തന്മൃതിപ്രസരേ രാമ മുഹൂര്തം ജഡതാഭ്രമേ । ചിരാചിരപ്രത്യയിനി പ്രശ്നസ് തേ നോപപദ്യതേ
ആ ഓർമ്മയുടെ പ്രവാഹം ഉണരുമ്പോൾ, രാമാ, ഒരു നിമിഷം മണ്ടത്തനത്തിന്റെ ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നു. ദീർഘവും ചെറുതുമായ കാലാവധിയിൽ ഉറപ്പുള്ളതിൽ നിന്റെ ചോദ്യം പ്രസക്തമല്ല.
പ്രതിഭാത്മനി വിസ്താരേ യദ് യഥാ പ്രതിഭാസതേ । സ ഏവ തത് തഥാ തേന കിമ് ഇവാത്ര വികല്പ്യതേ
പ്രഭാസ്വരമായ ആത്മാവിന്റെ വിശാലതയിൽ എന്ത് എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവോ അതു തന്നെയാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. ഇതിൽ സംശയിക്കേണ്ടത് എന്താണ്?
കിം ദ്രവസ്പന്ദനേ വാരിമരുതോര് ഇവ നോ യഥാ । തയോസ് തദാത്മകതയാ യുക്തḫ പ്രശ്നോ ഭവാദൃശാമ്
ജലം പോലെ ഒഴുകലോ വായു പോലെ അലയോ ഇവയെക്കുറിച്ച് എന്തിന് ചോദ്യം? അവ രണ്ടും വ്യത്യസ്തമാണെന്നു കരുതുന്നവർക്കാണ് ഇങ്ങനെയുള്ള ചോദ്യം പ്രസക്തം.
ബ്രഹ്മാത്മനി തഥാ സര്ഗേ സര്ഗതാപ്രത്യയേ കൃതേ । കിം ഭൂẖ കിം ഖം കിമ് ആശേതി പ്രശ്നസ് തേ രാമ നോചിതഃ
ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ ആത്മാവിൽ സൃഷ്ടിയുടെ ധാരണ ഉറപ്പായാൽ, ഭൂമി എന്ത്? ആകാശം എന്ത്? ആശ്രയം എന്ത്? എന്നിങ്ങനെ ചോദിക്കുന്നത്, രാമാ, ഉചിതമല്ല.
ഏതസ്മാച് ച പദാച് ഛുദ്ധാല് ലുഠിതാനാം ഭവാര്ണവേ । ഭൂതാനാം സുചിരാഭ്യസ്താ വാസനൈവാത്ര കാരണം
ഈ നിലയിൽ, ജന്മമരണത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്ന ജീവികൾക്ക്, വളരെക്കാലമായി പതിവാക്കിയ ആഴമുള്ള മനോവൃത്തികളാണ് എല്ലാത്തിനും കാരണം.
യദ് യഥാ സംവിദാഭ്യസ്തം ശൈത്യൌഷ്ണ്യാദി നിജോദയമ് । അസദ് ഏവ ദ്വിചന്ദ്രാഭം തത് സ്വഭാവം വിദുര് ബുധാഃ
ചിത്തത്തിൽ ആവർത്തിച്ച് പതിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതൊക്കെ, തണുപ്പ്, ചൂട് മുതലായവ, അതിന്റെ സ്വഭാവമായി പ്രകടമാകുന്നു. എന്നാൽ, രണ്ടുചന്ദ്രന്മാരെ കാണുന്ന ഭ്രമംപോലെ, ഇതെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
സ്വഭാവസ്യ സ്വഭാവം സ്വമ് അബുദ്ധ്വൈവ ഭ്രമാകുലാഃ । അവികല്പ്യസ് സ്വഭാവോ ന ഇതി നിശ്ചയിനസ് സ്ഥിതാഃ
സ്വഭാവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാതെ, ഭ്രമത്തിൽ അകപ്പെട്ടവരാണ് ഭ്രമിതരാകുന്നത്. എന്നാൽ, ഉറച്ച ധാരണയുള്ളവർക്ക് സ്വഭാവം വേറിട്ടതല്ലെന്നു വ്യക്തമായി അറിയാം.
