ശത്രുഘ്നോ ലക്ഷ്മണശ് ചാപി സീതാ ചാപി യശസ്വിനീ । രാമാനുയായിനസ് തേ വാ മന്ത്രിപുത്രാ മഹാധിയഃ
ശത്രുഘ്നനും ലക്ഷ്മണനും, പ്രശസ്തയായ സീതയും, രാമനെ അനുഗമിച്ച മന്ത്രിമാരുടെ പുത്രന്മാരും, എങ്ങനെ പെരുമാറി?
നിര്ദുഃഖതാം കഥം തേ തു പ്രാപ്താസ് തദ് ബ്രൂഹി മേ സ്ഫുടമ് । തഥൈവാഹം തരിഷ്യാമി തതോ ജനതയാ സഹ
അവർക്കെങ്ങനെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽനിന്നും മോചനം ലഭിച്ചു? ഇത് വ്യക്തമായി എന്നോട് പറയൂ. അങ്ങനെ ഞാൻ ജനങ്ങളോടൊപ്പം ഈ ലോകസമുദ്രം കടക്കാൻ കഴിയും.
ഭരദ്വാജേന രാജേന്ദ്ര യദേത്യ് ഉക്തോ ഽസ്മി സാദരമ് । തദാ കര്തും വിഭോര് ആജ്ഞാമ് അഹം വക്തും പ്രവൃത്തവാന്
രാജാവേ, ഭരദ്വാജൻ ആദരപൂർവ്വം 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഞാൻ ഭഗവാന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് ഈ കഥ പറയാൻ ആരംഭിച്ചു.
ശൃണു വത്സ ഭരദ്വാജ യഥാപൃഷ്ടം വദാമി തേ । ശ്രുതേന യേന സമ്മോഹമ് അലം ദൂരീകരിഷ്യസി
പ്രിയ ഭരദ്വാജാ, നീ ചോദിച്ചതുപോലെ ഞാൻ പറയാം. ഇത് കേട്ടാൽ, നീയുള്ള എല്ലാ ഭ്രമവും തീർക്കാൻ കഴിയും.
തഥാ വ്യവഹര പ്രാജ്ഞ യഥാ വ്യവഹൃതസ് സുഖീ । സര്വാസംസക്തയാ ബുദ്ധ്യാ രാമോ രാജീവലോചനഃ
അതിനാല്, നീയും എല്ലായ്പ്പോഴും വിവേകത്തോടെ പെരുമാറണം. രാമന് പോലെ, എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സില് ഏതൊന്നിലും ആശക്തിയില്ലാതെ ജീവിച്ചാല് സുഖത്തോടെ കഴിയാം.
ലക്ഷ്മണോ ഭരതശ് ചൈവ ശത്രുഘ്നശ് ച മഹാമനാഃ । കൌസല്യാ ച സുമിത്രാ ച സീതാ ദശരഥസ് തഥാ
അതു പോലെ തന്നെ ലക്ഷ്മണനും, ഭരതനും, മഹാത്മാവായ ശത്രുഘ്നനും, കൗസല്യയും, സുമിത്രയും, സീതയും, ദശരഥനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
കൃതാസ്ഥശ് ചാവിരോധശ് ച ബോധപാരമ് ഉപാഗതഃ । വസിഷ്ഠോ വാമദേവശ് ച മന്ത്രിണോ ഽഷ്ടൌ തഥേതരേ
അവരുപോലെ തന്നെ, ഉറച്ച മനസ്സും എതിര്പ്പില്ലായ്മയും നേടിയ വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും, എട്ട് മന്ത്രിമാരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഘൃഷ്ടിര് വികുന്തോ ഭാമശ് ച സത്യവര്ധന ഏവ ച । വിഭീഷണസ് സുഷേണശ് ച ഹനുമാന് ഇന്ദ്രജിത് തഥാ
ഘൃഷ്ടി, വികുക്ഷി, ഭാമ, സത്യവര്ധനന്, വിഭീഷണന്, സുഷേണന്, ഹനുമാന്, ഇന്ദ്രജിത്ത് ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഏതേ ഽഷ്ടാവിംശതിഃ പ്രോക്താസ് സമനീരാഗചേതസഃ । ജീവന്മുക്താ മഹാത്മാനോ യഥാപ്രാപ്താനുവര്തിനഃ
ഈ ഇരുപത്തി എട്ടു പേരും മനസ്സില് ആശക്തിയില്ലാത്തവരും, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോള് തന്നെ മോക്ഷം നേടിയ മഹാത്മാക്കളുമാണ്. അവര് ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം പ്രകൃതിപ്രകാരമാണ് സ്വീകരിച്ചത്.
