മുഹൂര്തേ സുചിരം കാലമ് അശരീരശ് ശരീരകമ് । ചിനോതി പശ്യത്യ് അഭ്യേതി ജീവസ് സ്വപ്നം ഭവാന് ഇവ
ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടോ, വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞോ, ശരീരമില്ലാത്ത ജീവൻ ശരീരം ഉണ്ടാക്കി, അതിനെ കാണുകയും അതിലേക്കു കടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ഒരാൾ സ്വപ്നത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ.
അശ്രേഷ്ഠയാ വാസനയാ ദുഷ്ടാത്മഫലവാന് അഹമ് । ദുẖഖവാന് അധമോ ജാത ഇതി പശ്യതി ജീവകഃ
ചീത്ത സ്വഭാവങ്ങളും ദുഷ്ടമായ മനസ്സിന്റെ ഫലങ്ങളും കൊണ്ടു, ജീവൻ തന്നെ ദു:ഖിതനും താഴ്ന്നവനുമെന്നു കാണുന്നു.
പ്രധാനയാ വാസനയാ പ്രധാനഫലവാന് അഹമ് । ജാതḫ പ്രധാന ഏവേതി ചിനോത്യ് ആത്മാനമ് ആത്മനാ
പ്രധാനമായ സ്വഭാവവും അതിന്റെ പ്രധാന ഫലങ്ങളും കൊണ്ടു, ജീവൻ തന്നെ ഉന്നതനായി ജനിച്ചവനെന്നു തിരിച്ചറിയുന്നു.
ജീവ ഏവമ് അദേഹോ ഽപി സദേഹത്വമ് ഉപാഗതഃ । ദേശകാലക്രമപ്രൌഢം പരലോകം പ്രപശ്യതി
ഇങ്ങനെ, ശരീരമില്ലാത്ത ജീവനും ശരീരമുള്ളവനായി മാറുന്നു; ദേശവും സമയവും അനുസരിച്ച് വളർന്ന മറ്റുള്ള ലോകം അവൻ കാണുന്നു.
അയം സ പരലോകോ മേ ധര്മരാജനരാ ഇമേ । അയം നീതോ ഽസ്മി നേയോ ഽയം മമേദം തത്ത്വമ് ഈഹിതമ്
ഇതാണു എന്റെ പരലോകം; ഇവരാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ രാജാക്കന്മാർ; എന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു, ഇവൻ കൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ട്; ഇതെനിക്ക് സ്വന്തമായതാണു, അതാണ് ഞാൻ അന്വേഷിച്ച സത്യം.
പരലോകഭുവസ് ത്വ് ഏതാസ് സത്യം വച്മി പുരാകൃതമ് । പൃഷ്ടോ ഽസ്മ്യ് അയം ധര്മഭൃതാ ച്ഛായേയം മമ സാക്ഷിണീ
ഇവയൊക്കെയും ശരിക്കും പരലോകത്തിലെ ലോകങ്ങളാണ്, ഞാൻ മുമ്പ് ചെയ്തതിന്റെ സത്യം പറയുന്നു; ഞാൻ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ഇവൻ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരാൽ ആണ്, ഈ നിഴൽ എനിക്ക് സാക്ഷിയാണ്.
സുകൃതം ദുഷ്കൃതം ചേദം കര്മ മേ പുരതസ് സ്ഥിതമ് । അയം നീതോ ഽസ്മി ഗച്ഛാമി സ്വര്ഗം നരകമ് ഏവ വാ
എന്റെ നല്ലതും ചീത്തയുമായ കർമ്മങ്ങൾ എന്റെ മുന്നിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; എന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു, ഞാൻ സ്വർഗത്തിലോ നരകത്തിലോ പോകുന്നു.
ഏവമ്പ്രത്യയവാഞ് ജീവോ ദീര്ഘം സംസൃതിവിഭ്രമമ് । സമ്പശ്യതി ക്ഷണേനൈവ സംവത്സരശതേന ച
ഇങ്ങനെ ഉറച്ച വിശ്വാസമുള്ള ജീവൻ, ഈ ദീർഘമായ ജനനമരണ ചക്രത്തിലെ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ ഒരു നിമിഷത്തിൽ കാണാം, അല്ലെങ്കിൽ നൂറു വർഷംകൊണ്ടോ കാണാം.
