ശ്രുതിസ്മൃതിഗതിര് യേന ഭാവിതാ വാ ന ഭാവിതാ । ഭാവിതാ ചാത്മസത്താസൌ മുക്ത ഏവ ന സംശയഃ
ശാസ്ത്രങ്ങളോ ഓർമ്മകളോ മനസ്സിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് പ്രധാനമല്ല; ആത്മാവിന്റെ സത്തയാൽ മനസ്സ് രൂപപ്പെട്ടാൽ, അത്തരം ആളുകൾക്ക് സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
യച് ചിത്തഭൂമൌ പതിതം ബീജമ് ആശു മനാഗ് അപി । തദ് അവശ്യം ഹി കാലേന ഫലത്യ് അവികലം ഫലമ്
മനസ്സിന്റെ നിലത്തിൽ ഏതെങ്കിലും വിത്ത് ഒറ്റത്തവണപോലും വീണാൽ, അതു തീർച്ചയായും സമയത്തിന് ശേഷം പൂർണ്ണമായ ഫലം നൽകും.
പിണ്ഡാദിദാനസ്യ ഫലാനി ലോകേ ശ്രുത്വാ മൃതസ് സന് പുരുഷḫ പുരസ്താത് । പ്രാപ്നോതി താന്യ് അന്തര് അവശ്യമ് ഏവ ഭുങ്ക്തേ യഥാഭാവിതമ് ഏവ ചേതഃ
ഇഹലോകത്ത് അന്നാദി ദാനങ്ങളുടെ ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടുള്ള മനുഷ്യൻ മരിച്ചാൽ, അവൻ അവ ഫലങ്ങൾ അവശ്യം അനുഭവിക്കും; മനസ്സിൽ എങ്ങനെ ആഗ്രഹിച്ചുവോ അതുപോലെയാണ് അനുഭവം.
അത്രൈവോദാഹരന്തീമമ് ഇതിഹാസം പുരാതനമ് । സംവാദം ദൈത്യനാഥസ്യ തഥാ ദേവഗുരോḫ പുരാ
ഇവിടെ പുരാതനമായ ഒരു കഥ പറയപ്പെടുന്നു—ദൈത്യാധിപനും ദേവഗുരുവും തമ്മിൽ നടന്ന സംഭാഷണം.
അതീതഷഷ്ഠകല്പസ്യ പൂര്വമ് ഏകാദശേ മനൌ । ചതുര്യുഗേ പഞ്ചദശേ ത്രേതായാം വസുധാതലേ
മുമ്പ് കഴിഞ്ഞ ആറാം കല്പത്തിൽ, പതിനൊന്നാം മനുവിന്റെ കാലത്ത്, പതിനഞ്ചാം ത്രേതായുഗത്തിൽ ഭൂമിയിൽ,
ആസിദ് ദൈത്യോ ബലോ നാമ സാക്ഷാദ് ബലമ് ഇവോദ്ധതമ് । ലസദ്ദര്പാവദലിതദൈത്യദാനവരാക്ഷസഃ
അവിടെ ബലി എന്നൊരു ദൈത്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ശക്തിയുടെ സ്വരൂപംപോലെയായിരുന്നു, അത്യന്തം ഗർവ്വമുള്ളവനും, എല്ലാ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും കീഴടക്കി അവരുടെ അഹങ്കാരം തകർത്തവനുമായിരുന്നു.
ഉത്സാദിതാശേഷപുരോ ഭുക്താശേഷജനവ്രജഃ । ആക്രാന്താശേഷഭുവനോ ജിതാശേഷസുരേശ്വരഃ
അവൻ എല്ലാ ശത്രുനഗരങ്ങളും നശിപ്പിച്ചു, എല്ലാ ജനങ്ങളെ കീഴടക്കി, എല്ലാ ലോകങ്ങളും സ്വന്തമാക്കി, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും കീഴടക്കി.
