നീഹാരസദൃശം ദൂരാദ് ദൃശ്യമാനബൃഹദ്വപുഃ । നകിഞ്ചിന് നിപുണാലോകേ ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
അറിയുന്നവന് മൂന്നു ലോകവും ദൂരത്ത് മഞ്ഞുപോലെ വലിയ രൂപത്തില് കാണാം, പക്ഷേ അടുത്ത് സൂക്ഷ്മമായി നോക്കുമ്പോള് ഒന്നും കാണുന്നില്ല.
ശരദഭ്രസമം സ്ഫാരമ് ആമൃഷ്ടം സന് നകിഞ്ചന । നകാര്യകാരി ശൂന്യാത്മ ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
അറിയുന്നവന് മൂന്നു ലോകവും ശരദ്കാലത്തെ മേഘംപോലെ കട്ടിയുള്ളതുപോലെ തോന്നും, പക്ഷേ സ്പര്ശിക്കുമ്പോള് ഒന്നുമില്ല; ചെയ്യാനുള്ള ഒന്നുമില്ലാത്ത, ശൂന്യസ്വഭാവമുള്ളതായിട്ടാണ് അവന് അതിനെ കാണുന്നത്.
പരാമര്ശാസഹാനേകരാഗനിര്മിതമണ്ഡലമ് । ബര്ഹിബര്ഹസമാകാരം ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
അറിയുന്നവന് അനേകം ആസക്തികള് ചേര്ന്ന് രൂപപ്പെട്ട, പിടിക്കാനാവാത്ത വട്ടംപോലും, മയിലിന്റെ വാലുപോലെയുള്ള രൂപത്തിലുമാണ് മൂന്നു ലോകവും കാണപ്പെടുന്നത്.
അവിദ്യമാനം ഭ്രമദം പ്രേക്ഷിതം പ്രശമം ഗതമ് । ത്രസ്തബാലകയക്ഷാഭം ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
അറിയുന്നവന് മൂന്നു ലോകവും ഇല്ലാത്തതും, ഭ്രമം ഉണ്ടാക്കുന്നതും, കാണപ്പെടുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോള് ശാന്തമായതും, ഭയപ്പെട്ട കുട്ടിക്ക് യക്ഷനെ കാണുന്നതുപോലുമാണ്.
വിസ്തീര്ണമ് അപ്യ് അനാക്രാന്തദേശം പശ്യതി സര്ഗകമ് । ആഖ്യായികാരമ്ഭമ് ഇവ ചതുര്ഥീം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
സൃഷ്ടി വളരെ വിശാലമാണെന്ന് അവൻ കാണുന്നു, പക്ഷേ യാതൊരു ജീവിയും അതിൽ വാസമില്ലാത്തതുപോലെയാണ് അത്. കഥയുടെ നാലാം അങ്കം തുടങ്ങി എങ്കിലും പൂര്ണമായി അരങ്ങേറാത്തതുപോലെ തന്നെയാണ് അവനു ഈ ലോകം തോന്നുന്നത്.
അസ്പൃഷ്ടദേശകാലാംശമ് അസത്യമ് ഇവ സത്യവത് । മഹാരവം മൌനമയം മഹാരമ്ഭമ് അപക്രിയമ്
അവൻ ഈ ലോകം ദേശം, കാലം, ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയൊന്നും സ്പർശിക്കാത്തതുപോലെയും, യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമാണെന്നപോലെയും, മഹത്തായ ശബ്ദം ശാന്തതയിൽ നിന്ന് ഉയരുന്നതുപോലെയും, വലിയൊരു ശ്രമം ഫലമില്ലാതെ അവസാനിക്കുന്നതുപോലെയും കാണുന്നു.
സ്ഥൂലം കര്മേന്ദ്രിയാലഭ്യം ജഗത് പശ്യത്യ് അസദ്വപുഃ । സങ്കല്പസൈന്യസങ്കാശം ചതുര്ഥീം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
ലോകം ദൃശ്യവും, പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു അനുഭവിക്കാവുന്നതുമായതാണെന്ന് അവൻ കാണുന്നു, പക്ഷേ അതിന്റെ രൂപം യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. ചിന്തകളുടെ സൈന്യത്തെപ്പോലെയും, അതുപോലെ തന്നെ നാലാം അവസ്ഥയെയും പോലെ അവൻ ഈ ലോകം കാണുന്നു.