ഏഷ ദുẖഖമഹാഷണ്ഡോ വാസനാബീജകോടരാത് । അഹമ് ഇത്യ് ആത്മനോ വ്യക്തം ദുര്ജാതാദ് ഉപജായതേ
ഈ വലിയ ദു:ഖത്തിന്റെ കാട്ട്, മനസ്സിലെ പഴയ വാസനകളുടെ വിത്തിന്റെ കുഴിയിൽ നിന്ന്, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവത്തോടെ, ദുഷ്ടമായ ഒരു ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായി ഉദിക്കുന്നു.
നിയോജിതോ ഽസ്മ്യ് അയം ദുẖഖേ സുഖേ വാ യോജിതോ ഽസ്മ്യ് അയമ് । അയം മേ വത്സരോ യാത ഇദം വര്ഷശതം ഗതമ്
ഈ ദു:ഖത്തിൽ എനിക്ക് ചുമതല നൽകിയിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഈ സന്തോഷത്തിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു; ഈ വർഷം എനിക്ക് കഴിഞ്ഞു, ഈ നൂറുവർഷവും കടന്നു പോയി.
ഏതത് തദ് ദുഷ്കൃതം ഭുക്തമ് ഏതാസ് താസ് സ്വര്ഗസമ്പദഃ । യോന്യന്തരേഷു തിഷ്ഠന് ഹി സ്ഥിതോ ഽസ്മ്യ് അഹമ് ഇഹ ദ്രുമഃ
ഇതാണ് ആ പാപം അനുഭവിച്ചെടുത്തത്, ഇവയാണ് ആ സ്വർഗ്ഗസുഖങ്ങൾ; മറ്റൊരു ഗർഭത്തിൽ താമസിച്ച ശേഷം, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഇവിടെ ഒരു വൃക്ഷമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്ഥിതാസ്മീയമ് അഹം വല്ലീ സമ്പന്നോ ഽസ്മീഹ ഷണ്ഡകഃ । ഗര്ദഭോ ഽയമ് അഹം ജാതശ് ശുകോ ഽയമ് അഹമ് ആസ്ഥിതഃ
ഇവിടെ ഞാൻ ഈ വളയായി നിലകൊള്ളുന്നു; ഇവിടെ ഞാൻ ഈ കഷ്ടപ്പെട്ട മൃഗമായി പൂർണ്ണനായി; ഞാൻ ഈ കഴുതയായി ജനിച്ചു; ഞാൻ ഈ തുതികയായാണ് ഇപ്പോൾ നിലകൊള്ളുന്നത്.
മര്കടോ ഽസ്മീഹ സമ്പന്നസ് സമ്പന്നോ ഽസ്മീഹ തിത്തിരിഃ । ഋക്ഷോ ഽസ്മീഹ വടോ ഽസ്മീഹ മത്സ്യോ ഽസ്മീഹാഥ കച്ഛപഃ
ഇവിടെ ഞാൻ കുരങ്ങാണ്, ഇവിടെ ഞാൻ കാടുപൊട്ടാണ്, ഇവിടെ ഞാൻ കരടിയാണ്, ഇവിടെ ഞാൻ ആൽമരമാണ്, ഇവിടെ ഞാൻ മീനാണ്, പിന്നെ ഇവിടെ ഞാൻ ആമയാണ്.
ഇഹ വര്ഷശതം തിര്യഗ് ഇഹ വര്ഷശതം തൃണമ് । പ്രാപ്നോമി മാനുഷീം ജാതിം നരോ ഭൂയോ ഭവാമ്യ് അഹമ്
ഇവിടെ ഞാൻ നൂറുവർഷം മൃഗമായി, ഇവിടെ ഞാൻ നൂറുവർഷം പുല്ലായി ജീവിച്ചു; പിന്നെ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചു, വീണ്ടും ഞാൻ മനുഷ്യനായി.
പിണ്ഡദാനാദിഭിര് ബന്ധുകൃത്യൈസ് സത്പുത്രചേഷ്ടിതൈഃ । ക്ഷീണദുഷ്കൃതസമ്പന്നോ ഭവാമി പുരുഷോ ഽധുനാ
ബന്ധുക്കൾ അർപ്പിക്കുന്ന പിണ്ഡം പോലുള്ള കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ടും നല്ല മകന്റെ സൽപ്രവൃത്തികളാലും, എന്റെ പാപങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചു, ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനുഷ്യനായി.
അയമ് അസ്യാസ് സ്ത്രിയാ ഗര്ഭേ മാതുര് അസ്മി നിയോജിതഃ । ഗര്ഭമാസാഷ്ടകേ ക്ഷീണേ പിതുര് ജാതോ ഽസ്മ്യ് അയം ഗൃഹേ
ഈ സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ അമ്മയുടെ മകനായി ഞാൻ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; എട്ടു മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അപ്പന്റെ വീട്ടിൽ ഞാൻ ജനിച്ചു.
