തദ് ബ്രഹ്മതിലതൈലത്വം വിദ്ധി ബ്രഹ്മവിദാം വര । യഥാ തിലേ സ്ഥിതം തൈലം തഥേദം ബ്രഹ്മണി സ്ഥിതമ്
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എങ്ങനെ എള്ളിൽ എണ്ണ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ അതുപോലെ ഈ ലോകം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നുണ്ട് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
മരണം ജീവിതം ചേഷ്ടാ ജാഡ്യചിത്ത്വേ സുഖാസുഖേ । ഇതീദം ബ്രഹ്മണി ബ്രഹ്മ തിലേ തൈലമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
മരണം, ജീവൻ, പ്രവർത്തനം, മന്ദത, ചൈതന്യം, സുഖം, ദുഃഖം—ഇതൊക്കെയും ബ്രഹ്മത്തിൽ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്, എങ്ങിനെ എള്ളിൽ എണ്ണ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ അതുപോലെ.
മായാ ജീവോ മനശ് ചിത്തമ് ഈഹാനീഹാ ഗതിര് ജഗത് । ഇതീദം ബ്രഹ്മണി ബൃഹത് തിലേ തൈലമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
മായ, ജീവൻ, മനസ്സ്, ചിത്തം, ആഗ്രഹം, വിരാഗം, ചലനം, ലോകം — ഈ എല്ലാം വലിയതും വിശാലവുമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ തന്നെ, എള്ളിനുള്ളിലെ എണ്ണപോലെ, ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തിലോ ഽന്തസ്സംസ്ഥിതം തൈലം യഥാനുഭവതി സ്വയമ് । തഥാനുഭവതി ബ്രഹ്മ സ്വസ്മിന്ന് ഏവാന്തരേ ജഗത്
എള്ളിനുള്ളിൽ എണ്ണ സ്വയം അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെ, ലോകം ബ്രഹ്മത്തിൽ തന്നെ, അതിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ, ബ്രഹ്മം അനുഭവിക്കുന്നു.
ചേതത്യ് അന്തസ് തിലസ് തൈലം ക്വചിത് പൂര്വം ക്വചിത് പരമ് । ക്വചിദ് അല്പം ക്വചിദ് ഭൂരി മ്ലാനം ശുദ്ധം ക്വചിദ് യഥാ
എള്ളിനുള്ളിൽ എണ്ണ ചിലപ്പോൾ മുമ്പ്, ചിലപ്പോൾ പിന്നീടാണ് കാണപ്പെടുന്നത്; ചിലപ്പോൾ കുറവ്, ചിലപ്പോൾ അധികം; ചിലപ്പോൾ മലിനം, ചിലപ്പോൾ ശുദ്ധം — അങ്ങനെ പലവിധം.
ചേതത്യ് അന്തസ് തഥാ ബ്രഹ്മ ക്വചിജ് ജാഡ്യം ക്വചിച് ചിതിമ് । ക്വചിച് ചിത്താദി ശൈലാദി ക്വചിദ് ആകാശതാം ക്വചിത്
അതു പോലെ തന്നെ, ബ്രഹ്മം ചിലപ്പോൾ മന്ദതയായി, ചിലപ്പോൾ ബോധമായി, ചിലപ്പോൾ മനസ്സ് മുതലായവയായി, ചിലപ്പോൾ പർവതങ്ങളായി, ചിലപ്പോൾ ആകാശംപോലെയായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ക്വചിച് ഛൂന്യം ക്വചിത് സ്പന്ദം ക്വചിത് കാലം ക്വചിദ് ദിശമ് । ക്വചിച് ഛബ്ദം ക്വചിച് ഛാന്തം ക്വചിത് തനു ക്വചിദ് ഘനമ്
ഒരിടത്ത് ശൂന്യത, മറ്റിടത്ത് സ്പന്ദനം, എങ്ങൊക്കെയോ കാലം, വേറൊരിടത്ത് ദിശ, ചിലപ്പോള് ശബ്ദം, ചിലപ്പോള് ശാന്തി, ഒരിടത്ത് സൂക്ഷ്മത, മറ്റിടത്ത് ഘനത—ഇങ്ങനെ എല്ലാം മാറിമാറി കാണാം.
