നാന്തസ്ത്വം വിദ്യതേ കിഞ്ചിന് ന ബഹിഷ്ട്വം ച വാനഘ । നാകല്പനാ നാപി ച വാ കല്പനാകലനാസ്തി വാ
പാപമില്ലാത്തവനേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ അകത്തോ പുറത്തോ ഒന്നുമില്ല; മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിയില്ല, സൃഷ്ടിയില്ലാത്തതുമില്ല, സൃഷ്ടി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയും ഇല്ല.
സംവിന് മുകുലിതാത്മാനം ത്രിജഗന്മണ്ഡലീമ് ഇയമ് । യത് സ്വാദയതി തസ്യൈതന് നാമ സ്വപ്നാഭിധം സ്ഥിതമ്
ബോധം അടഞ്ഞ നിലയിൽ താനെന്നു കരുതി ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് 'സ്വപ്നം' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
യദ് ആത്മാനം വികസിതാ ത്രിജഗന്മണ്ഡലീമ് ഇയമ് । യത് സ്വാദയതി തസ്യൈതച് ചിഹ്നം ജാഗ്രദ് ഇതി സ്ഥിതമ്
ആത്മാവ് വികസിച്ച നിലയിൽ താനെന്നു കരുതി ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് 'ജാഗ്രത' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
യന് ന സംവിത് സ്വമ് ആത്മാനം കഞ്ചിത് കാലം ശ്രമാദ് ഇവ । ആസ്വാദയതി ശാന്തേവ തത് സുഷുപ്താഭിധം സ്മൃതമ്
ബോധം ചില സമയത്തേക്ക് ക്ഷീണത്തിൽ താനെ അനുഭവിക്കാതിരിക്കുകയും, സമാധാനത്തോടെ നിശ്ശബ്ദമായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അതാണ് 'സുഷുപ്തി' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
നിര്വാണേ വാപുനര്ഭ്രാന്ത്യൈ യദ് ആത്മാനം ന വിന്ദതേ । സംവിത് സ്ഥിരസമാഭാസാ തത് തുര്യം മോക്ഷ ഉച്യതേ
മുക്തിയിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഭ്രമം അവസാനിച്ച ശേഷം ആത്മാവ് തന്നെ കണ്ടെത്താതിരിക്കുമ്പോഴും, അവബോധം സ്ഥിരമായ പ്രകാശം പോലെ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, അതാണ് നാലാമത്തെ അവസ്ഥ, അതിനെയാണ് മോക്ഷം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
അന്തശ് ചേതനപദ്മസ്യ ജഗദ്ഗന്ധോ ഽസ്ത്യ് അസൌ ബഹിഃ । സ്ഫുരതി പ്രസൃതേ തസ്മിന്ന് അന്തരസ്ഫുരിതാത്മനി
അന്തരാവബോധത്തിന്റെ താമരക്കുളളിൽ ലോകത്തിന്റെ സുഗന്ധം പുറത്താണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ആ അന്തരാത്മാവ് പുറത്തേക്ക് വികസിച്ചാൽ, അതിന്റെ പ്രകാശം പുറത്തേക്ക് തിളങ്ങുന്നു.
ന സര്ഗസംവിദോര് ഭേദḫ പവനസ്പന്ദയോര് ഇവ । വാത ഏവ യഥാ സ്പന്ദസ് സംവിദ് ഏവ തഥാ ജഗത്
സൃഷ്ടിയുടെയും സൃഷ്ടിജ്ഞാനത്തിന്റെയും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല, കാറ്റിനും അതിന്റെ ചലനത്തിനും വ്യത്യാസമില്ലാത്തതുപോലെ. ചലനം കാറ്റ് മാത്രമാണെങ്കിൽ, ലോകം അവബോധം മാത്രമാണ്.
സ്പന്ദശബ്ദാര്ഥധീത്യാഗേ യാദൃശീ പവനസ്ഥിതിഃ । സര്ഗശബ്ദാര്ഥധീത്യാഗേ താദൃശീ സര്ഗസംസ്ഥിതിഃ
ചലനം എന്ന പദത്തിന്റെയും അതിന്റെ അർത്ഥത്തിന്റെയും ധാരണകൾ വിട്ടു കളയുമ്പോൾ, അവശേഷിക്കുന്നത് കാറ്റിന്റെ അവസ്ഥയാകുന്നു. സൃഷ്ടി എന്ന പദത്തിന്റെയും അതിന്റെ അർത്ഥത്തിന്റെയും ധാരണകൾ വിട്ടു കളയുമ്പോൾ, അവശേഷിക്കുന്നത് സൃഷ്ടിയുടെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്.