ത്രൈലോക്യം തേന നിര്ജിത്യ സ്വീകൃതാ വാസവസ്ഥിതിഃ । ക്ഷുണ്ണഗ്രാമടികേവൈകാ ദേശേ ഽരാജനി ദസ്യുനാ
അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ജയിച്ച്, ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനം സ്വന്തമാക്കി; രാജാവില്ലാത്ത ദേശത്ത് ഒറ്റപ്പെട്ട കള്ളൻപോലെ എല്ലാം പിടിച്ചെടുത്തു.
ശക്രസ് സപരിവാരോ ഽസ്യ ഭൃത്യതാമ് അനുജഗ്മിവാന് । ലോകപാലാപ്സരസ്സിദ്ധവിദ്യാധരഗണൈസ് സഹ
ശക്രനും അവന്റെ കൂട്ടരും, ലോകപാലന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, സിദ്ധന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ എന്നിവരോടൊപ്പം, അവന്റെ ദാസന്മാരായി മാറി.
സ പാലയഞ് ജഗദ്രാജ്യം ഹൃത്വേന്ദ്രത്വം ശചീപതേഃ । യഥാവദ് അഖിലം സമ്യഗാചാരമ് അനുതസ്ഥിവാന്
ശചിയുടെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രപദവി കൈവശമാക്കി, അവൻ ലോകരാജ്യം ഭരിച്ച്, എല്ലായിടത്തും ശരിയായ രീതിയിൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നടപ്പാക്കി.
സ കദാചിത് സഭാസംസ്ഥẖ കഥാപ്രസ്താവതഃ ക്വചിത് । നരമൃത്യുകഥാമധ്യേ ഗുരും പപ്രച്ഛ വാക്പതിമ്
ഒരു ദിവസം സഭയില് ഇരുന്ന് സംസാരത്തിനിടയില്, മനുഷ്യന്റെ മരണം സംബന്ധിച്ച വിഷയം വന്നപ്പോള്, അവന് വാക്കിന് പ്രഭുവായ ഗുരുവിനോട് അതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.
ഭസ്മീഭൂതസ്യ ശാന്തസ്യ പുനര് ആഗമനം കുതഃ । പരലോകോപലമ്ഭശ് ച ശരീരേണ വിനാ കുതഃ
ഭസ്മമായ് ശാന്തനായവന് വീണ്ടും എങ്ങനെ തിരികെ വരാം? ശരീരം ഇല്ലാതെ പരലോകം അനുഭവിക്കുന്നത് എങ്ങനെ സാധ്യമാണ്?
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുവദ് ദേഹോ ജീവസ്യ പ്രതിഭാസതേ । അസത്യാത്മാ സ്വസംവിത്തേḫ പയസീവ തരങ്ഗകഃ
ജീവന് ഈ ശരീരം മരുഭൂമിയിലെ മായാജലപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്; സ്വയം അറിയുന്നതില് അതിന് യാഥാര്ത്ഥ്യമില്ല, വെള്ളത്തില് തിരമാലപോലെയാണ്.
ന തത്ത്വതോ ദഹ്യതേ ഽസൌ ജായതേ ന ച തത്ത്വതഃ । ന തത്ത്വതശ് ച മ്രിയതേ ദുẖഖം ചാനുഭവത്യ് അതി
ഇത് യഥാര്ത്ഥത്തില് കത്തുന്നില്ല, യഥാര്ത്ഥത്തില് ജനിക്കുന്നതുമല്ല; യഥാര്ത്ഥത്തില് മരിക്കുന്നതുമില്ല, എന്നിരുന്നാലും അതി വേദന അനുഭവിക്കുന്നു.
യാദൃഗ്ഭാവോ ഭവത്യ് ഏഷ ജീവസ് തത് ഫലമ് അശ്നുതേ । നാസത്യത്വം ന സത്യത്വം കിഞ്ചിദ് അസ്യോപയുജ്യതേ
ഏത് സ്വഭാവം ഉണ്ടാകുന്നുവോ, അതിന്റെ ഫലം അതേ ജീവൻ അനുഭവിക്കും. അതിന് സത്യവും അസത്യവും ഒന്നും പ്രയോജനപ്പെടുന്നില്ല.
