ആപീനമണ്ഡലശശാങ്കവദ് അന്തര് ഏവ ശ്രീമദ്രസായനമയസ് സുഖമ് ഏതി തജ്ജ്ഞഃ । വിജ്ഞാതസര്വഭുവനത്രയവസ്തുസാരẖ കുര്വന് ന നാമ കുരുതേ പരമ് അഭ്യുപേതഃ
ശശിയുടെ വട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള അമൃതംപോലെ, ഈ പരമാനന്ദത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ജ്ഞാനി ആനന്ദം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും സാരാംശം മനസ്സിലാക്കിയവൻ, പ്രവർത്തിച്ചാലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ചെയ്യുന്നതല്ല; അവൻ പരമാവസ്ഥയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു.
സപ്താനാം യോഗഭൂമീനാമ് അഭ്യാസẖ ക്രിയതേ കഥമ് । കീദൃശാനി ച ചിഹ്നാനി ഭൂമികാം പ്രതി യോഗിനഃ
ഏഴു യോഗഭൂമികളുടെ അഭ്യാസം എങ്ങനെ നടത്താം? ഓരോ നിലയിലും യോഗിക്ക് കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
യതẖ കുതശ്ചിത് സമ്പന്നമ് അവിദ്യാവ്യാധിവേദനമ് । സത്യം ഭവത്വ് അസത്യം വാ ചികിത്സാം ത്വ് അസ്യ മേ ശൃണു
ഏതെങ്കിലും കാരണത്താൽ അജ്ഞതയുടെ വേദന ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അതു സത്യമാണോ അസത്യമാണോ എന്നത് കാര്യമല്ല; അതിന്റെ പരിഹാരമാർഗം ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
പരാദ് അനന്താദ് യദ്യ് ഏഷാ തത് തദ് ഏവേയമ് അക്ഷതമ് । ന ജാതേയം ന ചാവിദ്യാ ബോധമാത്രാദ് ഭവേദ് അതഃ
ഈ അജ്ഞാനം പരമമായ അനന്തത്തിൽ നിന്നാണെങ്കിൽ, അതു അക്ഷതമായിരിക്കും; അതു ജനിച്ചതല്ല, അജ്ഞാനവുമല്ല, ശുദ്ധമായ ബോധത്തിൽ നിന്നു മാത്രമേ അതു തോന്നുന്നുള്ളൂ.
പക്ഷമ് ഏതമ് അനാദൃത്യ സ്വസങ്കല്പവിലാസിനഃ । സത്യാമ് അപീഹാവിദ്യായാം ശൃണു നിര്നാശനേ ക്രമമ്
സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ കളിയെന്ന ഈ അഭിപ്രായം വിട്ട് വയ്ക്കുക. ഇവിടെ അജ്ഞാനം സത്യമായതായി തോന്നിയാലും, അതിനെ ക്രമമായി നശിപ്പിക്കുന്ന വഴി ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ജന്തുḫ പ്രഥമജാതസ് തു സുഷുപ്താവസ്ഥചേതനഃ । ഭാവിഭാവനദുẖഖാത്മാ ക്രിമിസംവിദ് ഭവത്യ് അധീഃ
ആദ്യം ജനിക്കുന്ന ജീവിക്ക്, അവന്റെ ബോധം ഗഹനനിദ്രയിൽ ആണെങ്കിൽ, ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുമെന്ന ഭാവനകളാൽ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നവനാണ്. അത്തരം അവസ്ഥയിൽ അവനു കീടത്തിന്റെ ബോധം പോലെയാണ്, മന്ദവും പരിമിതവുമാണ്.
ഭവേച് ചേന് നവജാതസ്യ ന ഭാവീ ഭാവനോദയഃ । സുഖാദിസംവിദാ സദ്യസ് തത് സ ഏവ പരം പദമ്
പുതുതായി ജനിച്ചവനിൽ ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുമെന്ന ഭാവന ഉണരുന്നില്ലെങ്കിൽ, സുഖം മുതലായവയുടെ ബോധത്തിൽ മാത്രം അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. അതാണ് പരമാവസ്ഥ.
