ഇതശ് ചേതശ് ച വിക്ഷിപ്തരൂപാണ്യ് ഏതാനി തത് കഥമ് । കിം വാ ത്വാ കഥയന്ത്വ് അങ്ഗ ഗതാനീഹൈവ പഞ്ചതാമ്
ഇവിടെ അവിടെ മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ചിതറിപ്പോയിരിക്കുന്നു. അവ എല്ലാം ഇവിടെ തന്നെ ലയിച്ചുപോയപ്പോൾ, എങ്ങനെയോ എന്തിനെയോ, പ്രിയനേ, നിന്നോട് പറയാൻ കഴിയുമോ?
നിര്മാതൃപിതൃകോ യദ്വദ് വിശരാരുശ് ശിശുവ്രജഃ । തഥാക്ഷവൃന്ദമ് അധൃതി നിരഹമ്ഭാവവാസനമ്
അമ്മയോ അച്ഛനോ ഇല്ലാത്ത കുട്ടികളുടെ കൂട്ടം എങ്ങനെ അശാന്തവും അസ്ഥിരവുമാവുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ, ആശ്രയമില്ലാതെ അഹംഭാവം വിട്ട് നിലകൊള്ളുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ കൂട്ടവും അങ്ങനെ അശാന്തമാണ്.
ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്താഖ്യാ ദശാ വേദ്മി ന കാശ്ചന । തുര്യ ഏവാവതിഷ്ഠേ ഽഹം തത്ര ദൃശ്യം ന വിദ്യതേ
ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നിങ്ങനെ പേരുള്ള അവസ്ഥകളിൽ ഒന്നും ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ നാലാമത്തെ അവസ്ഥയിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു, അവിടെ കാണാവുന്ന ഒന്നുമില്ല.
ഇതി നിര്വചനീഭാവം യഥാര്ഥകഥനേന സഃ । ലുബ്ധകോ മുനിനാ നീതോ ജഗാമാഭിമതാം ദിശമ്
ഇങ്ങനെ, വാക്കുകളിൽ പറയാനാവാത്ത അവസ്ഥയെ സത്യമായി പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, ആ വേട്ടക്കാരൻ മുനിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തനിക്കിഷ്ടമായ ദിശയിലേക്ക് പോയി.
അതോ വച്മി മഹാബാഹോ നാസ്തി തുര്യേതരാ ദശാ । നിര്വികല്പാ ഹി ചിത് തുര്യം തദ് ഏവാസ്തീഹ നേതരത്
അതുകൊണ്ട്, മഹാബാഹുവേ, ഞാൻ പറയുന്നു: നാലാമത്തെ അവസ്ഥക്ക് പുറമെ മറ്റൊന്നുമില്ല. ആ നാലാമത്തേതാണ് നിർവികല്പമായ ശുദ്ധചൈതന്യം; അതാണ് ഇവിടെ സത്യം, മറ്റൊന്നുമില്ല.
സത്യം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മഭാവം ഗതേ ജീവേ നിരര്ഥകമ് । ദേഹേ ഭവന്തീന്ദ്രിയാണി ചിത്രഭിത്താവ് ഇവാനഘ
ബ്രഹ്മാവസ്ഥയുടെ സത്യം കണ്ടു ജീവൻ വിട്ടുപോയാൽ, പാപരഹിതനേ, ശരീരത്തിലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഭിത്തിയിൽ വരച്ച ചിത്രങ്ങൾപോലെ അർഥശൂന്യമായിപ്പോകുന്നു.
യത്രേഷ്ടാനിഷ്ടസമ്ബന്ധേ നോദയസ് സുഖദുẖഖയോഃ । ന തച് ചിത്തം ഭവേദ് രാമ തത് സത്ത്വം തുര്യഗം വിദുഃ
ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും സംബന്ധിച്ച സന്തോഷമോ ദു:ഖമോ ഉദയിക്കുന്നില്ലാത്തിടത്ത്, രാമാ, അത്തരം മനസ്സില്ല; അതാണ് നാലാമത്തെ അവസ്ഥയെന്ന് അറിയണം.
സ്വപ്നകാലേ സ്വപ്ന ഏവ ജാഗ്രദ് വ്യഗ്രാപരിഗ്രഹാത് । ജാഗ്രച് ച സ്വപ്നതാമ് ഏതി സ്മരണീയതയാ തയാ
സ്വപ്നാവസ്ഥയിൽ സ്വപ്നം മാത്രമേയുള്ളൂ; ജാഗ്രതയിൽ വിഷയം പിടിച്ചിരിപ്പിനാൽ ജാഗ്രതയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്; അതേ ജാഗ്രത സ്വപ്നമാകുന്നു ഓർമ്മയുടെ ശക്തിയാൽ.
