സകാരണത്വമ് അധുനാ ഗന്തവ്യം തൈസ് സ്വകര്മഭിഃ । ദശാസു ബന്ധമോക്ഷാസു നാശേ ജന്മനി കര്മണി
ഇപ്പോൾ, അവർക്കു തങ്ങളുടെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് കാരണബന്ധത്തിലേക്ക് കടക്കേണ്ടി വരും—ബന്ധവും മോക്ഷവും, നാശവും ജനനവും പ്രവൃത്തിയും എന്നിവയിലൂടെയാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്.
ഈശ്വരാത് സമുപാഗത്യ ഭുക്തജന്മാന്തരാസ് തു യേ । ജാതാ ജന്മനി തേഷാം ഹി പ്രാക്തനം കര്മകാരണമ്
ഭഗവാനിൽ നിന്നു വന്ന, മുമ്പ് അനേകം ജന്മങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവർക്കു ഇപ്പോഴത്തെ ജന്മത്തിൽ പഴയ പ്രവൃത്തികളാണ് കാരണം.
അധുനൈവ ഹി സമ്പന്നാ യേ ജീവാ ബ്രഹ്മണḫ പദാത് । തേ ഹ്യ് അകാരണജന്മാനോ ഭവിഷ്യജ്ജന്മകാരണമ്
ഇപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പദവിയിലെത്തിയ ജീവികൾ കാരണം ഇല്ലാതെ ജനിച്ചവരാണ്; അവർ ഭാവിയിൽ ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവർക്കു കാരണം ആകുന്നു.
കാര്യകാരണഭാവോ ഽയമ് ഈദൃശോ ജീവകര്മണോഃ । ജീവോ ഽകാരണജḫ പുണ്യോ ധന്യẖ കാരണജസ് സ്മൃതഃ
ജീവിയുടെ പ്രവൃത്തികളിൽ ഇതാണ് കാരണം-ഫലത്തിന്റെ സ്വഭാവം: കാരണം ഇല്ലാതെ ജനിച്ചവൻ പുണ്യവാനും ഭാഗ്യവാനുമാണ്, കാരണം കൊണ്ട് ജനിച്ചവൻ അങ്ങനെ തന്നെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കേചിത് പുണ്യാḫ പ്രജായന്തേ കേചിദ് ധന്യാശ് ച ജീവകാഃ । പുണ്യാ ധന്യത്വമ് ആയാന്തി ന ധന്യാ യാന്തി പുണ്യതാമ്
ചിലർ പുണ്യവാന്മാരായി ജനിക്കുന്നു, ചില ജീവികൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്; പുണ്യവാന്മാർ ഭാഗ്യം നേടുന്നു, പക്ഷേ ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് പുണ്യം ലഭിക്കാറില്ല.
ധന്യാḫ പുണ്യത്വമ് അഗതാ ഏവ കേചിദ് വിമോക്ഷണാഃ । ധന്യത്വാന് മോക്ഷിണẖ കേചിദ് ധന്യത്വാദ് അപി നേതരേ
ചില ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് പുണ്യം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും അവർ മോക്ഷം നേടുന്നു; ചിലർ ഭാഗ്യത്താൽ മോക്ഷം നേടുന്നു, പക്ഷേ മറ്റുള്ളവർക്ക് ഭാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് പോലും മോക്ഷം ലഭിക്കാറില്ല.
വീരുത്തൃണലതാഗുല്മയൌകകീടഖഗാദയഃ । സുരാസുരനരാഹീന്ദ്രപിശാചാശീവിഷാദയഃ
പുല്ല്, ഔഷധികള്, വള്ളികള്, ചെറുകൃഷികള്, പുഴുക്കള്, കീടങ്ങള്, പക്ഷികള്, ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, മനുഷ്യര്, പാമ്പുകള്, ഭൂതങ്ങള്, വിഷമുള്ള ജീവികള്—
കേചിദ് ധന്യാẖ കേചിത് പുണ്യാẖ കേചിദ് ധാസ്യന്തി പുണ്യതാമ് । പുണ്യത്വാന് മോക്ഷിണẖ കേചിദ് ധന്യത്വാദ് വാ തതോ ഽപി നോ
ചിലര് ഭാഗ്യശാലികളാണ്, ചിലര് പുണ്യവാന്മാരാണ്, ചിലര്ക്ക് പുണ്യം ലഭിക്കും; ചിലര് പുണ്യത്തിന്റെ വഴി മോക്ഷം നേടും, ചിലര് ഭാഗ്യത്തിന്റെ വഴി മോക്ഷം നേടും, ചിലര്ക്ക് ഇതിലൊന്നും ലഭിക്കില്ല.
