ഏവം ഭാവനയോച്ഛൂനം ജാതം പശ്യതി ദേഹകമ് । സര്വാവയവസമ്പന്നം പങ്കാദ് ഇവ വിനിര്മിതമ്
ഇങ്ങനെ ഉള്ള ധാരണയാൽ ഉദിച്ച ദേഹം, എല്ലാ അവയവങ്ങളോടും കൂടി, ചതിയിൽനിന്ന് നിർമ്മിച്ചതുപോലെ അവൻ കാണുന്നു.
ശരീരമ് അഭിസമ്പന്നം പശ്യന് പ്രോച്ഛൂനവാസനമ് । പരലോകമ് അഥ സ്ഫാരം ചിനോത്യ് ആശു ച പശ്യതി
പൂർണ്ണമായ രൂപം നേടിയ ദേഹം, പഴയ ജന്മത്തിലെ വാസനകളോടെ അവൻ കാണുമ്പോൾ, വലിയ പരലോകം ഉടൻ തിരിച്ചറിയുകയും കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.
തതẖ കതിപയം കാലം ശേഷം ദുഷ്കൃതകര്മണാമ് । ഭുക്ത്വാ സുകൃതഭോഗായ യാതി പുണ്യവതാം പദമ്
അവന് ദുഷ്കൃത്യങ്ങളുടെ ശേഷിച്ച ഫലങ്ങള് കുറേ കാലം അനുഭവിച്ചശേഷം, നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങള് അനുഭവിക്കാനും ധര്മ്മജന്മാരുടെ സ്ഥിതിയിലെത്താനും കഴിയും.
തത്രോപരി വിമാനേഷു ലോകപാലപുരേഷു ച । മേരൂപവനകുഞ്ജേഷു രമതേ രമണീസഖഃ
അവിടെ, ആകാശമന്ദിരങ്ങളിലും ലോകപാലന്മാരുടെ നഗരങ്ങളിലും, മേരുപര്വതത്തിലെ കാട്ടിലും തണലിലും, പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീവിഭാഗത്തോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
മന്ദാരദലദോലാസു പുന്നാഗഗഹനേഷു ച । പാരിജാതവനാഗ്രേഷു രമതേ രമണീസഖഃ
മന്ദാരപ്പൂവിന്റെ ഇലയിലുണ്ടാക്കിയ ഊഞ്ഞാലുകളിലും, പുന്നാഗവൃക്ഷങ്ങളുടെ കാടുകളിലും, പാര്ിജാതവനത്തിന്റെ അതിരുകളിലും, പ്രിയപ്പെട്ടവളോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.
സന്താനകവിതാനേഷു പാരിഭദ്രദ്രുമേഷു ച । കല്പപാദപകുഞ്ജേഷു രമതേ രമണീസഖഃ
സന്താനവൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിലും, പാര്ിഭദ്രവൃക്ഷങ്ങളുടെ ഇടയിലും, കല്പവൃക്ഷങ്ങളുടെ കുഞ്ചുകളില് പ്രിയപ്പെട്ടവളോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.
യോഗഭൂമിഗതാ യേ യേ മ്രിയന്തേ പുരുഷോത്തമാഃ । തേ ക്ഷീണദുഷ്കൃതാ മത്താ രമന്തേ സുരസദ്മസു
യോഗത്തിന്റെ വിവിധ നിലകളിൽ എത്തി മരിക്കുന്ന ഉത്തമന്മാർ, അവരുടെ പാപങ്ങൾ മുഴുവനും തീർന്നവരായി, ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകി ദേവലോകങ്ങളിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
സ്വാസ്തീര്ണകല്പതരുപല്ലവസംസ്തരേഷു പുഷ്പാവനദ്ധമൃദുഹേമലതാലയേഷു । സമ്യക്ക്രിയാസ് സുരപുരേഷു സഹാപ്സരോഭിര് വിദ്യാധരാസ് സുരതസാരസുഖം രമന്തേ
ഇച്ഛാപൂരകവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇളം ഇലകളാൽ വിരിച്ച കിടക്കകളിലും, പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച മൃദുവായ പൊന്നിൻ തണലുകളിൽ, ദേവപുരികളിൽ അപ്പസരസുകളോടൊപ്പം എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ച്, വിദ്യാധരന്മാർ പരമാനന്ദത്തിൽ ലീനരായി ആസ്വദിക്കുന്നു.
