സ കദാചിത് സഭാസംസ്ഥẖ കഥാപ്രസ്താവതഃ ക്വചിത് । നരമൃത്യുകഥാമധ്യേ ഗുരും പപ്രച്ഛ വാക്പതിമ്
ഒരു ദിവസം സഭയില് ഇരുന്ന് സംസാരത്തിനിടയില്, മനുഷ്യന്റെ മരണം സംബന്ധിച്ച വിഷയം വന്നപ്പോള്, അവന് വാക്കിന് പ്രഭുവായ ഗുരുവിനോട് അതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.
ഭസ്മീഭൂതസ്യ ശാന്തസ്യ പുനര് ആഗമനം കുതഃ । പരലോകോപലമ്ഭശ് ച ശരീരേണ വിനാ കുതഃ
ഭസ്മമായ് ശാന്തനായവന് വീണ്ടും എങ്ങനെ തിരികെ വരാം? ശരീരം ഇല്ലാതെ പരലോകം അനുഭവിക്കുന്നത് എങ്ങനെ സാധ്യമാണ്?
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുവദ് ദേഹോ ജീവസ്യ പ്രതിഭാസതേ । അസത്യാത്മാ സ്വസംവിത്തേḫ പയസീവ തരങ്ഗകഃ
ജീവന് ഈ ശരീരം മരുഭൂമിയിലെ മായാജലപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്; സ്വയം അറിയുന്നതില് അതിന് യാഥാര്ത്ഥ്യമില്ല, വെള്ളത്തില് തിരമാലപോലെയാണ്.
ന തത്ത്വതോ ദഹ്യതേ ഽസൌ ജായതേ ന ച തത്ത്വതഃ । ന തത്ത്വതശ് ച മ്രിയതേ ദുẖഖം ചാനുഭവത്യ് അതി
ഇത് യഥാര്ത്ഥത്തില് കത്തുന്നില്ല, യഥാര്ത്ഥത്തില് ജനിക്കുന്നതുമല്ല; യഥാര്ത്ഥത്തില് മരിക്കുന്നതുമില്ല, എന്നിരുന്നാലും അതി വേദന അനുഭവിക്കുന്നു.
യാദൃഗ്ഭാവോ ഭവത്യ് ഏഷ ജീവസ് തത് ഫലമ് അശ്നുതേ । നാസത്യത്വം ന സത്യത്വം കിഞ്ചിദ് അസ്യോപയുജ്യതേ
ഏത് സ്വഭാവം ഉണ്ടാകുന്നുവോ, അതിന്റെ ഫലം അതേ ജീവൻ അനുഭവിക്കും. അതിന് സത്യവും അസത്യവും ഒന്നും പ്രയോജനപ്പെടുന്നില്ല.
യയാ കയാചിദ് യുക്ത്യൈവ രാജന് ഭാവനഭാവനേ । വിനിവൃത്തേ ക്വ ജീവത്വം ബന്ധമോക്ഷദൃശൌ ക്വ ച
ഏതെങ്കിലും വിധത്തിലുള്ള ചിന്തയിലൂടെയോ നിരീക്ഷണത്തിലൂടെയോ, രാജാവേ, ഭാവന അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ജീവത്വം എവിടെയാണ്? ബന്ധവും മോക്ഷവും എന്നുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകൾ എവിടെയാണ്?
സദേഹോ ഽഹം ഹി ജീവാമി ചിരമ് അപ്യ് ഉപലഭ്യ ഹ । ചേതത്യ് അഹം മൃതോ ഽസ്മീതി ജീവസ് സ്വപ്ന ഇവാവപുഃ
ശരീരത്തോടെ ഞാൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നു. മരിച്ചാൽ, 'ഞാൻ മരിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ജീവൻ സ്വപ്നത്തിലെ രൂപംപോലെയാണ്.
പിണ്ഡദാനാദിനാ ഭൂയോ ഭാവിതേനാശു പശ്യതി । ജാതോ ഽസ്മീതി തതẖ കര്മഭോക്താസ്മീതി ച ചേതതി
പിണ്ഡം നൽകൽ പോലെയുള്ള കർമങ്ങൾകൊണ്ടോ, ഭാവനയിലൂടെയോ, ഉടൻ തന്നെ വീണ്ടും കാണുന്നു; പിന്നെ 'ഞാൻ ജനിച്ചു' എന്നും 'ഞാൻ കർമഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു' എന്നും ചിന്തിക്കുന്നു.