ചിത്തഭിത്തിഗതം ഭാവി ചിത്രതന്ത്രമ് ഇവ സ്ഥിതമ് । പശ്യത്യ് അസര്ഗകം സര്വം ചതുര്ഥീം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
മനസ്സിന്റെ മതിലിൽ വരച്ച അത്ഭുതമായ ഒരു ചിത്രമെന്നപോലെ, യഥാർത്ഥ സൃഷ്ടിയില്ലാത്തതുപോലെയും, എല്ലാം നാലാം അവസ്ഥയിലാണെന്നപോലെയും അവൻ കാണുന്നു.
ഇന്ദ്രജാലജലാദര്ശപ്രതിബിമ്ബമ് ഇവാസ്ഥിതമ് । സര്ഗം സദാനുഭവതി ചതുര്ഥീം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
ഇവിടെ, ലോകം ഒരു മായാജാലത്തിൽ വെള്ളത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന പ്രതിബിംബംപോലെ തോന്നുന്നു; ഇദ്ദേഹം എപ്പോഴും നാലാമത്തെ അവസ്ഥ അനുഭവിക്കുന്നു.
ദ്രവ്യഭാവക്രിയേഹാനാമ് അജ്ഞത്വാന് മൂകതാം ഗതഃ । ദുര്ദേശമ് ഇവ വിക്രീതോ ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
ദ്രവ്യവും ഭാവവും പ്രവർത്തിയും അറിയാത്തതിനാൽ, ഇദ്ദേഹം വാക്കറ്റില്ലാത്തവനായി മാറുന്നു; അന്യദേശത്ത് വിറ്റുപോയവനുപോലെ, അറിവുള്ളവൻ മൂന്നു ലോകവും നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
അത്യന്താപൂര്വസംസ്ഥാനം ദേശാന്തരമ് ഇവാല്പധീഃ । അശൂന്യം ശൂന്യമ് ഏവാതി ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
ചെറിയ മനസ്സോടെ, അത്യന്തം പുതുമയുള്ളതും അന്യദേശത്തേതുപോലെയും, ശൂന്യവും ശൂന്യമല്ലാത്തതുമായ മൂന്നു ലോകവും അറിവുള്ളവൻ കാണുന്നു.
അനൂഢമ് ഉഹ്യമാനാത്മ സ്ഥിരം ചലമ് അസച് ച സത് । സരിദ്ബിമ്ബസ്ഥപുരവജ് ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
വിവാഹം കഴിക്കാത്തതുപോലെയും, ആത്മാവാൽ ഒഴുക്കപ്പെടുന്നതുപോലെയും, സ്ഥിരവും അസ്ഥിരവും, അസത്യം സത്യം എന്നിവയുമായി, നദിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന നഗരത്തെപ്പോലെ അറിവുള്ളവൻ മൂന്നു ലോകവും കാണുന്നു.
പ്രതിബിമ്ബിതമ് അമ്ഭോധാവ് ഇവ നിര്മജ്ജദ് ഏവ വാ । ചലിതേ ശഫരസ്പന്ദാജ് ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
അറിയുന്നവന് മൂന്നു ലോകങ്ങളും സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെയോ, അതിൽ മുങ്ങിപ്പോകുന്നതുപോലെയോ, മീനിന്റെ വാലിന്റെ ചലനത്തിൽ കുലുങ്ങുന്നതുപോലെയോ കാണുന്നു.
ജാത്യന്ധരൂപാനുഭവമ് ഇവ നാസന് ന സന്മയമ് । അന്ധപ്രാഗ്ദൃഷ്ടരൂപാഭം ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
അറിയുന്നവന് മൂന്നു ലോകങ്ങളും ജന്മാന്ധനായവന്റെ അനുഭവംപോലെയാണ്—അത് ഇല്ലാത്തതും, സത്യമല്ലാത്തതും, മുമ്പ് കാഴ്ച കണ്ട അന്ധന് ഓർമ്മയിലുണ്ടായ രൂപംപോലെയും തോന്നുന്നു.
