അദ്വൈതൈക്യം സമം ശാന്തം വിജ്ഞാനൈകഘനം പരമ് । ആകാശകോശവിശദം ജ്ഞḫ പശ്യന് ന വിനശ്യതി
അദ്വൈതമായ ഏകത്വം, സമമായും ശാന്തമായും, ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഘനത്വം, ആകാശംപോലെ സുതാര്യമുള്ളത് — ഇതെല്ലാം കാണുന്ന ജ്ഞാനി നശിക്കുകയില്ല.
ഭേദബുദ്ധ്യാ പുരാത്താനാം സമ്പ്രത്യ് അദ്വയഭാവനമ് । സ്ഥിരീകുര്വന് പദാര്ഥാനാം സമമ് ആസ്തേ സുഷുപ്തവത്
മുന്പ് ഭേദബുദ്ധിയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ഇപ്പോള് അദ്വൈതചിന്തയില് ഉറച്ചവന്, എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും സമത്വത്തോടെ, സൂഷുപ്തി അവസ്ഥയിലിരിക്കുന്നതുപോലെ, സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സുഷുപ്തഘനവിജ്ഞാനഭാസുരാവരണക്ഷയഃ । നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി ന തിഷ്ഠതി ന ഗച്ഛതി
സൂഷുപ്തിയുടെ ഘനമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം മറക്കുന്ന അവര്ണം നീങ്ങിയാല്, അതിന് neither അസ്തമനം ഉണ്ടാകുന്നു, nor ഉദയം, അത് നിലകൊള്ളുകയോ സഞ്ചരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതുമില്ല.
ഗലിതദ്വൈതനിര്ഭാസമ് ഉദിതോ ഽന്തḫ പ്രബോധവാന് । സുഷുപ്തഘനമ് ഏവാസ്തേ പഞ്ചമീം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
ദ്വൈതം ഒളിഞ്ഞു, ഉള്ളിലെ ജാഗ്രത ഉദിച്ചുവന്നാല്, ആള് സൂഷുപ്തിയുടെ ഘനത്വത്തില് തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത് — ഇതാണ് അഞ്ചാമത്തെ നില.
അഹന്ത്വം ചേതമാനസ്യ ന കദാചന ശാമ്യതി । ഹൃത്പദ്മകോശഭ്രമരീ സംസൃത്യാഖ്യാവിഷൂചികാ
മനസ്സിലുള്ള 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഒരിക്കലും ശമിക്കാറില്ല; ഹൃദയത്തിന്റെ കമലത്തിൽ ചുറ്റി പറക്കുന്ന തേനീച്ചപോലെയാണ് അത്, ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ പീഡയാണ്.
അമനോബുദ്ധ്യഹങ്കാരമ് ആവര്താദി യഥാ പയഃ । സംവേത്തി ദേശകാലാദി തഥാ ബ്രഹ്മ ജഗത്ത്രയമ്
ജലം ചുഴികൾക്കും തിരമാലകൾക്കും രൂപം എടുക്കുന്നതുപോലെ, ദേശവും കാലവും മറ്റും അനുഭവപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മവും മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അറിയുന്നു.
അഹന്ത്വം ചേതമാനസ്യ ന കദാചന ശാമ്യതി । അഹന്ത്വതിലതൈലശ്രീസ് സംസാരോഗ്രവിഷൂചികാ
മനസ്സിലുള്ള 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഒരിക്കലും ശമിക്കാറില്ല; 'ഞാൻ' എന്ന എണ്ണയാണ് ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ പീഡയുടെ സമ്പത്ത്.
അഹന്ത്വമുകുലസ്യാന്തര് യത് സ്വം സംസാരസൌരഭമ് । തദ് അസ്യ സവികാസസ്യ ബഹിര് ദൃശ്യതയാ സ്ഥിതമ്
'ഞാൻ' എന്ന മുളകുളയിൽ ഉള്ള സംസാരത്തിന്റെ സുഗന്ധം, അത് പൂർണ്ണമായി വിരിയുമ്പോൾ പുറത്തു കാണപ്പെടുന്ന ഒന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ന യഥാ പദ്മസൌഗന്ധ്യേ വ്യതിരിക്തേ കദാചന । അഹന്ത്വദൃശ്യേ ന തഥാ വ്യതിരിക്തേ കദാചന
പത്മത്തിന്റെ സുഗന്ധം അതിനോട് എപ്പോഴും വേറായിരിക്കാത്തതുപോലെ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം അതിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വേറായിരിക്കില്ല.
