നൈഷ്കര്മ്യാത് കല്പനാത്യാഗാത് തനുḫ പതതി ദേഹിനഃ । കഥമ് ഏതദ് അതോ ബ്രഹ്മന് സമ്ഭവത്യ് ആശു ജീവതഃ
നിഷ്ക്രിയത്വവും ഭാവനകളെ ഉപേക്ഷിക്കലും മൂലം ദേഹിയുടേ ദേഹം വീഴുന്നു. ബ്രഹ്മൻ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ഇതു എങ്ങനെ വേഗത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ.
ജീവതẖ കല്പനാത്യാഗോ യുജ്യതേ ന ത്വ് അജീവതഃ । രൂപമ് അസ്യ യഥാവത് ത്വം ശൃണു ശ്രവണഭൂഷണമ്
ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മാത്രം ഭാവനകളെ ഉപേക്ഷിക്കാം, മരിച്ചശേഷം അതിന് സാധ്യമല്ല. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഞാൻ പറയാം, ശ്രവണഭൂഷണമേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
അഹമ്ഭാവനമ് ഏവാഹുẖ കല്പനം കല്പകോവിദാഃ । നഞര്ഥഭാവനം തസ്യ സങ്കല്പത്യാഗ ഉച്യതേ
ഭാവനയെന്നത് 'ഞാൻ' എന്ന ബോധം തന്നെയാണെന്ന് വിവേകശാലികൾ പറയുന്നു. അതിനെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ചിന്തയാണ് ഭാവനയെ ഉപേക്ഷിക്കൽ എന്ന് പറയുന്നു.
പദാര്ഥരസമ് ഏവാഹുẖ കല്പനം കല്പനാവിദഃ । നഞര്ഥഭാവനം തസ്യ സങ്കല്പത്യാഗ ഉച്യതേ
ഭാവനയെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നവർ പറയുന്നു: വിഷയങ്ങളിൽ രുചി കാണിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് ഭാവന. അതിനെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ചിന്തയാണ് ഭാവനയെ ഉപേക്ഷിക്കൽ എന്ന് പറയുന്നു.
ഇദമ് അസ്ത്വ് ഇതി സംവേഗമ് ആഹുസ് സങ്കല്പമ് ഉത്തമാഃ । നഞര്ഥഭാവനം തസ്യ സങ്കല്പത്യാഗ ഉച്യതേ
ബുദ്ധിമാന്മാർ പറയുന്നു: 'ഇത് ഉണ്ടാകണം' എന്ന ശക്തമായ ആഗ്രഹമാണ് ദൃഢനിശ്ചയം. അതിന്റെ ഇല്ലായ്മയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയാണ് ആ ദൃഢനിശ്ചയം ഉപേക്ഷിച്ചതെന്നു പറയുന്നത്.
സ്മരണം വിദ്ധി സങ്കല്പം ശിവമ് അസ്മരണം വിദുഃ । തച് ച പ്രാഗനുഭൂതം ച നാനുഭൂതം ച ഭാവ്യതേ
നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം: ദൃഢനിശ്ചയം എന്നത് ഓർമ്മയാണ്; ഓർമ്മയില്ലായ്മയാണ് ശുഭം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ആ ഓർമ്മ മുമ്പ് അനുഭവിച്ചതിലും, അനുഭവിക്കാത്തതിലും ബാധകമാണ്.
അനുഭൂതാം നാനുഭൂതാം സ്മൃതിം വിസ്മൃത്യ കാരണമ് । സര്വമ് ഏവാശു വിസ്മൃത്യ ഗൂഢസ് തിഷ്ഠ മഹാമുനിഃ
അനുഭവിച്ചതും അനുഭവിക്കാത്തതുമായ ഓർമ്മയെ മറക്കുന്നതാണ് കാരണം; എല്ലാം വേഗത്തിൽ മറന്ന് മഹർഷി അദൃശ്യനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വാസ്മരണമാത്രേണ തിഷ്ഠായാതേഷു കര്മസു । അര്ധസുപ്തശിശുസ്പന്ദ ഇവാഭ്യസ്തോപപത്തിഷു
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഓർമ്മയില്ലായ്മകൊണ്ട് മാത്രം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, പതിവ് പ്രകാരം ഉണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥകളിൽ, ഉറങ്ങുന്ന കുഞ്ഞിന്റെ അല്പം ചലനങ്ങൾപോലെ, ഒരാൾ അർദ്ധനിദ്രാവസ്ഥയിൽ കഴിയുന്നു.