ഏതാവതൈവ സൌഷുപ്തീ സ്ഥിതിര് ഭിന്നാ പരാത് പദാത് । യദ് ഭാവിവാസനൌഘാസൌ ജഡാ ചോപലധര്മിണീ
ഇതുവരെ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഗഹനനിദ്രയുടെ അവസ്ഥയാണ്, അതു പരമാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുമെന്ന വാസനകളും, കല്ലുപോലെയുള്ള ജഡതയും അവിടെ കാണാം.
തുര്യാവസ്ഥാസമാ സ്വസ്ഥാ സദ്രൂപാ ശാന്തവാസനാ । ജീവന്മുക്തേസ് സ്ഥിതിര് അതോ ന സുഷുപ്തോപമാ ഭവേത്
ജീവന് മോക്ഷം ലഭിച്ചവന്റെ അവസ്ഥ നാലാമത്തെ അവസ്ഥയോടു സമം, സ്വാഭാവികവും സത്യസ്വരൂപവുമാണ്, മനസ്സിലൊരു ശാന്തതയും ഉണ്ട്. അതിനാല് അതിനെ ഗഹനനിദ്രയോടു താരതമ്യം ചെയ്യാന് പാടില്ല.
അഗ്രസ്ഥവസ്തുസമ്ബോധസന്തതാഭ്യാസയോഗതഃ । ബാലസ് സുഷുപ്താവസ്ഥായാẖ ക്രമാന് നിര്യാതി രാഘവ
പരമസത്യം എപ്പോഴും മനസ്സില് സൂക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ അഭ്യാസം കൊണ്ടാണ്, ബാലന് ഗഹനനിദ്രയുടെ അവസ്ഥയില് നിന്ന് ക്രമേണ പുറത്തു വരുന്നത്, രാഘവ.
കിഞ്ചിജ്ജാതധിയോ ജന്തോര് ദേശഭാഷാര്ഥവേദിനഃ । ഗൃഹ്ണാമീദം ത്യജാമീദമ് ഇതി സഞ്ജായതേ സ്ഥിതിഃ
ഒരു ജീവിയുടെ മനസ്സ് അല്പം ഉണരുമ്പോള്, സ്ഥലവും ഭാഷയും വസ്തുക്കളും മനസ്സിലാക്കാന് തുടങ്ങുന്നു. അപ്പോള് 'ഇത് എടുക്കാം, അത് വിട്ടേക്കാം' എന്ന ചിന്ത മനസ്സില് ഉദിക്കുന്നു.
ഏതാവന്മാത്രബുദ്ധിര് യസ് സ്വവൃദ്ധജനഗോചരഃ । ഭവേത് സ്വകര്മശാസ്ത്രാണാം വിഷയോ ഽസാവ് അലം വിധേഃ
ഇത്രയോളം മാത്രം ബുദ്ധിയുള്ളവനും, മുതിര്ന്നവരുടെ പരിധിയില് കഴിയുന്നവനും, തന്റെ കര്മ്മങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു. അത്രയുണ്ടെങ്കില് തന്നെ ജീവിതത്തിന് മതിയാകുന്നു.
കുലവൃദ്ധപ്രയുക്തേന സ്വനിശ്ചയവതൈവ വാ । ഭാവ്യം പദപദാര്ഥാനാം തേന തജ്ജ്ഞേന വൈ തതഃ
വാക്കുകളുടെ അർത്ഥവും വസ്തുക്കളുടെ അർത്ഥവും കുടുംബത്തിലെ മൂപ്പന്മാർ നിർണയിച്ചതുപോലെയോ, അല്ലെങ്കിൽ താനായി ഉറപ്പിച്ചതുപോലെയോ, അതറിയുന്നവൻ മനസ്സിലാക്കണം.