അസത്യം ജാഗ്രതി സ്വപ്നസ് സ്വപ്നേ ജാഗ്രദ് അസന്മയമ് । ജാഗ്രത്സ്വപ്നവികാരാന്താ ഘനമോഹാ സുഷുപ്തഭൂഃ
ജാഗ്രതാവസ്ഥയില് സ്വപ്നം അസത്യമാണ്; സ്വപ്നത്തില് ജാഗ്രതാവസ്ഥയ്ക്ക് യാഥാര്ത്ഥ്യമില്ല. ജാഗ്രതയും സ്വപ്നവും അവസാനിക്കുമ്പോള് കനത്ത മായയോടെ സൂഷുപ്തി നിലനില്ക്കുന്നു.
ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്താഖ്യം ത്രയമ് അങ്ഗ ഭ്രമോദ്ഭവമ് । വരത്രായാമ് ഇവാഹിത്വം വിജ്ഞാനേ പ്രസ്ഫുരത് സ്ഥിതമ്
ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സൂഷുപ്തി എന്ന ഈ മൂന്ന് അവസ്ഥകളും, സ്നേഹിതാ, ഭ്രമയില് നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്. ഒരു മത്സരത്തില് കയര് വയ്ക്കുന്നതുപോലെ, അവ വിജ്ഞാനത്തില് തെളിഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്നു.
തുര്യമ് അസ്ത്യ് അനവച്ഛിന്നം ശുദ്ധചിന്മാത്രരൂപി യത് । തത്രൈതത് സ്ഫുരതി ഭ്രാന്ത്യാ തരങ്ഗത്വമ് ഇവാമ്ഭസി
നിര്മലമായ ചൈതന്യമായ അതിര്കളില്ലാത്ത നാലാമത്തെ അവസ്ഥയുണ്ട്. അതില് ഈ ഭ്രമയാല് ഉദിക്കുന്നതെല്ലാം, വെള്ളത്തില് തരംഗങ്ങള് ഉയര്ന്നുവരുന്നതുപോലെയാണ്.
യഥാഭൂതാര്ഥവിജ്ഞാനാത് ത്രയമ് ഏതദ് വിലീയതേ । ജീവന്മുക്തപദം ശുദ്ധം തുര്യമ് ഏവാവശിഷ്യതേ
യാഥാര്ത്ഥ്യമായ അറിവിലൂടെ ഈ മൂന്ന് അവസ്ഥകളും ലയിക്കുന്നു; ശുദ്ധമായ നാലാമത്തെ അവസ്ഥ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു, അതാണ് ജീവന്മുക്തന്റെ നില.
പ്രോക്തം വിദേഹമുക്തത്വം തുര്യാന്ത ഇതി പണ്ഡിതൈഃ । ചിദ് ബ്രഹ്മേത്യേവമാദീനാം വചസാം തദ് അഗോചരഃ
പണ്ഡിതന്മാർ 'ദേഹമില്ലാത്ത മോക്ഷം' എന്നും 'നാലാമത്തെ അവസ്ഥയുടെ പര്യവസാനം' എന്നും വിളിക്കുന്ന അവസ്ഥ, 'ചൈതന്യം', 'ബ്രഹ്മം' തുടങ്ങിയ വാക്കുകൾക്കപ്പുറമാണ്; അവയുടെ പരിധിക്കതീതമായതാണത്.
ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്താഖ്യം ത്രയം രൂപം ഹി ചേതസഃ । ശാന്തം ഘോരം ച മൂഢം ച ത്ര്യാത്മ ചിത്തമ് ഇഹ സ്ഥിതമ്
മനസ്സിന് ഉണർവ്, സ്വപ്നം, ഗഹനനിദ്ര എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു രൂപങ്ങളുണ്ട്. ഇവിടെ മനസ്സ് ശാന്തമായതും, ഉഗ്രമായതും, മന്ദമായതും ആയി താനേ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഘോരം ജാഗ്രന്മയം ചിത്തം ശാന്തം സ്വപ്നമയം സ്ഥിതമ് । മൂഢം സുഷുപ്തഭാവസ്ഥം ത്രിഭിര് ഹീനം മൃതം ഭവേത്
ഉഗ്രമായ മനസ്സ് ഉണർവിലാണു നിലകൊള്ളുന്നത്; ശാന്തമായത് സ്വപ്നാവസ്ഥയിലാണു; മന്ദമായത് ഗഹനനിദ്രയിലാണ്. ഈ മൂന്നു നിലകളും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അതിനെ മരണമെന്നു പറയുന്നു.
