ഘനവാസനയോച്ഛൂനേ മോഹേ ഘനതരാത്മനി । മുഹൂര്ത ഏവ കല്പത്വം ദുẖഖിത്വാദ് അനുമീയതേ
ദൃഢമായ വാസനകളാൽ നിറഞ്ഞ ഭ്രമം, അതിലും ദൃഢമായ ആത്മാവിൽ ഉദിക്കുമ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം മാത്രം, കാലവും ദു:ഖവും അനുഭവപ്പെടുന്നതായി തോന്നുന്നു.
യഥാ ബ്രഹ്മണി ബ്രഹ്മത്വം തഥൈവൈതാസ് തദാത്മികാഃ । നാമശബ്ദാര്ഥരഹിതാസ് സംസ്ഥിതാസ് സ്വാനുഭൂതയഃ
ബ്രഹ്മത്തിൽ ബ്രഹ്മത്വം നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ഈ അനുഭവങ്ങളും അവയുടെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അവയ്ക്ക് പേരോ അർത്ഥമോ ഇല്ല; അവ സ്വാനുഭവമായി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു.
വാസനാ ദീര്ഘദുẖഖായ പ്രേക്ഷിതാ സാ ന വിദ്യതേ । നാഹമ് ഇത്യ് ഏവ സംവിത്ത്യാ സ്വയത്നേന വിലീയതേ
ദീർഘകാലം ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്ന വാസനയെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കുമ്പോൾ അതു യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാകും. 'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്ന ബോധത്തോടെ, സ്വയം ശ്രമിച്ചാൽ, അതു അപ്രത്യക്ഷമാകും.
അഹന്താനുഭവോ ദുẖഖമ് അനഹന്തോദയസ് സുഖമ് । ദൃഷദ്ധൃദയതാഭാവാദ് അലമ് ഏതദ് ഉദേതി തേ
അഹംഭാവം അനുഭവിക്കുന്നത് ദു:ഖമാണ്; അഹംഭാവം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ സന്തോഷം ഉണ്ടാകും. ഹൃദയം കഠിനമല്ലാത്തതിനാൽ, ഇതെളുപ്പത്തിൽ നിനക്കു സംഭവിക്കും.
പരമം മൌനമ് ആശ്രിത്യ യഥാസ്ഥിതമ് അവസ്ഥിതഃ । അഖണ്ഡമ് ഏതദ് ആപ്നോതി നരോ നിര്വിഘ്നമ് ഉത്തമമ്
പരമമായ മൗനം സ്വീകരിച്ച് സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഒരാള്ക്ക് തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ ഈ അഖണ്ഡമായ ഉന്നതാവസ്ഥ നേടാൻ കഴിയും.
ബ്രഹ്മാഭിധാനാസ്തി ശിലാതിവിസ്തൃതാ തസ്യാം ത്രിലോകീചിരസാലഭഞ്ജികാ । സ്ഥിതാ ഭവാഭാവരയാദികാത്മികാ ചിത്താന്വിതാചിത്തകകാഷ്ഠമൌനിനീ
ബ്രഹ്മം എന്ന പേരിൽ ഒരു വിശാലമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്, വലിയ കല്ലുപോലെ. അതിനുള്ളിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ദീർഘകാലം അപ്രത്യക്ഷമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ ഭാവവും അഭാവവും ഉള്ക്കൊള്ളുന്ന, മനസ്സോടെ ബന്ധമുള്ളതും മനസ്സില്ലാത്തതും മൗനമായതുമായ സാരമാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അഹന്താബീജസങ്കല്പമാത്രമ് ഏവമ് ഇദം മുനേ । അവിദ്യമാനമ് ഏവാതി വിദ്യമാനമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
മഹർഷേ, ഇതെല്ലാം അഹംഭാവത്തിന്റെ വിത്തുപോലുള്ള ചിന്ത മാത്രമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതാണെങ്കിലും, ഉണ്ടെന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഏവം ചേത് തദ് വദ ബ്രഹ്മംല് ലോകേ ശാസ്ത്രേ ശ്രുതൌ സ്മൃതൌ । ദേഹḫ പിണ്ഡാദിനോദേതി മൃതസ്യേതി കിമ് ഉച്യതേ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മണേ, ലോകത്തിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലും ശരീരം പോലുള്ളവ എങ്ങനെ ഉത്ഭവിക്കുന്നു എന്നും, മരിച്ചവരെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത് എന്നും ദയവായി പറയൂ.
