അക്ഷുബ്ധോ ഽസാവ് അനിര്ദേശ്യസ് സമശ് ചിന്മാത്രസാഗരഃ । ക്ഷുബ്ധശ് ചേത്യതരങ്ഗസ് തു ചിദ് ഇത്യ് ആകലിതോ ബുധൈഃ
അവ്യക്തമായ സമമായ ശുദ്ധബോധത്തിന്റെ സമുദ്രം അശാന്തമാകുമ്പോൾ അതിലെ തിരകൾ വിഷയം ആകുന്നു; അതിനെ ബുദ്ധിമാന്മാർ 'ബോധം' എന്നും വിളിക്കുന്നു.
ചിദബ്ധൌ ലഹരീ ചേത്യം സാ ച തസ്മാന് ന ഭിദ്യതേ । താവന്മാത്രൈകസാരത്വാദ് വാരി വീചിര് ഇവാമ്ഭസഃ
ബോധസമുദ്രത്തിലെ തിരയാണ് വിഷയം; അതിന് അതിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസമില്ല, കാരണം അതിന്റെ സാരവും അതേ തന്നെയാണ്, വെള്ളത്തിൽ ഒരു തിരമാലയ്ക്ക് വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസമില്ലാത്തതുപോലെ.
തസ്മാദ് ഭൂതാനി ജാതാനി താവന്മാത്രാണി താനി ച । തദ് ഏവാതദ് ഇവാഭാതി സകലം ചാകലം ച തത്
അതിനാല് എല്ലായിടത്തും ഉല്പന്നമായ ജീവികള് അത്രയേ ഉള്ളൂ; അവയും അതു തന്നെയോ അതല്ലയോ എന്നപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്, പൂര്ണ്ണമായതോ അപൂര്ണ്ണമായതോ എന്നതുപോലെയും.
ഏകമ് ഏവ നകിഞ്ചിദ് യത് കിഞ്ചിദ് വാ തദ് ഇദം ജഗത് । നാനാനാനാതയാ ചേതോ മാ മിഥ്യാകുലതാം നയ
ഈ ലോകം ഒന്നേ ഉള്ളൂ, അല്ലെങ്കില് ഒന്നുമില്ല, അല്ലെങ്കില് എന്തായാലും. ഭേദഭാവം എന്ന തെറ്റായ ധാരണ കൊണ്ട് മനസ്സ് കലങ്ങാന് അനുവദിക്കരുത്.
ഏകസ്യ വാമ്ഭസോ വീചിരൂപേണ സ്ഫുരതോ യഥാ । നാന്യതാസ്തി തഥാ ഭൂതഭാവേന സ്ഫുരണാച് ചിതഃ
ഒരു വെള്ളത്തില്നിന്ന് തിരകള് ഉദയം ചെയ്യുന്നത് പോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ചൈതന്യത്തില്നിന്ന് ജീവികള് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ അവിടെ വേറിട്ടതൊന്നുമില്ല.
ബീജമ് ഏവ യഥാ സ്തമ്ഭḫ പത്ത്രം പുഷ്പം ഫലം രസഃ । പരിണാമാദിരഹിതം ഭവത്യ് ഏവം ജഗന്ത്യ് അജഃ
ഒരു വിത്തില്നിന്ന് തണ്ട്, ഇല, പൂവ്, പഴം, രസം എന്നിവ മാറ്റമില്ലാതെ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ തന്നെ, ജനനം ഇല്ലാത്ത ലോകങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഫലാന്താ ബീജസത്തൈവ സ്ഫുരത്യ് അന്യതയേവ സാ । അദ്വൈതൈക്യജഗദ്രൂപാ ബ്രഹ്മസത്തൈവ ജൃമ്ഭതേ
വിത്തിന്റെ സാരമാണ് ഫലമായിട്ടും മറ്റേതെങ്കിലും രൂപമായിട്ടും പുറത്തു കാണപ്പെടുന്നത്, അതെപ്പോലെ തന്നെ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സാരമാണ് ഈ ഏകത്വമുള്ള ലോകം ആയി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ബീജം സത്തൈകസാമാന്യേനാഫലാന്തം യഥാ സ്ഥിതമ് । ബ്രഹ്മ സത്തൈകസാമാന്യേനാസര്ഗാന്തം തഥാ സ്ഥിതമ്
വിത്ത് നിന്ന് ഫലത്തിലേക്കുള്ള എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും ഒരേ സാരമാണ് നിലനിൽക്കുന്നത് പോലെ, സൃഷ്ടിയില്ലാത്തതിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിയിലേക്കുള്ള എല്ലായിടത്തും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഒരേ സാരമാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
ബ്രഹ്മൈകസത്താസാമാന്യമാത്രമ് ഏവേദമ് ആതതമ് । സത്യമ് ഏകം ജഗദ് ഇതി വ്യാഹൃതം തരുവൃക്ഷവത്
ഈ ലോകം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഏകസാരമാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. 'ലോകം ഒരൊറ്റ സത്യമാണ്' എന്നത് വൃക്ഷവും അതിന്റെ ശാഖകളും പോലെ പറയുന്നതാണ്.