പ്രത്യേകമ് ഏവമ് ഉദിതḫ പൃഥക്സംസാരഷണ്ഡകഃ । സസുരാസുരപാതാലലോകാന്തരധരാമ്ബരഃ
ഇങ്ങനെ ഓരോ ലോകവും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പാതാളലോകങ്ങളും ഭൂമിയും ആകാശവും ഉൾക്കൊണ്ടു വേറേ വേറെയായി ഉദിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വിന്ദ്രരുദ്രാദ്യാ ഏവമ് ഏവ ഗതാസ് സ്ഥിതിമ് । സങ്കല്പാത്മാന ഏവേമം സര്ഗസങ്കല്പമ് ആശ്രിതാഃ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നെ തങ്ങളുടെ സ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു, കാരണം അവർ ചിന്തയുടെ സ്വഭാവമുള്ളവർ, ഈ സൃഷ്ടിയുടെ ഭാവനയിൽ ആശ്രയിച്ചവരാണ്.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വിന്ദ്രരുദ്രാദിḫ പൂര്വമ് ഏവ മനോമയീ । മായേയമ് ഉദിതാ മിഥ്യാ സര്ഗതാ കല്പനാത്മികാ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും തുടങ്ങിയവരും ആദ്യം മനസ്സിൽ നിന്നു രൂപപ്പെട്ടവരാണ്. ഈ മായ എന്നത് അസത്യം, മനസ്സിന്റെ കെട്ടുകഥകളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ഭ്രമമാണ്.
യദ് യദ് ആലോക്യതേ കിഞ്ചിന് മായായാസ് തദ് അസന് നഭഃ । അന്തരന്തരസാരാത്മരമ്ഭാസ്തമ്ഭാ ഇവോദിതാഃ
ഈ മായയിൽ കാണുന്ന എല്ലാം, ചെറിയതായാലും, ആകാശംപോലെ അസത്യമാണ്; അവ അകത്തുള്ള ശൂന്യതയിൽ നിന്നു ഉദിച്ചുനിൽക്കുന്ന തൂണുകൾപോലെയാണ്.
സങ്കല്പപുരുഷാ ഏതേ ബ്രഹ്മരുദ്രേന്ദ്രകാദയഃ । അസത്യാശ് ചൈവ സത്യാശ് ച ചിത്ത്വാചിത്ത്വൈര് ഇഹ സ്ഥിതാഃ
ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും ഇന്ദ്രനും തുടങ്ങിയവർ എല്ലാം ചിന്തയുടെ സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇവിടെയെല്ലാം അവർ മനസ്സോടെയും മനസ്സില്ലാതെയും, സത്യമെന്നോ അസത്യമെന്നോ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഭൂതം പ്രതി പൃഥഗ്ഭൂതസ് സര്ഗോ വികസിതസ് സ്വയമ് । സങ്കല്പസ്വപ്നപുരവന് മനോരാജ്യവദ് ആതതഃ
ഓരോ ജീവിക്കും തനതായ സൃഷ്ടി സ്വയം വിരിയുന്നു; ചിന്തയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന സ്വപ്നനഗരം പോലെയും മനസ്സിന്റെ രാജ്യം പോലെയും അതു വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സര്വഗത്വാച് ച ചിദ്ധാതോര് മിഥശ് ചാനുഭവഭ്രമാത് । സര്ഗേഷ്വ് ഏതേഷു സദ്രൂപാസ് സമസ്താ ഭൂതജാതയഃ
ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാലും, പരസ്പര അനുഭവങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആശയക്കുഴപ്പത്താലും, സൃഷ്ടിയിലെ എല്ലാ ജീവികളും ഒരുപോലെയുള്ളവയെന്നു തോന്നുന്നു.
