ഏതേ പരസ്പരം സര്വേ ഭ്രമാത് കാരണതാം ഗതാഃ । തരങ്ഗവദ് വിവര്തന്തേ മനോബുദ്ധീന്ദ്രിയാദയഃ
ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം തെറ്റിദ്ധാരണയാൽ കാരണങ്ങളായി തോന്നുന്നു; മനസും ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മറ്റും തിരമാലകളെപ്പോലെ മാറിമാറി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യഥാ ശൂന്യേ മഹാരണ്യേ സ്വസങ്കല്പഭ്രമാകുലാഃ । ഭ്രമന്ത്യ് ഉന്മത്തകാ ഏവം മനോബുദ്ധീന്ദ്രിയാദയഃ
വലിയ ശൂന്യമായ കാടിൽ, സ്വന്തം ഭ്രമയാൽ ഉന്മാദികൾ പോലെ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവരെപ്പോലെ, മനസും ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മറ്റും അങ്ങനെ തന്നെ അകത്തകത്ത് അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
ശരീരം സംസൃതൌ സാരസ് സാരോ ഽക്ഷൌഘശ് ശരീരകേ । സാരസ് ത്വ് അക്ഷഗണേ സ്പന്ദസ് സ്പന്ദേ സാരസ് സ്മൃതം മനഃ
ജന്മമരണചക്രത്തില് ശരീരമാണ് സാരം; ശരീരത്തില് ഇന്ദ്രിയങ്ങളാണ് സാരം; ഇന്ദ്രിയങ്ങളില് സ്പന്ദനമാണ് സാരം; ആ സ്പന്ദനത്തില് മനസ്സാണ് സാരമായി ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
സാരോ മനസി വൈ ബുദ്ധിസ് സാരോ ബുദ്ധാവ് അഹങ്കൃതിഃ । സാരസ് ത്വ് അഹങ്കൃതൌ ജീവോ ജീവേ സാരശ് ചിദ് ആബിലാ
മനസ്സില് ബുദ്ധിയാണ് സാരം; ബുദ്ധിയില് അഹങ്കാരമാണ് സാരം; അഹങ്കാരത്തില് ജീവിയാണ് സാരം; ജീവിയില് സാരം ബോധമാണ്, എന്നാല് അതു മങ്ങിയതായിരിക്കും.
ചിതി സാരസ് ത്വ് അചേത്യത്വം ചേത്യസ്യാസമ്ഭവാച് ഛിവേ । തസ്മാത് സാരതരാത് സാരẖ കിഞ്ചിദ് അന്യന് ന വിദ്യതേ
ബോധത്തില് സാരം അജഡതയാണ്, കാരണം ശിവനില് ജഡമായ വസ്തുക്കള് ഉണ്ടാവുന്നില്ല; അതിനാല് ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ സാരമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ഇല്ല.
നിര്വികല്പചിദാഭാസ ഏവ സര്വത്ര കാരണമ് । കാരണം തസ്യ നാസ്ത്യ് അന്യത് തത് സ്വതോ നിത്യഭാസുരമ്
നിര്വികല്പമായ ബോധത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷത മാത്രമാണ് എല്ലായിടത്തും കാരണമാകുന്നത്; അതിന് മറ്റൊരു കാരണം ഇല്ല, കാരണം അതു സ്വഭാവത്തില് തന്നെ ശാശ്വതമായ പ്രകാശമാണ്.
താവന്മാത്രപരോ നിത്യം ഭവ പൂര്വം പരിത്യജന് । സകലം നിഷ്കലം വാപി ജഗച് ചിന്മാത്രമ് ഏവ ഹി
നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധമായ ബോധത്തില് മാത്രം മനസ്സു നിർത്തുക. ആദ്യം, സകലവും—ആകൃതിയുള്ളതോ ആകൃതിയില്ലാത്തതോ ആയ ഈ ലോകം—വിട്ടൊഴിയണം. കാരണം, എല്ലാം ബോധം മാത്രമാണ്.
