ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വിന്ദ്രരുദ്രാദിḫ പൂര്വമ് ഏവ മനോമയീ । മായേയമ് ഉദിതാ മിഥ്യാ സര്ഗതാ കല്പനാത്മികാ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും തുടങ്ങിയവരും ആദ്യം മനസ്സിൽ നിന്നു രൂപപ്പെട്ടവരാണ്. ഈ മായ എന്നത് അസത്യം, മനസ്സിന്റെ കെട്ടുകഥകളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ഭ്രമമാണ്.
യദ് യദ് ആലോക്യതേ കിഞ്ചിന് മായായാസ് തദ് അസന് നഭഃ । അന്തരന്തരസാരാത്മരമ്ഭാസ്തമ്ഭാ ഇവോദിതാഃ
ഈ മായയിൽ കാണുന്ന എല്ലാം, ചെറിയതായാലും, ആകാശംപോലെ അസത്യമാണ്; അവ അകത്തുള്ള ശൂന്യതയിൽ നിന്നു ഉദിച്ചുനിൽക്കുന്ന തൂണുകൾപോലെയാണ്.
സങ്കല്പപുരുഷാ ഏതേ ബ്രഹ്മരുദ്രേന്ദ്രകാദയഃ । അസത്യാശ് ചൈവ സത്യാശ് ച ചിത്ത്വാചിത്ത്വൈര് ഇഹ സ്ഥിതാഃ
ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും ഇന്ദ്രനും തുടങ്ങിയവർ എല്ലാം ചിന്തയുടെ സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇവിടെയെല്ലാം അവർ മനസ്സോടെയും മനസ്സില്ലാതെയും, സത്യമെന്നോ അസത്യമെന്നോ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഭൂതം പ്രതി പൃഥഗ്ഭൂതസ് സര്ഗോ വികസിതസ് സ്വയമ് । സങ്കല്പസ്വപ്നപുരവന് മനോരാജ്യവദ് ആതതഃ
ഓരോ ജീവിക്കും തനതായ സൃഷ്ടി സ്വയം വിരിയുന്നു; ചിന്തയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന സ്വപ്നനഗരം പോലെയും മനസ്സിന്റെ രാജ്യം പോലെയും അതു വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സര്വഗത്വാച് ച ചിദ്ധാതോര് മിഥശ് ചാനുഭവഭ്രമാത് । സര്ഗേഷ്വ് ഏതേഷു സദ്രൂപാസ് സമസ്താ ഭൂതജാതയഃ
ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാലും, പരസ്പര അനുഭവങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആശയക്കുഴപ്പത്താലും, സൃഷ്ടിയിലെ എല്ലാ ജീവികളും ഒരുപോലെയുള്ളവയെന്നു തോന്നുന്നു.
സമ്മിലന്തി മിഥẖ കേചിന് നിരാവരണസംവിദഃ । സര്ഗാḫ പരിണമന്ത്യ് അന്യേ ത്വ് അപരസ്പരവേദിനഃ
ചിലർ പരസ്പരം ഒന്നാകുന്നു, അവർക്കു മനസ്സിൽ തടസ്സമില്ലാത്ത ബോധം ഉണ്ട്; മറ്റുള്ളവർ സൃഷ്ടിയിൽ മാറ്റങ്ങൾ അനുഭവിച്ചാലും, അവർക്ക് തമ്മിൽ അറിയപ്പെടൽ ഇല്ല.
കാകതാലീയവത് കേചിത് സര്ഗാസ് സര്ഗേ പതന്ത്യ് അപി । ദേശമ് അന്യമ് ഇമം പ്രാപ്താ വയമ് ഇത്യ് ഏവ ഭാവിതാഃ
ചില സൃഷ്ടികൾ കാക്കയും താളവൃക്ഷവും യാദൃശ്ചികമായി കൂടുന്നതുപോലെ, മറ്റൊരു സൃഷ്ടിയിലേക്കു പതിക്കുന്നു; അവർ 'നാം മറ്റൊരു സ്ഥലത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു' എന്നു കരുതുന്നു.