അസമ്ഭവാത് പരേ തത്ത്വേ സ്വത്വഭാവദൃശോḫ പൃഥക് । സ്വഭാവോ ബ്രഹ്മണീത്യ് ഉക്തിര് അമൂലാ ന വിരാജതേ
പരമാർത്ഥത്തിൽ വ്യക്തിത്വബോധം അസാധ്യമായതിനാൽ, 'സ്വഭാവം ബ്രഹ്മണിൽ ആണ്' എന്ന വാചകം വേറിട്ടതാണെന്ന് കരുതുമ്പോൾ, അതിന് യാതൊരു അടിസ്ഥാനവും ഇല്ല; അതിന് പ്രകാശമില്ല.
ഏവമ് ഏവ പ്രവര്തന്തേ ഇതി ഭാവാ ഭവാ ഇവ । ഏവമ് ഏവ നിവര്തന്തേ ഇത്യ് അവൃത്തിയുതാ ഇവ
ഇവിടെ സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതും, ഇല്ലാതാകുന്നതും, അവ സത്യമായുള്ളവയെന്നോ, മുഴുവൻ അവസാനിക്കുന്നവയെന്നോ തോന്നുന്നു. എന്നാൽ അവയൊക്കെ വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
ന ജായതേ ന മ്രിയതേ ക്വചിത് കിഞ്ചിത് കദാചന । സര്വം ശാന്തമ് അനിര്ദേശ്യം ശൈലോത്കീര്ണമ് ഇവാക്ഷയമ്
ഒരിടത്തും, ഒരിക്കലും, ഒന്നും ജനിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. എല്ലാം സമാധാനവും വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതും, പാറയിൽ നിന്നു മിനുക്കിയ പർവ്വതം പോലെ നശിക്കാത്തതുമാണ്.
ഘനവാസനയോച്ഛൂനേ മോഹേ ഘനതരാത്മനി । മുഹൂര്ത ഏവ കല്പത്വം ദുẖഖിത്വാദ് അനുമീയതേ
ദൃഢമായ വാസനകളാൽ നിറഞ്ഞ ഭ്രമം, അതിലും ദൃഢമായ ആത്മാവിൽ ഉദിക്കുമ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം മാത്രം, കാലവും ദു:ഖവും അനുഭവപ്പെടുന്നതായി തോന്നുന്നു.
യഥാ ബ്രഹ്മണി ബ്രഹ്മത്വം തഥൈവൈതാസ് തദാത്മികാഃ । നാമശബ്ദാര്ഥരഹിതാസ് സംസ്ഥിതാസ് സ്വാനുഭൂതയഃ
ബ്രഹ്മത്തിൽ ബ്രഹ്മത്വം നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ഈ അനുഭവങ്ങളും അവയുടെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അവയ്ക്ക് പേരോ അർത്ഥമോ ഇല്ല; അവ സ്വാനുഭവമായി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു.
വാസനാ ദീര്ഘദുẖഖായ പ്രേക്ഷിതാ സാ ന വിദ്യതേ । നാഹമ് ഇത്യ് ഏവ സംവിത്ത്യാ സ്വയത്നേന വിലീയതേ
ദീർഘകാലം ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്ന വാസനയെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കുമ്പോൾ അതു യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാകും. 'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്ന ബോധത്തോടെ, സ്വയം ശ്രമിച്ചാൽ, അതു അപ്രത്യക്ഷമാകും.
അഹന്താനുഭവോ ദുẖഖമ് അനഹന്തോദയസ് സുഖമ് । ദൃഷദ്ധൃദയതാഭാവാദ് അലമ് ഏതദ് ഉദേതി തേ
അഹംഭാവം അനുഭവിക്കുന്നത് ദു:ഖമാണ്; അഹംഭാവം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ സന്തോഷം ഉണ്ടാകും. ഹൃദയം കഠിനമല്ലാത്തതിനാൽ, ഇതെളുപ്പത്തിൽ നിനക്കു സംഭവിക്കും.
പരമം മൌനമ് ആശ്രിത്യ യഥാസ്ഥിതമ് അവസ്ഥിതഃ । അഖണ്ഡമ് ഏതദ് ആപ്നോതി നരോ നിര്വിഘ്നമ് ഉത്തമമ്
പരമമായ മൗനം സ്വീകരിച്ച് സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഒരാള്ക്ക് തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ ഈ അഖണ്ഡമായ ഉന്നതാവസ്ഥ നേടാൻ കഴിയും.