ജന്തുḫ പദപദാര്ഥജ്ഞോ ഹേയം ത്യജതി തജ്ജ്ഞധീഃ । ഉപാദേയമ് ഉപാദത്തേ നാലോകയതി മധ്യമമ്
വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും അറിയുന്ന ജ്ഞാനമുള്ളവൻ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് ഉപേക്ഷിക്കുകയും സ്വീകരിക്കേണ്ടത് സ്വീകരിക്കുകയും ഇടയിൽ ഉള്ളതൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
വിവേകാദ് വൃദ്ധഭീത്യാ വാ ശാസ്ത്രാര്ഥവ്യവഹാരിണഃ । വിചാരപൂര്വം യസ്യേഹാ സ പുമാന് ഇതി കഥ്യതേ
വിവേകത്താലോ മൂപ്പന്മാരെ ഭയന്നിട്ടോ, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം അനുസരിച്ച് ആലോചിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവനെയാണ് ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
പ്രവൃത്തശ് ച നിവൃത്തശ് ച ഭവതി ദ്വിവിധḫ പുമാന് । സ്വര്ഗാപവര്ഗോന്മുഖയോശ് ശൃണു ലക്ഷണമ് ഏതയോഃ
പ്രവൃത്തിയിലേർപ്പെട്ടവനും പ്രവൃത്തി ഉപേക്ഷിച്ചവനും എന്നിങ്ങനെ മനുഷ്യൻ രണ്ടുവിധം ഉണ്ട്. സ്വർഗ്ഗത്തെയും മോക്ഷത്തെയും ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഇവരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
കിമ് ഏതന് നാമ നിര്വാണം വരം സംസൃതിര് ഏവ നഃ । ഇതി കര്തവ്യകര്താ യസ് സ പ്രവൃത്ത ഇതി സ്മൃതഃ
ഇത് മോക്ഷമെന്നു പറയുന്നതെന്താണ്? നമ്മുടെ ജീവിതം തന്നെ യാഥാർത്ഥ്യമാകുമോ? ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും ആലോചിച്ച് തീരുമാനിക്കുന്നവനെയാണ് പ്രവർത്തനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവൻ എന്നു പറയുന്നത്.
ചലാര്ണവയുഗച്ഛിദ്രകൂര്മഗ്രീവാര്പണോപമാ । അനേകജന്മാന്തരതോ ഭാവിനീ തസ്യ മോക്ഷധീഃ
അനവധി ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോക്ഷചിന്ത, നീങ്ങുന്ന സമുദ്രത്തിലെ തിരകളുടെ ഇടയിലൂടെ ഒരു ആമയുടെ കഴുത്ത് ക്ഷണികമായി സ്പർശിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
അസാരാ ബത സംസാരവ്യവസ്ഥാലം മമൈതയാ । കിം കര്മഭിḫ പര്യുഷിതൈര് ദിനം തൈര് ഏവ നീയതേ
ശരിക്കും, ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ ക്രമം എനിക്ക് അസാരമാണല്ലോ. പഴകിപ്പോയ പ്രവൃത്തികൾക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? അവയോടൊപ്പം തന്നെ ഒരു ദിവസം കടന്നുപോകുന്നു.
ക്ഷയാതിശയനിര്മുക്തം കിം സ്യാദ് വിശ്രമണം പരമ് । ഇതി നിശ്ചയവാന് യോ ഽന്തസ് സ നിവൃത്ത ഇതി സ്മൃതഃ
ക്ഷയംകൂടാതെയും അതിരുകടക്കാതെയും ഉള്ള പരമമായ വിശ്രമം എന്താകുമെന്നുറപ്പുള്ളവനെയാണ് പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നു പിൻവാങ്ങിയവൻ എന്നു പറയുന്നത്.
സ വര്തമാന ഏവേഹ ജന്മനി ത്വ് അവിവേകിനി । സ യോഗഭൂമിഷ്വ് ഏതാസു വിഷയോ വിശദാശയഃ
ഇവിടെ ഈ ജന്മത്തിലും വിവേകമില്ലാത്തവരുടെ ഇടയിൽ അവൻ തുടരുന്നു; എങ്കിലും യോഗത്തിന്റെ ഈ നിലകളിൽ അവൻ വ്യക്തമായ മനസ്സോടെ ഉള്ളവനാണ്.
കഥം വിരാഗവാന് ഭൂത്വാ സംസാരാബ്ധിം തരാമ്യ് അഹമ് । ഏവംവിചാരണപരോ യദാ ഭവതി സന്മതിഃ
എങ്ങനെ ഞാൻ വൈരാഗ്യം നേടി ഈ ലോകസമുദ്രം കടക്കും? ഇങ്ങനെ അന്വേഷിക്കാൻ മനസ്സ് താൽപര്യം കാണുമ്പോൾ,
സാധുസങ്ഗമമ് ആദത്തേ സച്ഛാസ്ത്രമ് അപി വീക്ഷതേ । വിരാഗമ് ഉപയാത്യ് അന്തര് ഭാവനാസ്വ് അനുവാസരമ്
അത് സദ്പുരുഷരുടെ സാന്നിധ്യം തേടുന്നു, സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ നോക്കുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് അകത്തുള്ള വൈരാഗ്യം ക്രമേണ നേടുന്നു.