സ്പന്ദശബ്ദാര്ഥധീര് വായൌ കല്പിതാകലനാക്ഷയാ । സര്ഗശബ്ദാര്ഥധീശ് ശാന്തേ കല്പിതാകലനാക്ഷയാ
കമ്പനം, ശബ്ദം, അർത്ഥം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ വായുവിൽ ഉണ്ടാകുന്നത് മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച കെട്ടുകാഴ്ചകൾ അകറ്റുമ്പോൾ അവസാനിക്കുന്നു. അതുപോലെ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ശബ്ദവും അർത്ഥവും ശാന്തമായ അവസ്ഥയിൽ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച കെട്ടുകാഴ്ചകൾ അകറ്റുമ്പോൾ അവസാനിക്കുന്നു.
യത് സങ്കല്പസമുത്ഥാനം തദ് അസങ്കല്പനം ക്ഷയി । ഏതച് ചാനുഭവാത് സിദ്ധം കിമ് ഏതാവതി ദുഷ്കരമ്
ചിന്തയിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നതൊക്കെയും ചിന്ത ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അവസാനിക്കുന്നു. ഇത് നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചറിയാവുന്നതാണ്—ഇതിൽ എന്താണ് ബുദ്ധിമുട്ട്?
ന സര്ഗോ ഽസ്തി വിദ് അസ്ത്യ് അച്ഛാ സാ ച സത്യേവ ഖോപമാ । വിച്ഛബ്ദാര്ഥാകല്പനേന തദ് ഏതദ് ബുധ്യതേ സ്വയമ്
സൃഷ്ടി എന്നൊന്നുമില്ല, എന്നാൽ ശുദ്ധമായ ബോധം ഉണ്ട്, അത് ആകാശത്തെപ്പോലെയാണ്. ശബ്ദവും അർത്ഥവും എന്ന കെട്ടുകാഴ്ചകൾ അവസാനിക്കുമ്പോൾ ഇതെല്ലാം സ്വയം വ്യക്തമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ന സര്ഗസര്ഗശബ്ദാര്ഥമതിര് അസ്തീതി നിശ്ചയഃ । സര്ഗസങ്കല്പസംശാന്താവ് ആത്മനൈവാശു ബുധ്യതേ
സൃഷ്ടിയും അതിന്റെ ശബ്ദവും അർത്ഥവും എന്ന ധാരണയും ഇല്ലെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം ഉണ്ടാകുന്നു. സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത ശമിക്കുമ്പോൾ ആത്മാവ് ഇതെല്ലാം ഉടൻ തിരിച്ചറിയുന്നു.
അസര്ഗപ്രതിപത്തിര് ഹി സര്ഗശബ്ദാര്ഥവിസ്മൃതൌ । സ്ഫുടീഭവത്യ് അശേഷേണ ശിഷ്യതേ യദ് അനാമ തത്
സൃഷ്ടിയുടെ ശബ്ദവും അർത്ഥവും മനസ്സിൽ നിന്നു മറന്നുപോകുമ്പോൾ സൃഷ്ടിയില്ലെന്നുള്ള ബോധം പൂർണ്ണമായി തെളിയുന്നു. അപ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നത് പേരില്ലാത്തതും സമ്പൂർണ്ണവുമായ അതാണ്.
വേദനം സര്ഗസംവിത്തിര് അവേദനമ് അസര്ഗകമ് । ന വേദനാവേദനയോര് ഭേദശ് ശബ്ദാദ് ഋതേ ഽസ്തി ച
സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം തന്നെയാണ് അനുഭവം. സൃഷ്ടിയില്ലെന്നുള്ള ബോധം തന്നെയാണ് അനുഭവമില്ലായ്മ. ഈ അനുഭവത്തിന്റെയും അനുഭവമില്ലായ്മയുടെയും വ്യത്യാസം വാക്കുകൾക്ക് പുറത്തില്ല.
സര്വസ്യാനന്തരൂപത്വാത് ക്വ ഭേദẖ ക്വ ച ഭേദനമ് । ക്വ വിസ്മൃതിര് അതശ് ശാന്തം തൂഷ്ണീമ് ഏവാസനം ശിവമ്
എല്ലാം അനന്തസ്വഭാവമുള്ളതായതിനാൽ എവിടെയാണ് ഭേദം, എവിടെയാണ് വേർതിരിവ്? എവിടെയാണ് മറവിയെന്നതും? അതുകൊണ്ട് ശാന്തമായും മൗനമായും ഇരിക്കലാണ് ശിവവും ക്ഷേമവുമുള്ളത്.