യത്ര ചിത്തം മൃതം തത്ര സത്ത്വമ് ഏകം സ്ഥിതം സമമ് । തദ് വിദ്ധി ജീവന്മുക്തത്വം തത് തുര്യം തന് മഹത് പദമ്
മനസ്സ് മരിച്ചിടത്ത് ഒരൊറ്റ സമമായ സത്ത മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. അതാണ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന മോക്ഷം, അതാണ് നാലാമത്തെ അവസ്ഥയും പരമലക്ഷ്യവും.
തത്രൈതേ മുനയസ് സിദ്ധാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദയഃ । സത്ത്വാത്മകേ തുര്യപദേ ജീവന്മുക്താ വ്യവസ്ഥിതാഃ
അവിടെ, ആ ശുദ്ധമായ നാലാം നിലയില്, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവന് തുടങ്ങിയ മഹര്ഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ജീവിച്ചിരിക്കെ മോക്ഷം നേടിയവരായി നിലകൊള്ളുന്നു.
യം തം മുനിം വനേ വ്യാധḫ പൃഷ്ടവാന് മൃഗഹേതുനാ । സ സംസ്ഥിതസ് തുര്യപദേ ശുദ്ധസത്ത്വോദയാത്മനി
കാട്ടില് മൃഗം തേടി വന്ന വേട്ടക്കാരന് ചോദിച്ചിരുന്ന ആ മഹര്ഷി, ശുദ്ധമായ സത്ത്വം ഉദിച്ച ആത്മാവില്, നാലാം നിലയില് ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
ചിത്താചാരം ന ജാനാതി മൃതചിത്തസ് സ കഞ്ചന । ശാന്താശേഷവിശേഷാംശമ് അദ്വൈതൈക്യപദം ഗതഃ
മനസ്സ് പൂര്ണമായും ശാന്തമായവന് മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങള് ഒന്നും അറിയുന്നില്ല; അവന് സകല വ്യത്യാസങ്ങളും പൂര്ണമായും ശാന്തമായ അദ്വൈത അവസ്ഥയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.
സമസ്തസങ്കല്പവിലാസമുക്തേ തുര്യേ പദേ തിഷ്ഠ നിരാമയാത്മാ । യത്ര സ്ഥിതാസ് സാധു സദേഹമുക്താḫ പ്രശാന്തഭേദാ മുനയോ മഹാന്തഃ
സകല ചിന്തകളുടെയും കളിയാട്ടത്തില് നിന്ന് മോചിതനായ മനസ്സോടെ, രോഗം ഇല്ലാത്ത ആത്മാവോടെ, നാലാം നിലയില് നിലകൊള്ളുക; അവിടെ, ശരീരത്തോടെ തന്നെ മോക്ഷം നേടിയ മഹര്ഷിമാരും മഹാന്മാരും എല്ലാ ഭേദങ്ങളും പൂര്ണമായും ശാന്തമാക്കി വസിക്കുന്നു.
ഏഷ ഏവാങ്ഗ സിദ്ധാന്തോ യത് കാലഗഗനാദ്യ് അപി । ചിന്മാത്രാംശാദ് ഋതേ നാന്യജ് ജഗദാദ്യ് അസ്തി കിഞ്ചന
പ്രിയനേ, ഇതാണ് ഉറപ്പായ സത്യം: ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ ഒരു കിരണം ഒഴികെ, ഈ ലോകത്തോ, കാലത്തോ, ആകാശത്തോ, മറ്റൊന്നിലുമോ യാതൊന്നും ഇല്ല.
ജനയത്യ് അച്ഛമ് ആഭാസം ഭങ്ഗുരം സ്ഫുരണാത് സ്വതഃ । ജഗദ്രൂപം നിശാവിദ്യുദ് ഇവ ചിത് കാലഖാദി ച
ബോധം സ്വയം പ്രകാശിച്ച്, തെളിഞ്ഞെങ്കിലും ക്ഷണികമായ ഒരു രൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു—ലോകവും, കാലവും, ആകാശവും മുതലായവയും—ഇത് രാത്രിയിലെ മിന്നലുപോലെയാണ്.
യത്ര സ്ഫുരതി ചിദ്വിദ്യുത് തജ് ജഗത് കാലഖാദി ച । സ്ഥിതൈവ യന് ന സ്ഫുരതി തച് ഛാന്തം സര്വമ് അക്രമമ്
ബോധത്തിന്റെ മിന്നൽ എവിടെയാണോ തെളിയുന്നത്, അവിടെയാണ് ലോകവും, കാലവും, ആകാശവും എന്നിവയും. അത് തെളിയാത്തിടത്ത് എല്ലാം സമാധാനവും അനന്തരവും കൂടിയതായിരിക്കും.