ഏഭിര് യഥാ ഹൃതം ദത്തം ഗൃഹീതമ് ഉഷിതം സ്മൃതമ് । തഥാ ചേദ് വര്തസേ പുത്ര മുക്ത ഏവാസി സങ്കടാത്
മകനേ, നീയും അവരെപ്പോലെ തന്നെ, നല്കുമ്പോഴും സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും, താമസിക്കുമ്പോഴും ഓര്ക്കുമ്പോഴും ആശക്തിയില്ലാതെ ജീവിച്ചാല് എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളില് നിന്നും മോചിതനാകും.
അപാരസംസാരസമുദ്രപാതീ ലബ്ധ്വാ പരാം യുക്തിമ് ഉദാരസത്ത്വഃ । ന ശോകമ് ആയാതി ന ദൈന്യമ് ഏതി ഗതജ്വരസ് തിഷ്ഠതി നിത്യതൃപ്തഃ
അവധിയില്ലാത്ത ലോകസമുദ്രം കടന്ന്, ഉത്തമമായ മനസ്സോടെ പരമമായ ആത്മസംയമനം നേടിയവൻ ദുഃഖത്തിലോ നിരാശയിലോ ആകുന്നില്ല; അവന് രോഗങ്ങളോ വേദനകളോ ഇല്ലാതെ, എല്ലായ്പ്പോഴും തൃപ്തനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ജീവന്മുക്തസ്ഥിതിം ബ്രഹ്മന് കൃത്വാ രാഘവമ് ആദിതഃ । ക്രമാത് കഥയ മേ നിത്യം ഭവിഷ്യാമി സുഖീ യഥാ
ബ്രഹ്മനേ, രാഘവനിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന ജീവന്മുക്താവസ്ഥ എങ്ങനെ എന്നെ ക്രമമായി വിശദീകരിക്കണമേ; ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാനായി.
ഭ്രമസ്യ ജാഗതസ്യാസ്യ ജാതസ്യാകാശവര്ണവത് । അപുനസ്സ്മരണം മന്യേ സാധോ വിസ്മരണം വരമ്
സദ്ഗുണശാലിയായവനേ, ആകാശംപോലെ നിറമില്ലാത്ത ഈ ലോകഭ്രമം വീണ്ടും ഓർക്കുന്നതിനെക്കാൾ മറക്കുന്നതാണ് നല്ലത് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ദൃശ്യാത്യന്താഭാവബോധം വിനാ തന് നാനുഭൂയതേ । കദാചിത് കേനചിന് നാമ സ ബോധോ ഽന്വിഷ്യതാമ് അതഃ
നാം കാണുന്നതിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലെന്നുള്ള അറിവില്ലാതെ അതിന്റെ സത്യസ്വഭാവം ഒരിക്കലും അനുഭവപ്പെടില്ല; അതിനാൽ, ആ അറിവ് ആരെങ്കിലും എങ്കിലും ഒരിക്കൽ അന്വേഷിക്കണം.
സ ചേഹ സമ്ഭവത്യ് ഏവ തദര്ഥമ് ഇദമ് ആതതമ് । ശാസ്ത്രമ് ആകര്ണയസി ചേത് തത്ത്വം പ്രാപ്നോഷി നാന്യഥാ
അത് ഇവിടെ സാധ്യമായെങ്കിൽ, അതിനായാണ് ഈ ശാസ്ത്രം വിശദീകരിക്കുന്നത്; നീ അതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ സത്യം ലഭിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ ലഭിക്കില്ല.