നിസ്സങ്കല്പം പ്രവാഹേണ ചക്രം പ്രസ്പന്ദതേ യഥാ । സ്പന്ദസ്വ കര്മസ്വ് അനഘ പ്രാക്സംസ്കാരവശാത് തഥാ
പറയാനാകാത്തവനേ, ഒരു ചക്രം സ്വയം സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, നീയും നിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ പഴയ അനുഭവങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി നടക്കാൻ അനുവദിക്കണം.
അവിദ്യമാനചിത്തസ് ത്വം സത്ത്വസംസ്കാരമ് ആഗതഃ । പ്രവാഹാപതിതേഷ്വ് ഏവ സ്പന്ദസ്വ സ്വേഷു കര്മസു
നിന്റെ മനസ്സ് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലെങ്കിലും, നീ ജീവന്റെ സ്വഭാവത്തിൽപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, നിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ സ്വയം ഒഴുകാൻ അനുവദിക്കൂ.
ഊര്ധ്വബാഹുര് വിരൌമ്യ് ഏഷ ന ച കശ്ചിച് ഛൃണോതി മേ । അസങ്കല്പḫ പരം ശ്രേയസ് സ കിമ് അന്തര് ന ഭാവ്യതേ
ഞാൻ കൈകൾ ഉയർത്തി നിലവിളിച്ചാലും ആരും എന്നെ കേൾക്കുന്നില്ല. ആഗ്രഹങ്ങളില്ലായ്മയിലാണ് പരമമായ ക്ഷേമം — എന്നാൽ അത് ഉള്ളിൽ എന്തുകൊണ്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല?
അഹോ മോഹസ്യ മാഹാത്മ്യം യദ് അയം സര്വദുẖഖഹാ । ചിന്താമണിര് വിചാരാഖ്യോ ഹൃത്സ്ഥോ ഽപി ത്യജ്യതേ ജനൈഃ
അയ്യോ, മായയുടെ മഹത്വം! ഹൃദയത്തിൽ തന്നെ വസിക്കുന്ന, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും നീക്കുന്ന വിവേകമെന്ന മനിമുത്ത് ജനങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
അവേദനമ് അസങ്കല്പസ് തന്മയേനൈവ ഭൂയതാമ് । ഏതാവത് പരമം ശ്രേയസ് സ്വയമ് ഏവാനുഭൂയതാമ്
ആശയമോ ഉദ്ദേശമോ ഇല്ലാതെ, ആ അവസ്ഥയിൽ തന്നെ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ബോധം ഉണ്ടാകട്ടെ. ഇതാണ് പരമമായ ശ്രേയസ്, അതു സ്വയം നേരിട്ട് അനുഭവിക്കണം.
കില തൂഷ്ണീംസ്ഥിതേനൈവ തത് പദം പ്രാപ്യതേ പരമ് । പരമം യത്ര സാമ്രാജ്യമ് അപി രാമ തൃണായതേ
നിശ്ശബ്ദമായി ഇരിക്കുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ ആ പരമാവസ്ഥയെ നേടാം. രാമാ, അവിടെ വലിയ സാമ്രാജ്യവും പുല്ലുപോലെയാണ് തോന്നുക.
ഗമ്യദേശൈകനിഷ്ഠസ്യ യഥാ പാന്ഥസ്യ പാദയോഃ । സ്പന്ദോ ഽവിദിതസങ്കല്പസ് തഥാ സ്പന്ദസ്വ കര്മസു
യാത്രക്കാരന്റെ കാലുകൾ ലക്ഷ്യസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കാതെ സ്വാഭാവികമായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നതുപോലെ, നിന്റെ പ്രവൃത്തികളും ഉദ്ദേശം ഇല്ലാതെ സ്വാഭാവികമായി നടക്കട്ടെ.
സര്വകര്മഫലാഭോഗമ് അലം വിസ്മൃത്യ സുപ്തവത് । പ്രവാഹാപതിതേ കാര്യേ സ്പന്ദസ്വ ഗതവേദനമ്
എല്ലാ പ്രവൃത്തി ഫലങ്ങളെയും, ഉറങ്ങുന്നവനുപോലെ, പൂർണ്ണമായി മറന്നുകൊൾക. സംഭവങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി ഒഴുകുമ്പോൾ, അവയിൽ ബോധം കൂടാതെ നീയും ചലിക്കണം.