ക്രമേണാനേന ഹേ രാമ തേ സ്വപ്നപുരുഷാ അപി । സങ്കല്പപുരുഷാശ് ചൈവ സത്യാശ് ചിത്ത്വാദ് അഖണ്ഡിതാത്
ഈ രീതിയിൽ, രാമാ, സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന ആളുകളും ചിന്തയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആളുകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യമായിരിക്കുന്നു, കാരണം ബോധം ഒറ്റയാണു, അതിൽ വിഭജനം ഇല്ല.
ചിദ്ഘനം ചിത്ത്വസാരത്വാച് ചിത്ത്വമ് ഏവാവതിഷ്ഠതേ । നാസ്യ വിഘ്നോ ന വേധോ ഽസ്തി നാന്യതാ ന ച നാശിതാ
ബോധം വളരെ കനത്തതും മനസ്സിന്റെ സാരവും ആകയാൽ, മനസ്സു മാത്രം അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിന് തടസ്സമോ വിഭജിക്കലോ വേറിട്ടതോ ഇല്ല, അതിനെ നശിപ്പിക്കാനും കഴിയില്ല.
സങ്കല്പപുരുഷാസ് സത്യാസ് സത്യാശ് ച സ്വപ്നവിഭ്രമാഃ । വര്തമാനാര്ഥകാരിത്വാന് നേഹ കിഞ്ചിദ് അസന്മയമ്
ചിന്തയിൽ നിന്നുള്ള മനുഷ്യരും സ്വപ്നത്തിലെ ഭ്രമങ്ങളും യഥാർത്ഥമാണ്; ഇവ ഇപ്പോൾ ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ഇവിടെ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
പരസ്പരമ് അലഭ്യത്വാദ് യന് നാര്ഥായ ന വസ്തു തത് । സത്യമ് അസ്മാകമ് അപ്യ് ഏഷ ദേശാന്തരനരോ യഥാ
ഒന്നിനൊന്ന് പരസ്പരം ലഭിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ഒരാള്ക്ക് വസ്തുവല്ലാത്തത് വസ്തു തന്നെയല്ല; എങ്കിലും, വിദേശത്ത് നിന്നുള്ള ഒരാളെപ്പോലെ, ഇത് ഞങ്ങൾക്കു സത്യമാണ്.
യദ് യഥാ യേന യത്രാസ്തി തത് തഥാ തേന തത്ര തത് । നാത്ര സത്യേ സദസതീ തേനാലം മൌനവാന് ഭവ
ഏത് വസ്തു എങ്ങനെയോ ആരാൽ എവിടെയോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതത് അവിടെയും അവർക്കും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഈ സത്യത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യമോ മിഥ്യയോ ഇല്ല, അതുകൊണ്ട് നീ മൗനമായിരിക്കുക.
ജഗത് സ്വഭാവതോ നാസ്തി യച് ചേദം പരിദൃശ്യതേ । തത് സര്വം ബ്രഹ്മസത്തൈവ പ്രേക്ഷിതം വാ ന കിഞ്ചന
ലോകം സ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല; ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്ത മാത്രമാണ്. കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ ഒന്നുമില്ല.
ബ്രവീമ്യ് അഭ്യുപഗമ്യാപി സര്ഗാദി യദി വിദ്യതേ । തദ് ഏതജ് ജഠരം ബ്രാഹ്മം വിദ്ധി തത്കചനാത്മകമ്
സൃഷ്ടിയും മറ്റും ഉണ്ടെന്ന് സമ്മതിച്ചാലും, ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഗർഭം തന്നെയാണ്; അതിന്റെ സ്വഭാവം മാത്രമുള്ളതാണിത്.
യഥാന്തര് ഇക്ഷോര് മാധുര്യം തൈക്ഷ്ണ്യം ച മരിചാദിഷു । തഥാന്തര് ബ്രഹ്മണോ ദൃശ്യമ് അഹന്താദി ജഗത്ത്രയമ്
ഇക്ഷുവിന്റെ ഉള്ളിൽ മാധുര്യവും കഠിനതയും ഉള്ളതുപോലെ, ബ്രഹ്മത്തിനുള്ളിൽ 'ഞാൻ', ലോകം, കാണുന്നതൊക്കെയും കാണപ്പെടുന്നു.