സമ്മിലന്തി മിഥẖ കേചിന് നിരാവരണസംവിദഃ । സര്ഗാḫ പരിണമന്ത്യ് അന്യേ ത്വ് അപരസ്പരവേദിനഃ
ചിലർ പരസ്പരം ഒന്നാകുന്നു, അവർക്കു മനസ്സിൽ തടസ്സമില്ലാത്ത ബോധം ഉണ്ട്; മറ്റുള്ളവർ സൃഷ്ടിയിൽ മാറ്റങ്ങൾ അനുഭവിച്ചാലും, അവർക്ക് തമ്മിൽ അറിയപ്പെടൽ ഇല്ല.
കാകതാലീയവത് കേചിത് സര്ഗാസ് സര്ഗേ പതന്ത്യ് അപി । ദേശമ് അന്യമ് ഇമം പ്രാപ്താ വയമ് ഇത്യ് ഏവ ഭാവിതാഃ
ചില സൃഷ്ടികൾ കാക്കയും താളവൃക്ഷവും യാദൃശ്ചികമായി കൂടുന്നതുപോലെ, മറ്റൊരു സൃഷ്ടിയിലേക്കു പതിക്കുന്നു; അവർ 'നാം മറ്റൊരു സ്ഥലത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു' എന്നു കരുതുന്നു.
ക്രമേണാനേന ഹേ രാമ തേ സ്വപ്നപുരുഷാ അപി । സങ്കല്പപുരുഷാശ് ചൈവ സത്യാശ് ചിത്ത്വാദ് അഖണ്ഡിതാത്
ഈ രീതിയിൽ, രാമാ, സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന ആളുകളും ചിന്തയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആളുകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യമായിരിക്കുന്നു, കാരണം ബോധം ഒറ്റയാണു, അതിൽ വിഭജനം ഇല്ല.
ചിദ്ഘനം ചിത്ത്വസാരത്വാച് ചിത്ത്വമ് ഏവാവതിഷ്ഠതേ । നാസ്യ വിഘ്നോ ന വേധോ ഽസ്തി നാന്യതാ ന ച നാശിതാ
ബോധം വളരെ കനത്തതും മനസ്സിന്റെ സാരവും ആകയാൽ, മനസ്സു മാത്രം അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിന് തടസ്സമോ വിഭജിക്കലോ വേറിട്ടതോ ഇല്ല, അതിനെ നശിപ്പിക്കാനും കഴിയില്ല.
സങ്കല്പപുരുഷാസ് സത്യാസ് സത്യാശ് ച സ്വപ്നവിഭ്രമാഃ । വര്തമാനാര്ഥകാരിത്വാന് നേഹ കിഞ്ചിദ് അസന്മയമ്
ചിന്തയിൽ നിന്നുള്ള മനുഷ്യരും സ്വപ്നത്തിലെ ഭ്രമങ്ങളും യഥാർത്ഥമാണ്; ഇവ ഇപ്പോൾ ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ഇവിടെ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
പരസ്പരമ് അലഭ്യത്വാദ് യന് നാര്ഥായ ന വസ്തു തത് । സത്യമ് അസ്മാകമ് അപ്യ് ഏഷ ദേശാന്തരനരോ യഥാ
ഒന്നിനൊന്ന് പരസ്പരം ലഭിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ഒരാള്ക്ക് വസ്തുവല്ലാത്തത് വസ്തു തന്നെയല്ല; എങ്കിലും, വിദേശത്ത് നിന്നുള്ള ഒരാളെപ്പോലെ, ഇത് ഞങ്ങൾക്കു സത്യമാണ്.
യദ് യഥാ യേന യത്രാസ്തി തത് തഥാ തേന തത്ര തത് । നാത്ര സത്യേ സദസതീ തേനാലം മൌനവാന് ഭവ
ഏത് വസ്തു എങ്ങനെയോ ആരാൽ എവിടെയോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതത് അവിടെയും അവർക്കും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഈ സത്യത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യമോ മിഥ്യയോ ഇല്ല, അതുകൊണ്ട് നീ മൗനമായിരിക്കുക.