വലിതം സര്വസങ്കല്പൈര് യദി വാ യദി വോജ്ഝിതമ് । ജഗത് തദ് അഖിലം രാമ വിദ്ധ്യ് ഏതച് ഛുദ്ധചിന്മയമ്
രാമാ, ലോകം എത്രയോ ആലോചനകളാൽ രൂപം കൊണ്ടതായാലും, അല്ലെങ്കിൽ ആലോചനകളൊന്നുമില്ലാത്തതായാലും, ഈ സർവ്വം ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണെന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ഇത്യ് അസ്മാത് പരമാത് സാരാദ് അജസ്രം സംവിദ് അങ്ഗ തേ । രാത്രിന്ദിവം ന ചലതി യദി തത് ത്വമ് അജശ് ശിവഃ
പ്രിയനേ, ഈ പരമസാരത്തിൽ നിന്ന് ബോധം ഒരിക്കലും, രാവിലെയും രാത്രിയിലും, വിട്ടുപോകുന്നില്ല. അങ്ങനെ തന്നെയെങ്കിൽ, നീ ജനനമില്ലാത്തവനും, ശിവനും തന്നെയാണ്.
അത്ര സ്ഥിതസ്യ തവ കേചന ദുര്വിലാസാ രാത്രാവ് അഹേര് ഇവ ന രാമ പദം ലഭന്തേ । മൈനാം പരിത്യജ മഹാമൃതകന്ദരാം ത്വമ് അത്രൈവ തിഷ്ഠ ദൃഢലേഖ്യമ് ഇവാശ്മനീതി
നീ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, രാമാ, വിഷം നിറഞ്ഞ ദോഷങ്ങൾ അഹസ്സിൽ പക്ഷിയെപ്പോലെ നിന്നെ എത്താൻ കഴിയില്ല. ഈ അമൃതഗുഹ വിട്ടൊഴിയരുത്; കല്ലിൽ വരച്ച രേഖപോലെ ഉറപ്പോടെ ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളണം.
നിരിച്ഛേനാച്ഛശാന്തേന ചിദാദിത്യേന ചേത്യതേ । സര്ഗാദിഷു സ്വതശ് ചേത്യം ദൃഷ്ട്യാ മുക്താവലീവ ഖേ
നിറവേറ്റം, ശാന്തമായ മനസ്സിന്റെ സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ, എല്ലാം വ്യക്തമായി കാണപ്പെടുന്നു. സൃഷ്ടിയും മറ്റും സ്വയം തെളിഞ്ഞ്, ആകാശത്ത് മുത്തുമാല പോലെ മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
അനന്തരം തദ് ഏവേദം ശതശാഖം വിജൃമ്ഭതേ । ഭ്രമേ കാരണതാമ് ഏത്യ ജഗജ്ജാലതയേദ്ധയാ
അടുത്ത നിമിഷം അതേ അവസ്ഥ തന്നെ നൂറുകണക്കിന് വഴികളായി വിരിയുന്നു. ഭ്രമം മൂലം അതിന് കാരണമെന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടാകുന്നു, മനസ്സിന്റെ കെട്ടുകാഴ്ചയിൽ അതു ലോകത്തിന്റെ വലപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യഥാ സ്വഭാവാദ് ഇതരത് കാരണം നോപപദ്യതേ । ശൂന്യദൃങ്മൌക്തികാലോകേ തഥാ ചിച് ചേത്യവേദനേ
സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ, ശൂന്യമായ ആകാശത്തിലും മുത്തുമാലയുടെ പ്രകാശത്തിലും മറ്റൊന്നും കാരണമാകില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, മനസ്സിന്റെയും അതിന്റെ അനുഭവങ്ങളുടെയും അറിവിലും മറ്റൊന്നും കാരണമാകില്ല.
ചിച്ചേത്യയോര് ന ഭേദോ ഽസ്തി യച് ചിച് ചേത്യം തദ് ഏവ ഹി । യൈവ ദൃക് സൈവ മുക്താലീ ബീജമ് ഏവാങ്കുരസ് സ്മൃതഃ
മനസ്സിനും അതിന്റെ അനുഭവങ്ങൾക്കും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല; മനസ്സാണ് അനുഭവം, അനുഭവം തന്നെയാണ് മനസ്സ്. കാണുന്നവൻ തന്നെയാണ് മുത്തുമാല, വിത്ത് തന്നെയാണ് മുള.
ബീജമ് ഏവ ഫലം വിദ്ധി ത്യക്താശേഷവിശേഷണമ് । വിശേഷകല്പനാദ് അസ്യ ന സങ്കല്പസ്യ സത്യതാ
വിത്താണ് ഫലം എന്നും മനസ്സിലാക്കണം, എല്ലായിടത്തുമുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞത്. വ്യത്യാസങ്ങൾ മനുഷ്യൻ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്, അതിനാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും യാഥാർത്ഥ്യം ഇല്ല.