യഥാ ബ്രഹ്മ തഥൈവാസ്തി സര്ഗോ ഽയം നിയമാന്വിതഃ । അതദന്യസ് തദന്യത്വം സര്ഗതാപ്രത്യയാദ് ഗതഃ
ബ്രഹ്മം എങ്ങനെയുണ്ടോ, അതുപോലെയാണ് ഈ സൃഷ്ടിയും നിയമാനുസൃതമായി നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിന് ഭിന്നമായത് എന്ന വിശ്വാസം സൃഷ്ടിയുടെ ധാരണ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അപ്രസക്തമാകും.
അത്ര സര്ഗാദിശബ്ദാര്ഥോ ഭൂതാദീന്യ് ഉപസംസ്ഥിതഃ । ഭൂതത്വം വിദ്ധി ഭൂതാനാമ് അഹന്താമനനാത്മകമ്
ഇവിടെ 'സൃഷ്ടി' എന്നതുപോലുള്ള പദങ്ങൾ ഭൂതാദികൾക്കാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഭൂതങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അഹംഭാവവും ചിന്തയും ചേർന്നതാണ് എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
രാഗദ്വേഷാത്മികാ ചൈഷാ കലനാ നേതരാത്മികാ । ഇദമ് ഏവമ് ഇദം നൈവമ് ഇത്യ് ഏകാത്മസ്വരൂപിണീ
ആകർഷണവും വിരോധവും ഉള്ള ഈ ചിന്തനമാണ് എല്ലാം; ഇതിന് വേറൊരു സ്വഭാവമില്ല. 'ഇത് ഇങ്ങനെയാണ്, ഇത് ഇങ്ങനെയല്ല' എന്നൊരു ചിന്തയാണിത്, ഒറ്റ ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
സോദിതാ സര്ഗശബ്ദാര്ഥകലനാ മാനമാനിനീ । ബ്രഹ്മാദിനാദിപുരുഷരൂപേണാഹന്ത്വരൂപിണീ
സൃഷ്ടി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ചിന്തന, താനാണ് എല്ലാം എന്ന അഭിമാനത്തോടെ, ബ്രഹ്മാദികളായ ആദിപുരുഷന്മാരുടെ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഇദം കാര്യമ് ഇദം നേതി നിയമേന വിനാ ച സാ । ന ഭവത്യ് ആത്മനൈതാവന്മാത്രരൂപൈകജീവിതാ
'ഇത് ചെയ്യണം, ഇത് ചെയ്യേണ്ടതില്ല' എന്നിങ്ങനെ നിർണ്ണയമില്ലാതെ ചിന്തിച്ചാലും, ഈ ചിന്തന ആത്മാവിൽ നിന്നു വേറെയായി നിലനിൽക്കില്ല; അതിന്റെ ജീവൻ ആത്മാവിന്റെ ഈ രൂപം മാത്രമാണ്.
ബ്രഹ്മാദിതാം ഗതായാസ് തു തസ്യാസ് തവമമാത്മികാമ് । ന ഭവത്യ് അന്യതാ തസ്മാത് സ്വഭാവാത് പരമാത്മനഃ
ബ്രഹ്മാദി നിലയിലേക്കു എത്തിയാൽ പോലും, അതിന് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം ഒഴികെ വേറൊരു സാരവും ഇല്ല.
തേന ബ്രഹ്മാദിതാമ് ഏത്യ സ്വരൂപസ്ഥൈവ തിഷ്ഠതി । നോപശാമ്യതി നോദേതി നിരിച്ഛത്വാത് പരാത്മികാ
അതിനാൽ, ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും എന്ന നിലയിലേക്കെത്തിയ ശേഷം, അത് തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിന് ഉയർച്ചയോ അസ്തമനമോ ഇല്ല, കാരണം അതിന് ആഗ്രഹമില്ലാത്ത പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവമാണ്.