സ്ഥിതോ ഽസ്മ്യ് അയമ് അഹം ബാലḫ പ്രാപ്തോ ഽസ്മി നവയൌവനമ് । അയം ജരാമ് അഹമ് ഇതശ് ചിരാദ് അയമ് അഹം മൃതഃ
ഇവിടെ ഞാൻ ഒരു കുഞ്ഞാണ്, ഇവിടെ ഞാൻ യൗവനത്തിലേയ്ക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു, ഇവിടെ ഞാൻ വയസ്സായിരിക്കുന്നു, ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ഇവിടെ ഞാൻ മരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇത്യാദ്യ് അനുഭവഞ് ജീവോ നിജവിഭ്രമജര്ജരഃ । ഉഹ്യതേ വാസനാവാത്യാപരാവര്തൈḫ പുനḫ പുനഃ
ഇങ്ങനെ പല അവസ്ഥകളും അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വന്തം ഭ്രമങ്ങളിൽ തകർന്ന ആത്മാവ് തിരിഞ്ഞു നിൽക്കാത്ത വാസനകളുടെ കാറ്റിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഇഴകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
വാസനാബിലകല്ലോലൈര് വിവിധാവര്തവൃത്തിഭിഃ । ജീവതൃണ്യാസ് സ്ഫുരന്തീമാസ് സംസാരൈകമഹാര്ണവേ
വാസനകളുടെ സൂക്ഷ്മതരംഗങ്ങളും അതിന്റെ പലവിധ പ്രവാഹങ്ങളും കൊണ്ട്, ജീവൻ ഒരു പുല്ല് തണ്ടുപോലെ ഈ ഒരൊറ്റ സാംസാരിക സമുദ്രത്തിൽ വിറയുന്നു.
ജീവẖ ക്വചിത് സുഷുപ്തസ്ഥẖ ക്വചിത് സ്ഥാവരതാജഡഃ । ക്വചിദ് വ്യാധിപരിമ്ലാനẖ ക്വചിദ് ആധിഭിര് ആതുരഃ
ചിലപ്പോൾ ജീവൻ ഗഹനനിദ്രയിൽ ആകുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഒരു ചെടിപോലെ ജഡമാവുന്നു, ചിലപ്പോൾ രോഗം മൂലം ക്ഷീണിക്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ മാനസിക വേദനകളാൽ പീഡിതനാകുന്നു.
സുഖീ ദുẖഖീ ഭവോ ഽഭാവോ നരോ നാഗോ ഽമരോ ഽസുരഃ । ബകẖ കാകശ് ശുകശ് ശങ്ഖസ് തിത്തിരിര് ഹരിണോ വൃഷഃ
സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നവനും ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നവനും ഉണ്ട്; ഉണ്ട് എന്നു പറയാവുന്നവനും ഇല്ലെന്നു പറയാവുന്നവനും ഉണ്ട്; മനുഷ്യനും പാമ്പും ദേവനും അസുരനും, ബകപക്ഷിയും കാക്കയും ശുകപക്ഷിയും ശംഖും, തിത്തിരിപ്പക്ഷിയും മാൻ, കാള — ഇവരൊക്കെയും ഉണ്ട്.
ഭവത്യ് അഭവ്യതാമ് ഏത്യ ദുẖഖാദ് ദുẖഖം ഭയാദ് ഭയമ് । പതന്ന് ആപാതരമ്യേഷു രമതേ ഭോഗഭസ്മസു
മുൻപു യോഗ്യനായിരുന്നത് അയോഗ്യനായി മാറുന്നു; ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ദു:ഖത്തിലേക്കും, ഭയത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഭയത്തിലേക്കും പോകുന്നു; താൽക്കാലികമായ, നശിക്കാൻ പോകുന്ന ആനന്ദങ്ങളിൽ വീണു ആസ്വദിക്കുന്നു.
അശരീരോ നിരാകാരസ് സങ്കല്പാത്മാമ്ബരാസ്പദഃ । പിശാചോ ഽസ്മീതി സംവിത്ത്യാ ക്വചിദ് ധത്തേ പിശാചതാമ്
ശരീരമില്ലാത്തതും രൂപമില്ലാത്തതും ചിന്തകളാൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നതും ആകാശത്തിൽ വസിക്കുന്നതുമായത്, ചിലപ്പോഴൊക്കെ 'ഞാൻ ഭൂതം ആണു' എന്ന ധാരണയോടെ ഭൂതാവസ്ഥ സ്വീകരിക്കുന്നു.