നിരസ്തസങ്കല്പവികല്പജാലമ് ആലാനകല്പം സുചിരോഷിതം യത് । പ്രശാന്തശാസ്ത്രാര്ഥവിചാരസത്തമ് അശങ്കമ് ആദ്യം ശിവമ് അവ്യയം തത്
സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെയും ആശയങ്ങളുടെയും വലയിൽ നിന്ന് മോചിതമായി, ആലയംപോലെ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നതും, ശാസ്ത്രാർത്ഥത്തിൽ ശാന്തമായ ചിന്തയിൽ ഉറപ്പുള്ളതും, സംശയമില്ലാത്തതും, ആദിമവും ശിവവും അക്ഷയവുമാണ്.
ഖാത്മാനസ് സകലാസ് സര്ഗാസ് സര്ഗാത്മ സകലം ച ഖമ് । ന നഭസ്സര്ഗയോര് ഭേദḫ പവനസ്പന്ദയോര് ഇവ
സകല സൃഷ്ടികളും ആകാശം തന്നെയാണ്, സൃഷ്ടികളുടേയും ആന്തര്യം ആകാശം തന്നെയാണ്. ആകാശത്തിനും സൃഷ്ടിക്കും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല, കാറ്റിന്റെ ചലനങ്ങൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസമില്ലാത്തതുപോലെ.
പൂരിതാനന്തഗഗനാḫ പ്രഭാ വ്യോമ്നി ഗമാഗമമ് । ന യഥാ രോധയന്ത്യ് ഏതാസ് തഥാ സര്ഗാḫ പരസ്പരമ്
പ്രകാശകിരണങ്ങൾ അനന്തമായ ആകാശം നിറയ്ക്കുമ്പോൾ അവ തമ്മിൽ വരാനും പോകാനും തടസ്സമൊന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ, സൃഷ്ടികളും തമ്മിൽ ഒന്നിനൊന്ന് തടസ്സമാകുന്നില്ല.
മിലന്തി ന മിലന്ത്യ് അന്തര് യഥൈതേ പരമാണവഃ । ഖേ സൂക്ഷ്മത്വാദ് അലക്ഷ്യത്വാത് തഥാ സര്ഗാḫ പരസ്പരമ്
ആകാശത്തിനുള്ളിൽ സൂക്ഷ്മവും കാണാനാവാത്തതുമായ അണുക്കൾ തമ്മിൽ ചേർക്കുകയോ വേർപിരിയുകയോ ചെയ്യാത്തതുപോലെ, സൃഷ്ടികളും തമ്മിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നാകുകയോ വേർപിരിയുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
മനാഗ് അപി ന ഭേദോ ഽസ്തി മിലിതാനാം യഥാമ്ഭസാമ് । തഥാ ചിദ്ഘനരൂപാണാമ് സര്ഗാണാം ശ്ലിഷ്യതാമ് അപി
ചേർന്നുപോയ വെള്ളങ്ങൾക്കിടയിൽ ചെറിയൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ശുദ്ധചൈതന്യസ്വഭാവമുള്ള സൃഷ്ടികൾ ഒന്നിച്ച് ചേരുമ്പോഴും അവയ്ക്കിടയിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
നീഹാരാണാം വിമിശ്രാണാം ലക്ഷ്യന്തേ നാണവോ യഥാ । പൃഥഗ് ജീവൈര് ന സര്ഗാണാം ലക്ഷ്യന്തേ ജന്തവസ് തഥാ
മൂടൽമഞ്ഞ് ഒരുമിച്ച് കലർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് നോക്കുമ്പോൾ, അതിലെ ഓരോ കണങ്ങളും വേർതിരിച്ച് കാണാൻ കഴിയില്ലല്ലോ; അതുപോലെ തന്നെ, സൃഷ്ടികളിൽ ഉള്ള ജീവികളും വ്യക്തമായി വേർതിരിച്ച് കാണാൻ കഴിയില്ല.
യഥാ യാതി സരിത്യ് അമ്ബു മജ്ജനോന്മജ്ജനാബിലമ് । തഥാ സ്ഫുരതി സര്ഗൌഘḫ പൃഥങ് മിശ്രശ് ച ചിദ്ധൃദി
നദിയിലെ വെള്ളം ചുഴികളിൽ കയറി പുറത്ത് വരുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടികളുടെ ഒഴുക്ക് ചൈതന്യഹൃദയത്തിൽ വേർതിരിച്ചും കലർന്നും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
അവായവോ യഥാമോദാ മിശ്രീഭൂതാḫ പരസ്പരമ് । ന രോധകാ ന പശ്യന്തി തഥാ സര്ഗാẖ ഖരൂപിണഃ
പറസ്പരം കലർന്ന സുഗന്ധങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടെങ്കിലും, അവ തമ്മിൽ തടസ്സമോ കാണലോ ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ആകാശസ്വഭാവമുള്ള സൃഷ്ടികളും ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുമ്പോൾ പരസ്പരം തടസ്സമാകുന്നില്ല.