അഹന്ത്വം സ്വസ്വരൂപസ്യ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യമയാത്മനീ । അന്തര് ബഹിര് ഇതി സ്വൈരം കൃതവന് നാമ നാമനീ
'ഞാൻ' എന്നത് സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിൽ, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവനും ചേർന്നതാണ്; അതു സ്വതന്ത്രമായി അകത്തും പുറത്തും എന്ന പേരുകൾക്ക് രൂപം നൽകിയിരിക്കുന്നു.
പ്രേക്ഷിതം സന് ന ചാഹന്ത്വം നാന്തര് ന ബഹിര് അസ്തി ച । മായൈഷാ ഭാത്യ് അസദ്രൂപാ സ്വാലോചനപലായിനീ
'ഞാൻ' എന്നത് നോക്കിയാലും അകത്തോ പുറത്തോ കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല; ഇതാണ് മായ, സത്യമല്ലാത്തതുപോലെയാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, സ്വയം നോക്കുമ്പോൾ മറഞ്ഞുപോകുന്നു.
യദ് അസന് മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബു ഭാസതേ തത് പരീക്ഷിതമ് । കഥം വിലാപ്യതേ തദ്വദ് ഏവാഹന്താദിവിഭ്രമഃ
മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളം പോലുള്ള അസത്യം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ പ്രത്യക്ഷപ്പെടൂ; അതുപോലെ തന്നെ, 'ഞാൻ' എന്നതും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭ്രമങ്ങളും പരിശോധിച്ചാൽ അകറ്റപ്പെടും.
ദ്രഷ്ടാ ദൃശ്യം ദര്ശനം ച മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബ്വ് ഇതി ത്രയമ് । നാസ്തി കസ്യചിദ് ഏവാതശ് ശാന്തം ശിവമ് ഇദം തതമ്
കാണുന്നവൻ, കാണുന്നതു, കാണുന്ന പ്രവൃത്തി — ഇവയെല്ലാം മരുഭൂമിയിലെ ജലമAYA പോലെ അസത്യമാണ്; ഇവ യാര്ക്കും യാഥാർത്ഥ്യമായില്ല. അതുകൊണ്ടു ഈ ശാന്തിയും മംഗളവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇതി നിശ്ചയവാന് ഐക്യദ്വൈതാതീതവപുശ് ശിവമ് । സമമ് ആസ്തേ മഹാസത്ത്വḫ പഞ്ചമീം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
ഇങ്ങനെ ഉറച്ച തീരുമാനത്തോടെ, ഏകത്വത്തെയും ദ്വൈതത്തെയും അതിജീവിച്ച ശരീരത്തോടെ, മഹത്തായ ശക്തിയോടെ, അഞ്ചാമത്തെ നിലയിൽ സമത്വത്തോടെ ശിവാവസ്ഥയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അന്തര്മുഖതയാ തിഷ്ഠന് ബഹിര്വൃത്തിപരോ ഽപി സന് । പരിശാന്തതയാ നിത്യം നിദ്രാലുര് ഇവ ലക്ഷ്യതേ
അവൻ ഉള്ളിലേക്ക് ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കുമ്പോഴും പുറത്തു പ്രവർത്തിക്കുന്നവനായി കാണപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ പൂർണ്ണമായ ശാന്തിയാൽ, അവൻ എപ്പോഴും ഉറങ്ങുന്നവനായി തോന്നുന്നു.
ലോകസംവ്യവഹാരേ ഽസ്മിന് നാന്തര് ന വ്യോമ്നി നോ ബഹിഃ । രമതേ ഽഥ ഭ്രമതി വാ വ്യോമരൂപോ ഗലന്മനാഃ
ലോകത്തിലെ ഇടപാടുകളിൽ, ഉള്ളിലും, ആകാശത്തിലും, പുറത്തും അവൻ ആസ്വദിക്കുകയോ അലയുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; മനസ്സ് ലയിച്ചവൻ ആകാശംപോലെ ആകുന്നു.
