നീഹാരാണാം വിമിശ്രാണാം ലക്ഷ്യന്തേ നാണവോ യഥാ । പൃഥഗ് ജീവൈര് ന സര്ഗാണാം ലക്ഷ്യന്തേ ജന്തവസ് തഥാ
മൂടൽമഞ്ഞ് ഒരുമിച്ച് കലർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് നോക്കുമ്പോൾ, അതിലെ ഓരോ കണങ്ങളും വേർതിരിച്ച് കാണാൻ കഴിയില്ലല്ലോ; അതുപോലെ തന്നെ, സൃഷ്ടികളിൽ ഉള്ള ജീവികളും വ്യക്തമായി വേർതിരിച്ച് കാണാൻ കഴിയില്ല.
യഥാ യാതി സരിത്യ് അമ്ബു മജ്ജനോന്മജ്ജനാബിലമ് । തഥാ സ്ഫുരതി സര്ഗൌഘḫ പൃഥങ് മിശ്രശ് ച ചിദ്ധൃദി
നദിയിലെ വെള്ളം ചുഴികളിൽ കയറി പുറത്ത് വരുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടികളുടെ ഒഴുക്ക് ചൈതന്യഹൃദയത്തിൽ വേർതിരിച്ചും കലർന്നും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
അവായവോ യഥാമോദാ മിശ്രീഭൂതാḫ പരസ്പരമ് । ന രോധകാ ന പശ്യന്തി തഥാ സര്ഗാẖ ഖരൂപിണഃ
പറസ്പരം കലർന്ന സുഗന്ധങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടെങ്കിലും, അവ തമ്മിൽ തടസ്സമോ കാണലോ ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ആകാശസ്വഭാവമുള്ള സൃഷ്ടികളും ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുമ്പോൾ പരസ്പരം തടസ്സമാകുന്നില്ല.
ആവര്താḫ പരിവര്തന്തേ യഥാ രജസി രാജസാഃ । അസ്പഷ്ടോഗ്രാനിലേ സ്ഫാരേ തഥാ സര്ഗാḫ പരസ്പരമ്
വലിയ കാറ്റിൽ പൊടി ചുറ്റി ചുറ്റി കറങ്ങുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടികളും പരസ്പരം അപ്രത്യക്ഷമായി ചലിക്കുന്നു.
സങ്കല്പാത്മതയാന്യോഽന്യം ന ദ്രഷ്ടാരോ ന രോധകാഃ । നഭസീവ നഭോഭാഗാസ് സ്വപ്രഭാസ്വ് ഇവ ച പ്രഭാഃ
ആകാശത്തിലെ ഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ഒന്നിനൊന്ന് കാണാനോ തടയാനോ കഴിയാത്തതുപോലെ, ചിന്തയുടെ രൂപങ്ങളായ ജീവികൾക്കും പരസ്പരം കാണാനോ തടയാനോ കഴിയില്ല. ഓരോ പ്രകാശരശ്മിയും തങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇവിടെയും.
കേചിന് മിഥഃ സമ്മിലിതാ ഏകതാമ് ഉപയാന്ത്യ് അലമ് । നീഹാരേഷ്വ് ഇവ നീഹാരാസ് സ്വപ്രഭാസ്വ് ഇവ ച പ്രഭാഃ
ചിലർ പരസ്പരം ചേർന്ന് ഒറ്റയാകുന്നു, മൂടൽമഞ്ഞുകൾ തമ്മിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെയും ഓരോ പ്രകാശരശ്മി തങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെയും.
കേചിന് മിഥസ് സമ്മിലിതാ അപി ഭാന്തി വിലക്ഷണാഃ । ഘൃതോദാ ഇവ ദുഗ്ധാബ്ധൌ രത്നദീപ്താവ് ഇവാര്കഭാഃ
ചിലർ ചേർന്നിരുന്നാലും വ്യത്യസ്തരായി തോന്നുന്നു, പാൽക്കടലിൽ നെയ്യും വെള്ളവും വേറിട്ടിരിപ്പിനുപോലെയും രത്നങ്ങളിൽ പെടുന്ന സൂര്യപ്രകാശം പോലെയും.
