രവത്
അനുഭവം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അങ്ങേയറ്റം വിശാലമായ സ്വഭാവം ലഭിക്കുന്നു; അപ്പോഴും അറിവുള്ളവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ, മൂലത്തെ मगरത്തിന്റെ വായ്ക്ക് അറ്റംപോലെ മുറിച്ചു കളയണം.
കര്മബീജകലാകോശത്യാഗ ഏവം കൃതോ ഭവേത് । നാന്യഥാ രാഘവാതസ് തേ ശാന്തമ് അസ്തു സദാ സ്ഥിതമ്
കർമ്മത്തിന്റെ വിത്തും മുളയും പുറംചട്ടയും ഉപേക്ഷിച്ചാൽ മാത്രമേ ഇത് സാധ്യമാകൂ; വേറേതൊന്നും വേണ്ട, രാഘവാ. നിന്റെ മനസ്സിൽ ശാന്തി എപ്പോഴും നിലനില്ക്കട്ടെ.
കര്മബീജകലാത്യാഗേ ത്വ് ഏതസ്മാദ് ഇതരാത്മനി । അവിദ്യമാനേ ജീവസ്യ തജ്ജ്ഞൈര് വിദിതവസ്തുഭിഃ
കർമ്മത്തിന്റെ വിത്തും മുളയും ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, മറ്റൊരു ആത്മാവില്ലാതാകുമ്പോൾ, ജീവിക്ക് ഇതെല്ലാം സത്യം അറിയുന്നവർക്ക് മനസ്സിലാകും.
ശാന്തൈര് ന ഗൃഹ്യതേ കിഞ്ചിന് ന ച സന്ത്യജ്യതേ ഽപി ച । ത്യാഗാദാനേ ന ജാനന്തി തേ ഽതസ് തൈശ് ശാന്തമ് ആസ്യതേ
ശാന്തരായവർ ഒന്നും പിടിച്ചുപിടിക്കാറില്ല, ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കാറുമില്ല. സ്വീകരിക്കലോ തള്ളലോ അവർക്കറിയില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അവർ ശാന്തതയിൽ നില്ക്കുന്നത്.
ആകാശശൂന്യഹൃദയൈര് ജ്ഞൈര് യഥാസ്ഥിതമ് ആസ്യതേ । ക്രിയതേ ച യഥാപ്രാപ്തം നാസ്യതേ ക്രിയതേ ന ച
ആകാശംപോലെ ശൂന്യമായ ഹൃദയമുള്ള ജ്ഞാനികൾ സ്വാഭാവികമായി നില്ക്കുന്നു. അവർക്കു ലഭിക്കുന്നതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കാറുണ്ട്, പക്ഷേ അവർ പ്രവർത്തിയിൽ അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തിയില്ലായ്മയിൽ ഒരിക്കലും അകപ്പെടുന്നില്ല.
പ്രവാഹാപതിതസ്പന്ദം സ്പന്ദന്തേ ശാന്തചേതസാമ് । തേഷാം കര്മേന്ദ്രിയാണ്യ് ഏവമ് അര്ധസംസുപ്തബാലവത്
ശാന്തമായ മനസ്സുള്ളവരുടെ പ്രവർത്തി ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രവാഹത്തിൽ ഒഴുകുന്ന പോലെ മാത്രം ചലിക്കുന്നു, അരക്കുറിഞ്ഞു ഉറങ്ങുന്ന കുട്ടിയുടെ അവയവങ്ങൾ പോലെ.
രസേ നിര്വാസനേ ലബ്ധരസാ അപ്യ് അതിനീരസാഃ । നാന്തസ് തിഷ്ഠന്തി ന ബഹിര് ജ്ഞാ അജ്ഞാ നിപുണാ ഇവ
അവർക്കു ആസ്വാദനം ലഭിച്ചാലും, ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അവർ അതിൽ മുഴുകാറില്ല; ജ്ഞാനികൾ അകത്തോ പുറത്തോ നില്ക്കുന്നില്ല, അവർ നന്നായി അറിയാത്തവരെപ്പോലെ തോന്നുന്നു.
കര്മണോ ഽവേദനം ത്യാഗസ് സ ച സിദ്ധḫ പ്രബോധതഃ । അവസ്തുനേതരേണാഥ കിം കൃതേനാകൃതേന വാ
കർമ്മം അനുഭവിക്കാതിരിക്കുന്നതാണു വെടിയിടൽ; ഈ അവസ്ഥയിലേക്കാണ് ഉണർന്നവൻ എത്തുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ, മറ്റൊന്നും സത്യമായില്ലെങ്കിൽ ചെയ്യുന്നതിലും ചെയ്യാതിരുന്നതിലും എന്ത് പ്രയോജനം?
അവേദനമ് അസംവേദ്യം യദ് അവാസനമ് ആസിതമ് । ശാന്തം സമമ് അനുല്ലേഖം സ കര്മത്യാഗ ഉച്യതേ
കർമ്മം അനുഭവിക്കപ്പെടാതെയും അറിവിലാകാതെയും ആഗ്രഹം കൂടാതെയും, സമാധാനത്തിലും സമതയിലും ചിന്തയില്ലാതെ ഇരിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണു കർമ്മവെടിയിടൽ എന്നു പറയുന്നത്.