തമസ് തേജശ് ശുഭം പാപമ് അഹം ത്വം താനി തത്ര തത് । ദേശം തത്ത്വമ് അതത്ത്വം പ്രാഗ് അദ്യ സത്ത്വമ് അസദ് ബലമ്
അന്ധകാരവും പ്രകാശവും, നല്ലതും കെട്ടതും, 'ഞാന്', 'നീ' എന്നിങ്ങനെയുള്ളതും, സ്ഥലവും യാഥാര്ത്ഥ്യവും അസത്യവും, മുമ്പ്, ഇപ്പോള്, സത്ത, അസത്ത, ശക്തി—ഇവിടെയും അവിടെയും എല്ലാം കാണാം.
ഏവമ് ഏകമ് അനാനൈവ നാനേവാസ്തേ പരം പദമ് । ദണ്ഡചക്രലതാകാരൈസ് തരങ്ഗൈര് അമ്ബ്വ് ഇവാമ്ഭസി
ഇങ്ങനെ, പരമാവസ്ഥ ഒന്നാണ്; അതു പലതായോ അല്ലാതെയോ നിലകൊള്ളുന്നില്ല. വെള്ളത്തില് തണ്ടോ ചക്രമോ വള്ളിയോ തിരമോ രൂപം എടുക്കുന്നതുപോലെ, അതും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഏവം സര്വാത്മനി തതേ ക്വചിത് കിഞ്ചിത് പ്രകാശതേ । അദ്വിതീയമ് അനാദ്യന്തേ ദ്രവത്വമ് ഇവ വാരിണി
ഇങ്ങനെ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആത്മാവില് ചിലപ്പോള് ചിലതൊക്കെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അതു രണ്ടില്ലാത്തതും ആരംഭവും അവസാനവും ഇല്ലാത്തതും, വെള്ളത്തില് ദ്രാവകത്വം പോലെ തന്നെയാണ്.
തന്മൃതിപ്രസരേ രാമ മുഹൂര്തം ജഡതാഭ്രമേ । ചിരാചിരപ്രത്യയിനി പ്രശ്നസ് തേ നോപപദ്യതേ
ആ ഓർമ്മയുടെ പ്രവാഹം ഉണരുമ്പോൾ, രാമാ, ഒരു നിമിഷം മണ്ടത്തനത്തിന്റെ ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നു. ദീർഘവും ചെറുതുമായ കാലാവധിയിൽ ഉറപ്പുള്ളതിൽ നിന്റെ ചോദ്യം പ്രസക്തമല്ല.
പ്രതിഭാത്മനി വിസ്താരേ യദ് യഥാ പ്രതിഭാസതേ । സ ഏവ തത് തഥാ തേന കിമ് ഇവാത്ര വികല്പ്യതേ
പ്രഭാസ്വരമായ ആത്മാവിന്റെ വിശാലതയിൽ എന്ത് എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവോ അതു തന്നെയാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. ഇതിൽ സംശയിക്കേണ്ടത് എന്താണ്?
കിം ദ്രവസ്പന്ദനേ വാരിമരുതോര് ഇവ നോ യഥാ । തയോസ് തദാത്മകതയാ യുക്തḫ പ്രശ്നോ ഭവാദൃശാമ്
ജലം പോലെ ഒഴുകലോ വായു പോലെ അലയോ ഇവയെക്കുറിച്ച് എന്തിന് ചോദ്യം? അവ രണ്ടും വ്യത്യസ്തമാണെന്നു കരുതുന്നവർക്കാണ് ഇങ്ങനെയുള്ള ചോദ്യം പ്രസക്തം.
ബ്രഹ്മാത്മനി തഥാ സര്ഗേ സര്ഗതാപ്രത്യയേ കൃതേ । കിം ഭൂẖ കിം ഖം കിമ് ആശേതി പ്രശ്നസ് തേ രാമ നോചിതഃ
ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ ആത്മാവിൽ സൃഷ്ടിയുടെ ധാരണ ഉറപ്പായാൽ, ഭൂമി എന്ത്? ആകാശം എന്ത്? ആശ്രയം എന്ത്? എന്നിങ്ങനെ ചോദിക്കുന്നത്, രാമാ, ഉചിതമല്ല.
ഏതസ്മാച് ച പദാച് ഛുദ്ധാല് ലുഠിതാനാം ഭവാര്ണവേ । ഭൂതാനാം സുചിരാഭ്യസ്താ വാസനൈവാത്ര കാരണം
ഈ നിലയിൽ, ജന്മമരണത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്ന ജീവികൾക്ക്, വളരെക്കാലമായി പതിവാക്കിയ ആഴമുള്ള മനോവൃത്തികളാണ് എല്ലാത്തിനും കാരണം.