അഹം ജഗദ് ദൃശ്യമ് ഇതി ശബ്ദാര്ഥൈḫ പരിവര്ജിതമ് । അഖണ്ഡിതമ് ഇദം സത്യമ് ഇദംശബ്ദാര്ഥവര്ജിതമ്
‘ഞാൻ’, ‘ലോകം’, ‘കാണുന്നത്’ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾക്കും അർത്ഥങ്ങൾക്കും അപ്പുറം, ഈ അഖണ്ഡമായ സത്യം വാക്കുകളോ അർത്ഥങ്ങളോ ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദ്യൌẖ ക്ഷമാ വായുര് ആകാശം പര്വതാസ് സരിതോ ദിശഃ । സതോ ഽനവയവസ്യാപി ഭാഗാ ബഹിര് അവസ്ഥിതാഃ
ആകാശം, ഭൂമി, വായു, ആകാശം, പർവതങ്ങൾ, നദികൾ, ദിക്കുകൾ — ഇവയെല്ലാം ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത സത്തിന്റെ പുറംഭാഗങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
പുരുഷം പ്രതി സങ്കല്പാത് സര്ഗോ ഹൃദി വിജൃമ്ഭതേ । സാദ്രിദ്യൂര്വീനദീശാംശẖ കൌശേ രസ ഇവാങ്കുരേ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ സങ്കൽപ്പശക്തിയാൽ സൃഷ്ടി ഉദിക്കുന്നു; അതിൽ പർവതങ്ങളും ഭൂമിയും നദികളും പല ഭാഗങ്ങളും അങ്കുരത്തിലെ രസംപോലെ വിരിയുന്നു.
സംവിത് സ്വോദരസംലീനം ഖാത്മകാ ഖാത്മകം ജഗത് । യഥാഭിരുചിതേനാന്തര് ഭോഗേനാസ്വാദയത്യ് അലമ്
ചൈതന്യം തനിക്കുള്ളിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ആകാശസ്വഭാവമുള്ള ലോകം ഇഷ്ടംപോലെ അതിന്റെ ആന്തരിക അനുഭവത്തിലൂടെ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ന സ്വപ്നേ ഗമ്യതേ ദേശോ ന ദേശോ ഹൃദമ് ഏതി വാ । ന ജാഗ്രതി ബഹിര്ദേശോ ന ജാഗ്രദ് ദേശവര്തി വാ
സ്വപ്നത്തിൽ ഒരിടത്തിലും പോകുന്നില്ല, ഒരിടം ഹൃദയത്തിലേക്ക് വരികയും ഇല്ല; ജാഗ്രതയിൽ പുറംഭാഗത്തൊന്നുമില്ല, ജാഗ്രതയിൽ ഒരിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നുമില്ല.
നാന്തസ്ത്വം വിദ്യതേ കിഞ്ചിന് ന ബഹിഷ്ട്വം ച വാനഘ । നാകല്പനാ നാപി ച വാ കല്പനാകലനാസ്തി വാ
പാപമില്ലാത്തവനേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ അകത്തോ പുറത്തോ ഒന്നുമില്ല; മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിയില്ല, സൃഷ്ടിയില്ലാത്തതുമില്ല, സൃഷ്ടി ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയും ഇല്ല.