സത്യതാ യദി സങ്കല്പേ തസ്മാത് തജ്ജാ തദ് ഏവ വാ । സ ച സങ്കല്പ ഏതസ്മാദ് ആദ്യാദ് ഏവോദിതശ് ശിവാത്
യഥാർത്ഥം ആഗ്രഹത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നതൊക്കെയും അതേ തന്നെയാണ്. ഈ ആഗ്രഹം ആദിയിൽ ശിവനിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
തസ്മാദ് യദ് ഏവ പരമം പദം ചിന്മാത്രമ് അവ്യയമ് । തദ് ഏവ സവികല്പാ ചിച് ചേത്യമ് ആദ്യം തദ് ഏവ ച
അതിനാൽ, പരമാവസ്ഥയായ ശുദ്ധചൈതന്യവും അക്ഷയവുമായത്, വ്യത്യാസങ്ങൾ തോന്നുമ്പോഴും ആദ്യം അറിയപ്പെടുന്നതും അതേ തന്നെയാണ്.
തദ് ഏവ ജീവകലനം തദ് ഏവാഹങ്കൃതിസ് സ്ഫുരത് । തദ് ഏവ ബുദ്ധിസ് തച് ചിത്തം തത് സ്പന്ദശ് ചേന്ദ്രിയാണി തത്
അത് തന്നെയാണ് ജീവന്റെ കണക്കാക്കൽ, അതാണ് അഹംഭാവം, അതാണ് ബുദ്ധി, അതാണ് മനസ്സ്, അതാണ് സ്പന്ദനം, അതാണ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ.
തദ് ദേഹസ് തജ് ജഗത് കൃത്സ്നം തദ് ദിശസ് തച് ച രോദസീ । തദ് അദ്ര്യുര്വീനദീശാദി തൃണാന്തം വാബ്ജജാദി ച
അത് തന്നെയാണ് ഈ ശരീരം, അതു തന്നെയാണ് ഈ ലോകം മുഴുവൻ, അതു തന്നെയാണ് ദിശകളും ആകാശവും. അതു തന്നെയാണ് പർവതങ്ങൾ, ഭൂമി, നദികൾ, പുല്ല് മുതൽ താമരപ്പൂവുവരെ എല്ലാം.
ജഡോ ദേഹോ ജഡോ ഽക്ഷൌഘോ ജഡം ചിത്തം ജഡാ മതിഃ । ജഡൈവാഹങ്കലാ ചേതി തഥാ പ്രസ്പന്ദനം ജഡമ്
ശരീരം ജഡമാണ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജഡമാണ്, മനസ്സും ജഡമാണ്, ബുദ്ധിയും ജഡമാണ്, അഹങ്കാരവും ജഡമാണ്, അതുപോലെ ചലനവും ജഡമാണ്.
ഏതേഷാം യോ ഽനുഭവിതാ സോ ഽസി സര്വഗതോ ഽസി ച । തച് ച നിഷ്കലചിന്മാത്രം മാസ്മാത് സ്വസ്മാത് പദാച് ചല
ഇവയെല്ലാം അനുഭവിക്കുന്നവൻ നീയാണു, നീ എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതു ശുദ്ധവും അഖണ്ഡമായുള്ള ചൈതന്യമാണ്. നിന്നെ നിന്നിൽ നിന്ന് അകലാൻ അനുവദിക്കരുത്.
ഏവമ് ആദ്യന്തരഹിതമ് ഏകമ് ഏവേദമ് ആതതമ് । ഇത്ഥമ് ആഭാസതേ ഭാസാ സ്വയാ നാന്യാസ്തി കല്പനാ
ഇങ്ങനെ ആരംഭവും അവസാനവും ഇല്ലാത്ത ഒന്നാണ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതു സ്വന്തം പ്രകാശത്തിൽ തന്നെ തെളിയുന്നു; മറ്റൊന്നും കല്പനയില്ല.
സര്വം ശാന്തം സ്വഭാസേദം ഭാസതേ ജ്ഞപ്തിമാത്രകമ് । ത്വത്താമത്താജഗജ്ജന്മമരണാദി ന വിദ്യതേ
എല്ലാം സമാധാനമാണ്; ഇതെല്ലാം സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ജനനമോ മരണമോ അതിന്റെ കാരണം പോലുള്ളതൊന്നും ഇല്ല.