യാവദ് ആലോക്യതേ ഽമ്ഭോദസ് താവത് സത്യൈവ ഖേ തഡിത് । കാരണം നാത്ര പൃച്ഛാമി ചിത്സ്പന്ദേ കാരണം വദ
ആകാശത്ത് മിന്നൽ കാണുന്നിടത്തോളം അതു സത്യമാണ്. ഇതിന് കാരണമെന്തെന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കില്ല—ബോധം ഇങ്ങനെ ഉണരുന്നതിന്റെ കാരണം പറയൂ.
വൈതണ്ഡികാജ്ഞദുര്ബുദ്ധിവിലാസം ദൂരതസ് ത്യജന് । ശൃണ്വ് ഏതദ് ഈദൃശസ്യൈവ വക്തവ്യം നാപലാപിനഃ
വൈതണ്ഡികന്മാരുടെ പോലെ അജ്ഞതയും മന്ദബുദ്ധിയും കാണിക്കുന്നവരുടെ വാക്കുകൾ ദൂരെയാക്കി, ഇങ്ങനെയായി സംസാരിക്കുന്നവരുടെ വാക്കുകൾ മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കണം; അർഥമില്ലാതെ പിണഞ്ഞു സംസാരിക്കുന്നവരെ കേൾക്കേണ്ടതില്ല.
തിഷ്ഠത്യ് ഏവ ഘനേ വിദ്യുത് സാ ച സ്ഫുരതി ഭങ്ഗുരാ । ആബാലമ് ഏതത് സംസിദ്ധം കേന നാമാപലപ്യതേ
മേഘത്തിൽ മിന്നൽ നിലകൊള്ളുന്നു, പക്ഷേ അതു പെട്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; ഇത് ആദ്യം മുതൽ തന്നെ ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്. അപ്പോൾ ആരാണ് ഇതിനെ നിഷേധിക്കാനാകുക?
നിത്യം സത്ത്വമ് അസത്ത്വം വാ വിഭോ ഹേത്വനപേക്ഷണാത് । ചിത്സ്പന്ദസ്യ കഥം ന സ്യാത് സ്പന്ദോ ഹീഹ സഹേതുകഃ
എപ്പോഴും സത്യമോ അസത്യമോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച്, ഹേ സർവ്വവ്യാപി, അതിന് യാതൊരു കാരണവും ആവശ്യമില്ലെങ്കിൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനത്തിന് എങ്ങനെ കാരണമുണ്ടാകാം? ഇവിടെ സ്പന്ദനം എപ്പോഴും കാരണത്താൽ ഉണ്ടാകുന്നതാണ്.
അവാതാമ്ബുധിദീപാദേ രത്നാനാം കചനസ്യ വാ । വായോര് വാ ശൂന്യസംസ്ഥസ്യ സ്പന്ദേ കസ്യേഹ ഹേതുതാ
കാറ്റിന്റെ ചലനത്തിനോ, രത്നത്തിനോ, കുപ്പിയ്ക്കോ, വിളക്കിനോ, ശൂന്യത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന കാറ്റിനോ, ഇവയുടെ ചലനത്തിന് ഇവിടെ എന്ത് കാരണമുണ്ടാകും?
രാമാസര്വാത്മനോ ഽപ്യ് ഏവം തത്താതത്തോപപദ്യതേ । സ്വതസ് സര്വാത്മനോ നിത്യമ് അതẖ കിം നോപപദ്യതേ
രാമാ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവിനും സത്യം അസത്യം എന്നിങ്ങനെ ഇരുവിധം സാധ്യമാണ്. എല്ലാം സ്വഭാവത്താൽ ആത്മാവാണെങ്കിൽ, പിന്നെ അതിന് എന്തുകൊണ്ട് സാധ്യമാകരുത്?
ചിദ് അസ്പന്ദാ സ്പന്ദിനീതി ശബ്ദേ ഭേദോ ന വസ്തുനി । ബ്രഹ്മൈകഘനമ് അദ്വൈതം വിദ്ധി വാരി യഥാ ദ്രവമ്
ചലനമില്ലാത്ത ചൈതന്യവും ചലിക്കുന്ന ചൈതന്യവും എന്ന വ്യത്യാസം വാക്കുകളിൽ മാത്രം ഉണ്ട്, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല. ബ്രഹ്മം ഏകതയും അദ്വൈതവുമാണ്, വെള്ളം എങ്ങനെ ദ്രവമാണോ അതുപോലെ.