ഭാവാഭാവൌ സമാവ് അസ്യാ നിഷ്കലങ്കാത്മകസ്ഥിതേഃ । തേനൈഷാസ്തേ സമം വേത്തി നാഭാവം ഭവനം ന ച
അവൾക്കു സത്തയും അസത്തും ഒരുപോലെയാണ്, കാരണം അവൾ മായ്ച്ചുകളയാനാകാത്ത ശുദ്ധമായ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ അവൾക്ക് neither ഇല്ലാതായതും ഉണ്ടായതും അറിയില്ല, എല്ലാം സമമാണ്.
യദോത്പന്നൈവ സാ സംവിദ് ബ്രഹ്മാദികലനാമയീ । ആത്മന്യ് ഏവ നിരിച്ഛാസ്തേ ശാന്താനുത്പന്നസന്നിഭമ്
ബ്രഹ്മാദികൾ എന്ന ധാരണകളാൽ രൂപപ്പെട്ട ആ ബോധം ഉദിച്ചുവെന്നു തോന്നുമ്പോഴും, അതു ആത്മാവിൽ തന്നെ, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ശാന്തമായി, ഉദിച്ചിട്ടില്ലെന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
തദ് ഏവമ് അഖിലം ശാന്തം വ്യോമേവാനന്തകം സ്ഥിതമ് । കമ് അപ്യ് അകലിതം കാലം നാസ്മാഭിസ് തദ് വിചാര്യതേ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം ശാന്തമായ നിലയിലാണ്, അങ്ങേയറ്റം വിശാലമായ ആകാശം പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; ആ അളവറ്റ കാലത്തെ ഞങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നില്ല.
യദാ തു സാ മനസ്സത്താ പ്രസരന്തീ സ്വഭാവതഃ । ആസ്തേ തദാ തദാകാരസ് സര്ഗ ഇത്യ് ഏവ തിഷ്ഠതി
മനസ്സിന്റെ ആ സാരഭാവം സ്വാഭാവികമായി വ്യാപിച്ചുപോകുമ്പോൾ, അതു സൃഷ്ടിയുടെ രൂപമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രസരന്ത്യാ യഥാ നദ്യാസ് സ്വാവര്താദിസ്വരൂപകമ് । തഥാ സങ്കല്പസത്തായാ ജഗദാദ്യാത്മകം വപുഃ
ഒരു നദി വ്യാപിച്ചുപോകുമ്പോൾ അതിൽ ചുഴികൾക്കും മറ്റും രൂപം കിട്ടുന്നതുപോലെ, മനസ്സിന്റെ ആകാംക്ഷയുടെ സാരവും ലോകവും അതിന്റെ ആരംഭവും എന്നിങ്ങനെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
സ്ഥിതായാസ് സര്ഗസംവിത്തേര് ഇദമ് ഇത്ഥമ് ഇദം ത്വ് ഇതി । ഇതി സംസ്ഥാനരചനാദ് ഋതേ സത്താ ന വിദ്യതേ
സൃഷ്ടിയുടെ ബോധം 'ഇത് ഇങ്ങനെയാണ്, അതത് അങ്ങനെയാണ്' എന്നിങ്ങനെ ഉറപ്പിക്കുമ്പോൾ, ആ ക്രമീകരണവും ഘടനയും ഒഴികെ സത്തയെ അറിയാൻ കഴിയില്ല.
വിരിഞ്ചതാദിസമ്പന്നാ യദാത്മന്യ് ഏവ ശാമ്യതി । ഇദമ് ഇത്ഥമ് ഇദം ചേതി തദാ ന ഭവതി ക്രമഃ
സൃഷ്ടാവിന്റെ അവസ്ഥയും മറ്റും ഉൾക്കൊണ്ടത് സ്വയം അകത്തേക്ക് ശമിച്ചുപോകുമ്പോൾ, 'ഇത് ഇങ്ങനെയാണ്, അതത് അങ്ങനെയാണ്' എന്ന ക്രമം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
ശാന്തം സര്വഗതം ശൂന്യമ് ആസ്തേ ബ്രഹ്മൈവ കേവലമ് । വാരീവാവര്തവത് സത്യം തദ് അസ്മാഭിര് ന ചര്ച്യതേ
എല്ലാം ശാന്തവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും ശൂന്യവുമാകുമ്പോൾ, അവിടെ ബ്രഹ്മം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. തിരകൾ ഇല്ലാത്ത വെള്ളംപോലെ ആ സത്യം നമ്മൾ ചർച്ചയിലാക്കാറില്ല.