യദ് യഥാ സംവിദാഭ്യസ്തം ശൈത്യൌഷ്ണ്യാദി നിജോദയമ് । അസദ് ഏവ ദ്വിചന്ദ്രാഭം തത് സ്വഭാവം വിദുര് ബുധാഃ
ചിത്തത്തിൽ ആവർത്തിച്ച് പതിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതൊക്കെ, തണുപ്പ്, ചൂട് മുതലായവ, അതിന്റെ സ്വഭാവമായി പ്രകടമാകുന്നു. എന്നാൽ, രണ്ടുചന്ദ്രന്മാരെ കാണുന്ന ഭ്രമംപോലെ, ഇതെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
സ്വഭാവസ്യ സ്വഭാവം സ്വമ് അബുദ്ധ്വൈവ ഭ്രമാകുലാഃ । അവികല്പ്യസ് സ്വഭാവോ ന ഇതി നിശ്ചയിനസ് സ്ഥിതാഃ
സ്വഭാവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാതെ, ഭ്രമത്തിൽ അകപ്പെട്ടവരാണ് ഭ്രമിതരാകുന്നത്. എന്നാൽ, ഉറച്ച ധാരണയുള്ളവർക്ക് സ്വഭാവം വേറിട്ടതല്ലെന്നു വ്യക്തമായി അറിയാം.
അസമ്ഭവാത് പരേ തത്ത്വേ സ്വത്വഭാവദൃശോḫ പൃഥക് । സ്വഭാവോ ബ്രഹ്മണീത്യ് ഉക്തിര് അമൂലാ ന വിരാജതേ
പരമാർത്ഥത്തിൽ വ്യക്തിത്വബോധം അസാധ്യമായതിനാൽ, 'സ്വഭാവം ബ്രഹ്മണിൽ ആണ്' എന്ന വാചകം വേറിട്ടതാണെന്ന് കരുതുമ്പോൾ, അതിന് യാതൊരു അടിസ്ഥാനവും ഇല്ല; അതിന് പ്രകാശമില്ല.
ഏവമ് ഏവ പ്രവര്തന്തേ ഇതി ഭാവാ ഭവാ ഇവ । ഏവമ് ഏവ നിവര്തന്തേ ഇത്യ് അവൃത്തിയുതാ ഇവ
ഇവിടെ സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതും, ഇല്ലാതാകുന്നതും, അവ സത്യമായുള്ളവയെന്നോ, മുഴുവൻ അവസാനിക്കുന്നവയെന്നോ തോന്നുന്നു. എന്നാൽ അവയൊക്കെ വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
ന ജായതേ ന മ്രിയതേ ക്വചിത് കിഞ്ചിത് കദാചന । സര്വം ശാന്തമ് അനിര്ദേശ്യം ശൈലോത്കീര്ണമ് ഇവാക്ഷയമ്
ഒരിടത്തും, ഒരിക്കലും, ഒന്നും ജനിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. എല്ലാം സമാധാനവും വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതും, പാറയിൽ നിന്നു മിനുക്കിയ പർവ്വതം പോലെ നശിക്കാത്തതുമാണ്.
ഘനവാസനയോച്ഛൂനേ മോഹേ ഘനതരാത്മനി । മുഹൂര്ത ഏവ കല്പത്വം ദുẖഖിത്വാദ് അനുമീയതേ
ദൃഢമായ വാസനകളാൽ നിറഞ്ഞ ഭ്രമം, അതിലും ദൃഢമായ ആത്മാവിൽ ഉദിക്കുമ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം മാത്രം, കാലവും ദു:ഖവും അനുഭവപ്പെടുന്നതായി തോന്നുന്നു.
യഥാ ബ്രഹ്മണി ബ്രഹ്മത്വം തഥൈവൈതാസ് തദാത്മികാഃ । നാമശബ്ദാര്ഥരഹിതാസ് സംസ്ഥിതാസ് സ്വാനുഭൂതയഃ
ബ്രഹ്മത്തിൽ ബ്രഹ്മത്വം നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ഈ അനുഭവങ്ങളും അവയുടെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അവയ്ക്ക് പേരോ അർത്ഥമോ ഇല്ല; അവ സ്വാനുഭവമായി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു.