യ ഏവാച്ഛശ് ചിതസ് സ്പന്ദസ് സ ഏവേത്ഥം ജഗദ്ഭ്രമഃ । യശ് ചാസ്പന്ദസ് സ ഏവാങ്ഗ പരമോപശമശ് ശിവഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ അതേ സ്പന്ദനമാണ് ലോകഭ്രമയായി കാണുന്നത്. അതിൽ സ്പന്ദനം ഇല്ലാത്തത്, പ്രിയനേ, പരമശാന്തിയും ശിവനുമാണ്.
അഹോ മഹത്താ സ്വച്ഛായാശ് ചിതോ യസ്യാ ജഗന്ത്യ് അപി । സ്പന്ദമാത്രാത് സമുദ്യന്തി ലീയന്തേ ഽസ്പന്ദമാത്രതഃ
അയ്യോ, എത്ര വിശാലമാണ് ആ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം! അതിൽ നിന്ന് ലോകങ്ങൾ പോലും ചെറിയൊരു ചലനത്തിൽ ഉദിക്കുന്നു, പിന്നെ അതേ ചലനത്തിൽ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
യസ്യോന്മേഷനിമേഷാഭ്യാം ഭാവാനാം പ്രലയോദയൌ । നാനാനാനാഭമ് ഇവ യത് തദ് ഇദം ബ്രഹ്മ ചിദ്ഘനഃ
ആ ചൈതന്യത്തിന്റെ കണ്ണ് തുറക്കുന്നതിലും അടയ്ക്കുന്നതിലും, എല്ലാ ഭാവങ്ങളും ഉണരുകയും ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; പലവിധ രൂപങ്ങളിൽ പോലെ. അതാണ് ഈ ബ്രഹ്മം, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം.
ചിദ് വാതവദ് അഭിന്നാത്മാ സ്പന്ദാദ് ആത്മഗതാദ് യഥാ । തഥൈവ ജഗദ് ഏതസ്മാത് തസ്മാത് തത്സ്ഥം തദ് ഏവ ച
ചൈതന്യം കാറ്റുപോലെ ഒരു രൂപത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതാണു്; അതിന്റെ തന്നെ ചലനത്തിൽ നിന്ന് ലോകം ഉദിക്കുന്നു, അതിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, അതു തന്നെ ആ ലോകം.
അതശ് ശുദ്ധമ് അനാഭാസം സര്വം ചിദ്ഘനമ് അക്ഷയേ । ദൃശ്യമാനേ ഽപി നൈവ സ്തസ് ത്വത്താമത്തേ ഭവാഭയഃ
ഇതിനാൽ എല്ലാം ശുദ്ധവും, രൂപമില്ലാത്തതും, അക്ഷയമായ ചൈതന്യവും മാത്രമാണ്; കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ അതൊന്നും നിലനിൽക്കുന്നില്ല—ഉത്പത്തിയോ ഭയമോ ഇല്ല.
നൈക്യം ന ച ദ്വൈതമ് ഇഹാസ്തി കിഞ്ചിന് ന ത്വത്ത്വമത്ത്വാദി സദ് അപ്യ് അസദ് വാ । സര്വം ച സര്വത്ര സദൈവ ചാസ്തി യദ് ബുദ്ധവാന് ഏവമ് അപീഹ തത് തത്
ഇവിടെ ഒന്നായതും ഇല്ല, രണ്ടായതും ഇല്ല, ആത്മാവും ഇല്ല, അതല്ലാത്തതും ഇല്ല, സത്യമോ അസത്യമോ ഒന്നുമില്ല; എല്ലാം എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കുന്നവർക്കു അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
മദുക്തമ് ഏതദ് ആകര്ണ്യ നിര്ണീയ ശുഭമ് ഇത്യ് അലമ് । ഹൃദയേ ചാഖിലം കൃത്വാ തിഷ്ഠേത്ഥം ശൃണു രാഘവ
ഞാൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, അതു നല്ലതാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കി, ഹൃദയത്തിൽ മുഴുവനായി സൂക്ഷിച്ച് അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളണം. രാഘവ, നീ കേൾക്കു.
