യച് ചേത്യതേ തു തേനാശു ബഹിര് അന്തശ് ച ഭൂയതേ । സത്യാകാരമ് അസത്യം വാ ഭവത്വ് ആഹിതവിഭ്രമമ്
എന്ത് അറിവിലാകുന്നു, അതു കൊണ്ടുതന്നെ ഉടൻ പുറത്തും ഉള്ളിലും അതു സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; അതു സത്യമായാലും അസത്യമായാലും, ആശയക്കുഴപ്പത്തോടെ അതു നിലനിൽക്കട്ടെ.
ന ചേത്യതേ ചേത് തദ് അലം ഭ്രമാദ് അസ്മാദ് വിമുച്യതേ । ഭ്രമസ് സത്യോ ഽസ്ത്വ് അസത്യോ വാ കിം വിചാരണയാനയാ
അത് അറിവിലാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഈ ഭ്രമം മതിയാകും, അതിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും. ഭ്രമം സത്യമായാലും അസത്യമായാലും, ഇങ്ങനെ അന്വേഷിച്ച് എന്ത് പ്രയോജനം?
ഏതച് ചേതനമ് ഏവാന്തര് വികസത്യ് ഉദ്ഭവഭ്രമൈഃ । വാസനേച്ഛാമനẖകര്മസങ്കല്പാദ്യഭിധാത്മഭിഃ
ഈ ചൈതന്യം തന്നെ അകത്തേക്ക് വിരിയുന്നു, ഉദ്ഭവവും ലയവും കൊണ്ടുള്ള തിരിവുകളിൽ, വാസനകൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ, മനസ്സ്, പ്രവൃത്തികൾ, ഉദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആത്മാവിന് നല്കുന്ന പേരുകൾ മുഖേന.
പ്രബുദ്ധസ്യാപ്രബുദ്ധസ്യ ദേഹിനോ ദേഹഗേഹകേ । ആദേഹം വിദ്യതേ വിത്ത്വം ത്യാഗസ് ത്വ് അസ്യ ന വിദ്യതേ । ജീവതാം തസ്യ സന്ത്യാഗẖ കഥം നാമോപപദ്യതേ
ബോധം ലഭിച്ചവനും ലഭിക്കാത്തവനും, ശരീരത്തിൽ താമസിക്കുന്നവർക്കു, ശരീരത്തിൽ വരെ മാത്രമേ സ്വന്തമെന്ന ബോധം ഉണ്ടാകൂ; ഉപേക്ഷം അവർക്കില്ല. ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവന് എങ്ങനെ ഉപേക്ഷം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയും?
കേവലം കര്മശബ്ദാര്ഥഭാവനാഭാവനേ സതി । കര്മ കര്മത്വമ് ഉത്സൃജ്യ സ്വയമ് ഏവ ഭവത്യ് അജമ്
'പ്രവൃത്തി' എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയോ ഭാവനയോ ഇല്ലാതിരുന്നാൽ, പ്രവൃത്തി അതിന്റെ പ്രവൃത്തി സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വയം ജനിക്കാത്തതാകുന്നു.
അസമ്ഭവതി സന്ത്യാഗേ കര്മണോ യẖ കരോതി ഹി । ഇദംകര്തവ്യതാത്യാഗം ന കിഞ്ചിത് തേന തത് കൃതമ്
പ്രവൃത്തിയുടെ ഉപേക്ഷം അസാധ്യമായിരിക്കുമ്പോൾ, 'ഇത് ഞാൻ ചെയ്യണം' എന്ന ഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് പ്രവൃത്തി ചെയ്യുന്നവൻ ഒന്നും ചെയ്തതാകുന്നില്ല.
ബോധാദ് ഇദന്താസംവിത്തേസ് സ്വയം വിലയനം തു യത് । ജഗതസ് തം വിദുസ് ത്യാഗമ് അസങ്ഗം മോക്ഷമ് ഏവ ച
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ 'ഇതായിരിക്കുന്നു' എന്ന ബോധം സ്വയം ലയിക്കുന്നതിനെ, ജ്ഞാനികൾ ഉപേക്ഷം, അസക്തി, മോക്ഷം എന്നിവയെന്നു അറിയുന്നു.