വാസനാ ദീര്ഘദുẖഖായ പ്രേക്ഷിതാ സാ ന വിദ്യതേ । നാഹമ് ഇത്യ് ഏവ സംവിത്ത്യാ സ്വയത്നേന വിലീയതേ
ദീർഘകാലം ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്ന വാസനയെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കുമ്പോൾ അതു യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാകും. 'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്ന ബോധത്തോടെ, സ്വയം ശ്രമിച്ചാൽ, അതു അപ്രത്യക്ഷമാകും.
അഹന്താനുഭവോ ദുẖഖമ് അനഹന്തോദയസ് സുഖമ് । ദൃഷദ്ധൃദയതാഭാവാദ് അലമ് ഏതദ് ഉദേതി തേ
അഹംഭാവം അനുഭവിക്കുന്നത് ദു:ഖമാണ്; അഹംഭാവം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ സന്തോഷം ഉണ്ടാകും. ഹൃദയം കഠിനമല്ലാത്തതിനാൽ, ഇതെളുപ്പത്തിൽ നിനക്കു സംഭവിക്കും.
പരമം മൌനമ് ആശ്രിത്യ യഥാസ്ഥിതമ് അവസ്ഥിതഃ । അഖണ്ഡമ് ഏതദ് ആപ്നോതി നരോ നിര്വിഘ്നമ് ഉത്തമമ്
പരമമായ മൗനം സ്വീകരിച്ച് സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഒരാള്ക്ക് തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ ഈ അഖണ്ഡമായ ഉന്നതാവസ്ഥ നേടാൻ കഴിയും.
ബ്രഹ്മാഭിധാനാസ്തി ശിലാതിവിസ്തൃതാ തസ്യാം ത്രിലോകീചിരസാലഭഞ്ജികാ । സ്ഥിതാ ഭവാഭാവരയാദികാത്മികാ ചിത്താന്വിതാചിത്തകകാഷ്ഠമൌനിനീ
ബ്രഹ്മം എന്ന പേരിൽ ഒരു വിശാലമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്, വലിയ കല്ലുപോലെ. അതിനുള്ളിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ദീർഘകാലം അപ്രത്യക്ഷമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ ഭാവവും അഭാവവും ഉള്ക്കൊള്ളുന്ന, മനസ്സോടെ ബന്ധമുള്ളതും മനസ്സില്ലാത്തതും മൗനമായതുമായ സാരമാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അഹന്താബീജസങ്കല്പമാത്രമ് ഏവമ് ഇദം മുനേ । അവിദ്യമാനമ് ഏവാതി വിദ്യമാനമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
മഹർഷേ, ഇതെല്ലാം അഹംഭാവത്തിന്റെ വിത്തുപോലുള്ള ചിന്ത മാത്രമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതാണെങ്കിലും, ഉണ്ടെന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഏവം ചേത് തദ് വദ ബ്രഹ്മംല് ലോകേ ശാസ്ത്രേ ശ്രുതൌ സ്മൃതൌ । ദേഹḫ പിണ്ഡാദിനോദേതി മൃതസ്യേതി കിമ് ഉച്യതേ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മണേ, ലോകത്തിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലും ശരീരം പോലുള്ളവ എങ്ങനെ ഉത്ഭവിക്കുന്നു എന്നും, മരിച്ചവരെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത് എന്നും ദയവായി പറയൂ.
യഥാ ബ്രഹ്മ തഥൈവാസ്തി സര്ഗോ ഽയം നിയമാന്വിതഃ । അതദന്യസ് തദന്യത്വം സര്ഗതാപ്രത്യയാദ് ഗതഃ
ബ്രഹ്മം എങ്ങനെയുണ്ടോ, അതുപോലെയാണ് ഈ സൃഷ്ടിയും നിയമാനുസൃതമായി നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിന് ഭിന്നമായത് എന്ന വിശ്വാസം സൃഷ്ടിയുടെ ധാരണ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അപ്രസക്തമാകും.
അത്ര സര്ഗാദിശബ്ദാര്ഥോ ഭൂതാദീന്യ് ഉപസംസ്ഥിതഃ । ഭൂതത്വം വിദ്ധി ഭൂതാനാമ് അഹന്താമനനാത്മകമ്
ഇവിടെ 'സൃഷ്ടി' എന്നതുപോലുള്ള പദങ്ങൾ ഭൂതാദികൾക്കാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഭൂതങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അഹംഭാവവും ചിന്തയും ചേർന്നതാണ് എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.