ഭ്രാന്തിം പരിത്യജ സമോ ഭവ നിര്വികാരോ നിത്യോദിതോ നിരവലമ്ബനമ് അസ്തഭാവഃ । ശാന്തം സമസ്തമ് അവികാരമ് അനാദിമധ്യമ് ഇത്യ് ഏവ സത്യമ് അപരേണ തവാലമ് അസ്തു
ഭ്രമയെ വിട്ടുകളയൂ; മനസ്സിലൊരുപോലിത്തനവും മാറ്റമില്ലായ്മയും എപ്പോഴും ഉണർന്നിരിക്കുന്നതും ആശ്രയമില്ലാത്തതും രൂപരഹിതവുമാകൂ. എല്ലാം ശാന്തവും മാറ്റമില്ലാത്തതും ആരംഭമോ നടുവോ ഇല്ലാത്തതുമാണ്—ഇതേ സത്യം മാത്രം മനസ്സിലാക്കൂ; മറ്റൊന്നും നിന്നെ ബാധിക്കേണ്ട.
ഏവം വാസിഷ്ഠമ് ആകര്ണ്യ വചോ വികസിതാശയഃ । ഉച്ഛ്വസന്ന് ഇവ ചിത്തേന രാമോ വചനമ് അബ്രവീത്
വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ രാമന്റെ മനസ്സ് പുഷ്പിച്ചു; മനസ്സിൽ നിന്നു ഒരു ശ്വാസം പോലെ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹോ നു ഭാരോ ഭരവാംശ് ചേതസാ പ്രോജ്ഝിതശ് ചിരാത് । അയം സോ ഽഹമ് ഇദം മേ ഽദ്യ ചേത്യാദിസ് ത്വഗ് ഇവാഹിനാ
അയ്യോ, മനസ്സിൽ ദീർഘകാലം ചുമന്നിരുന്ന ഭാരമിപ്പോൾ ഞാൻ കളഞ്ഞു; 'ഞാൻ ഇതാണ്', 'ഇത് എന്റെതാണ്', 'ഇന്ന് ഇതാണ്' എന്നൊക്കെയുള്ള ധാരണകൾ പാമ്പിന്റെ പഴയ തൊലി പോലെ വിട്ടുപോയി.
സ്വച്ഛതാമ് ഉപയാതേ ഽയമ് അന്തẖകരണസംസ്ഥിതിഃ । ശോഭതേ ശരദീവ ദ്യൌശ് ശാന്തവാരിദവിപ്ലവാ
ഇപ്പോൾ മനസ്സിന്റെ ആന്തരികാവസ്ഥ ശുദ്ധമായിരിക്കുന്നു. മേഘങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ശരദ്കാല ആകാശം പോലെ അതിന് ഒരു പ്രകാശവും ശാന്തിയും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അയം സോ ഽഹമ് ഇദം മേ ഽദ്യ ഇതി ഭാരം മഹാഭരമ് । അപി മേരോര് ഗുരുതരം ധാരയന് കോ ന സീദതി
‘ഞാൻ ഇതാണ്’, ‘ഇത് എന്റെതാണ്’, ‘ഇന്ന് ഇതാണ്’ എന്നിങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നതിന്റെ ഭാരം വളരെ വലിയതാണ്. അതു പോലും മേറുപർവതത്തേക്കാൾ ഭാരമുള്ളതാണെങ്കിൽ, ആരാണ് അതു താങ്ങി തളരാതെ നില്ക്കാൻ കഴിയുക?
ശാമ്യാമി പരിനിര്വാമി ജാഗര്മ്യ് ആശ്വാസവാന് അഹമ് । അധ്വഗസ്യേവ മേ സ്കന്ധാദ് ഗൃഹീതാ മഹതീ ശിലാ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ശാന്തനാകുന്നു, എല്ലാം അകറ്റുന്നു, ഉണരുന്നു, ആശ്വാസം അനുഭവിക്കുന്നു. യാത്രക്കാരന്റെ ചുമലിൽ നിന്ന് വലിയൊരു കല്ല് നീക്കിയതുപോലെ എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നും ഭാരം മാറിപ്പോയിരിക്കുന്നു.
ഏതാവന്തമ് അഹം കാലമ് അഹോ നു ഖലു വഞ്ചിതഃ । യദ് ഇമാം പദവീം ശാന്താം ശീതലാച്ഛാം ന ലബ്ധവാന്
ഇത്രയും കാലം ഞാൻ വഞ്ചിതനായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ ശാന്തവും തണുപ്പും തെളിച്ചവും നിറഞ്ഞ ഈ പാത ഞാൻ ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയില്ലായിരുന്നു.