സവികാസാ യഥാ സ്വപ്നേ മേരുമന്ദരകോടയഃ । സംവിത്തത്ത്വേ തഥാ സര്ഗാ ദൃഷദാദ്യന്തരേഷ്വ് അപി
സ്വപ്നത്തിൽ മേരു, മന്ദരപർവതങ്ങളുടെ കൊടികൾ മുഴുവൻ തെളിഞ്ഞു കാണുന്നതുപോലെ, ബോധത്തിന്റെ സത്യത്തിൽ പാറകളിലും മറ്റും സൃഷ്ടികൾ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
സംവിത് സര്വഗതാ ശാന്താ സത്താസാമാന്യരൂപിണീ । സര്ഗശബ്ദാര്ഥരഹിതാസ് സര്ഗാസ് തസ്യാẖ കിലോദരമ്
ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സമാധാനപരമാണ്, സകലജീവികളുടെയും സാരമായ സ്വഭാവം അതിനുണ്ട്. സൃഷ്ടി എന്ന വാക്കിനോ അർത്ഥത്തിനോ ഇല്ലാതെ, എല്ലാ സൃഷ്ടികളും അതിന്റെ ഉള്ളിലാണു നിലകൊള്ളുന്നത്.
സ്ഥലം ജലം നഭശ് ശൈലം പൂര്വമ് അദ്യാധുനാഖിലമ് । സര്വം സര്വഗതം ശാന്തം സര്വഗത്വാന് മഹാചിതേഃ
ഭൂമി, വെള്ളം, ആകാശം, പർവ്വതം—മുൻകാലത്തോ ഇപ്പോഴോ, എല്ലാം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സമാധാനപരമാണ്. അതെല്ലാം മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയാൽ തന്നെയാണ്.
സംവിന്മയത്വാദ് വാര്യന്തര് അപി സന്ത്യ് ഏവ സൃഷ്ടയഃ । ചിത്താകാശാത്മികാ നോഢാḫ പ്രതിബിമ്ബാന്വിതാ ഇവ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു വെള്ളത്തിലും മറ്റും സൃഷ്ടികൾ ഉറപ്പായും ഉണ്ടാകുന്നു; അവ മനസ്സിന്റെ ആകാശത്തിൽ ഉറപ്പില്ലാത്തതുപോലെയാണ്, പ്രതിഫലനം പോലെ മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു.
ഭൂതപഞ്ചകസത്താസു സബാഹ്യാഭ്യാന്തരം സദാ । സന്തി സര്ഗസഹസ്രാണി ന ച സന്തി കദാചന
അഞ്ചു ഭൗതികങ്ങളുടെയും സത്തയിൽ, പുറത്തും ഉള്ളിലും, ആയിരക്കണക്കിന് സൃഷ്ടികൾ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു—എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ അവ ഒരിക്കലും സത്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
സര്വത്ര സര്വദാ സര്വം സാര്വം സര്വേണ സര്വഥാ । ന തദ് അസ്തി ന യത് സത്യം ന തദ് അസ്തി ന യന് മൃഷാ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും, എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാം, എല്ലാ വഴികളിലും, എല്ലാറ്റിലും — യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യം എന്നു പറയാവുന്ന ഒന്നുമില്ല, അതുപോലെ കള്ളം എന്നു പറയാവുന്ന ഒന്നും ഇല്ല.
ന ച കിഞ്ചിന് മൃഷാ നൈവ സത്യം കിഞ്ചിന് ന മധ്യമമ് । ബൃഹദ് ബ്രഹ്മായതേ ബ്രഹ്മ ശാന്തമ് അന്തവിവര്ജിതമ്
ഒന്നും കള്ളമല്ല, ഒന്നും സത്യവുമല്ല, ഇടയിൽ ഒന്നുമില്ല; വിശാലമായ ബ്രഹ്മം ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് — ശാന്തവും അന്തമില്ലാത്തതുമാണ്.
സര്വഭാവോപമര്ദേന ഭാവḫ ഫലതി പീവരഃ । തേനാതിഭാവോ ജയതി ശ്ലിഷ്ടയോര് അപി സര്ഗയോഃ
എല്ലാ നിലകളും അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോൾ, ഒരു പൂർണ്ണമായ നില ഉദിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഇരുവിധ സൃഷ്ടികളും ഒന്നിച്ചിരുന്നാലും, അത്യുന്നതമായ അവസ്ഥയാണ് വിജയിക്കുന്നത്.
ജീവḫ പരസ്പരാപ്രാപ്താവ് ഊനഭാവേന സിധ്യതി । സംസാരസ് സമഭാവസ് തു സമതാം ഗച്ഛതി ദ്വയോഃ
പരസ്പരം ലഭിക്കാത്തതിന്റെ അപൂർണ്ണത കൊണ്ടാണ് ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നത്; എന്നാൽ സമമായ സ്വഭാവമുള്ള സംസാരം ഇരുവർക്കും സമത്വം നേടുന്നു.