സംവിന് മുകുലിതാത്മാനം ത്രിജഗന്മണ്ഡലീമ് ഇയമ് । യത് സ്വാദയതി തസ്യൈതന് നാമ സ്വപ്നാഭിധം സ്ഥിതമ്
ബോധം അടഞ്ഞ നിലയിൽ താനെന്നു കരുതി ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് 'സ്വപ്നം' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
യദ് ആത്മാനം വികസിതാ ത്രിജഗന്മണ്ഡലീമ് ഇയമ് । യത് സ്വാദയതി തസ്യൈതച് ചിഹ്നം ജാഗ്രദ് ഇതി സ്ഥിതമ്
ആത്മാവ് വികസിച്ച നിലയിൽ താനെന്നു കരുതി ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് 'ജാഗ്രത' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
യന് ന സംവിത് സ്വമ് ആത്മാനം കഞ്ചിത് കാലം ശ്രമാദ് ഇവ । ആസ്വാദയതി ശാന്തേവ തത് സുഷുപ്താഭിധം സ്മൃതമ്
ബോധം ചില സമയത്തേക്ക് ക്ഷീണത്തിൽ താനെ അനുഭവിക്കാതിരിക്കുകയും, സമാധാനത്തോടെ നിശ്ശബ്ദമായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അതാണ് 'സുഷുപ്തി' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
നിര്വാണേ വാപുനര്ഭ്രാന്ത്യൈ യദ് ആത്മാനം ന വിന്ദതേ । സംവിത് സ്ഥിരസമാഭാസാ തത് തുര്യം മോക്ഷ ഉച്യതേ
മുക്തിയിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഭ്രമം അവസാനിച്ച ശേഷം ആത്മാവ് തന്നെ കണ്ടെത്താതിരിക്കുമ്പോഴും, അവബോധം സ്ഥിരമായ പ്രകാശം പോലെ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, അതാണ് നാലാമത്തെ അവസ്ഥ, അതിനെയാണ് മോക്ഷം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
അന്തശ് ചേതനപദ്മസ്യ ജഗദ്ഗന്ധോ ഽസ്ത്യ് അസൌ ബഹിഃ । സ്ഫുരതി പ്രസൃതേ തസ്മിന്ന് അന്തരസ്ഫുരിതാത്മനി
അന്തരാവബോധത്തിന്റെ താമരക്കുളളിൽ ലോകത്തിന്റെ സുഗന്ധം പുറത്താണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ആ അന്തരാത്മാവ് പുറത്തേക്ക് വികസിച്ചാൽ, അതിന്റെ പ്രകാശം പുറത്തേക്ക് തിളങ്ങുന്നു.
ന സര്ഗസംവിദോര് ഭേദḫ പവനസ്പന്ദയോര് ഇവ । വാത ഏവ യഥാ സ്പന്ദസ് സംവിദ് ഏവ തഥാ ജഗത്
സൃഷ്ടിയുടെയും സൃഷ്ടിജ്ഞാനത്തിന്റെയും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല, കാറ്റിനും അതിന്റെ ചലനത്തിനും വ്യത്യാസമില്ലാത്തതുപോലെ. ചലനം കാറ്റ് മാത്രമാണെങ്കിൽ, ലോകം അവബോധം മാത്രമാണ്.
സ്പന്ദശബ്ദാര്ഥധീത്യാഗേ യാദൃശീ പവനസ്ഥിതിഃ । സര്ഗശബ്ദാര്ഥധീത്യാഗേ താദൃശീ സര്ഗസംസ്ഥിതിഃ
ചലനം എന്ന പദത്തിന്റെയും അതിന്റെ അർത്ഥത്തിന്റെയും ധാരണകൾ വിട്ടു കളയുമ്പോൾ, അവശേഷിക്കുന്നത് കാറ്റിന്റെ അവസ്ഥയാകുന്നു. സൃഷ്ടി എന്ന പദത്തിന്റെയും അതിന്റെ അർത്ഥത്തിന്റെയും ധാരണകൾ വിട്ടു കളയുമ്പോൾ, അവശേഷിക്കുന്നത് സൃഷ്ടിയുടെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്.
സ്പന്ദശബ്ദാര്ഥധീര് വായൌ കല്പിതാകലനാക്ഷയാ । സര്ഗശബ്ദാര്ഥധീശ് ശാന്തേ കല്പിതാകലനാക്ഷയാ
കമ്പനം, ശബ്ദം, അർത്ഥം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ വായുവിൽ ഉണ്ടാകുന്നത് മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച കെട്ടുകാഴ്ചകൾ അകറ്റുമ്പോൾ അവസാനിക്കുന്നു. അതുപോലെ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ശബ്ദവും അർത്ഥവും ശാന്തമായ അവസ്ഥയിൽ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച കെട്ടുകാഴ്ചകൾ അകറ്റുമ്പോൾ അവസാനിക്കുന്നു.
യത് സങ്കല്പസമുത്ഥാനം തദ് അസങ്കല്പനം ക്ഷയി । ഏതച് ചാനുഭവാത് സിദ്ധം കിമ് ഏതാവതി ദുഷ്കരമ്
ചിന്തയിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നതൊക്കെയും ചിന്ത ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അവസാനിക്കുന്നു. ഇത് നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചറിയാവുന്നതാണ്—ഇതിൽ എന്താണ് ബുദ്ധിമുട്ട്?