സര്വമ് ഏവ പരിത്യജ്യ കാഷ്ഠമൌനീ ഭവാനഘ । നിര്വാസനോ നിര്മനനẖ ക്ഷീണചിത്തḫ പ്രശാന്തധീഃ
എല്ലാം വിട്ടൊഴിഞ്ഞ്, മരച്ചില്ല പോലെ മൗനിയായ്, പാപമില്ലാത്തവനേ, ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാതെ, ചിന്തകളില്ലാതെ, മനസ്സ് ക്ഷീണിച്ചും ബുദ്ധി സമാധാനത്തോടെ ഇരിക്കണം.
അപശ്യന്ന് അപ്യ് അഗ്രഗതാന് അശൃണ്വന് പടഹാന് അപി । അസ്പൃശന്ന് അമ്ബരമ് അപി ന ജിഘ്രഞ് ശ്വസനാദ്യ് അപി
മുന്നോട്ട് പോകുന്നവരെ കാണാതെ, പറ്റങ്ങൾ കേൾക്കാതെ, ആകാശം തൊടാതെ, വായു മുതലായവയുടെ ഗന്ധം പോലും അറിയാതെ ഇരിക്കുക.
പ്രഭുഞ്ജാനോ ഽപ്യ് അഭുഞ്ജാനോ വ്യോമവദ് വിമലാന്തരഃ । സംവിദൈവേദൃശസ് തിഷ്ഠ നിഷ്ഠാമ് ആധ്യാത്മികീം ഗതഃ
നീ അനുഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും ഇല്ലാതിരിക്കുമ്പോഴും, ആകാശംപോലെ ഉള്ളിൽ വെടിപ്പും ശുദ്ധിയും നിലനിർത്തണം. ഈ ബോധത്തിൽ ആത്മാവിൽ ഉറച്ച നിലയിൽ നില്ക്കുക.
ആത്മന്യ് ഏവാസ്സ്വ ശാന്താത്മാ മൂകാന്ധബധിരോപമഃ । പുസ്താച് ഛൈലാദ് ഇവ കൃതശ് ചിത്രഭിത്താവ് ഇവാര്പിതഃ
നിന്റെ മനസിൽ സമാധാനത്തോടെ, മിണ്ടാൻ, കാണാൻ, കേൾക്കാൻ കഴിയാത്തവനുപോലെ ആത്മാവിൽ മാത്രം വസിക്കണം. പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചുവെച്ചതുപോലോ, ഭിത്തിയിൽ വരച്ച ചിത്രമുപോലോ ആയിരിക്കുക.
ഇതി ബുദ്ധീന്ദ്രിയൈര് ഏവ സ്ഥിത്വാ മേരുര് ഇവ സ്ഥിരഃ । അപുനര്ഭവനായൈഷി സമാധാനമഹാശയഃ
ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മാത്രം ഉപയോഗിച്ച്, മേരുപർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലനായ് നില്ക്കുക. പിന്നെയും ജനിക്കേണ്ടതില്ലാത്ത മഹാസമാധിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി ആഗ്രഹിക്കുക.
കുരു കര്മേന്ദ്രിയൈẖ കാര്യം യന്ത്രവത് സ്പന്ദചഞ്ചലൈഃ । അര്ധസുപ്തപ്രബുദ്ധാഭൈസ് സ്വകര്മാഭ്യാസചഞ്ചലൈഃ
നിന്റെ പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങൾ യന്ത്രംപോലെ, ചലനവും വിറയലുമോടെ, അർദ്ധസുപ്തനോ അർദ്ധജാഗരൂകനോ പോലെയും, പതിവ് പ്രവൃത്തികളാൽ അശാന്തരാകുന്നതുപോലെയും പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുവദിക്കണം.
അഫലേച്ഛാനുസന്ധാനൈര് ബാലൈര് ഉന്മത്തകൈര് ഇവ । അവാസനൈര് അമനനൈശ് ചലൈര് വൃക്ഷദലൈര് ഇവ
ഫലത്തിന്റെ ആഗ്രഹമില്ലാതെ, കുട്ടികൾ പോലെയും ഭ്രാന്തന്മാർ പോലെയും, മനസ്സിൽ ഏതൊരു ആലോചനയുമില്ലാതെ, വൃക്ഷത്തിലെ ഇലയെപ്പോലെ അസ്ഥിരമായി അവർ പ്രവർത്തിക്കട്ടെ.