സുഷുപ്തവജ് ജാഗ്രതി ദൃശ്യവിഭ്രമം ത്വ് അഭാവയന് ഭാവപരിക്ഷയോദയീ । ചിതിത്വമ് അപ്യ് അന്തരസംവിദന്ന് ഇദം പ്രതിഷ്ഠതേ ചിത്രനരോപമോ ബുധഃ
ഉറക്കത്തിൽപോലെ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും, പുറത്തുള്ള വസ്തുക്കളുടെ ഭ്രമം ഇല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ചിന്തകളുടെ വരവും പോകലും അവസാനിച്ചപ്പോൾ, അകത്തുള്ള ബോധം മാത്രം തിരിച്ചറിയുന്നു. അങ്ങനെ, ഒരു ചിത്രത്തിലെ മനുഷ്യനെപ്പോലെ, ജ്ഞാനി അചഞ്ചലനായി നില്ക്കുന്നു.
കുര്വന്ന് അഭ്യാസമ് ഏതസ്യാം ഭൂമികായാം വിവാസനഃ । ഷഷ്ഠീം തുര്യാഭിധാമ് അന്യാം ക്രമാത് പതതി ഭൂമികാമ്
ഈ നിലയിൽ സ്ഥിരമായി അഭ്യാസം ചെയ്താൽ, മനസ്സിലുള്ള പഴയ സ്വഭാവങ്ങൾ വിട്ട്, ക്രമമായി ആറാം നിലയായ 'തുരീയ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
യത്ര നാസന് ന സദ്രൂപോ നാഹം നാപ്യ് അനഹങ്കൃതിഃ । കേവലം ക്ഷീണമനനം തദ് ആസ്തേ ഗതവാസനഃ
അവിടെ ഇല്ലായ്മയോ, ഉണ്ടായിരിപ്പിന്റെ രൂപമോ, 'ഞാൻ' എന്ന തിരിച്ചറിയലോ, അതിന്റെ അഭാവമോ ഒന്നുമില്ല. ചിന്തകൾ മുഴുവൻ ക്ഷയിച്ച, എല്ലാ പഴയ സ്വഭാവങ്ങളും വിട്ടവൻ മാത്രം അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
നിര്ഗ്രന്ഥിശ് ശാന്തസദ്രൂപോ ജീവന്മുക്തോ വിഭാവനഃ । സകൃദ്വിഭാതാ വിമലമ് ആസ്തേ ദ്വൈതൈക്യനിര്ഗതഃ
എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട്, സമാധാനസ്വരൂപനായ്, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോചിതനായ്, സാക്ഷാത്കാരത്തിൽ ഉറച്ചവനായി, ഒരിക്കൽ തെളിഞ്ഞു, നിർമ്മലനായ്, ദ്വിതീയതയും ഏകതയും കടന്നവനായി അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
ജീവന്മുക്തോ ഗതരസോ നിര്ഭേദോ ഽമ്ബരസുന്ദരഃ । അനിര്വാണോ ഽപി നിര്വാണശ് ചിത്രദീപ ഇവ സ്ഥിരഃ
ജീവിതത്തിൽ മോക്ഷം നേടിയവൻ ലോകസുഖങ്ങളിൽ രുചിയില്ലാതെ, ഭേദഭാവം ഇല്ലാതെ, ആകാശംപോലെ മനോഹരനായി, ഇനിയും ലയിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, നിറങ്ങളുള്ള വിളക്കുപോലെ അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അവാസനത്വാദ് വൈരസ്യാന് ന കിഞ്ചന കരോത്യ് അസൌ । കരോത്യ് ഏവംസ്ഥിതിര് യച് ച തത്രാകര്തൈവ കാഷ്ഠവത്
അവനിൽ വാസനകളും ആഗ്രഹങ്ങളും ഇല്ലാത്തതിനാൽ, അവൻ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല. ഇങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ പ്രവർത്തിച്ചാലും, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല, മരച്ചില്ലുപോലെ.