യദാ ത്വ് ആശു ന നിര്വാതി സ്വാത്മസത്താത്മകം തദാ । ഇദം കാര്യമ് ഇദം നേതി സര്ഗദൃഷ്ട്യാ പ്രസര്പതി
പലപ്പോഴും സ്വന്തം സത്ത്വം പെട്ടെന്ന് ലയിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ, സൃഷ്ടിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ 'ഇത് ഫലമാണ്, ഇത് അല്ല' എന്നിങ്ങനെയുള്ള ധാരണകൾ വ്യാപിക്കുന്നു.
യത് കല്പനാവിസരണം തത് സര്ഗ ഇതി ദൃശ്യതേ । വിസാരീ ചക്രകവ്യൂഹസ് തൈലബിന്ദുര് ഇവാമ്ഭസി
യാതൊക്കെ മനസ്സിന്റെ കല്പനകൾ വ്യാപിക്കുന്നതാണോ, അതാണ് സൃഷ്ടിയായി കാണപ്പെടുന്നത്. അതു ചക്രത്തിന്റെ രൂപംപോലോ വെള്ളത്തിൽ എണ്ണത്തുള്ളി പടരുന്നതുപോലോ വ്യാപിക്കുന്നു.
യദ് ഏവ സര്ഗസംസ്ഥാനം സര്ഗസത്താകരം പരമ് । തദ് ഏവേത്ഥമ് ഇദം ത്വ് ഇത്ഥമ് ഇദമ് അത്യര്ഥജൃമ്ഭണമ്
സൃഷ്ടിയുടെ ഘടനയാണോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ സത്വത്തിന് മൂലമായത്. 'ഇത് ഇങ്ങനെയാണ്, അത് അങ്ങനെയാണ്' എന്നിങ്ങനെ അതിവിശാലമായി വ്യാപിക്കുന്നതാണത്.
ഇദമ് ഇത്ഥമ് ഇദം ചേത്ഥമ് ഇത്യ് ആസ്തേ യദി നേഹ തത് । കഥമ് ഊര്ധ്വം ഭവേദ് ഊര്ധ്വമ് അധശ് ചാധẖ കഥം ഭവേത്
ഇത് ഇങ്ങനെ, അതത് അങ്ങനെ എന്നാണ് പറയുന്നത്. പക്ഷേ, ഇവിടെ അങ്ങനെ ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെ മുകളോ കീഴോ എന്ന വ്യത്യാസം ഉണ്ടാവും?
പ്രതിഭാത്മനി സമ്പന്നേ സന്നിവേശേ ജഗത്സ്ഥിതേഃ । ബ്രഹ്മാദിരൂപമനനം മരുമാര്ഗവൃഥാമ്ഭസി
അന്തര്ജ്ഞാനം പൂർണ്ണമായി തെളിഞ്ഞാൽ, ലോകത്തിന്റെ ക്രമം, ബ്രഹ്മാദികൾ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങൾക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നത് മരുഭൂമിയിൽ വെള്ളം അന്വേഷിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ശബ്ദസ്പര്ശാദയസ് തസ്യാസ് സ്വ ഏവാവയവാസ് തതഃ । സങ്കല്പാത്മാന ഏവാശു സരൂപാലോകവേദനൈഃ
ശബ്ദം, സ്പർശം തുടങ്ങിയവ അതിന്റെ തന്നെ ഭാഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ മനസ്സിൽ രൂപപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കൾ അതിന്റെ സ്വഭാവംപോലെയാണ് ഉടൻ അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
പരസ്പരം വിവര്തന്തേ പയാംസീവ ദ്രവൌജസഃ । അര്ഥസ് സത്താമ് ഉപാദത്തേ ശബ്ദോ ഽര്ഥമ് അനുധാവതി
പാനീയങ്ങൾ തമ്മിൽ കലരുന്നതുപോലെ അവ പരസ്പരം മാറുന്നു. അർത്ഥം സത്ത്വം ഏറ്റെടുക്കുന്നു, ശബ്ദം അർത്ഥത്തെ പിന്തുടരുന്നു.