യയാ കയാചിദ് യുക്ത്യൈവ രാജന് ഭാവനഭാവനേ । വിനിവൃത്തേ ക്വ ജീവത്വം ബന്ധമോക്ഷദൃശൌ ക്വ ച
ഏതെങ്കിലും വിധത്തിലുള്ള ചിന്തയിലൂടെയോ നിരീക്ഷണത്തിലൂടെയോ, രാജാവേ, ഭാവന അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ജീവത്വം എവിടെയാണ്? ബന്ധവും മോക്ഷവും എന്നുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകൾ എവിടെയാണ്?
സദേഹോ ഽഹം ഹി ജീവാമി ചിരമ് അപ്യ് ഉപലഭ്യ ഹ । ചേതത്യ് അഹം മൃതോ ഽസ്മീതി ജീവസ് സ്വപ്ന ഇവാവപുഃ
ശരീരത്തോടെ ഞാൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നു. മരിച്ചാൽ, 'ഞാൻ മരിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ജീവൻ സ്വപ്നത്തിലെ രൂപംപോലെയാണ്.
പിണ്ഡദാനാദിനാ ഭൂയോ ഭാവിതേനാശു പശ്യതി । ജാതോ ഽസ്മീതി തതẖ കര്മഭോക്താസ്മീതി ച ചേതതി
പിണ്ഡം നൽകൽ പോലെയുള്ള കർമങ്ങൾകൊണ്ടോ, ഭാവനയിലൂടെയോ, ഉടൻ തന്നെ വീണ്ടും കാണുന്നു; പിന്നെ 'ഞാൻ ജനിച്ചു' എന്നും 'ഞാൻ കർമഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു' എന്നും ചിന്തിക്കുന്നു.
ഇയം മൃതിര് അയം വ്യാധിര് ഇദം മരണമ് ആഗതമ് । ഇദം ജീവിതമ് ഏതാ മേ യോനയസ് സുഖദുẖഖദാഃ
ഇതാണ് മരണം, ഇതാണ് രോഗം, ഇതാണ് മരണത്തിന്റെ വരവ്. ഇതാണ് ജീവൻ—ഇവയെല്ലാം എനിക്ക് സന്തോഷവും ദു:ഖവും നൽകുന്ന കാരണങ്ങളാണ്.
ഇത്യ് അന്തശ് ചേതതി പുമാഞ് ജലദ്രവവിവൃത്തിവത് । അഭാവിതം ഭാവിതം ച സ്വചമത്കാരജം ച തത്
ഇങ്ങനെ, ഒരാൾ തന്റെ ഉള്ളിൽ ചിന്തിക്കുന്നു, വെള്ളം ഒഴുകി രൂപം മാറുന്നതുപോലെ. രൂപം ഇല്ലാത്തതും ഉള്ളതും, അതെല്ലാം സ്വന്തം അത്ഭുതബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്.
ജീവിതപ്രതിഭാസോ ഽഥ മരണപ്രതിഭാസനമ് । അന്യതാപ്രതിഭാസാശ് ച ജീവസ്യൈവ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ജീവിതത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷത, പിന്നെ മരണത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷത, മറ്റു നിലകളുടെ പ്രത്യക്ഷത—ഇവയെല്ലാം ജീവിയിലേയ്ക്കാണ് ഉറപ്പുള്ളത്.
ന ദേഹḫ പരമാര്ഥേന വിദ്യതേ ന ച ഭൂതതാ । അസദ് ഏവേദമ് ആഭാതി സദ് ഇവ ഭ്രമമാത്രകമ്
ശരീരം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല, അതിന്റെ ഘടകസ്വഭാവവും ഇല്ല. ഇത് അസത്യമാണെങ്കിലും സത്യമെന്ന പോലെ തോന്നുന്നു—ഇത് വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
വേദനം വിദ്ധി സംസാരമ് അവേദനമ് അസംസൃതിമ് । ജീവോ യാദൃക്സംസൃതിസ് സ്യാത് താദൃഗ് ഏവ ച ചേതതി
വേദനയെ തന്നെ സംസാരമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; വേദനയില്ലായ്മയാണ് മോക്ഷം. ജീവിയുടെ സംസാരമുണ്ടാകുന്ന വിധം അതിന്റെ ബോധവും അതുപോലെയാണ്.