ഇയം മൃതിര് അയം വ്യാധിര് ഇദം മരണമ് ആഗതമ് । ഇദം ജീവിതമ് ഏതാ മേ യോനയസ് സുഖദുẖഖദാഃ
ഇതാണ് മരണം, ഇതാണ് രോഗം, ഇതാണ് മരണത്തിന്റെ വരവ്. ഇതാണ് ജീവൻ—ഇവയെല്ലാം എനിക്ക് സന്തോഷവും ദു:ഖവും നൽകുന്ന കാരണങ്ങളാണ്.
ഇത്യ് അന്തശ് ചേതതി പുമാഞ് ജലദ്രവവിവൃത്തിവത് । അഭാവിതം ഭാവിതം ച സ്വചമത്കാരജം ച തത്
ഇങ്ങനെ, ഒരാൾ തന്റെ ഉള്ളിൽ ചിന്തിക്കുന്നു, വെള്ളം ഒഴുകി രൂപം മാറുന്നതുപോലെ. രൂപം ഇല്ലാത്തതും ഉള്ളതും, അതെല്ലാം സ്വന്തം അത്ഭുതബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്.
ജീവിതപ്രതിഭാസോ ഽഥ മരണപ്രതിഭാസനമ് । അന്യതാപ്രതിഭാസാശ് ച ജീവസ്യൈവ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ജീവിതത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷത, പിന്നെ മരണത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷത, മറ്റു നിലകളുടെ പ്രത്യക്ഷത—ഇവയെല്ലാം ജീവിയിലേയ്ക്കാണ് ഉറപ്പുള്ളത്.
ന ദേഹḫ പരമാര്ഥേന വിദ്യതേ ന ച ഭൂതതാ । അസദ് ഏവേദമ് ആഭാതി സദ് ഇവ ഭ്രമമാത്രകമ്
ശരീരം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല, അതിന്റെ ഘടകസ്വഭാവവും ഇല്ല. ഇത് അസത്യമാണെങ്കിലും സത്യമെന്ന പോലെ തോന്നുന്നു—ഇത് വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
വേദനം വിദ്ധി സംസാരമ് അവേദനമ് അസംസൃതിമ് । ജീവോ യാദൃക്സംസൃതിസ് സ്യാത് താദൃഗ് ഏവ ച ചേതതി
വേദനയെ തന്നെ സംസാരമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; വേദനയില്ലായ്മയാണ് മോക്ഷം. ജീവിയുടെ സംസാരമുണ്ടാകുന്ന വിധം അതിന്റെ ബോധവും അതുപോലെയാണ്.
ഏതാവന്മാത്രകൈവേയം യുക്തിര് ഉക്താ മനീഷിഭിഃ । അനുഭൂയത ഏവൈതത് കിമ് ഏതാവതി വിഭ്രമഃ
ഇത്രയേ ഉള്ളതാണു വിവേകികൾ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്. ഇത് നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നതാണ്; ഇതിൽ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ ആശയക്കുഴപ്പം?
ജീവേ ഽന്തര് അസ്തി സംസാരസ് തിലേ തൈലമ് ഇവാബിലമ് । ന സംസാരാന്തരേ ജീവസ് സ്വപ്നാദാവ് ഇതി ദൃശ്യതേ
ജീവന്റെ ഉള്ളിൽ സംസാരം ഉണ്ട്, എങ്ങിനെ എള്ളിനുള്ളിലെ എണ്ണപോലെ. പക്ഷേ, സംസാരാതീതാവസ്ഥയിൽ ജീവൻ കാണപ്പെടുന്നില്ല, സ്വപ്നത്തിൽപോലെയും.
കടകത്വം സുവര്ണേ ഽസ്തി കടകത്വേ ന ഹേമതാ । അവിചാരണയാസ്ത്യ് ഏതത് പ്രേക്ഷയാ നേഹ വിദ്യതേ
കങ്കണത്തിന്റെ സ്വഭാവം പൊന്നിൽ ഉണ്ട്, പക്ഷേ കങ്കണത്തിൽ പൊന്നിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ല. വിവേചനം ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ഇതു തോന്നാം; മനസ്സോടെ നോക്കുമ്പോൾ അത് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നില്ല.