വേദനം സതി സംവേദ്യേ സര്ഗാദാവ് ഏവ വേദ്യദൃക് । നോത്പന്നാ വിദ്യതേ നൈവ തസ്മാത് കിം ക്വേവ വേദനമ്
ഗ്രഹിക്കാനുള്ളത് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രം ഗ്രഹണം ഉണ്ടാകുന്നു; സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ഗ്രഹ്യത്തെ ഗ്രഹിക്കുന്നവനായി അത് നിലനിൽക്കുന്നു. അതല്ലാതെ ഗ്രഹണം neither ഉദയം ചെയ്യുന്നതുമല്ല, നിലനിൽക്കുന്നതുമല്ല; അങ്ങനെ എവിടെയാണ് ഗ്രഹണം?
വേദ്യോന്മുഖത്വം സന്ത്യജ്യ രൂപം യദ് വേദനസ്യ വൈ । ന വേദനം തന് നോ കര്മ തച് ഛാന്തം ബ്രഹ്മ കഥ്യതേ
ഗ്രഹിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ഗ്രഹണത്തിന്റെ സ്വരൂപം തന്നെ വിട്ടുകളയുമ്പോൾ, അത് ഗ്രഹണമല്ല, അതും ഒരു പ്രവൃത്തിയുമല്ല; അതാണ് ശാന്തമായ ബ്രഹ്മം എന്നു പറയുന്നു.
ചേതനം പ്രോച്യതേ കര്മ സംസൃത്യാ പ്രവികാസിതമ് । അചേതനം വിദുര് മോക്ഷം ജ്ഞം ചേത്യ് ഏവോപദേശധീഃ
ചേതനയെ പ്രവൃത്തി എന്നു വിളിക്കുന്നു, ജന്മമരണചക്രത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടു. അചേതനതയാണ് മോക്ഷം എന്നു ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു; ഉപദേശബുദ്ധി അതിനെ ജ്ഞാനം എന്നും പറയുന്നു.
ത്യാഗോ ഹി കര്മണാം തസ്മാദ് ആദേഹം നോപപദ്യതേ । യൈസ് തു സന്ത്യജ്യതേ കര്മ തന്മൂലം തൈര് ന മുച്യതേ
ശരീരമെന്ന ബന്ധം ഒറ്റയ്ക്ക് പ്രവൃത്തികൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ഇല്ലാതാവില്ല; ആരെങ്കിലും പ്രവൃത്തികൾ ഉപേക്ഷിച്ചാലും അതിന്റെ മൂലകാരണങ്ങൾ അങ്ങനെ മുക്തിയാകുന്നില്ല.
മൂലം സ്വകര്മണസ് സംവിന് മനസോ വാസനാത്മനഃ । സാ ചാദേഹം സമുച്ഛേത്തുമ് ഋതേ ബോധാന് ന ശക്യതേ
സ്വകാര്യ പ്രവൃത്തികളുടെ അടിസ്ഥാനം മനസ്സിലെ വാസനകളാണ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം ബോധം തന്നെയാണ്; ആ വാസനകൾ മുഴുവനായി മുറിക്കാനാവുന്നത് ഉണര്ച്ചയിലൂടെ മാത്രമാണ്.
രാമ കേവലമ് ഏഷാന്തẖ കര്മമൂലകലാ പരാ । സൂക്ഷ്മാ സംവിദ് അസംവിത്ത്യാ സ്വയത്നേന നികൃന്ത്യതേ
രാമ, അകത്തുള്ള ഈ സൂക്ഷ്മമായ ശക്തിക്ക് പ്രവൃത്തികളാണ് അടിസ്ഥാനമാകുന്നത്; സൂക്ഷ്മബോധം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം പരിശ്രമിച്ചാൽ മാത്രമേ മുറിക്കാനാവൂ.
യേന സംവിദ് അസംവിത്ത്യാ സ്വയത്നേന നിവാര്യതേ । തേന സംസൃതിവൃക്ഷസ്യ മൂലകാഷോ വിതന്യതേ
ബോധം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് സ്വപ്രയത്നത്തോടെ തടയുന്നവനാൽ, ജനനമരണചക്രത്തിന്റെ വൃക്ഷത്തിന്റെ മൂലകാണ്ഡം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
അചേതനാകാശമ് അജം യദ് ഏകം തത്രൈവമ് അസ്തി ത്വ് ഇദമ് അര്ഥഹീനമ് । തദ് വ്യോമരൂപം യത ഏതദ് ഏവം നിരാമയം ചേതനസാരമ് ആഹുഃ
ജനനം ഇല്ലാത്തതും, രൂപം ഇല്ലാത്തതും, ഒറ്റയായും, ശൂന്യത്തെപ്പോലെയും ഉള്ളത് അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ഇതിന് യാതൊരു അർത്ഥവും ഇല്ല, എന്നാൽ അതിനെ ശുദ്ധമായും, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതുമായും, ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരമായും പറയുന്നു.