യഥാ രത്നസ്യ കചനം സ്പന്ദനം പവനസ്യ ച । യഥൌഷ്ണ്യമ് അനലാദേശ് ച ചിന്മാത്രസ്യ തഥാ ജഗത്
രത്നത്തിന് കാന്തിയുള്ളതുപോലെയും, കാറ്റിന് ചലനമുണ്ടതുപോലെയും, അഗ്നിക്ക് ചൂടുണ്ടതുപോലെയും, ഈ ലോകം ശുദ്ധചൈതന്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
അസമ്യഗ്ദര്ശനോത്പന്നം പുംസ്ത്വം സ്ഥാണൌ യഥോദിതമ് । ക്ഷീയതേ സമ്യഗാലോകാദ് ദ്വിത്വമ് ഏവ തഥാത്മനി
ശരിയായ അറിവില്ലാതെ, ഒരു തൂണില് പുരുഷത്വം കാണുന്നത് പോലെ, ശരിയായ ദര്ശനം വന്നാല് അതു നശിക്കും; അതുപോലെ തന്നെ, ആത്മാവില് ഇരട്ടത്വം കാണുന്നതും ശരിയായ അറിവ് കൊണ്ടു അകറ്റാം.
ചിന്മാത്രസ്യാതിശുദ്ധസ്യ നിസ്സങ്കല്പോദിതാത്മനഃ । അനന്തസ്യ പ്രകാശസ്യ സര്വഗത്വാദ് രഘൂദ്വഹ
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ, ആശയങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത, അപ്പുറവും വെളിച്ചവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശുദ്ധചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഖാദ് ഏവ ജായതേ കശ്ചിത് കശ്ചിദ് വ്യോമ്ന്യ് ഏവ ലീയതേ । ജീവസ് സങ്കല്പമാത്രാത്മാ മധാവ് ഇവ ജരദ്ഘനഃ
ആകാശത്തിൽ എന്തോ ഒന്നുണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, മറ്റൊന്ന് ആകാശത്തിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നതുപോലെയും, ചിന്തയുടെ സങ്കല്പം മാത്രമായ ജീവൻ വസന്തകാലത്തെ മഞ്ഞുപോലെ ഉദിച്ച് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ആത്മാനം സമ്യഗ് ആലോക്യ യẖ ഖ ഏവ വിലീയതേ । ന സ സന്ദൃശ്യതേ ഭൂയോ ഹിമം താപദ്രുതം യഥാ
സ്വയം ആത്മാവിനെ സത്യമായി കണ്ടവൻ ആകാശത്തിൽ തന്നെ ലയിച്ചാൽ, അവൻ വീണ്ടും കാണപ്പെടുന്നില്ല—താപത്തിൽ ഉരുകുന്ന ഹിമം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ.
യസ് ത്വ് അപശ്യന് സ്വമ് ആത്മാനം സസ്പന്ദẖ കലനാത്മഭിഃ । കര്മഭിസ് സ സ്ഫുരത്യ് ഉച്ചൈര് വിലീനോ ജായതേ പുനഃ
സ്വന്തം ആത്മാവിനെ കാണാതെ ചിന്തകളിൽ അകപ്പെട്ടവൻ, ലയിച്ചാലും, തന്റെ പ്രവൃത്തികളാൽ വീണ്ടും ഉണരുന്നു—തുടർന്നും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.