അധികപ്രേക്ഷയാ കൈശ്ചിന് ന ഹേമാപ്യ് അനുഭൂയതേ । അതോ ന ഹേമ നോ ജീവẖ കടകത്വം ച നാങ്ഗ സത്
ചിലര് അത്യന്തം പരിശോധിച്ചാല് പൊന്നും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല; അതിനാല് പൊന്നും ജീവനും യാഥാര്ഥ്യമില്ല, വളയത്തിന്റെ രൂപത്തിലും യാതൊരു സാരവും ഇല്ല.
യദ് അന്തര് അസ്തി തദ് രാജന്ന് അന്തര് ഏവാനുഭൂയതേ । മനാഗ് അപ്യ് അത്ര നോ ബാഹ്യസാധനാദ്യ് ഉപയുജ്യതേ
രാജാവേ, ഉള്ളിലുണ്ടായിരിക്കുന്നതെല്ലാം അകത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; ഇതില് ഒരു ചെറിയതും പുറത്തുള്ള ഉപകരണങ്ങള് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതില്ല.
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബു ജീവാദി തത്സമാശ് ചാനുഭൂതയഃ । വേദനാവേദനാദ്യാസ് തദ് യച് ഛിഷ്ടം തദ് അവാഗ്ഗതി
മൃഗതൃശ്യജലം, ജീവന് എന്നിവയുടെ അനുഭവങ്ങള് ഒരുപോലെയാണ്; അനുഭവവും അനുഭവമില്ലായ്മയും, ശേഷിക്കുന്നതെല്ലാം വാക്കുകള്ക്ക് അതീതമാണ്.
ഭ്രമ ഏവോദിതോ മിഥ്യാ ഭ്രമോ മിഥ്യാ വിലീയതേ । ശേഷം ശാന്തമ് അവാഗ്യോഗ്യം യത് തദ് അസ്തി ന ചാസ്തി വാ
ഭ്രമം മാത്രമാണ് പൊങ്ങുന്നത്, അത് മിഥ്യയായാണ്; ഈ മിഥ്യാഭ്രമം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ശേഷിക്കുന്നതെല്ലാം ശാന്തവും വാക്കുകള്ക്ക് അതീതവുമാണ്; അതു ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് പറയാനാവില്ല.
അയം മൃതോ ഽഹമ് അസ്മീതി ജീവോ ഭാവിതഭാവനഃ । അജാതോ മ്രിയതേ ഽന്യത്ര ജാതോ ഽസ്മീത്യ് അവഗച്ഛതി
ഈ ജീവൻ, താൻ ചിന്തിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ, 'ഞാൻ മരിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്നും 'ഞാൻ ഇതാണ്' എന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. മറ്റിടങ്ങളിൽ, ജനിക്കാതിരിക്കുകയും മരിക്കുകയോ, ജനിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നോ താൻ കരുതുന്നു.
ദേശകാലക്രിയാദ്രവ്യരാശീന് സ്വമനനാത്മകാന് । ജീവകോ ഽനുഭവത്യ് അന്തര് ജലം ദ്രവരയാന് ഇവ
ദേശം, കാലം, പ്രവൃത്തികൾ, വസ്തുക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം തന്നെ മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവംകൊണ്ടാണ് ജീവൻ അകത്തുതന്നെ അനുഭവിക്കുന്നത്. വെള്ളം ദ്രാവകതയിൽ ഒഴുകുന്നതുപോലെ തന്നെ.
പ്രമാണാതീതചിദ്രൂപരൂപത്വാജ് ജീവകോ ഽപ്യ് അസന് । തേനാനുഭാവ്യാനുഭവൌ ന സന്തൌ നാനുഭാവകഃ
അളവിന് അതീതവും ബോധത്തിന്റെ രൂപവുമാണ് ജീവൻ, അതിനാൽ അതിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലയില്ല. അതിനാൽ അനുഭവവും അനുഭവിക്കുന്നവനും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല; അനുഭവിക്കുന്നവൻ എന്നതുമില്ല.