സ്പന്ദസ്വ ഗതസങ്കല്പം സുഖദുẖഖാന്യ് അഭാവയന് । പ്രവാഹാപതിതേ കാര്യേ വേഷ്ടിതോന്മുക്തശഷ്പവത്
സന്തോഷവും ദു:ഖവും ഒന്നുമില്ലെന്നപോലെ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ടുവിട്ട്, ഒരു പുഴയുടെ പ്രവാഹത്തിൽ ഒഴുകി വിട്ടുപോകുന്ന പുല്ല് തണ്ടുപോലെ നീ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കണം.
രസഭാവനമ് അന്തസ് തേ മാലം ഭവതു കര്മസു । ദാരുയന്ത്രമയസ്യേവ പരാര്ഥമ് ഇവ കുര്വതഃ
നിന്റെ ഉള്ളിലെ രുചി എല്ലാകർമ്മങ്ങളിലും മങ്ങിപ്പോകട്ടെ; മറ്റൊരാളുടെ വേണ്ടി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്ന മരക്കൊണ്ടോ യന്ത്രം കൊണ്ടോ ഉണ്ടാക്കിയ ഉപകരണത്തെപ്പോലെ നീ പ്രവർത്തിക്കണം.
നീരസാ ഏവ തേ സന്തു സമസ്തേന്ദ്രിയസംവിദഃ । ആകാരമാത്രസംലക്ഷ്യാ ഹേമന്തര്തൌ ലതാ ഇവ
നിന്റെ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയാനുഭവങ്ങളും രുചിയില്ലാത്തതായിരിക്കട്ടെ; വെറും രൂപം മാത്രമായി കാണപ്പെടുന്ന, ശീതകാലത്ത് ഉള്ള വള്ളിപോലെ.
ബോധാര്കാപീതരസയാ സ്പന്ദിഷഡ്വര്ഗസത്തയാ । യന്ത്രസ്പന്ദാഭയാ തിഷ്ഠ വല്ല്യേവ ശിശിരേ ദ്രുമഃ
ജ്ഞാനസൂര്യനുപോലുള്ള ബോധത്തോടെ, ആറ് വാസനകളും യന്ത്രം പോലെ മാത്രം ചലിക്കുന്നവയാകട്ടെ; ശീതകാലത്ത് വള്ളികൾ മാത്രം ചലിക്കുന്ന മരത്തെപ്പോലെ നീ നിലകൊള്ളണം.
വിദാന്തരരസാന്യ് ഏവ പ്രവൃത്താന്യ് അപി ധാരയ । സ്വയത്നേനേന്ദ്രിയാണ്യ് ആശു ഹേമന്തര്തുസ് തരൂന് ഇവ
അന്തരജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരമാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തികൾ നിലനിർത്തണം; സ്വയം ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട് അവയെ വേഗത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കണം, ശീതകാലത്ത് മരങ്ങൾ തങ്ങളുടെ രസം അടക്കുന്നതുപോലെ.
സരസേന്ദ്രിയവൃത്തൈസ് തൈẖ കുര്വതോ ഽകുര്വതസ് തഥാ । സംസാരാനര്ഥസാര്ഥോ ഽയം ന കദാചന ശാമ്യതി
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉല്ലാസത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതോ പ്രവർത്തിക്കാത്തതോ ആയിരിക്കും; അതുവരെ ഈ ലോകദുഃഖങ്ങളുടെ ചരവു ഒരിക്കലും അവസാനിക്കില്ല.
നിസ്സങ്കല്പം മരുജ്ജ്വാലായന്ത്രാമ്ബുസ്പന്ദവദ് യദി । സ്പന്ദസേ തദ് അനന്തായ ശ്രേയസേ പരികല്പസേ
നിനക്ക് ആഗ്രഹമില്ലാതെ, കാറ്റ് വെള്ളത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന തരംഗംപോലോ യന്ത്രത്തിന്റെ ചലനമുപോലോ നീ ചലിച്ചാൽ, അപ്പോൾ നീ അനന്തമായ ഉത്തമലാഭത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏതദ് ഏവ പരം ധൈര്യം ജന്മജ്വരനിവാരണമ് । യദ് അവാസനമ് അഭ്യസ്തനിജകര്മസു കര്തൃതാ
സ്വകാര്യതയില്ലാതെ, സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളിൽ കർത്തൃത്വം അനുഭവിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് — ഇതാണ് ജന്മജ്വരത്തിന് പ്രതിവിധിയായ പരമധൈര്യം.