ജഗത് സ്വഭാവതോ നാസ്തി യച് ചേദം പരിദൃശ്യതേ । തത് സര്വം ബ്രഹ്മസത്തൈവ പ്രേക്ഷിതം വാ ന കിഞ്ചന
ലോകം സ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല; ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്ത മാത്രമാണ്. കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ ഒന്നുമില്ല.
ബ്രവീമ്യ് അഭ്യുപഗമ്യാപി സര്ഗാദി യദി വിദ്യതേ । തദ് ഏതജ് ജഠരം ബ്രാഹ്മം വിദ്ധി തത്കചനാത്മകമ്
സൃഷ്ടിയും മറ്റും ഉണ്ടെന്ന് സമ്മതിച്ചാലും, ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഗർഭം തന്നെയാണ്; അതിന്റെ സ്വഭാവം മാത്രമുള്ളതാണിത്.
യഥാന്തര് ഇക്ഷോര് മാധുര്യം തൈക്ഷ്ണ്യം ച മരിചാദിഷു । തഥാന്തര് ബ്രഹ്മണോ ദൃശ്യമ് അഹന്താദി ജഗത്ത്രയമ്
ഇക്ഷുവിന്റെ ഉള്ളിൽ മാധുര്യവും കഠിനതയും ഉള്ളതുപോലെ, ബ്രഹ്മത്തിനുള്ളിൽ 'ഞാൻ', ലോകം, കാണുന്നതൊക്കെയും കാണപ്പെടുന്നു.
അഹം ജഗദ് ദൃശ്യമ് ഇതി ശബ്ദാര്ഥൈḫ പരിവര്ജിതമ് । അഖണ്ഡിതമ് ഇദം സത്യമ് ഇദംശബ്ദാര്ഥവര്ജിതമ്
‘ഞാൻ’, ‘ലോകം’, ‘കാണുന്നത്’ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾക്കും അർത്ഥങ്ങൾക്കും അപ്പുറം, ഈ അഖണ്ഡമായ സത്യം വാക്കുകളോ അർത്ഥങ്ങളോ ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദ്യൌẖ ക്ഷമാ വായുര് ആകാശം പര്വതാസ് സരിതോ ദിശഃ । സതോ ഽനവയവസ്യാപി ഭാഗാ ബഹിര് അവസ്ഥിതാഃ
ആകാശം, ഭൂമി, വായു, ആകാശം, പർവതങ്ങൾ, നദികൾ, ദിക്കുകൾ — ഇവയെല്ലാം ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത സത്തിന്റെ പുറംഭാഗങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
പുരുഷം പ്രതി സങ്കല്പാത് സര്ഗോ ഹൃദി വിജൃമ്ഭതേ । സാദ്രിദ്യൂര്വീനദീശാംശẖ കൌശേ രസ ഇവാങ്കുരേ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ സങ്കൽപ്പശക്തിയാൽ സൃഷ്ടി ഉദിക്കുന്നു; അതിൽ പർവതങ്ങളും ഭൂമിയും നദികളും പല ഭാഗങ്ങളും അങ്കുരത്തിലെ രസംപോലെ വിരിയുന്നു.
സംവിത് സ്വോദരസംലീനം ഖാത്മകാ ഖാത്മകം ജഗത് । യഥാഭിരുചിതേനാന്തര് ഭോഗേനാസ്വാദയത്യ് അലമ്
ചൈതന്യം തനിക്കുള്ളിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ആകാശസ്വഭാവമുള്ള ലോകം ഇഷ്ടംപോലെ അതിന്റെ ആന്തരിക അനുഭവത്തിലൂടെ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ന സ്വപ്നേ ഗമ്യതേ ദേശോ ന ദേശോ ഹൃദമ് ഏതി വാ । ന ജാഗ്രതി ബഹിര്ദേശോ ന ജാഗ്രദ് ദേശവര്തി വാ
സ്വപ്നത്തിൽ ഒരിടത്തിലും പോകുന്നില്ല, ഒരിടം ഹൃദയത്തിലേക്ക് വരികയും ഇല്ല; ജാഗ്രതയിൽ പുറംഭാഗത്തൊന്നുമില്ല, ജാഗ്രതയിൽ ഒരിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നുമില്ല.