ഹാര്ദാന്ധകാരമാര്താണ്ഡ സംശയാബ്ദാനിലപ്രഭോ । ജഗതാം ഭൂതജാതസ്യ ജാതസ്യാഥ ഭവിഷ്യതഃ
ഹൃദയത്തിലെ ഇരുണ്ടതയും സംശയങ്ങളുടെ മേഘങ്ങളും അകറ്റുന്ന കാറ്റിന്റെ പ്രഭുവേ, ഈ വാക്കുകൾ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും — ജനിച്ചവർക്കും ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവർക്കും — ബാധകമാണ്.
കിം കഥം കാരണായാതം കിം കഥം ചാപ്യ് അകാരണമ് । ജാതം വാ ജായതേ വാപി കഥം വാപി ജനിഷ്യതേ
ഏത് കാരണത്താൽ എന്ത് ഉണ്ടാകുന്നു, എങ്ങനെ അതു സംഭവിക്കുന്നു? കാരണമില്ലാതെ എന്ത് ഉണ്ടാകുന്നു, അതും എങ്ങനെ? എന്താണ് ജനിക്കുന്നത്, എങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു, ഭാവിയിൽ എങ്ങനെ ജനിക്കും?
ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നം വ്യോമ്ന്യ് അവ്യോമ്നി ച സംസ്ഥിതമ് । ചിദ്വ്യോമാനുഭവപ്രാപ്യമ് ആമോദḫ പവനേ യഥാ
ദിശയോ സമയമോ മറ്റേതെങ്കിലും പരിധിയോ ഇല്ലാതെ, ആകാശത്തിലും അതിന് അതീതമായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നതാണ് ചൈതന്യം. മനസ്സിന്റെ ആകാശത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന അതു, കാറ്റിൽ സുഗന്ധം അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെയാണ്.
ഖ ഇവാര്കോ ഽമ്ബുദവ്യാപ്തോ വടബീജ ഇവാങ്കുരഃ । വായൌ സ്പന്ദ ഇവാലക്ഷ്യം വ്യോമ്ന്യ് അവ്യോമ്നി ച ചേതനമ്
സൂര്യൻ ആകാശത്ത് വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെയും, വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്തിൽ മുള ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെയും, കാറ്റിൽ കാണാനാവാത്ത ഒരു സ്പന്ദനം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയും, ചൈതന്യം ആകാശത്തിലും അതിന് അതീതമായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.
തത് ക്വചിന് നിത്യമ് അചലം ശാന്തം സമസമസ്ഥിതി । ബ്രഹ്മാണ്ഡപാരാമ്ബരവദ് അനന്തമ് അവികാരി ച
അത് ചിലപ്പോള് ശാശ്വതവും അചലവും സമാധാനപരവും എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയും ഇരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കപ്പുറമുള്ള അപ്പാരമായ ആകാശംപോലെ അതിന് മാറ്റമൊന്നുമില്ല.
ക്വചിത് സ്വഭാവജാത് സ്പന്ദാത് സ്ഫുരത്യ് അഗ്നിര് ഇവ ത്വിഷാ । ഭൂതതന്മാത്രഭാവേന ജഗത്താം സമുപേയുഷാ
ചിലപ്പോള് അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്പന്ദനത്താൽ, അഗ്നിയുടെ പ്രകാശംപോലെ അതു തിളങ്ങുന്നു; അതു സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളായി മാറി ലോകമാകുന്നു.
ക്വചിത് പ്രാക്സ്പന്ദസമ്പന്നഭൂതതന്മാത്രരഞ്ജനാത് । ഭൂതത്വം സമുപാദത്തേ ഹേമാങ്ഗദദശാമ് ഇവ
ചിലപ്പോള് മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന സ്പന്ദനമുള്ള സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ, അതു ഭൗതികഭാഗങ്ങളായി മാറുന്നു; സ്വർണ്ണം ആഭരണമായതുപോലെ.