വിലക്ഷണാ ബൃഹദ്ഭാവാസ് സമത്വാന് മിലിതാ മിഥഃ । വൈലക്ഷണ്യേന തിഷ്ഠന്തി നാനാവര്ണാ ഇവ ത്വിഷഃ
വ്യത്യസ്തമായ വലിയ നിലകൾ സമത്വം കൊണ്ടു തമ്മിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവയുടെ വ്യത്യാസം കൊണ്ടു തന്നെ, പല നിറത്തിലുള്ള കിരണങ്ങൾ പോലെ, ഓരോന്നും വേറിട്ടാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
നിരര്ഗലാ സര്ഗപരമ്പരേതി വിജൃമ്ഭതേ ഽന്തḫ പരമാണുധാതോഃ । അപ്യ് അന്തര് അദ്രീന്ദ്രശിലാന്തരേ ച വഹ്നൌ ജലേ വാഖിലവസ്തുജാതേ
അവസാനമില്ലാത്ത സൃഷ്ടിയുടെ ശ്രേണി പരമപക്ഷ്മാണുവിന്റെ അകത്തിലും, പർവതങ്ങൾക്കും കല്ലുകൾക്കും അകത്തും, അഗ്നിയിലും ജലത്തിലും എല്ലാത്തരം വസ്തുക്കളിലും സ്വതന്ത്രമായി വിരിയുന്നു.
സങ്കല്പരൂപാദ്രിനദീദിനേശദിക്കാലകല്പസ്ഫുരണാകുലാപി । ജഗന്മഹാമണ്ഡലപിണ്ഡപീഠീ വ്യോമോദരം ചിദ്ഘനശൂന്യധാതൌ
കൽപ്പനകളുടെ തിളക്കംകൊണ്ടും, പർവതങ്ങൾ, മിന്നൽ, സൂര്യൻ, ദിശകൾ, കാലം, കാലചക്രങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ആകുലമായിട്ടും, ലോകമഹാവൃത്തം എന്ന അണ്ഡപീഠം ശുദ്ധചൈതന്യവും ശൂന്യതയും നിറഞ്ഞ ആകാശത്തിന്റെ ഉള്ളിലായി നിലകൊള്ളുന്നു.
നഭശ് ച വാസ്യാ ഉദരേ ഽപ്യ് അപാരം സചന്ദ്രതാരാദ്രിദിവാകരാദി । മിഥസ് ത്വ് അദൃഷ്ടശ്രുതശബ്ദസാരാ കാചിന് മിഥോലബ്ധശരീരികാപി
ആകാശം, വായു, സമുദ്രം, അതിന്റെ അകത്തുള്ള അതിരില്ലാത്ത വിശാലത, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, സൂര്യൻ എന്നിവയൊക്കെയും തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ, ചിലതിന്റെ സാരം കാണാനോ കേൾക്കാനോ പറയാനോ കഴിയാത്തതും, ചിലത് പരസ്പരബന്ധത്തിലൂടെ മാത്രമേ ശരീരം നേടുന്നുള്ളൂ.
യഥാ പുസ്തമയം സൈന്യം മഹാരമ്ഭമ് അപി സ്ഫുടമ് । വിദ്യമാനമ് അനന്തം ച സഹസ്രാങ്ഗായുധാദികമ്
പുസ്തകത്തിലെ ചിത്രങ്ങളാൽ ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു സൈന്യം എത്ര വലിയതും അനന്തവും ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചവരുമായിരുന്നാലും, അതെല്ലാം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണല്ലോ.
സ്വരൂപം പ്രതി തജ് ജാഡ്യാന് നിത്യാസമ്ഭവദീഹനമ് । അരൂപാലോകമനനമ് അദിക്കാലകലാദികമ്
സ്വന്തം സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാത്തതുകൊണ്ടു തന്നെ, എപ്പോഴും യാതൊരു ശ്രമവും ഇല്ല; രൂപം കാണാതെ, ദിശയും കാലവും കാരണവും എന്നിങ്ങനെയുള്ള ധാരണകൾ മാത്രം ഉണ്ട്.
കേവലം കേവലം ശാന്തം സമനിര്വാണമ് ആത്മനി । ദൃഷ്ടൈര് അനുമിതൈര് ജ്ഞാതൈര് ഇതരേണ ദശാഭ്രമൈഃ
നമ്മിൽ ഉള്ളത് പൂർണ്ണമായും ശാന്തവും സമാധാനപരവുമായ അവസ്ഥ മാത്രം ആണ്; അതു നാം കാണുന്നതിലും അനുഭവിക്കുന്നതിലും നിന്നുമുള്ള തെറ്റായ അവസ്ഥകളിലൂടെ മാത്രം മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു.