ക്രിയാസൂദാരരൂപാസു രമതേ മാനമ് ഈഹതേ । ഗ്രാമ്യാസു ജഡചേഷ്ടാസു ചലാസു വിചികിത്സതേ
ഉത്തമമായ പ്രവൃത്തികളിൽ മനസ്സ് ആസ്വദിക്കുന്നു, മാന്യമായ സ്ഥാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; സാധാരണ ലോകത്തിലെ ജഡവും അസ്ഥിരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സംശയിക്കുന്നു.
നോദാഹരതി മര്മാണി പുണ്യശര്മാണി ചേഷ്ടതേ । അനന്യോദ്വേഗകാരീണി മൃദുകര്മാണി സേവതേ
അവൻ മറ്റുള്ളവരെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറയാറില്ല; പുണ്യവും സന്തോഷവും നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികളാണ് ചെയ്യുന്നത്; മറ്റാർക്കും ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കാത്ത, സ്നേഹപൂർവ്വം ചെയ്യുന്ന നല്ല പ്രവൃത്തികളിലാണ് അവൻ ഏർപ്പെടുന്നത്.
സ്നേഹപ്രണയഗര്ഭാണി പേശലാന്യ് ഉചിതാനി ച । ദേശകാലോപപന്നാനി വചനാന്യ് അഭിഭാഷതേ
അവൻ സ്നേഹവും സൗഹൃദവും നിറഞ്ഞ, മനോഹരവും യുക്തമായും, സമയത്തിനും സ്ഥലത്തിനും അനുയോജ്യമായ വാക്കുകളാണ് സംസാരിക്കുന്നത്.
തദാസൌ പ്രഥമാമ് ഏകാം പ്രാപ്തോ ഭവതി ഭൂമികാമ് । വക്ഷ്യമാണസ്വഭാവോ ഽഥ തത്ര രൂഢിമ് ഉപേഷ്യതി
അപ്പോൾ അവൻ ആദ്യം പറയുന്ന ഒന്നാം നിലയിൽ എത്തുന്നു; പിന്നീട് പറയുന്ന ഗുണങ്ങൾ അവനിൽ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അവൻ ആ നിലയിൽ സ്ഥിരത നേടുന്നു.
ദേവായതനദേശേഷു ബ്രാഹ്മണാവസഥേഷു ച । വനേഷു രമതേ നിത്യം പ്രഥമാം ഭൂമികാമ് ഇതഃ
ദേവാലയങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണരുടെ വീടുകളിലും കാടുകളിലും അവൻ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു, ഈ ഒന്നാം നിലയിൽ എത്തിയതുകൊണ്ട്.
ശാസ്ത്രസജ്ജനസമ്പര്കൈḫ പ്രജ്ഞാം വര്ധയതി സ്വയമ് । ശുക്ലപക്ഷẖ കലാമ് ഇന്ദോര് ഇവ സൌന്ദര്യശാലിനീമ്
ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും സജ്ജനരുടെയും സാന്നിധ്യം കൊണ്ടു, അവൻ തന്റെ ജ്ഞാനം സ്വയം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; വളരുന്ന ചന്ദ്രൻ പോലെ സൗന്ദര്യത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു.
സര്വാസ്തിവാദനിരതḫ പേശലḫ പ്രണയാന്വിതഃ । മനസാ കര്മണാ വാചാ സജ്ജനാന് ഉപസേവതേ
സകലവസ്തുക്കളുടെയും സത്ത്വത്തിൽ വിശ്വാസം പുലർത്തുന്നവൻ, സൌമ്യനും സ്നേഹപൂർവകനുമാണ്; മനസ്സിലും വാക്കിലും പ്രവർത്തിയിലും സജ്ജനരെ സേവിക്കുന്നു.