ജഗദ്ഭ്രമോ ഽയം ദൃശ്യോ ഽപി നാസ്ത്യ് ഏവേത്യ് അനുഭൂയതേ । വര്ണോ വ്യോമ്ന ഇവാഖേദാദ് വിചാരേണാമുനാനഘ
ഈ ലോകഭ്രമം കാണുന്നപോലുമെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലെന്ന് അനുഭവപ്പെടുന്നു; പാപരഹിതനായവനേ, ഈ അന്വേഷണത്തിലൂടെ അത് ആകാശത്തിലെ നിറംപോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകും.
ദൃശ്യം നാസ്തീതി ബോധേന മനസോ ദൃശ്യമാര്ജനമ് । സമ്പന്നം ചേത് തദ് ഉത്പന്നാ പരാ നിര്വാണനിര്വൃതിഃ
ദൃശ്യമായതൊന്നുമില്ലെന്നുള്ള അറിവിലൂടെ മനസ്സിന്റെ ദൃശ്യങ്ങളോടുള്ള ആസക്തി അകറ്റപ്പെടുമ്പോള് പരമമായ നിര്വാണസുഖം ജനിക്കുന്നു.
അന്യഥാ ശാസ്ത്രഗര്തേഷു ലുഠതാം ഭവതാമ് ഇഹ । ഭവത്യ് അകൃത്രിമജ്ഞാനാ കല്പൈര് അപി ന നിര്വൃതിഃ
ഇല്ലെങ്കില് ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ കുഴികളില് അലയുന്നവര്ക്ക് അനവധി കാലം കഴിഞ്ഞാലും സ്വാഭാവികമായ അറിവോ മോക്ഷമോ ഉണ്ടാവില്ല.
പരിത്യാഗോ വാസനായാ ഉത്തമോ മോക്ഷ ഉച്യതേ । ബ്രഹ്മന് സ ഏഷ വിമലക്രമോ ജ്ഞാനപ്രകാശകഃ
വാസനകളെ പൂര്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമമായ മോക്ഷം എന്നു പറയുന്നു. ബ്രഹ്മന്, ഇതാണ് ശുദ്ധമായ മാര്ഗം, അറിവ് വെളിപ്പെടുത്തുന്ന വഴി.
ക്ഷീണായാം വാസനായാം തു മനോ ഗലതി സത്വരമ് । ക്ഷീണായാം ശീതസന്തത്യാം ബ്രഹ്മന് ഹിമകണോ യഥാ
വാസനകള് പൂര്ണമായി ക്ഷയിച്ചാല് മനസ്സ് അതിവേഗം ലയിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മന്, തണുത്തതിന്റെ ഒഴുക്ക് അവസാനിക്കുമ്പോള് ഹിമകണവും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ.
അയം വാസനയാ ദേഹോ ധ്രിയതേ ഭൂതപഞ്ജരഃ । തനുനാന്തര്നിവിഷ്ടേന മുക്തൌഘസ് തന്തുനാ യഥാ
ഈ ഭൗതികശരീരം വാസനകളാല് നിലനില്ക്കുന്നു, അകത്തുകൂടി കടന്നുനില്ക്കുന്ന നൂലുപോലെ തന്തുക്കൂട്ടം ഒരുമിച്ച് പിടിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.
വാസനാ ദ്വിവിധാ പ്രോക്താ ശുദ്ധാ ച മലിനാ തഥാ । മലിനാ ജന്മനോ ഹേതുശ് ശുദ്ധാ ജന്മവിനാശിനീ
വാസനകള് രണ്ടു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു: ശുദ്ധവും അശുദ്ധവും. അശുദ്ധവാസന ജന്മത്തിന് കാരണമാകുന്നു, ശുദ്ധവാസന ജന്മത്തിന്റെ അവസാനത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു.
