യഥാ മുക്താവലീ ദൃഷ്ടാ ശൂന്യേ ഖേ സദസന്മയീ । സ്ഫുരത്യ് ഏവം ഹി ചിത്തത്ത്വേ ചേതസ് സ്ഫുരതി ചഞ്ചലമ്
ശൂന്യമായ ആകാശത്ത് ഒരു മുത്തുമാല കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, അതു ഉണ്ട് എന്നും ഇല്ലെന്നും തോന്നുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, മനസ്സിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ ചഞ്ചലമായ മനസ്സും തെളിഞ്ഞ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യഥാ ചിത്രോദയശ് ശൂന്യേ ഭ്രാന്തിമാത്രമ് ഉപപ്ലവഃ । തഥാ ചേതസി ദേഹോ ഽയം ഗന്ധര്വപുരവത് സ്ഥിതഃ
ശൂന്യത്തിൽ വരച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ചിത്രമൊക്കെ ഭ്രമ മാത്രം എന്നപോലെ, ഈ ശരീരം മനസ്സിൽ ഗന്ധർവനഗരംപോലെ അവിടം നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥാ ചേതസി ദേഹോ ഽയം മിഥ്യാ ദ്വീന്ദുവിലാസവത് । ഇന്ദ്രിയാണി തഥാ ദേഹേ മൈവമ്മാത്രപരോ ഭവ
മനസ്സിൽ ഈ ശരീരം യഥാർത്ഥമല്ല, ആകാശത്ത് രണ്ട് ചന്ദ്രന്മാർ കാണുന്നതുപോലെ ഭ്രമയാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, ശരീരത്തിലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും യഥാർത്ഥമല്ല; അവയെ സത്യമായെന്ന് കരുതേണ്ട.
യഥേന്ദ്രിയാണി ദേഹസ്യ ബാലകല്പിതയക്ഷവത് । സ്പന്ദസ് തഥൈവേന്ദ്രിയാണാം ജഡോ മൈതത്പരോ ഭവ
ശരീരത്തിലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഒരു കുട്ടി കൽപ്പിച്ച യക്ഷനെപ്പോലെയാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ചലനവും ജഡമാണ്; അതിനെ സത്യമായെന്ന് കരുതേണ്ട.
യഥേന്ദ്രിയാണാം വാതാനാമ് ഇവ സ്പന്ദോ ജഡാത്മകഃ । സ്പന്ദബോദ്ധൃ തഥൈവാസത് സ്ഫുരത്യ് ഏതച് ചലം മനഃ
എന്തെന്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ചലനം കാറ്റിന്റെ ചലനത്തെപ്പോലെ ജഡമായതാണോ, അതുപോലെ തന്നെ ചലനം കാണുന്നവനും യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതും അസത്യമാണു്. ഈ ചഞ്ചലമായ മനസ്സ് വെറും കിളിർപ്പു മാത്രമാണ്.
യഥാ സ്പന്ദസ്യ തു മനോ ഭ്രമാകൃതി ചലം ജഡമ് । മനസോ ഽസ്യ തഥാ ബുദ്ധിര് മൃഗതൃഷ്ണാ വിജൃമ്ഭതേ
എങ്ങനെ മനസ്സ് ഭ്രമത്തിന്റെ രൂപവും ചഞ്ചലവും ജഡവുമാണോ, അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ബുദ്ധി ഉരുത്തിരിയുന്നു, അതു് മരുഭൂമിയിലെ മായാജലത്തെപ്പോലെ വ്യാപിക്കുന്നു.
യഥൈവ ബുദ്ധിസ് സ്വാന്തസ്യ തഥാ ബുദ്ധേര് അഹങ്കൃതിഃ । അസദ്രൂപാ മുധോദ്ഭൂതാ മൈവമ്മാത്രപരോ ഭവ
എങ്ങനെ ബുദ്ധി മനസ്സിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുമോ, അതുപോലെ തന്നെ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ബുദ്ധിയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്നു. അതു് യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതും ഭ്രമത്തിൽ നിന്നുമുള്ളതുമാണ്. അതിനെ സത്യമായ് കരുതരുത്.