യഥാ സത്ത്വമ് ഉപേക്ഷ്യ സ്വം ശനൈര് വിപ്രോ ദുരീഹയാ । അങ്ഗീകരോതി ശൂദ്രത്വം തഥാ ജാഡ്യം ചിദീശ്വരഃ
യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അവഗണിച്ച്, ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ തെറ്റായ വഴിയിൽപെട്ട് പതിയെ ശൂദ്രനാകുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ചൈതന്യത്തിന്റെ അധിപൻ ജഡത്വം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
ഭൂതാനി ദ്വിവിധാന്യ് ഏവം പ്രതിസര്ഗം സ്ഫുരന്തി ഹി । അദ്യചിത്സ്പന്ദജാതാനി ചിരചിത്സ്പന്ദജാനി ച
സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് ഭൂതങ്ങൾ രണ്ടുവിധത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു: പുതിയ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനത്തിൽ നിന്നുള്ളവയും, പഴയ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനത്തിൽ നിന്നുള്ളവയും.
തത്ര യേ ചിത്സ്വഭാവോത്ഥസ്പന്ദജാസ് തേ ഹി ജീവകാഃ । നിഷ്കാരണം സമുത്പന്നാ രുചയസ് സന്മണേര് ഇവ
ഇവയിൽ, ചൈതന്യസ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്പന്ദനത്തിൽ നിന്നാണ് ജീവികൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അവ കാരണം ഇല്ലാതെ, ഒരു നിർമ്മലമായ മണിയിൽ നിന്നുള്ള കിരണങ്ങൾപോലെ, സ്വയം ഉദിച്ചുവരുന്നു.
സകാരണത്വമ് അധുനാ ഗന്തവ്യം തൈസ് സ്വകര്മഭിഃ । ദശാസു ബന്ധമോക്ഷാസു നാശേ ജന്മനി കര്മണി
ഇപ്പോൾ, അവർക്കു തങ്ങളുടെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് കാരണബന്ധത്തിലേക്ക് കടക്കേണ്ടി വരും—ബന്ധവും മോക്ഷവും, നാശവും ജനനവും പ്രവൃത്തിയും എന്നിവയിലൂടെയാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്.
ഈശ്വരാത് സമുപാഗത്യ ഭുക്തജന്മാന്തരാസ് തു യേ । ജാതാ ജന്മനി തേഷാം ഹി പ്രാക്തനം കര്മകാരണമ്
ഭഗവാനിൽ നിന്നു വന്ന, മുമ്പ് അനേകം ജന്മങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവർക്കു ഇപ്പോഴത്തെ ജന്മത്തിൽ പഴയ പ്രവൃത്തികളാണ് കാരണം.
അധുനൈവ ഹി സമ്പന്നാ യേ ജീവാ ബ്രഹ്മണḫ പദാത് । തേ ഹ്യ് അകാരണജന്മാനോ ഭവിഷ്യജ്ജന്മകാരണമ്
ഇപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പദവിയിലെത്തിയ ജീവികൾ കാരണം ഇല്ലാതെ ജനിച്ചവരാണ്; അവർ ഭാവിയിൽ ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവർക്കു കാരണം ആകുന്നു.
കാര്യകാരണഭാവോ ഽയമ് ഈദൃശോ ജീവകര്മണോഃ । ജീവോ ഽകാരണജḫ പുണ്യോ ധന്യẖ കാരണജസ് സ്മൃതഃ
ജീവിയുടെ പ്രവൃത്തികളിൽ ഇതാണ് കാരണം-ഫലത്തിന്റെ സ്വഭാവം: കാരണം ഇല്ലാതെ ജനിച്ചവൻ പുണ്യവാനും ഭാഗ്യവാനുമാണ്, കാരണം കൊണ്ട് ജനിച്ചവൻ അങ്ങനെ തന്നെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കേചിത് പുണ്യാḫ പ്രജായന്തേ കേചിദ് ധന്യാശ് ച ജീവകാഃ । പുണ്യാ ധന്യത്വമ് ആയാന്തി ന ധന്യാ യാന്തി പുണ്യതാമ്
ചിലർ പുണ്യവാന്മാരായി ജനിക്കുന്നു, ചില ജീവികൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്; പുണ്യവാന്മാർ ഭാഗ്യം നേടുന്നു, പക്ഷേ ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് പുണ്യം ലഭിക്കാറില്ല.