അസത്യമ് ഏവ സത്യാഭം ജീവസ് സ്വപ്രതിഭാത്മകമ് । സഭൂമ്യമ്ബരശൈലാര്കം വപുḫ പശ്യതി വാ ന വാ
തന്റെ തന്നെ അനുഭവം മാത്രമുള്ള ഈ ജീവൻ, യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമായി തോന്നുന്നു. ഭൂമി, ആകാശം, പർവ്വതം, സൂര്യൻ എന്നിങ്ങനെ താൻ തന്റെ രൂപം കാണാം, അല്ലെങ്കിൽ കാണാതിരിക്കാം.
ജീവḫ പശ്യതി ചേദ് ഏതത് തദ് അനര്ഥവിജൃമ്ഭണാ । ന ചേത് പശ്യതി ചാത്മൈവ തത് പരോപശമശ് ശിവഃ
ജീവന് ഇതെല്ലാം കാണുന്നുവെങ്കില് അതു വെറും ദുർഭാഗ്യങ്ങളുടെ വികാസം മാത്രമാണ്. കാണുന്നില്ലെങ്കില് അവന് ആത്മാവായിരിക്കും; അങ്ങനെയെങ്കില് അതാണ് പരമമായ ശാന്തിയും മംഗളവും.
നിരസ്തശാസ്ത്രാര്ഥവിചാരചാപലം വിലീനനാനാകുലകാര്യഗൌരവമ് । അസമ്ഭവത്സാനുഭവോദ്ഭവഭ്രമം പ്രശാന്തനിര്വാണമ് അശേഷമ് ഈശ്വരഃ
ശാസ്ത്രാര്ത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചഞ്ചലതയില്ലാതെ, അനേകം ലോകകാര്യങ്ങളുടെ ഭാരത്തില് നിന്നും പൂര്ണമായി മോചിതനായി, അസാധ്യമായ അനുഭവങ്ങളില് നിന്നോ കല്പനകളില് നിന്നോ ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഭ്രമം ഇല്ലാതെ, പൂര്ണമായ ശാന്തിയും മോക്ഷവും ഉള്ളവനാണ് യഥാര്ത്ഥം ഈശ്വരന്.
സതാസതാ വാ ജീവേന കേനാപ്യ് അന്യേന വാ ഗുരോ । തഥാ ന കേനചിദ് വാപി ദേഹേനൈവാഥ വാപി ച
യഥാര്ത്ഥമായാലും അല്ലാതിരുന്നാലും, ജീവന് കൊണ്ടോ, മറ്റാരെങ്കിലുമോ, ഗുരുവോ, ആരും ചെയ്യാതിരുന്നാലും, ശരീരമോ മറ്റോ ചെയ്താലും,
ഭാവിതം പിണ്ഡദാനാദേḫ ഫലം യദ്യ് അനുഭൂയതേ । തദാകര്തുര് ന ദോഷേണ സമ്ബന്ധ ഇതി മേ മതിഃ
പിണ്ഡദാനം പോലുള്ള കര്മ്മത്തിന്റെ ഫലം അനുഭവപ്പെടുന്നുവെങ്കില്, അതു ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തവന് അതുമായി യാതൊരു കുറ്റവുമില്ലെന്നും ബന്ധവുമില്ലെന്നും എന്റെ അഭിപ്രായമാണ്.
അകര്തുḫ പിണ്ഡദാനാദേẖ ക്രിയാപീഠസ്യ സന്മതേ । വിരോധഭാവനം ചിത്താത് ക്വ ഗച്ഛതി വദാശു മേ
പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് ആരും ചെയ്യുന്നില്ലെന്നാണ് പൊതുവേ പറയുന്നത് എങ്കിൽ, മനസ്സിൽ തോന്നുന്ന ഈ വിരോധം എവിടെയാണെന്ന് ദയവായി എനിക്ക് വേഗം പറയൂ.
പരസ്പരാനപേക്ഷിത്വാത് ക്രിയാത്യാഗാത് പ്രജാഹിതമ് । ഭവേത് തേനേഹ സംയോഗോ ജായതേ മഹതൈനസാ
ഒരാളുടെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് പരസ്പര ആശ്രയം ഇല്ല, പ്രവൃത്തികൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, എന്നിട്ടും മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാവിന്മേൽ പ്രവർത്തിച്ചാൽ, അത്തരം ബന്ധം വലിയ പാപം ഉണ്ടാക്കും.