ആവര്താḫ പരിവര്തന്തേ യഥാ രജസി രാജസാഃ । അസ്പഷ്ടോഗ്രാനിലേ സ്ഫാരേ തഥാ സര്ഗാḫ പരസ്പരമ്
വലിയ കാറ്റിൽ പൊടി ചുറ്റി ചുറ്റി കറങ്ങുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടികളും പരസ്പരം അപ്രത്യക്ഷമായി ചലിക്കുന്നു.
സങ്കല്പാത്മതയാന്യോഽന്യം ന ദ്രഷ്ടാരോ ന രോധകാഃ । നഭസീവ നഭോഭാഗാസ് സ്വപ്രഭാസ്വ് ഇവ ച പ്രഭാഃ
ആകാശത്തിലെ ഭാഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ഒന്നിനൊന്ന് കാണാനോ തടയാനോ കഴിയാത്തതുപോലെ, ചിന്തയുടെ രൂപങ്ങളായ ജീവികൾക്കും പരസ്പരം കാണാനോ തടയാനോ കഴിയില്ല. ഓരോ പ്രകാശരശ്മിയും തങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇവിടെയും.
കേചിന് മിഥഃ സമ്മിലിതാ ഏകതാമ് ഉപയാന്ത്യ് അലമ് । നീഹാരേഷ്വ് ഇവ നീഹാരാസ് സ്വപ്രഭാസ്വ് ഇവ ച പ്രഭാഃ
ചിലർ പരസ്പരം ചേർന്ന് ഒറ്റയാകുന്നു, മൂടൽമഞ്ഞുകൾ തമ്മിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെയും ഓരോ പ്രകാശരശ്മി തങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെയും.
കേചിന് മിഥസ് സമ്മിലിതാ അപി ഭാന്തി വിലക്ഷണാഃ । ഘൃതോദാ ഇവ ദുഗ്ധാബ്ധൌ രത്നദീപ്താവ് ഇവാര്കഭാഃ
ചിലർ ചേർന്നിരുന്നാലും വ്യത്യസ്തരായി തോന്നുന്നു, പാൽക്കടലിൽ നെയ്യും വെള്ളവും വേറിട്ടിരിപ്പിനുപോലെയും രത്നങ്ങളിൽ പെടുന്ന സൂര്യപ്രകാശം പോലെയും.
സവികാസാ യഥാ സ്വപ്നേ മേരുമന്ദരകോടയഃ । സംവിത്തത്ത്വേ തഥാ സര്ഗാ ദൃഷദാദ്യന്തരേഷ്വ് അപി
സ്വപ്നത്തിൽ മേരു, മന്ദരപർവതങ്ങളുടെ കൊടികൾ മുഴുവൻ തെളിഞ്ഞു കാണുന്നതുപോലെ, ബോധത്തിന്റെ സത്യത്തിൽ പാറകളിലും മറ്റും സൃഷ്ടികൾ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
സംവിത് സര്വഗതാ ശാന്താ സത്താസാമാന്യരൂപിണീ । സര്ഗശബ്ദാര്ഥരഹിതാസ് സര്ഗാസ് തസ്യാẖ കിലോദരമ്
ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സമാധാനപരമാണ്, സകലജീവികളുടെയും സാരമായ സ്വഭാവം അതിനുണ്ട്. സൃഷ്ടി എന്ന വാക്കിനോ അർത്ഥത്തിനോ ഇല്ലാതെ, എല്ലാ സൃഷ്ടികളും അതിന്റെ ഉള്ളിലാണു നിലകൊള്ളുന്നത്.
സ്ഥലം ജലം നഭശ് ശൈലം പൂര്വമ് അദ്യാധുനാഖിലമ് । സര്വം സര്വഗതം ശാന്തം സര്വഗത്വാന് മഹാചിതേഃ
ഭൂമി, വെള്ളം, ആകാശം, പർവ്വതം—മുൻകാലത്തോ ഇപ്പോഴോ, എല്ലാം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സമാധാനപരമാണ്. അതെല്ലാം മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയാൽ തന്നെയാണ്.