അവേദനം വേദനസ്യ മുനീന്ദ്ര ക്രിയതേ കഥമ് । നാസതോ വിദ്യതേ ഭാവോ നാഭാവോ വിദ്യതേ സതഃ
മഹർഷേ, അനുഭവം ഇല്ലാത്തത് അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്നു പറയൂ. ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്ന് ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല, ഉണ്ട് എന്നതിൽ നിന്ന് ഇല്ലായ്മ ഉണ്ടാകാറില്ല.
നാസതോ വിദ്യതേ ഭാവോ നാഭാവോ വിദ്യതേ സതഃ । യദാ തദൈവ സുകരം വേദനാവേദനം സ്വയമ്
ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്ന് ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല, ഉണ്ട് എന്നതിൽ നിന്ന് ഇല്ലായ്മ ഉണ്ടാകാറില്ല; ഇതു മനസ്സിലാകുമ്പോഴാണ് അനുഭവവും അതിന്റെ അഭാവവും എളുപ്പം ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയുന്നത്.
ഏതൌ വേദനശബ്ദാര്ഥൌ രജ്ജുസര്പഭ്രമോപമൌ । അസത്യാവ് ഉദിതൌ വിദ്ധി മൃഗതൃഷ്ണാമ്ഭസസ് സമൌ
അനുഭവവും അതിന്റെ അഭാവവും എന്ന ഈ രണ്ട് വാക്കുകളും കയറിൽ പാമ്പ് കാണുന്ന ഭ്രമം പോലെയാണ്; ഇരുവരും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല, മൃഗതൃശ്യയിൽ വെള്ളം കാണുന്നത് പോലെയാണ്.
അബോധസ് ത്വ് അനയോശ് ശ്രേയാന് ബോധോ ദുẖഖായ ചൈതയോഃ । തസ്മാത് സദ് ഏവ ബുധ്യസ്വ മാസദ് ബുധ്യസ്വ രാഘവ
ഈ രണ്ടിനും ഇടയിൽ, അറിയാതിരിക്കുക തന്നെയാണ് നല്ലത്; അറിയുന്നത് ഇരുവർക്കും ദു:ഖം നൽകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, രാഘവാ, സത്യമായത് മാത്രം അറിയുക, അസത്യം അറിയരുത്.
ജന്തോര് വേദനശബ്ദാര്ഥബോധോ ദുẖഖകരḫ പരഃ । ന്യക്കൃത്യ ജ്ഞപ്തിശബ്ദാര്ഥബോധം തിഷ്ഠ യഥാസ്ഥിതമ്
ഒരു ജീവിക്ക് 'അനുഭവം' എന്നതുപോലുള്ള വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം അറിയുന്നത് വലിയ ദു:ഖം നൽകുന്നു; അതിനാൽ, 'അറിയിപ്പ്' പോലെയുള്ള വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം അവഗണിച്ച്, നീ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊൾക.
സര്വാവബോധാവസരേ ജ്ഞപ്തിശബ്ദാര്ഥയോര് ഇഹ । നിര്വാണോദയ ഇത്യ് ഏവ പരമ് ഓം ഇതി ശാമ്യതാമ്
'അറിയിപ്പ്' പോലെയുള്ള വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം എല്ലാം പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാകുന്ന സമയത്ത്, ഇവിടെ, നിർവാണം ഉദയിക്കുന്നത് മാത്രമാണ് പരമാവധി എന്ന് പറയുന്നത്—അത് 'ഓം' എന്നതുപോലെ സമാപിക്കട്ടെ.
ശുഭാശുഭാത്മ കര്മ സ്വം നാശനീയം വിവേകിനാ । തന് നാസ്തീത്യ് അവബോധേന തത്ത്വജ്ഞാനേന സിധ്യതി
നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾ വിവേകമുള്ളവൻ നശിപ്പിക്കണം; അവ ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെ, യഥാർത്ഥ അറിവിലൂടെ അതു സാധ്യമാകുന്നു.
കര്മമൂലനികാഷേണ സംസാരḫ പരിശാമ്യതി । സുവിചാരിതമ് അന്വിഷ്ടം യാവത് കര്മ ന വിദ്യതേ
കർമ്മത്തിന്റെ അടിത്തറ നശിച്ചാൽ, ഈ ജനനമരണചക്രം അവസാനിക്കും. കർമ്മം മനസ്സിലാക്കി, അതിന്റെ മൂലത്തിൽ എത്തി പരിശോധിച്ചാൽ, അത് ഇനി നിലനിൽക്കില്ല.