നിത്യമ് അന്തര്മുഖോ ഭൂത്വാ സ്വാത്മാരാമḫ പ്രപൂര്ണധീഃ । ജാഗ്രത്യ് ഏവ സുഷുപ്തസ്ഥẖ കുരു കര്മാണ്യ് അനിദ്രവത്
എപ്പോഴും അകത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞ്, സ്വന്തം ആത്മാവിൽ സന്തോഷത്തോടെ, പൂർണ്ണമായ മനസ്സോടെ ഇരിക്കുക; ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും, ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനായി, പ്രവർത്തികൾ ഉണർന്നില്ലാതെ ചെയ്യുക.
യഥാ മൌനീ യന്ത്രപുമാന് കരോത്യ് ഏവം കുരു ക്രിയാമ് । വാതസ്വഭാവാത് സ്പന്ദീനി ചലന്ത്വ് അങ്ഗാനി കിം തവ
ഏതാണ്ട് മിണ്ടാതിരിക്കുന്നവൻ പോലെയും യന്ത്രം പോലെയും പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നതുപോലെ നീയും പ്രവർത്തിക്കണം; കാറ്റുപോലെയുള്ള സ്വഭാവത്തിൽ അവയവങ്ങൾ സ്വയം ചലിക്കട്ടെ, അതിൽ നിന്നെന്താണ് നിനക്ക്?
അന്തസ് സര്വപരിത്യാഗീ ബഹിẖ കുര്വന്ന് അപി സ്ഥിരമ് । ന കര്താസി ന ഭോക്താസി ന ചായമ് അസി നേതരഃ
അകത്തുനിന്ന് എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചവനായി, പുറത്തു പ്രവർത്തിച്ചാലും സ്ഥിരതയോടെ ഇരിക്കുക; നീ ചെയ്യുന്നവനും അനുഭവിക്കുന്നവനും അല്ല, ഈ ശരീരമോ മറ്റേതെങ്കിലും നീയല്ല.
യസ്യ നാഹങ്കൃതോ ഭാവശ് ചേതോ യസ്യ ന ലിപ്യതേ । ജഗന് നിഘ്നന് പ്രകുര്വന് വാ ന ഹന്തി ന കരോതി സഃ
ആഹങ്കാരമില്ലാത്തവനും മനസ്സ് മാലിന്യമില്ലാത്തവനും ലോകം നശിപ്പിച്ചാലോ സൃഷ്ടിച്ചാലോ, അവൻ ഒന്നും നശിപ്പിക്കുന്നില്ല, ഒന്നും ചെയ്യുന്നതുമില്ല.
യസ്യ സര്വേ സമാരമ്ഭാẖ കാമസങ്കല്പവര്ജിതാഃ । ജ്ഞാനാഗ്നിദഗ്ധകര്മാണം മുക്തമ് ആഹുസ് തമ് ഉത്തമാഃ
ആശകളും കല്പനകളും ഇല്ലാതെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ ദഹിച്ചവനെയാണ് ജ്ഞാനികൾ മോചിതൻ എന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം സമാധാനമയോ മഹാത്മന് ഭൂയോ ന ചിന്താമ് ഉപയാതി കശ്ചിത് । മഹാസമാധാനമ് അനന്തമ് ഏതദ് ആശ്രിത്യ തിഷ്ഠാമൃതതാമ് ഉപൈഷി
ഇങ്ങനെ സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ വീണ്ടും ഒരിക്കലും ചിന്തയിലോ വിഷമത്തിലോ ആകുന്നില്ല; ഈ അനന്തമായ മഹാസമാധിയിൽ ആശ്രയിച്ചാൽ നീ അമരത്വം നേടും.
യത്രൈകദ്വിത്വകലനാസ് സമ്ഭവന്തി ഹി കാശ്ചന । തത്രൈകാന്തസമാധാനേ ഭങ്ഗോ ഭവതി രാഘവ
ഏകതയോ ദ്വിത്വമോ എന്ന ധാരണകൾ ഉണ്ടാകുന്നിടത്ത്, രാഘവ, ആ മുഴുവൻ സമാധിയിൽ ഭംഗം സംഭവിക്കും.