യഥാ ബുദ്ധേര് അഹങ്കാരോ വല്ല്യാḫ പുഷ്പമ് ഇവ സ്ഥിതഃ । തഥൈവാഹങ്കൃതേര് ജീവോ മൈവമ്മാത്രപരോ ഭവ
എങ്ങനെ ബുദ്ധിയിൽ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം വള്ളിയിൽ പൂവ് പോലെ നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവത്തിൽ നിന്ന് ജീവൻ ഉരുത്തിരിയുന്നു. അതിനെ സത്യമായ് കരുതരുത്.
യഥൈവാഹങ്കൃതേര് ജീവശ് ശൂന്യേഹാവാസനാത്മകഃ । തഥാ ജീവസ്യ കലയാ യുക്താ ചിത് സചമത്കൃതിഃ
എങ്ങനെ അഹംഭാവത്തിൽ നിന്ന് ജീവൻ ശൂന്യത്തിൽ ശേഷിച്ച വാസനകളുടെ രൂപത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ, ജീവന്റെ ചൈതന്യവും അതിന്റെ വിവിധ ശേഷികളോടെ, ശുദ്ധമായ ബോധവും അത്ഭുതവും ആണ്.
തദ് അപ്യ് അനഘ സങ്കല്പവശാന് നോ വസ്തുനാപി സത് । മൈതദ് ഭാവയ കിഞ്ചിത് ത്വം നൈതത് തേനാസ്യ വാ ഭവാന്
പാപമില്ലാത്തവനേ, ഇതെല്ലാം കൽപ്പനയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്, യാഥാർത്ഥ്യമായ ഒന്നിനാലല്ല. ഇതിനെ കുറിച്ച് നീ അല്പം ആലോചിച്ചാൽ മതി; നീയും ഇതും അതിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവയല്ല.
ഏതേ പരസ്പരം സര്വേ ഭ്രമാത് കാരണതാം ഗതാഃ । തരങ്ഗവദ് വിവര്തന്തേ മനോബുദ്ധീന്ദ്രിയാദയഃ
ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം തെറ്റിദ്ധാരണയാൽ കാരണങ്ങളായി തോന്നുന്നു; മനസും ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മറ്റും തിരമാലകളെപ്പോലെ മാറിമാറി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യഥാ ശൂന്യേ മഹാരണ്യേ സ്വസങ്കല്പഭ്രമാകുലാഃ । ഭ്രമന്ത്യ് ഉന്മത്തകാ ഏവം മനോബുദ്ധീന്ദ്രിയാദയഃ
വലിയ ശൂന്യമായ കാടിൽ, സ്വന്തം ഭ്രമയാൽ ഉന്മാദികൾ പോലെ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവരെപ്പോലെ, മനസും ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മറ്റും അങ്ങനെ തന്നെ അകത്തകത്ത് അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
ശരീരം സംസൃതൌ സാരസ് സാരോ ഽക്ഷൌഘശ് ശരീരകേ । സാരസ് ത്വ് അക്ഷഗണേ സ്പന്ദസ് സ്പന്ദേ സാരസ് സ്മൃതം മനഃ
ജന്മമരണചക്രത്തില് ശരീരമാണ് സാരം; ശരീരത്തില് ഇന്ദ്രിയങ്ങളാണ് സാരം; ഇന്ദ്രിയങ്ങളില് സ്പന്ദനമാണ് സാരം; ആ സ്പന്ദനത്തില് മനസ്സാണ് സാരമായി ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
സാരോ മനസി വൈ ബുദ്ധിസ് സാരോ ബുദ്ധാവ് അഹങ്കൃതിഃ । സാരസ് ത്വ് അഹങ്കൃതൌ ജീവോ ജീവേ സാരശ് ചിദ് ആബിലാ
മനസ്സില് ബുദ്ധിയാണ് സാരം; ബുദ്ധിയില് അഹങ്കാരമാണ് സാരം; അഹങ്കാരത്തില് ജീവിയാണ് സാരം; ജീവിയില് സാരം ബോധമാണ്, എന്നാല് അതു മങ്ങിയതായിരിക്കും.
ചിതി സാരസ് ത്വ് അചേത്യത്വം ചേത്യസ്യാസമ്ഭവാച് ഛിവേ । തസ്മാത് സാരതരാത് സാരẖ കിഞ്ചിദ് അന്യന് ന വിദ്യതേ
ബോധത്തില് സാരം അജഡതയാണ്, കാരണം ശിവനില് ജഡമായ വസ്തുക്കള് ഉണ്ടാവുന്നില്ല; അതിനാല് ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ സാരമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ഇല്ല.