മനാഗ് അപ്യ് അപരാമൃഷ്ടം വിദ്യമാനമ് അസന്മയമ് । അഹമാദിത്വമ് ആദ്യം ച തഥൈവാഖണ്ഡിതം ജഗത്
അത് മറ്റൊന്നും തൊടാത്തതും, കാണപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും അസത്യം കൊണ്ടുള്ളതും, അതുപോലെ തന്നെ 'ഞാൻ' എന്ന ബോധവും ഒറ്റയുള്ള ലോകവും ആദിമമായവയുമാണ്.
ബ്രഹ്മപുസ്തമയം സര്വം വിദ്യമാനമ് അസന്മയമ് । രൂപാലോകമനസ്കാരശബ്ദാര്ഥപരിവര്ജിതമ്
എല്ലാം ബ്രഹ്മന്റെ പുസ്തകസൈന്യമാണ്, കാണപ്പെടുന്നതെല്ലാം ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. അതിന് ആകൃതി, ദൃശ്യങ്ങൾ, മനസ്സിന്റെ ഉദ്ദേശം, ശബ്ദം, അർത്ഥം എന്നിവ ഒന്നും ഇല്ല.
അന്യേനാനുമിതൈര് അര്ഥൈര് മുക്തമ് ആത്മനി സംസ്ഥിതമ് । ന ച സത്യം ന ചാസത്യമ് ആത്മന്യ് അദ്വയതാവശാത്
മറ്റുള്ളവയെ അനുമാനിച്ച് കണ്ടെത്തിയ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായി, ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നതാണ് അത്. അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമോ അസത്യമായതോ ഇല്ല, ആത്മാവിന്റെ അദ്വൈതസ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ.
അന്യോ ഽസ്തി പുസ്തസൈന്യാനാമ് അസ്മദാദിര് മുനീശ്വര । അസ്മദാദേസ് തു കോ ഽന്യസ് സ്യാദ് അനന്താദ് ബ്രഹ്മണḫ പദാത്
മഹർഷിയേ, ഈ പുസ്തകസൈന്യങ്ങളിൽ നമ്മളെ തുടങ്ങി മറ്റൊരുവൻ ഉണ്ടെന്നു പറയാം. പക്ഷേ, അനന്തമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് നമ്മളെ ഒഴികെ മറ്റാരുണ്ടാവും?
നാസ്ത്യ് ഏവ യസ് സ നോ ഽന്യോ ഽസ്തി ബ്രഹ്മപുസ്തമയാത്മകഃ । അസന്ന് അഭ്യുദിതോ മോഹḫ പ്രേക്ഷിതോ യോ ന ലഭ്യതേ
അങ്ങനെയൊരു മറ്റൊരുത്തൻ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; ബ്രഹ്മന്റെ പുസ്തകസ്വഭാവമുള്ള മറ്റൊരുത്തൻ കാണപ്പെടുന്നതെല്ലാം ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്നുള്ള മായയാണ്, കാണുന്നപോലും തോന്നുന്നു, പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ കിട്ടുന്നില്ല.
സ ഏതാന് അസതോ ഽനന്യാന് ദൂരാദ് ഭാവവികാരകാന് । പശ്യത്യ് ഉന്മത്തകോ ജന്തുര് ജീവന്ന് ആത്മമൃതിം യഥാ
അവൻ, ഒരു ഭ്രമിച്ചവനുപോലെ, ദൂരത്ത് നിന്ന് യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്ത, അസത്യം മാത്രമായ ഈ ഭാവപരിവർത്തനങ്ങളെ കാണുന്നു. ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ആത്മാവിന്റെ മരണം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
സ ഏഷോ ഽപ്രേക്ഷണാത്മൈവ ശുക്തൌ രജതധീര് ഇവ । ന വിദ്യതേ പ്രേക്ഷിതസ് സഞ് ശുക്തൌ രജതധീര് ഇവ
ഈ ദർശകൻ ദർശനമെന്ന പ്രവർത്തിയല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല; ഒരു പാവയിൽ വെള്ളി കാണുന്ന ധാരണ പോലെ അതും വെറും ചിന്തയാണ്. ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കുമ്പോൾ പാവയിൽ വെള്ളിയെന്ന ധാരണയില്ലാതാവുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.