യസ് സങ്കല്പപരിസ്പന്ദൈസ് സ്ഥൌല്യമ് ഏതി ജഡാത്മകഃ । പ്രാവൃഷീവ പയോവാഹẖ ക്ഷീണക്ഷീണോ ഽപ്യ് ഉദേത്യ് അസൌ
ആലോചനകളുടെ അലയോടെ മനസ്സ് ഭാരംകൂടി മന്ദമാകുമ്പോഴും, മഴക്കാലത്തെ മേഘം പോലെ, എത്ര തളർന്നാലും വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയിരെടുക്കുന്നു.
ആത്മത്വാംശാന്വിതമ് അപി ചിത്സങ്കല്പം രഘൂദ്വഹ । ദൂരീകുരു മഹാസിദ്ധ്യൈ വിഷസിക്തമ് ഇവാശനമ്
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആത്മാവിന്റെ ഭാവം ഉള്ള ചിന്തകളെയും, വിഷം കലർന്ന അന്നം പോലെ, പരമസിദ്ധിക്ക് വേണ്ടി ദൂരെയാക്കണം.
നിര്വികല്പമ് അനാദ്യന്തമ് ഉദാസീനമ് അവസ്ഥിതമ് । സര്വാത്മൈകം സമുദിതം ചിദ്വ്യോമ ഭവ ഭൂതയേ
ആലോചനകളില്ലാതെ, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാതെ, എല്ലാറ്റിനും ഒരേ ആത്മാവായി, നിർഭാഗ്യമായി നിലകൊള്ളുന്ന ചൈതന്യാകാശം നീയാകണം, സത്യമായ നിലക്കായി.
അകാരണമ് ഉപായാന്തി സര്വേ ജീവാḫ പരാത് പദാത് । പശ്ചാത് കാരണതാം യാന്തി ബന്ധമോക്ഷദശാസ്വ് ഇഹ
എല്ലാ ജീവികളും യാതൊരു കാരണം കൂടാതെയും പരമാവസ്ഥയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്; പിന്നീട്, ബന്ധവും മോക്ഷവും അനുഭവിക്കുന്ന ഈ ലോകത്തിൽ അവർക്ക് കാരണം ഉണ്ടാകുന്നു.
സങ്കല്പിത്വം ഹി ബന്ധസ്യ കാരനം തത് പരിത്യജ । മോക്ഷസ് തു നിസ്സങ്കല്പത്വം തദഭ്യാസം ധിയാ കുരു
കൽപ്പനയാണു ബന്ധത്തിന് കാരണം. അതു ഉപേക്ഷിക്കണം. മോക്ഷം എന്നതു കൽപ്പനയില്ലായ്മയാണ് — മനസ്സോടെ ഇതു പതിയെ പതിയെ അഭ്യസിക്കണം.
അകാരണം ത്വ് അകരണാത് സര്വകാരണകാരണാത് । യാവന് നിമേഷമ് അവ്യക്താജ് ജീവസ് സമ്പദ്യതേ ശിവാത്
കാരണമില്ലാത്തതിൽ നിന്നും, എന്തിനും കാരണം തന്നെയായ അപ്രത്യക്ഷമായ ശിവനിൽ നിന്നു, ഒരു നിമിഷം മാത്രം ജീവൻ ഉദിക്കുന്നു.
താവന് നിമേഷ ഏവാസൌ യാതി കാരണതാം സ്വയമ് । സംസൃതൌ സ്വാസ്വ് അവസ്ഥാസു വീചിഷ്വ് ഇവ ചലജ്ജലമ്
അത്തോളം നിമിഷം തന്നെ, അതു സ്വയം കാരണം ആയി, ജനനമരണചക്രങ്ങളിലും തനിക്കുള്ള നിലകളിലും, തിരകളിൽ കുലുങ്ങുന്ന വെള്ളം പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സാവധാനോ ഭവാതസ് ത്വം ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസങ്ഗമേ । അജസ്രമ് ഏവ സങ്കല്പദശാḫ പരിഹരഞ് ശനൈഃ
ഗ്രാഹ്യവും ഗ്രാഹകനും ഒന്നിക്കുന്നപ്പോൾ നീ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കണം. കൽപ്പനയുടെ അവസ്ഥയെ നിരന്തരം, പതിയെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്.