നിര്വികല്പചിദാഭാസ ഏവ സര്വത്ര കാരണമ് । കാരണം തസ്യ നാസ്ത്യ് അന്യത് തത് സ്വതോ നിത്യഭാസുരമ്
നിര്വികല്പമായ ബോധത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷത മാത്രമാണ് എല്ലായിടത്തും കാരണമാകുന്നത്; അതിന് മറ്റൊരു കാരണം ഇല്ല, കാരണം അതു സ്വഭാവത്തില് തന്നെ ശാശ്വതമായ പ്രകാശമാണ്.
താവന്മാത്രപരോ നിത്യം ഭവ പൂര്വം പരിത്യജന് । സകലം നിഷ്കലം വാപി ജഗച് ചിന്മാത്രമ് ഏവ ഹി
നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധമായ ബോധത്തില് മാത്രം മനസ്സു നിർത്തുക. ആദ്യം, സകലവും—ആകൃതിയുള്ളതോ ആകൃതിയില്ലാത്തതോ ആയ ഈ ലോകം—വിട്ടൊഴിയണം. കാരണം, എല്ലാം ബോധം മാത്രമാണ്.
വലിതം സര്വസങ്കല്പൈര് യദി വാ യദി വോജ്ഝിതമ് । ജഗത് തദ് അഖിലം രാമ വിദ്ധ്യ് ഏതച് ഛുദ്ധചിന്മയമ്
രാമാ, ലോകം എത്രയോ ആലോചനകളാൽ രൂപം കൊണ്ടതായാലും, അല്ലെങ്കിൽ ആലോചനകളൊന്നുമില്ലാത്തതായാലും, ഈ സർവ്വം ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണെന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ഇത്യ് അസ്മാത് പരമാത് സാരാദ് അജസ്രം സംവിദ് അങ്ഗ തേ । രാത്രിന്ദിവം ന ചലതി യദി തത് ത്വമ് അജശ് ശിവഃ
പ്രിയനേ, ഈ പരമസാരത്തിൽ നിന്ന് ബോധം ഒരിക്കലും, രാവിലെയും രാത്രിയിലും, വിട്ടുപോകുന്നില്ല. അങ്ങനെ തന്നെയെങ്കിൽ, നീ ജനനമില്ലാത്തവനും, ശിവനും തന്നെയാണ്.
അത്ര സ്ഥിതസ്യ തവ കേചന ദുര്വിലാസാ രാത്രാവ് അഹേര് ഇവ ന രാമ പദം ലഭന്തേ । മൈനാം പരിത്യജ മഹാമൃതകന്ദരാം ത്വമ് അത്രൈവ തിഷ്ഠ ദൃഢലേഖ്യമ് ഇവാശ്മനീതി
നീ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, രാമാ, വിഷം നിറഞ്ഞ ദോഷങ്ങൾ അഹസ്സിൽ പക്ഷിയെപ്പോലെ നിന്നെ എത്താൻ കഴിയില്ല. ഈ അമൃതഗുഹ വിട്ടൊഴിയരുത്; കല്ലിൽ വരച്ച രേഖപോലെ ഉറപ്പോടെ ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളണം.
നിരിച്ഛേനാച്ഛശാന്തേന ചിദാദിത്യേന ചേത്യതേ । സര്ഗാദിഷു സ്വതശ് ചേത്യം ദൃഷ്ട്യാ മുക്താവലീവ ഖേ
നിറവേറ്റം, ശാന്തമായ മനസ്സിന്റെ സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ, എല്ലാം വ്യക്തമായി കാണപ്പെടുന്നു. സൃഷ്ടിയും മറ്റും സ്വയം തെളിഞ്ഞ്, ആകാശത്ത് മുത്തുമാല പോലെ മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
അനന്തരം തദ് ഏവേദം ശതശാഖം വിജൃമ്ഭതേ । ഭ്രമേ കാരണതാമ് ഏത്യ ജഗജ്ജാലതയേദ്ധയാ
അടുത്ത നിമിഷം അതേ അവസ്ഥ തന്നെ നൂറുകണക്കിന് വഴികളായി വിരിയുന്നു. ഭ്രമം മൂലം അതിന് കാരണമെന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടാകുന്നു, മനസ്സിന്റെ കെട്ടുകാഴ്ചയിൽ അതു ലോകത്തിന്റെ വലപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യഥാ സ്വഭാവാദ് ഇതരത് കാരണം നോപപദ്യതേ । ശൂന്യദൃങ്മൌക്തികാലോകേ തഥാ ചിച് ചേത്യവേദനേ
സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ, ശൂന്യമായ ആകാശത്തിലും മുത്തുമാലയുടെ പ്രകാശത്തിലും മറ്റൊന്നും കാരണമാകില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, മനസ്സിന്റെയും അതിന്റെ അനുഭവങ്ങളുടെയും അറിവിലും മറ്റൊന്നും കാരണമാകില്ല.