സമ്യഗ്ദര്ശനസമ്പന്നോ ജീവന്മുക്തപദം ഗതഃ । യഥാസ്ഥിതമ് ഇദം പശ്യന് കര്മഭിര് ന നിബധ്യതേ
ശുദ്ധമായ ദർശനം ലഭിച്ചവനും ജീവന്മുക്തപദവിയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നവനും, എല്ലാം എങ്ങിനെയോ അതുപോലെ കാണുമ്പോൾ, അവൻ പ്രവർത്തികളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
കുര്വന് ന കിഞ്ചിത് കുരുതേ ഗന്താപി ച ന ഗച്ഛതി । ഭുഞ്ജാനോ ഽപി ച നോ ഭുങ്ക്തേ വക്താപി ച ന വക്ത്യ് അസൌ
പ്രവർത്തിച്ചാലും അവൻ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല; പോകുമ്പോഴും പോകുന്നില്ല; അനുഭവിക്കുമ്പോഴും അനുഭവിക്കുന്നില്ല; സംസാരിക്കുമ്പോഴും സംസാരിക്കുന്നില്ല.
ജാഗ്രതി സ്വപ്നദൃഷ്ടസ്യ പുംസẖ കര്തൃത്വഭോക്തൃതേ । യാദൃശ്യൌ തത്സ്ഥിതീ വിദ്ധി ജീവന്മുക്തസ്യ രാഘവ
രാഘവാ, ജീവണ്മുക്തന്റെ അവസ്ഥ സ്വപ്നം കാണുന്നവൻ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ അനുഭവിക്കുന്ന പ്രവർത്തനവും അനുഭവവും പോലെയാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
സമശ് ശാന്തമതിര് മൌനീ ജീവന്മുക്തോ വിവാസനഃ । ദ്രഷ്ടാരം ദര്ശനം ദൃശ്യമ് ആകാശമ് ഇവ പശ്യതി
സമമായ മനസ്സും ശാന്തതയും മൗനവും വാസനകളില്ലായ്മയും ഉള്ള ജീവണ്മുക്തൻ, ദർശകൻ, ദർശനം, ദൃശ്യങ്ങൾ എല്ലാം ആകാശം കാണുന്നതുപോലെ കാണുന്നു.
നിര്വാണമതിര് ആത്മാനം പരം ചാദ്രിമ് അണും തനുമ് । ശ്വാനം ബ്രാഹ്മണമ് ആദിത്യം സര്വം ഖമ് ഇവ പശ്യതി
മോക്ഷത്തിൽ ലയിച്ച മനസ്സോടെ, താൻ തന്നെ, പരമാത്മാവിനെ, മല, അനു, ശരീരം, നായ, ബ്രാഹ്മണൻ, സൂര്യൻ എന്നിവയെ എല്ലാം ആകാശം കാണുന്നതുപോലെ കാണുന്നു.
സമ്പന്നശ് ശാന്തമ് ആഭാസം പരമ് ഏകമ് അകൃത്രിമമ് । ക്വാസ്തമ് ഏതു ക്വ വോദേതു കീദൃഗ്വപുര് അസാവ് ഇഹ
സമ്പൂർണ്ണവും ശാന്തവുമായ, പരമമായ ഏകത്വത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി തെളിയുന്ന അവൻ എവിടെ അസ്തമിക്കുന്നു, എവിടെ ഉദിക്കുന്നു, ഇവിടെ അവനു എങ്ങനെയുള്ള രൂപമുണ്ട്?
പ്രജ്ഞാപ്രാസാദമ് ആരൂഢസ് ത്വ് അശോച്യശ് ശോചതേ ജനാന് । ഭൂമിഷ്ഠാന് ഇവ ശൈലസ്ഥസ് സര്വാന് പ്രാജ്ഞോ ഽനുപശ്യതി
ജ്ഞാനത്തിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ എത്തിയവൻ, ദുഃഖം ഇല്ലാത്തവൻ, താഴെ നിലത്ത് നിൽക്കുന്നവരെ പോലെ, മറ്റുള്ളവരെ നോക്കി ദുഃഖിക്കുന്നു. പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് താഴെ കാണുന്നവനെപ്പോലെ, ജ്ഞാനി എല്ലാവരെയും നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
നൈവ തസ്യ കൃതേനാര്ഥോ നാകൃതേനേഹ കശ്ചന । ന ചാസ്യ സര്വഭൂതേഷു കശ്ചിദ് അര്ഥവ്യപാശ്രയഃ
അവനു ഇവിടെ ചെയ്തതിലും ചെയ്യാത്തതിലും യാതൊരു പ്രയോജനവും ഇല്ല. എല്ലാ ജീവികളിലും അവൻ ഒന്നിനും ആശ്രയിക്കുന്നില്ല.