ബ്രഹ്മാഭിധാനാസ്തി ശിലാതിവിസ്തൃതാ തസ്യാം ത്രിലോകീചിരസാലഭഞ്ജികാ । സ്ഥിതാ ഭവാഭാവരയാദികാത്മികാ ചിത്താന്വിതാചിത്തകകാഷ്ഠമൌനിനീ
ബ്രഹ്മം എന്ന പേരിൽ ഒരു വിശാലമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്, വലിയ കല്ലുപോലെ. അതിനുള്ളിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ദീർഘകാലം അപ്രത്യക്ഷമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ ഭാവവും അഭാവവും ഉള്ക്കൊള്ളുന്ന, മനസ്സോടെ ബന്ധമുള്ളതും മനസ്സില്ലാത്തതും മൗനമായതുമായ സാരമാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അഹന്താബീജസങ്കല്പമാത്രമ് ഏവമ് ഇദം മുനേ । അവിദ്യമാനമ് ഏവാതി വിദ്യമാനമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
മഹർഷേ, ഇതെല്ലാം അഹംഭാവത്തിന്റെ വിത്തുപോലുള്ള ചിന്ത മാത്രമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതാണെങ്കിലും, ഉണ്ടെന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഏവം ചേത് തദ് വദ ബ്രഹ്മംല് ലോകേ ശാസ്ത്രേ ശ്രുതൌ സ്മൃതൌ । ദേഹḫ പിണ്ഡാദിനോദേതി മൃതസ്യേതി കിമ് ഉച്യതേ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മണേ, ലോകത്തിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലും ശരീരം പോലുള്ളവ എങ്ങനെ ഉത്ഭവിക്കുന്നു എന്നും, മരിച്ചവരെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത് എന്നും ദയവായി പറയൂ.
യഥാ ബ്രഹ്മ തഥൈവാസ്തി സര്ഗോ ഽയം നിയമാന്വിതഃ । അതദന്യസ് തദന്യത്വം സര്ഗതാപ്രത്യയാദ് ഗതഃ
ബ്രഹ്മം എങ്ങനെയുണ്ടോ, അതുപോലെയാണ് ഈ സൃഷ്ടിയും നിയമാനുസൃതമായി നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിന് ഭിന്നമായത് എന്ന വിശ്വാസം സൃഷ്ടിയുടെ ധാരണ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അപ്രസക്തമാകും.
അത്ര സര്ഗാദിശബ്ദാര്ഥോ ഭൂതാദീന്യ് ഉപസംസ്ഥിതഃ । ഭൂതത്വം വിദ്ധി ഭൂതാനാമ് അഹന്താമനനാത്മകമ്
ഇവിടെ 'സൃഷ്ടി' എന്നതുപോലുള്ള പദങ്ങൾ ഭൂതാദികൾക്കാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഭൂതങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അഹംഭാവവും ചിന്തയും ചേർന്നതാണ് എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
രാഗദ്വേഷാത്മികാ ചൈഷാ കലനാ നേതരാത്മികാ । ഇദമ് ഏവമ് ഇദം നൈവമ് ഇത്യ് ഏകാത്മസ്വരൂപിണീ
ആകർഷണവും വിരോധവും ഉള്ള ഈ ചിന്തനമാണ് എല്ലാം; ഇതിന് വേറൊരു സ്വഭാവമില്ല. 'ഇത് ഇങ്ങനെയാണ്, ഇത് ഇങ്ങനെയല്ല' എന്നൊരു ചിന്തയാണിത്, ഒറ്റ ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
സോദിതാ സര്ഗശബ്ദാര്ഥകലനാ മാനമാനിനീ । ബ്രഹ്മാദിനാദിപുരുഷരൂപേണാഹന്ത്വരൂപിണീ
സൃഷ്ടി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ചിന്തന, താനാണ് എല്ലാം എന്ന അഭിമാനത്തോടെ, ബ്രഹ്മാദികളായ ആദിപുരുഷന്മാരുടെ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഇദം കാര്യമ് ഇദം നേതി നിയമേന വിനാ ച സാ । ന ഭവത്യ് ആത്മനൈതാവന്മാത്രരൂപൈകജീവിതാ
'ഇത് ചെയ്യണം, ഇത് ചെയ്യേണ്ടതില്ല' എന്നിങ്ങനെ നിർണ്ണയമില്ലാതെ ചിന്തിച്ചാലും, ഈ ചിന്തന ആത്മാവിൽ നിന്നു വേറെയായി നിലനിൽക്കില്ല; അതിന്റെ ജീവൻ ആത്മാവിന്റെ ഈ രൂപം മാത്രമാണ്.