ചിച്ചേത്യയോര് ന ഭേദോ ഽസ്തി യച് ചിച് ചേത്യം തദ് ഏവ ഹി । യൈവ ദൃക് സൈവ മുക്താലീ ബീജമ് ഏവാങ്കുരസ് സ്മൃതഃ
മനസ്സിനും അതിന്റെ അനുഭവങ്ങൾക്കും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല; മനസ്സാണ് അനുഭവം, അനുഭവം തന്നെയാണ് മനസ്സ്. കാണുന്നവൻ തന്നെയാണ് മുത്തുമാല, വിത്ത് തന്നെയാണ് മുള.
ബീജമ് ഏവ ഫലം വിദ്ധി ത്യക്താശേഷവിശേഷണമ് । വിശേഷകല്പനാദ് അസ്യ ന സങ്കല്പസ്യ സത്യതാ
വിത്താണ് ഫലം എന്നും മനസ്സിലാക്കണം, എല്ലായിടത്തുമുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞത്. വ്യത്യാസങ്ങൾ മനുഷ്യൻ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്, അതിനാൽ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും യാഥാർത്ഥ്യം ഇല്ല.
സത്യതാ യദി സങ്കല്പേ തസ്മാത് തജ്ജാ തദ് ഏവ വാ । സ ച സങ്കല്പ ഏതസ്മാദ് ആദ്യാദ് ഏവോദിതശ് ശിവാത്
യഥാർത്ഥം ആഗ്രഹത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നതൊക്കെയും അതേ തന്നെയാണ്. ഈ ആഗ്രഹം ആദിയിൽ ശിവനിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
തസ്മാദ് യദ് ഏവ പരമം പദം ചിന്മാത്രമ് അവ്യയമ് । തദ് ഏവ സവികല്പാ ചിച് ചേത്യമ് ആദ്യം തദ് ഏവ ച
അതിനാൽ, പരമാവസ്ഥയായ ശുദ്ധചൈതന്യവും അക്ഷയവുമായത്, വ്യത്യാസങ്ങൾ തോന്നുമ്പോഴും ആദ്യം അറിയപ്പെടുന്നതും അതേ തന്നെയാണ്.
തദ് ഏവ ജീവകലനം തദ് ഏവാഹങ്കൃതിസ് സ്ഫുരത് । തദ് ഏവ ബുദ്ധിസ് തച് ചിത്തം തത് സ്പന്ദശ് ചേന്ദ്രിയാണി തത്
അത് തന്നെയാണ് ജീവന്റെ കണക്കാക്കൽ, അതാണ് അഹംഭാവം, അതാണ് ബുദ്ധി, അതാണ് മനസ്സ്, അതാണ് സ്പന്ദനം, അതാണ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ.
തദ് ദേഹസ് തജ് ജഗത് കൃത്സ്നം തദ് ദിശസ് തച് ച രോദസീ । തദ് അദ്ര്യുര്വീനദീശാദി തൃണാന്തം വാബ്ജജാദി ച
അത് തന്നെയാണ് ഈ ശരീരം, അതു തന്നെയാണ് ഈ ലോകം മുഴുവൻ, അതു തന്നെയാണ് ദിശകളും ആകാശവും. അതു തന്നെയാണ് പർവതങ്ങൾ, ഭൂമി, നദികൾ, പുല്ല് മുതൽ താമരപ്പൂവുവരെ എല്ലാം.
ജഡോ ദേഹോ ജഡോ ഽക്ഷൌഘോ ജഡം ചിത്തം ജഡാ മതിഃ । ജഡൈവാഹങ്കലാ ചേതി തഥാ പ്രസ്പന്ദനം ജഡമ്
ശരീരം ജഡമാണ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജഡമാണ്, മനസ്സും ജഡമാണ്, ബുദ്ധിയും ജഡമാണ്, അഹങ്കാരവും ജഡമാണ്, അതുപോലെ ചലനവും ജഡമാണ്.