അവാസനമ് അസങ്കല്പം യഥാപ്രാപ്താനുവൃത്തിമാന് । ശനൈശ് ചക്രം ഭ്രമാഭോഗ ഇവ സ്പന്ദസ്വ കര്മസു
നിശ്ചയമോ, ആഗ്രഹമോ ഇല്ലാതെ, എന്ത് സംഭവിച്ചാലും അതിനെ സ്വാഭാവികമായി സ്വീകരിച്ച്, നിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പതുക്കെ നീങ്ങുക; പഴയ ചലനത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ ചക്രം സാവധാനം തിരിയുന്നതുപോലെ.
മാ കര്മഫലബുദ്ധിര് ഭൂര് മാ തേ സങ്ഗോ ഽസ്ത്വ് അകര്മണി । ഉഭയം വാ ത്യജൈതത് ത്വമ് ഉഭയം വാ സമാശ്രയ
പ്രവർത്തിയുടെ ഫലത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കരുത്; പ്രവർത്തനരഹിതതയോടും ആസക്തി പുലർത്തരുത്. ഇരു നിലകളും ഉപേക്ഷിക്കാമെങ്കിലും, ഇരു നിലകളും സമമായി സ്വീകരിക്കാമെങ്കിലും അതിനനുസരിച്ച് നീ നടക്കുക.
ബഹുനാത്ര കിമ് ഉക്തേന സങ്ക്ഷേപാദ് ഇദമ് ഉച്യതേ । സങ്കല്പനം പരോ ബന്ധസ് തദഭാവോ വിമുക്തതാ
ഇവിടെ അധികം പറയേണ്ടതൊന്നുമില്ല; ചുരുക്കത്തിൽ പറയുമ്പോൾ, മനസ്സിലെ കല്പനയാണു ഏറ്റവും വലിയ ബന്ധനം; അതിന്റെ അഭാവം മോക്ഷമാണ്.
നേഹ കാര്യം ന ചാകാര്യമ് അസ്തി കിഞ്ചന കുത്രചിത് । സര്വം ശിവമ് അനാദ്യന്തമ് അനന്തം പ്രാഗ്വദ് ആസ്യതാമ്
ഇവിടെ എവിടെയും ചെയ്യേണ്ട കാര്യമോ ചെയ്യരുതാത്തതോ ഒന്നുമില്ല; എല്ലാം ആദിയുമില്ല, അന്തവും ഇല്ല, അനന്തവും ശുഭവുമാണ്, അതെങ്ങനെ ഉണ്ടോ അതുപോലെ തന്നെ നിലനില്ക്കട്ടെ.
പശ്യന് കര്മണ്യ് അകര്മത്വമ് അകര്മണി ച കര്മതാമ് । യഥാഭൂതാര്ഥവിദ്രൂപശ് ശാന്തമ് ആസ്സ്വ യഥാസുഖമ്
നടപ്പിലുണ്ടെന്നു തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നുമില്ലെന്നും, ഒന്നുമില്ലെന്നു തോന്നുന്നിടത്തും പ്രവർത്തനം ഉണ്ടെന്നും തിരിച്ചറിയുന്നവനായി, യഥാർത്ഥം അറിയുന്നവനായി, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, സുഖംപോലെ ഇരിക്കൂ.
അവേദനം വിദുര് യോഗം ശാന്തമ് ആസിതമ് അക്ഷയമ് । യോഗസ്ഥẖ കുരു കര്മാണി നീരസോ മാഥ വാ കുരു
അനുഭവമില്ലാത്ത, ശാന്തമായ, ക്ഷയിക്കാത്ത അവസ്ഥയെ തന്നെ യോഗം എന്നു പറയുന്നു. ആ യോഗത്തിൽ ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ട്, ആഗ്രഹമില്ലാതെ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുക, അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നും ചെയ്യാതിരിക്കുക.