മാ ഭവ ഗ്രാഹ്യഭാവാത്മാ ഗ്രാഹകാത്മാ ച മാ ഭവ । ഭാവനാമ് അഖിലാം ത്യക്ത്വാ യച് ഛിഷ്ടം തന്മയോ ഭവ
നീ കാണുന്ന വസ്തുക്കളിലോ കാണുന്നവനിലോ ആകാതിരിക്കുക. എല്ലാ ധാരണകളും വിട്ടൊഴിച്ച് ശേഷിക്കുന്നതിൽ മുഴുവനായി ലയിച്ചുപോവുക.
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധസാവധാനോ ഹ്യ് അനാരതമ് । അകുര്വന് വാപി കുര്വന് വാ മുക്തിമ് ഏവാനുധാവതി
കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുന്നവൻ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യാതിരിയ്ക്കുകയോ ചെയ്താലും മോക്ഷം മാത്രമേ പിന്തുടരൂ.
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകരൂപാത്മാ ഹ്യ് അജ്ഞോ രാമ ക്ഷണം പ്രതി । നവം നവമ് ഉപായാതി ബന്ധനം ഭാവനാവശാത്
രാമാ, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവനും എന്ന തിരിച്ചറിയലിൽ അജ്ഞാനി ഓരോ നിമിഷവും പുതിയ പുതിയ ബന്ധനങ്ങളിൽ പതിക്കുന്നു, ഭാവനയുടെ അധീനതയിൽ.
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധേ രസഭാവനയാ സ്വയാ । നിമേഷം പ്രതി ജീവസ്യ ബന്ധോ ഗച്ഛതി പീനതാമ്
കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ സ്വയം സൃഷ്ടിച്ച ഭാവനയുടെ രുചിയാൽ ഓരോ നിമിഷവും ജീവന്റെ ബന്ധനം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു.
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധേ വിനൈവ രസഭാവനാമ് । നിമേഷം പ്രതി ജീവോ ഽയമ് ആത്മതാമ് ഏതി മോക്ഷഭാക്
ഗ്രാഹ്യവും ഗ്രാഹകനുമായുള്ള ബന്ധം ഇല്ലാതിരുന്നാലും, രുചിയുടെ അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നു. ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ ഈ ജീവന് ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കുയർന്ന് മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.
അജസ്രം യം യമ് ഏവാര്ഥം പതത്യ് അക്ഷഗണോ ഽനഘ । ബധ്യതേ തത്ര രാഗേണ തത്രാരാഗേണ മുച്യതേ
പാപരഹിതനായവാ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഏത് വസ്തുവിലേക്കാണ് നിരന്തരം ഒഴുകുന്നത്, അവിടെ ആസ്വാദനത്തിൽ പെട്ട് ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു; ആസ്വാദനം ഇല്ലെങ്കിൽ അവിടെ തന്നെ മോചിതനാകുന്നു.
കിഞ്ചിച് ചേദ് രോചതേ തുഭ്യം തദ് ബദ്ധോ ഽസി ഭവസ്ഥിതൌ । ന കിഞ്ചിദ് രോചതേ തേ ചേത് തന് മുക്തോ ഽസി ഭവസ്ഥിതേഃ
നിനക്കൊന്നും ഇഷ്ടമാകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, നീ ഭവചക്രത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു; ഒന്നും ഇഷ്ടമില്ലെങ്കിൽ, നീ ഭവബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
അസ്മാത് പദാര്ഥനിചയാത് സഹസ്ഥാവരജങ്ഗമാത് । തൃണാദേര് ദേവപര്യന്താന് മാ കിഞ്ചിത് തവ രോചതാമ്
ഈ നിലനിൽക്കുന്നവയിലും ചലിക്കുന്നവയിലുമുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളിൽനിന്നും — പുല്ലിൽനിന്ന് ദേവന്മാരേയ്ക്കും — ഒന്നും നിനക്കു ഇഷ്ടമാകരുത്.