ധന്യാḫ പുണ്യത്വമ് അഗതാ ഏവ കേചിദ് വിമോക്ഷണാഃ । ധന്യത്വാന് മോക്ഷിണẖ കേചിദ് ധന്യത്വാദ് അപി നേതരേ
ചില ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് പുണ്യം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും അവർ മോക്ഷം നേടുന്നു; ചിലർ ഭാഗ്യത്താൽ മോക്ഷം നേടുന്നു, പക്ഷേ മറ്റുള്ളവർക്ക് ഭാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് പോലും മോക്ഷം ലഭിക്കാറില്ല.
വീരുത്തൃണലതാഗുല്മയൌകകീടഖഗാദയഃ । സുരാസുരനരാഹീന്ദ്രപിശാചാശീവിഷാദയഃ
പുല്ല്, ഔഷധികള്, വള്ളികള്, ചെറുകൃഷികള്, പുഴുക്കള്, കീടങ്ങള്, പക്ഷികള്, ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, മനുഷ്യര്, പാമ്പുകള്, ഭൂതങ്ങള്, വിഷമുള്ള ജീവികള്—
കേചിദ് ധന്യാẖ കേചിത് പുണ്യാẖ കേചിദ് ധാസ്യന്തി പുണ്യതാമ് । പുണ്യത്വാന് മോക്ഷിണẖ കേചിദ് ധന്യത്വാദ് വാ തതോ ഽപി നോ
ചിലര് ഭാഗ്യശാലികളാണ്, ചിലര് പുണ്യവാന്മാരാണ്, ചിലര്ക്ക് പുണ്യം ലഭിക്കും; ചിലര് പുണ്യത്തിന്റെ വഴി മോക്ഷം നേടും, ചിലര് ഭാഗ്യത്തിന്റെ വഴി മോക്ഷം നേടും, ചിലര്ക്ക് ഇതിലൊന്നും ലഭിക്കില്ല.
യഥാ രത്നസ്യ കചനം സ്പന്ദനം പവനസ്യ ച । യഥൌഷ്ണ്യമ് അനലാദേശ് ച ചിന്മാത്രസ്യ തഥാ ജഗത്
രത്നത്തിന് കാന്തിയുള്ളതുപോലെയും, കാറ്റിന് ചലനമുണ്ടതുപോലെയും, അഗ്നിക്ക് ചൂടുണ്ടതുപോലെയും, ഈ ലോകം ശുദ്ധചൈതന്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
അസമ്യഗ്ദര്ശനോത്പന്നം പുംസ്ത്വം സ്ഥാണൌ യഥോദിതമ് । ക്ഷീയതേ സമ്യഗാലോകാദ് ദ്വിത്വമ് ഏവ തഥാത്മനി
ശരിയായ അറിവില്ലാതെ, ഒരു തൂണില് പുരുഷത്വം കാണുന്നത് പോലെ, ശരിയായ ദര്ശനം വന്നാല് അതു നശിക്കും; അതുപോലെ തന്നെ, ആത്മാവില് ഇരട്ടത്വം കാണുന്നതും ശരിയായ അറിവ് കൊണ്ടു അകറ്റാം.
ചിന്മാത്രസ്യാതിശുദ്ധസ്യ നിസ്സങ്കല്പോദിതാത്മനഃ । അനന്തസ്യ പ്രകാശസ്യ സര്വഗത്വാദ് രഘൂദ്വഹ
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ, ആശയങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത, അപ്പുറവും വെളിച്ചവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശുദ്ധചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഖാദ് ഏവ ജായതേ കശ്ചിത് കശ്ചിദ് വ്യോമ്ന്യ് ഏവ ലീയതേ । ജീവസ് സങ്കല്പമാത്രാത്മാ മധാവ് ഇവ ജരദ്ഘനഃ
ആകാശത്തിൽ എന്തോ ഒന്നുണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, മറ്റൊന്ന് ആകാശത്തിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നതുപോലെയും, ചിന്തയുടെ സങ്കല്പം മാത്രമായ ജീവൻ വസന്തകാലത്തെ മഞ്ഞുപോലെ ഉദിച്ച് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ആത്മാനം സമ്യഗ് ആലോക്യ യẖ ഖ ഏവ വിലീയതേ । ന സ സന്ദൃശ്യതേ ഭൂയോ ഹിമം താപദ്രുതം യഥാ
സ്വയം ആത്മാവിനെ സത്യമായി കണ്ടവൻ ആകാശത്തിൽ തന്നെ ലയിച്ചാൽ, അവൻ വീണ്ടും കാണപ്പെടുന്നില്ല—താപത്തിൽ ഉരുകുന്ന ഹിമം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ.