ഏതാവന്മാത്രകൈവേയം യുക്തിര് ഉക്താ മനീഷിഭിഃ । അനുഭൂയത ഏവൈതത് കിമ് ഏതാവതി വിഭ്രമഃ
ഇത്രയേ ഉള്ളതാണു വിവേകികൾ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്. ഇത് നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നതാണ്; ഇതിൽ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ ആശയക്കുഴപ്പം?
ജീവേ ഽന്തര് അസ്തി സംസാരസ് തിലേ തൈലമ് ഇവാബിലമ് । ന സംസാരാന്തരേ ജീവസ് സ്വപ്നാദാവ് ഇതി ദൃശ്യതേ
ജീവന്റെ ഉള്ളിൽ സംസാരം ഉണ്ട്, എങ്ങിനെ എള്ളിനുള്ളിലെ എണ്ണപോലെ. പക്ഷേ, സംസാരാതീതാവസ്ഥയിൽ ജീവൻ കാണപ്പെടുന്നില്ല, സ്വപ്നത്തിൽപോലെയും.
കടകത്വം സുവര്ണേ ഽസ്തി കടകത്വേ ന ഹേമതാ । അവിചാരണയാസ്ത്യ് ഏതത് പ്രേക്ഷയാ നേഹ വിദ്യതേ
കങ്കണത്തിന്റെ സ്വഭാവം പൊന്നിൽ ഉണ്ട്, പക്ഷേ കങ്കണത്തിൽ പൊന്നിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ല. വിവേചനം ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ഇതു തോന്നാം; മനസ്സോടെ നോക്കുമ്പോൾ അത് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നില്ല.
അധികപ്രേക്ഷയാ കൈശ്ചിന് ന ഹേമാപ്യ് അനുഭൂയതേ । അതോ ന ഹേമ നോ ജീവẖ കടകത്വം ച നാങ്ഗ സത്
ചിലര് അത്യന്തം പരിശോധിച്ചാല് പൊന്നും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല; അതിനാല് പൊന്നും ജീവനും യാഥാര്ഥ്യമില്ല, വളയത്തിന്റെ രൂപത്തിലും യാതൊരു സാരവും ഇല്ല.
യദ് അന്തര് അസ്തി തദ് രാജന്ന് അന്തര് ഏവാനുഭൂയതേ । മനാഗ് അപ്യ് അത്ര നോ ബാഹ്യസാധനാദ്യ് ഉപയുജ്യതേ
രാജാവേ, ഉള്ളിലുണ്ടായിരിക്കുന്നതെല്ലാം അകത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; ഇതില് ഒരു ചെറിയതും പുറത്തുള്ള ഉപകരണങ്ങള് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതില്ല.
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബു ജീവാദി തത്സമാശ് ചാനുഭൂതയഃ । വേദനാവേദനാദ്യാസ് തദ് യച് ഛിഷ്ടം തദ് അവാഗ്ഗതി
മൃഗതൃശ്യജലം, ജീവന് എന്നിവയുടെ അനുഭവങ്ങള് ഒരുപോലെയാണ്; അനുഭവവും അനുഭവമില്ലായ്മയും, ശേഷിക്കുന്നതെല്ലാം വാക്കുകള്ക്ക് അതീതമാണ്.
ഭ്രമ ഏവോദിതോ മിഥ്യാ ഭ്രമോ മിഥ്യാ വിലീയതേ । ശേഷം ശാന്തമ് അവാഗ്യോഗ്യം യത് തദ് അസ്തി ന ചാസ്തി വാ
ഭ്രമം മാത്രമാണ് പൊങ്ങുന്നത്, അത് മിഥ്യയായാണ്; ഈ മിഥ്യാഭ്രമം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ശേഷിക്കുന്നതെല്ലാം ശാന്തവും വാക്കുകള്ക്ക് അതീതവുമാണ്; അതു ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് പറയാനാവില്ല.