മസൃണൈകമഹാഭിത്തൌ സങ്കല്പോല്ലിഖിതാത്മകമ് । ചിത്രസൈന്യമ് ഇവാഭാതി ജഗജ് ജ്ഞം പ്രത്യ് അരോധകമ്
ഒരുപക്ഷേ നീറ്റിയ ഒരു വലിയ മതിലിൽ, മനസ്സിന്റെ ഭാവനകൊണ്ട് വരച്ചതുപോലെയുള്ള സ്വരൂപം പോലെ, ലോകം അറിയുന്നവന് ഒരു ചിത്രസൈന്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അതു അദ്ദേഹത്തെ തടയുന്നതുപോലെയാണ്.
ആകാശഭിത്തിലിഖിതമ് അലബ്ധമ് അപി വായുനാ । ചിത്തചിത്രകൃതശ് ചിത്രം ജ്ഞḫ പശ്യതി ജഗത്ത്രയമ്
അറിയുന്നവന് മൂന്നു ലോകങ്ങളും ആകാശമെന്ന മതിലിൽ വരച്ച ചിത്രമായി, കാറ്റ് തൊടാനാവാത്തതുപോലെയും, മനസ്സുകൊണ്ട് സൃഷ്ടിച്ച ചിത്രമായി കാണുന്നു.
ദൃശ്യേ പതത്യ് അദൃശ്യേ ഽപി പരയത്നാവബോധിതഃ । ബഹിര് ദ്രഷ്ടൈവ നാന്തര് ജ്ഞോ ഹൃദയേനാപരാജിതഃ
കാണാവുന്നതും കാണാനാവാത്തതും കാണുന്നവന് വലിയ പരിശ്രമത്തിലൂടെ മനസ്സിലാക്കുന്നു; അവന് പുറത്തു മാത്രം കാണുന്നവനായി ഇരിക്കുന്നു, ഉള്ളിലൊന്നും അറിയാതെ, ഹൃദയത്തില് ജയിക്കപ്പെടാതെ.
വിച്ഛിന്നശരദഭ്രാംശവിലയം പ്രവിലീയതേ । സത്താവശേഷ ഏവാസ്തേ പഞ്ചമീം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
ചിതറിപ്പോയ ശരദ്കാല മേഘങ്ങള് അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോള് ശേഷിക്കുന്നത് ശുദ്ധമായ നില മാത്രമാണ്—ഇതാണ് അഞ്ചാമത്തെ അവസ്ഥ.
സമസ്തശബ്ദശബ്ദാര്ഥഭാവനാഭാവനാത്മകമ് । ബീജാങ്കുരസമുത്സേധസത്താസുഷമമ് ആസ്യതാമ്
എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും അതിന്റെ അര്ഥങ്ങളും അവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകളും ഇല്ലാതാകുന്ന അവസ്ഥ, വിത്ത് മുളപ്പിടിക്കുന്നതുപോലുള്ള സൂക്ഷ്മമായ നില, അതിലിരിക്കുക.
അനഹന്താദിമനനം സമം സര്വഗതം സ്ഥിരമ് । അവേദ്യവേദനം പുഷ്പവികാസസമമ് ആസ്യതാമ്
അഹങ്കാരമില്ലാതെ, സമമായും എല്ലായിടത്തും സ്ഥിരമായും നിലകൊള്ളുന്ന ധ്യാനം, അറിയാതെ അറിയുന്ന അവസ്ഥ, പൂവ് വിരിയുന്നതുപോലെയുള്ളത്, അതിലിരിക്കുക.
അദ്വൈതൈക്യം സമം ശാന്തം വിജ്ഞാനൈകഘനം പരമ് । ആകാശകോശവിശദം ജ്ഞḫ പശ്യന് ന വിനശ്യതി
അദ്വൈതമായ ഏകത്വം, സമമായും ശാന്തമായും, ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഘനത്വം, ആകാശംപോലെ സുതാര്യമുള്ളത് — ഇതെല്ലാം കാണുന്ന ജ്ഞാനി നശിക്കുകയില്ല.