യസ് ത്വ് അപശ്യന് സ്വമ് ആത്മാനം സസ്പന്ദẖ കലനാത്മഭിഃ । കര്മഭിസ് സ സ്ഫുരത്യ് ഉച്ചൈര് വിലീനോ ജായതേ പുനഃ
സ്വന്തം ആത്മാവിനെ കാണാതെ ചിന്തകളിൽ അകപ്പെട്ടവൻ, ലയിച്ചാലും, തന്റെ പ്രവൃത്തികളാൽ വീണ്ടും ഉണരുന്നു—തുടർന്നും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.
യസ് സങ്കല്പപരിസ്പന്ദൈസ് സ്ഥൌല്യമ് ഏതി ജഡാത്മകഃ । പ്രാവൃഷീവ പയോവാഹẖ ക്ഷീണക്ഷീണോ ഽപ്യ് ഉദേത്യ് അസൌ
ആലോചനകളുടെ അലയോടെ മനസ്സ് ഭാരംകൂടി മന്ദമാകുമ്പോഴും, മഴക്കാലത്തെ മേഘം പോലെ, എത്ര തളർന്നാലും വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയിരെടുക്കുന്നു.
ആത്മത്വാംശാന്വിതമ് അപി ചിത്സങ്കല്പം രഘൂദ്വഹ । ദൂരീകുരു മഹാസിദ്ധ്യൈ വിഷസിക്തമ് ഇവാശനമ്
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആത്മാവിന്റെ ഭാവം ഉള്ള ചിന്തകളെയും, വിഷം കലർന്ന അന്നം പോലെ, പരമസിദ്ധിക്ക് വേണ്ടി ദൂരെയാക്കണം.
നിര്വികല്പമ് അനാദ്യന്തമ് ഉദാസീനമ് അവസ്ഥിതമ് । സര്വാത്മൈകം സമുദിതം ചിദ്വ്യോമ ഭവ ഭൂതയേ
ആലോചനകളില്ലാതെ, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാതെ, എല്ലാറ്റിനും ഒരേ ആത്മാവായി, നിർഭാഗ്യമായി നിലകൊള്ളുന്ന ചൈതന്യാകാശം നീയാകണം, സത്യമായ നിലക്കായി.
അകാരണമ് ഉപായാന്തി സര്വേ ജീവാḫ പരാത് പദാത് । പശ്ചാത് കാരണതാം യാന്തി ബന്ധമോക്ഷദശാസ്വ് ഇഹ
എല്ലാ ജീവികളും യാതൊരു കാരണം കൂടാതെയും പരമാവസ്ഥയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്; പിന്നീട്, ബന്ധവും മോക്ഷവും അനുഭവിക്കുന്ന ഈ ലോകത്തിൽ അവർക്ക് കാരണം ഉണ്ടാകുന്നു.
സങ്കല്പിത്വം ഹി ബന്ധസ്യ കാരനം തത് പരിത്യജ । മോക്ഷസ് തു നിസ്സങ്കല്പത്വം തദഭ്യാസം ധിയാ കുരു
കൽപ്പനയാണു ബന്ധത്തിന് കാരണം. അതു ഉപേക്ഷിക്കണം. മോക്ഷം എന്നതു കൽപ്പനയില്ലായ്മയാണ് — മനസ്സോടെ ഇതു പതിയെ പതിയെ അഭ്യസിക്കണം.
അകാരണം ത്വ് അകരണാത് സര്വകാരണകാരണാത് । യാവന് നിമേഷമ് അവ്യക്താജ് ജീവസ് സമ്പദ്യതേ ശിവാത്
കാരണമില്ലാത്തതിൽ നിന്നും, എന്തിനും കാരണം തന്നെയായ അപ്രത്യക്ഷമായ ശിവനിൽ നിന്നു, ഒരു നിമിഷം മാത്രം ജീവൻ ഉദിക്കുന്നു.