ബ്രഹ്മാദിതാം ഗതായാസ് തു തസ്യാസ് തവമമാത്മികാമ് । ന ഭവത്യ് അന്യതാ തസ്മാത് സ്വഭാവാത് പരമാത്മനഃ
ബ്രഹ്മാദി നിലയിലേക്കു എത്തിയാൽ പോലും, അതിന് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം ഒഴികെ വേറൊരു സാരവും ഇല്ല.
തേന ബ്രഹ്മാദിതാമ് ഏത്യ സ്വരൂപസ്ഥൈവ തിഷ്ഠതി । നോപശാമ്യതി നോദേതി നിരിച്ഛത്വാത് പരാത്മികാ
അതിനാൽ, ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും എന്ന നിലയിലേക്കെത്തിയ ശേഷം, അത് തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിന് ഉയർച്ചയോ അസ്തമനമോ ഇല്ല, കാരണം അതിന് ആഗ്രഹമില്ലാത്ത പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവമാണ്.
ഭാവാഭാവൌ സമാവ് അസ്യാ നിഷ്കലങ്കാത്മകസ്ഥിതേഃ । തേനൈഷാസ്തേ സമം വേത്തി നാഭാവം ഭവനം ന ച
അവൾക്കു സത്തയും അസത്തും ഒരുപോലെയാണ്, കാരണം അവൾ മായ്ച്ചുകളയാനാകാത്ത ശുദ്ധമായ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ അവൾക്ക് neither ഇല്ലാതായതും ഉണ്ടായതും അറിയില്ല, എല്ലാം സമമാണ്.
യദോത്പന്നൈവ സാ സംവിദ് ബ്രഹ്മാദികലനാമയീ । ആത്മന്യ് ഏവ നിരിച്ഛാസ്തേ ശാന്താനുത്പന്നസന്നിഭമ്
ബ്രഹ്മാദികൾ എന്ന ധാരണകളാൽ രൂപപ്പെട്ട ആ ബോധം ഉദിച്ചുവെന്നു തോന്നുമ്പോഴും, അതു ആത്മാവിൽ തന്നെ, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ശാന്തമായി, ഉദിച്ചിട്ടില്ലെന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
തദ് ഏവമ് അഖിലം ശാന്തം വ്യോമേവാനന്തകം സ്ഥിതമ് । കമ് അപ്യ് അകലിതം കാലം നാസ്മാഭിസ് തദ് വിചാര്യതേ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം ശാന്തമായ നിലയിലാണ്, അങ്ങേയറ്റം വിശാലമായ ആകാശം പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; ആ അളവറ്റ കാലത്തെ ഞങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നില്ല.
യദാ തു സാ മനസ്സത്താ പ്രസരന്തീ സ്വഭാവതഃ । ആസ്തേ തദാ തദാകാരസ് സര്ഗ ഇത്യ് ഏവ തിഷ്ഠതി
മനസ്സിന്റെ ആ സാരഭാവം സ്വാഭാവികമായി വ്യാപിച്ചുപോകുമ്പോൾ, അതു സൃഷ്ടിയുടെ രൂപമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രസരന്ത്യാ യഥാ നദ്യാസ് സ്വാവര്താദിസ്വരൂപകമ് । തഥാ സങ്കല്പസത്തായാ ജഗദാദ്യാത്മകം വപുഃ
ഒരു നദി വ്യാപിച്ചുപോകുമ്പോൾ അതിൽ ചുഴികൾക്കും മറ്റും രൂപം കിട്ടുന്നതുപോലെ, മനസ്സിന്റെ ആകാംക്ഷയുടെ സാരവും ലോകവും അതിന്റെ ആരംഭവും എന്നിങ്ങനെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.