ഭേദബുദ്ധ്യാ പുരാത്താനാം സമ്പ്രത്യ് അദ്വയഭാവനമ് । സ്ഥിരീകുര്വന് പദാര്ഥാനാം സമമ് ആസ്തേ സുഷുപ്തവത്
മുന്പ് ഭേദബുദ്ധിയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ഇപ്പോള് അദ്വൈതചിന്തയില് ഉറച്ചവന്, എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും സമത്വത്തോടെ, സൂഷുപ്തി അവസ്ഥയിലിരിക്കുന്നതുപോലെ, സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സുഷുപ്തഘനവിജ്ഞാനഭാസുരാവരണക്ഷയഃ । നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി ന തിഷ്ഠതി ന ഗച്ഛതി
സൂഷുപ്തിയുടെ ഘനമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം മറക്കുന്ന അവര്ണം നീങ്ങിയാല്, അതിന് neither അസ്തമനം ഉണ്ടാകുന്നു, nor ഉദയം, അത് നിലകൊള്ളുകയോ സഞ്ചരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതുമില്ല.
ഗലിതദ്വൈതനിര്ഭാസമ് ഉദിതോ ഽന്തḫ പ്രബോധവാന് । സുഷുപ്തഘനമ് ഏവാസ്തേ പഞ്ചമീം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
ദ്വൈതം ഒളിഞ്ഞു, ഉള്ളിലെ ജാഗ്രത ഉദിച്ചുവന്നാല്, ആള് സൂഷുപ്തിയുടെ ഘനത്വത്തില് തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത് — ഇതാണ് അഞ്ചാമത്തെ നില.
അഹന്ത്വം ചേതമാനസ്യ ന കദാചന ശാമ്യതി । ഹൃത്പദ്മകോശഭ്രമരീ സംസൃത്യാഖ്യാവിഷൂചികാ
മനസ്സിലുള്ള 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഒരിക്കലും ശമിക്കാറില്ല; ഹൃദയത്തിന്റെ കമലത്തിൽ ചുറ്റി പറക്കുന്ന തേനീച്ചപോലെയാണ് അത്, ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ പീഡയാണ്.
അമനോബുദ്ധ്യഹങ്കാരമ് ആവര്താദി യഥാ പയഃ । സംവേത്തി ദേശകാലാദി തഥാ ബ്രഹ്മ ജഗത്ത്രയമ്
ജലം ചുഴികൾക്കും തിരമാലകൾക്കും രൂപം എടുക്കുന്നതുപോലെ, ദേശവും കാലവും മറ്റും അനുഭവപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മവും മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അറിയുന്നു.
അഹന്ത്വം ചേതമാനസ്യ ന കദാചന ശാമ്യതി । അഹന്ത്വതിലതൈലശ്രീസ് സംസാരോഗ്രവിഷൂചികാ
മനസ്സിലുള്ള 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഒരിക്കലും ശമിക്കാറില്ല; 'ഞാൻ' എന്ന എണ്ണയാണ് ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ പീഡയുടെ സമ്പത്ത്.
അഹന്ത്വമുകുലസ്യാന്തര് യത് സ്വം സംസാരസൌരഭമ് । തദ് അസ്യ സവികാസസ്യ ബഹിര് ദൃശ്യതയാ സ്ഥിതമ്
'ഞാൻ' എന്ന മുളകുളയിൽ ഉള്ള സംസാരത്തിന്റെ സുഗന്ധം, അത് പൂർണ്ണമായി വിരിയുമ്പോൾ പുറത്തു കാണപ്പെടുന്ന ഒന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ന യഥാ പദ്മസൌഗന്ധ്യേ വ്യതിരിക്തേ കദാചന । അഹന്ത്വദൃശ്യേ ന തഥാ വ്യതിരിക്തേ കദാചന
പത്മത്തിന്റെ സുഗന്ധം അതിനോട് എപ്പോഴും വേറായിരിക്കാത്തതുപോലെ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം അതിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വേറായിരിക്കില്ല.
അഹന്ത്വം സ്വസ്വരൂപസ്യ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യമയാത്മനീ । അന്തര് ബഹിര് ഇതി സ്വൈരം കൃതവന് നാമ നാമനീ
'ഞാൻ' എന്നത് സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിൽ, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവനും ചേർന്നതാണ്; അതു സ്വതന്ത്രമായി അകത്തും പുറത്തും എന്ന പേരുകൾക്ക് രൂപം നൽകിയിരിക്കുന്നു.