അജ്ഞാനസുഘനാകാരാ ഘനാഹങ്കാരശാലിനീ । പുനര്ജന്മകരീ പ്രോക്താ മലിനാ വാസനാ ബുധൈഃ
അജ്ഞാനത്താൽ കനിഞ്ഞു, അഹങ്കാരത്തിൽ ശക്തമായ മലിനമായ വാസനയാണ് പുനർജന്മത്തിന് കാരണം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
പുനര്ജന്മാങ്കുരത്യക്താ സ്ഥിതാ സമ്ഭൃഷ്ടബീജവത് । ദേഹാന്തം ധ്രിയതേ ജ്ഞാതജ്ഞേയാ ശുദ്ധേതി സോച്യതേ
പുനർജന്മത്തിന്റെ വിത്ത് ഉപേക്ഷിച്ച ശുദ്ധമായ വാസന, ചുട്ട വിത്തുപോലെ ശരീരാന്തം വരെ നിലനിൽക്കും; അറിവും അറിയപ്പെടുന്നതും തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടതിനാൽ അതിനെ ശുദ്ധം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
അപുനര്ജന്മകരണീ ജീവന്മുക്തേഷു ദേഹിഷു । വാസനാ വിദ്യതേ ശുദ്ധാ ദേഹേ ചക്ര ഇവ ഭ്രമഃ
ജീവന്നിരിക്കെ മോക്ഷം നേടിയവരുടെ ശരീരത്തിൽ, പുനർജന്മം വരുത്താത്ത ശുദ്ധമായ വാസന ഉണ്ട്; അത് ചക്രം തിരിയുന്നതുപോലെ മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു.
യേ ശുദ്ധവാസനാ ഭൂയോ ന ജന്മാനര്ഥഭാജനമ് । ജ്ഞാതജ്ഞേയാസ് ത ഉച്യന്തേ ജീവന്മുക്താ മഹാധിയഃ
ആർക്കാണ് വാസനകൾ ശുദ്ധവും, ഇനി ജനനവും ദുഃഖവും ഉണ്ടാക്കാത്തതുമായിരിക്കുക, അവർ അറിവും അറിയപ്പെടുന്നതും തിരിച്ചറിയുന്ന ജീവന്മുക്തരായി, മഹാജ്ഞാനികളായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ജീവന്മുക്തപദം പ്രാപ്തോ യഥാ രാമോ മഹാമതിഃ । തത് തേ ഽഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി ജരാമരണശാന്തയേ
രാമൻ എന്ന മഹാമനസ്സുകാരൻ നേടിയ ജീവന്മുക്തപദം ഞാൻ നിനക്കു വിശദീകരിക്കാം; ജരയും മരണവും അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഇതാണ് മാർഗം.
ഭരദ്വാജ മഹാബുദ്ധേ രാമക്രമമ് ഇമം ശുഭമ് । ശൃണു വക്ഷ്യാമി തേനൈവ സര്വം ജ്ഞാസ്യസി സര്വഥാ
ഭരദ്വാജാ, മഹാജ്ഞാനിയായ നീ ഈ ശുഭമായ രാമന്റെ മാർഗം ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കു; ഇതിലൂടെ നീ എല്ലാം എല്ലാ വിധത്തിലും അറിയും.
വിദ്യാഗൃഹാദ് വിനിഷ്ക്രമ്യ രാമോ രാജീവലോചനഃ । ദിവസാന്യ് അനയദ് ഗേഹേ ലീലാഭിര് അകുതോഭയഃ
പദ്മാക്ഷനായ രാമൻ വിദ്യാലയത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന ശേഷം ഭയമില്ലാതെ വീട്ടിൽ കളികളിൽ മുഴുകി ദിവസങ്ങൾ കഴിച്ചു.
അഥ ഗച്ഛതി കാലേ ഽത്ര പാലയത്യ് അവനിം നൃപേ । പ്രജാസു വീതശോകാസു സ്ഥിതാസു വിഗതജ്വരമ്
കാലം കടന്നപ്പോൾ രാജാവ് ഭൂമിയെ ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ജനങ്ങൾ ദു:ഖമില്ലാതെ, സ്ഥിരതയോടെ, ആശങ്കയില്ലാതെ ജീവിച്ചു.