യദ് യത് സര്ഗേ യഥാ രൂഢം തത് തഥാ തു നിഷേവതേ । ജീവം സര്വാത്മകം തജ്ജ്ഞമ് അതജ്ജ്ഞമ് അപി വാനഘ
സൃഷ്ടിയിൽ ഏത് രൂപം എങ്ങനെയോ ഉറപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അതുപോലെയാണ് അതു സ്വീകരിക്കുന്നത്. ജീവൻ എല്ലാറ്റിനെയും അറിയുന്നവനാകാം, ഒന്നും അറിയാത്തവനാകാം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ആകാം, പാപരഹിതനേ.
യക്ഷരക്ഷḫപിശാചാദിഭാവനാഭ്രമഭേദതഃ । ജന്മനാമ് അത്ര സങ്ഖ്യാം ന കര്തും മമ സമാര്ഥതാ
യക്ഷൻ, രാക്ഷസൻ, ഭൂതം എന്നിവയായി ഞാൻ തന്നെ കണക്കാക്കുന്ന ഭ്രമം കാരണം എത്ര ജന്മങ്ങൾ ഉണ്ടായെന്നു ഞാൻ പറയാൻ കഴിയുന്നില്ല; അവയ്ക്ക് എണ്ണമില്ലാത്തവിധം വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്.
പദാര്ഥഭാവനാമാത്രാദ് അതിദുẖഖപരമ്പരാഃ । അഹന്താത്മന ഉദ്യന്തി സത്യാസത്യഘനഭ്രമാഃ
വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള വെറും ഭാവന കൊണ്ടു തന്നെ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉള്ള ആത്മാവിന് സത്യം അല്ലാതതും കലർന്ന കനത്ത ഭ്രമങ്ങൾ ഉളവാകുന്നു; അതിനാൽ അത്യന്തം ദു:ഖം നിറഞ്ഞ അനന്തമായ ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
ഏവം ഖ ഏവ ജായന്തേ ഖരൂപാസ് സംസൃതിഭ്രമാഃ । ന ദേശകാലാവരണം കുര്വന്ത്യ് ഏതേ മനാഗ് അപി
ഇങ്ങനെ, ആകാശത്തിൽ മാത്രം, ആകാശംപോലെയുള്ള ഈ സംസാരഭ്രമങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു; ഇവയ്ക്ക് ദേശത്തിലും കാലത്തിലും ഒരു പരിധിയും ഇല്ല, ഒറ്റയടിക്ക് പോലും.
അനാരതം സര്ഗപരമ്പരാണാമ് അരൂപിണീനാമ് അഥ രൂപിണീനാമ് । ജലദ്രവാനുക്രമസംസ്ഥിതാനാം ക്രാന്തോ ഽസ്മി ഖേ ഖാത്മതയോദിതാനാമ്
രൂപമില്ലാത്തതും രൂപമുള്ളതുമായ അനന്തമായ സൃഷ്ടിശ്രംഖലകൾ, വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ ആകാശത്തിൽ ആത്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ ഉദിച്ചവയെ ഞാൻ കടന്നുപോയിട്ടുണ്ട്.
യോഗഭൂമികയോത്ക്രാന്തജീവിതസ്യ ശരീരിണഃ । ഭൂമികാംശാനുസാരേണ ക്ഷീയതേ പൂര്വദുഷ്കൃതമ്
യോഗത്തിന്റെ വിവിധ നിലകളിൽനിന്ന് ജീവൻ പുറപ്പെട്ടവന്റെ പഴയ പാപഫലങ്ങൾ, അവൻ നേടിയ യോഗ്യതയുടെ അളവനുസരിച്ച് കുറയുന്നു.
പുരാഭൂവമ് അഹം ജന്തുര് മൃതോ ഽഹം തത്ര ബന്ധുഷു । ചിരേണേഹാഹമ് ഉത്പന്ന ഇതി പശ്യത്യ് അസൌ തതഃ
അവൻ മനസ്സിൽ കാണുന്നു: 'മുന്പ് ഞാൻ ഒരു ജീവിയായിരുന്നു; ആ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഞാൻ മരിച്ചു; നീണ്ട കാലത്തിന് ശേഷം ഇപ്പോൾ ഇവിടെ ഞാൻ ജനിച്ചു.'