ചിദ്രൂപോ ബില്വമജ്ജോ ഽന്തശ് ചിത്രാസ് സഞ്ജ്ഞാ യദ് ആത്മനി । കരോതി തദ് യഥാ ബില്വാന് ന സ്വല്പമ് അപി ഭിദ്യതേ
ബില്വഫലത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ പൾപ്പ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം ചൈതന്യമായിട്ടാണ് പലതരം ഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, ആ ഭേദങ്ങൾ കൊണ്ടു ബില്വം ഒറ്റത്തിലും പൊട്ടുന്നില്ല.
തഥാ ബ്രഹ്മഘനസ്യാന്തര് അനാനൈവാവഭാസതേ । നാനേവ നനു തസ്മാത് തന് ന മനാഗ് അപി ഭിദ്യതേ
അതു പോലെ തന്നെ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആകൃതിയിൽ ഉള്ളിൽ ഭിന്നത കാണപ്പെടുന്നുവെന്നു തോന്നുന്നു. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥത്തിൽ, അതിൽ ഒരു ചെറിയ ഭേദവും ഇല്ല.
ന യഥാ സന്നിവേശോ ഽന്തസ് സന്നിവേശവതḫ പൃഥക് । തഥാ നഞര്ഥാദി പൃഥങ് ന പരസ്മാന് മനാഗ് അപി
എങ്ങനെയെന്നാൽ, ഉള്ളിലെ ക്രമീകരണം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വേറെയല്ലാത്തതുപോലെ, നിഷേധം മുതലായ ധാരണകളും പരമാത്മാവിൽ നിന്ന് ذرിയ്ക്കും വേറെയല്ല.
യദ് ഏവാന്തസ് തദ് ഏവാന്തര് ദ്രവത്വമ് അപൃഥഗ് യഥാ । വിത്ത്വമ് ഏവ തഥാവിത്ത്വം തദ്രൂപത്വാന് നഞര്ഥയോഃ
ജലം പോലെ ദ്രവത്വം അതിന്റെ ഉള്ളിലാണല്ലോ, അതുപോലെ സമ്പത്തും സമ്പത്തില്ലായ്മയും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല; അവ രണ്ടും ഒരു തന്നെ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്, ഉണ്ട് എന്നതും ഇല്ല എന്നതും തമ്മിൽ.
യഥാ ദ്രവത്വം പയസി യഥാലോകശ് ച തേജസി । തഥാ ബ്രഹ്മണ്യ് അതദ്ഭാവശ് ചിത്യ് അചിത്ത്വം ന വിദ്യതേ
ജലത്തിൽ ദ്രവത്വം ഉണ്ടെന്നപോലെയും, അഗ്നിയിൽ പ്രകാശം ഉണ്ടെന്നപോലെയും, ബ്രഹ്മത്തിൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ അഭാവമില്ല; ചൈതന്യത്തിൽ അചൈതന്യം ഇല്ല.
ചേതനം കര്മ തച് ചാന്തര് നിര്മൂലം ഭ്രമയക്ഷവത് । ഉദേത്യ് അഹേതുകം തച് ചേന് നോദിതം തന് ന വിദ്യതേ
ചൈതന്യവും പ്രവർത്തിയും മനസ്സിന്റെ ആന്തരികതയിൽ, വേരില്ലാതെ, ചക്രത്തിന്റെ ഭ്രമണംപോലെയാണ്; അവ കാരണം ഇല്ലാതെ ഉദയിച്ചാൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നു, ഇല്ലെങ്കിൽ അവ ഉണ്ടാവില്ല.
ചേതനം കര്മ തച് ചൈതദ് ഭാതി സ്പന്ദ ഇവാനിലേ । അഹേതുകം യദാത്മൈതദ് ബഹിര് അന്തശ് ച സാര്ഥധീഃ
ചൈതന്യവും പ്രവർത്തിയും കാറ്റിൽ സ്പന്ദനം കാണുന്നതുപോലെ പ്രകടമാകുന്നു; ഈ ആത്മാവ് കാരണം ഇല്ലാതെ, ചിന്തകളോടൊപ്പം ഉള്ള മനസ്സിലൂടെ പുറത്തും ഉള്ളിലും അനുഭവപ്പെടുന്നു.