സമ്യഗ്ദര്ശനമ് ഏവാസ്യാ ഭാവനായാ വിശാമ്പതേ । വിനാശം വിദ്ധ്യ് അനന്താഭം യാമിന്യാ ദിവസം യഥാ
രാജാവേ, ഈ ധാരണകൾക്ക് നശനം വരുത്തുന്നത് ശരിയായ ദർശനം മാത്രമാണ്; രാത്രിക്ക് അവസാനം വരുന്നത് പോലെ, അതാണ് ഇവയുടെ അവസാനവും.
പ്രശാന്തവാസനോ ജീവ ഏകതാം യാതി ചിദ്ഘനേ । ഘൃതേ ഘൃതം ജലേ തോയം ക്ഷീരേ ക്ഷീരമ് ഇവാര്പിതമ്
വാസനകൾ ശാന്തമായാൽ, ജീവൻ ചൈതന്യത്തിന്റെ സമുദായത്തിൽ ലയിക്കുന്നു; നെയ്യിൽ നെയ്യുപോലെ, വെള്ളത്തിൽ വെള്ളംപോലെ, പാൽപാലിൽ പാൽ ചേർക്കുന്നതുപോലെ.
അതദാത്മാ തദാത്മാ ച ജീവḫ പ്രസ്ഫുരതീശ്വരേ । ജ്വാലായാം തു യഥാലോകോ യഥാ ഗന്ധലവẖ ക്ഷിതൌ
ആ ആത്മാവിന് അതുമായി ഒന്നായതും വേറെയും ആയിരിക്കുന്നു; അതു പരമേശ്വരനിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു, തീയിൽ വെളിച്ചം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, മണ്ണിൽ സുഗന്ധം കലർന്നിരിക്കുന്നതുപോലെയും.
യേനൈകതാം ഭാവയതി ജീവസ് തദ് ഭവതി ക്ഷണാത് । യച്ചിത്തസ് തന്മയോ ജന്തുẖ കേനൈതന് നാനുഭൂയതേ
ആത്മാവ് ഒന്നാണെന്നു മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചാൽ, ഉടൻ അതായിത്തീരും; മനസ്സിൽ എന്താണോ നിറയുന്നത്, ജീവിയും അതുപോലെയാകും. ഇതു അനുഭവിക്കാത്തവൻ ആരുണ്ട്?
ബ്രഹ്മഭാവനയാ ജീവോ ബ്രഹ്മതാമ് ഏതി ശാശ്വതീമ് । അമൃതം ഭാവ്യതേ യേന സോ ഽമൃതീഭവതി സ്വയമ്
ബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച് ധ്യാനിച്ചാൽ, ജീവൻ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കുയരും; അമൃതത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചാൽ, അവൻ തന്നേ അമൃതസ്വരൂപനാകും.
അബ്രഹ്മഭാവനാജ് ജീവോ ദീനതാമ് ഏത്യ നശ്യതി । വിഷഭാവനയൈവാങ്ഗ വിഷീഭവതി മാനവഃ
ബ്രഹ്മമല്ലാത്തതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചാൽ, ജീവൻ ദു:ഖത്തിലേക്കു വീണു നശിക്കും; വിഷത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രം ചിന്തിച്ചാൽ, പ്രിയനേ, മനുഷ്യൻ വിഷംപോലെയാകും.
ആത്മനസ് സംവിദോ ഽച്ഛസ്യ സംവേദ്യകലനാമലമ് । സമ്പ്രമാര്ജ്യോദിതസ് സംവിദാത്മാ വ്യവഹരാനഘ
പാരിഷുദ്ധമായ ആത്മാവിന്റെ ബോധം, അറിവിന്റെ കലങ്കങ്ങൾ എല്ലാം പൂര്ണമായും അകറ്റിയാൽ, വ്യക്തമായി തെളിയുന്നു. ഈ ബോധം തന്നെയാണ് എല്ലാ പ്രവൃത്തികളുടെയും സാരമായത്, പാപരഹിതനായവനേ.
സ്വേദോത്ഥദംശയൌകാന്തം ഭൂതജാതം സുരാദ്യ് അപി । കിം സര്വമ് ഏവ കര്മോത്ഥമ് ഉത കിഞ്ചിദ് വദേതി മേ
വിയർപ്പും, കീടങ്ങളുടെ കടിയും, ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശരീരവും, ദേവന്മാരും പോലും, ഇതെല്ലാം പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ ചിലതോ മാത്രം അങ്ങനെയാണോ എന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
ചതുര്ദശവിധസ്യാസ്യ ഭൂതജാതസ്യ രാഘവ । കിഞ്ചിത് സകാരണം ജാതം പ്രാക്തനൈര് ആത്മകര്മഭിഃ
രാഘവാ, ഈ പതിനാലു വിധ ജീവികളിൽ ചിലർക്ക് അവരുടെ മുമ്പത്തെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലമായി കാരണമുണ്ടായാണ് ജനനം സംഭവിക്കുന്നത്.
കിഞ്ചിന് നിഷ്കാരണം ജാതം കചനം സുമണേര് ഇവ । സ്വഭാവതോ ഽധുനാ കര്മ കാരണാത്തം ഭവിഷ്യതി
ചിലർക്ക് കാരണമില്ലാതെ, സ്വാഭാവികമായി, ചില മനികൾ പോലെ, ജനനം സംഭവിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ അവർക്കു സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് ജനനം, എന്നാൽ ഭാവിയിൽ പ്രവൃത്തി അവർക്കു കാരണമാകും.
ഹാര്ദാന്ധകാരമാര്താണ്ഡ സംശയാബ്ദാനിലപ്രഭോ । ജഗതാം ഭൂതജാതസ്യ ജാതസ്യാഥ ഭവിഷ്യതഃ
ഹൃദയത്തിലെ ഇരുണ്ടതയും സംശയങ്ങളുടെ മേഘങ്ങളും അകറ്റുന്ന കാറ്റിന്റെ പ്രഭുവേ, ഈ വാക്കുകൾ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും — ജനിച്ചവർക്കും ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവർക്കും — ബാധകമാണ്.
കിം കഥം കാരണായാതം കിം കഥം ചാപ്യ് അകാരണമ് । ജാതം വാ ജായതേ വാപി കഥം വാപി ജനിഷ്യതേ
ഏത് കാരണത്താൽ എന്ത് ഉണ്ടാകുന്നു, എങ്ങനെ അതു സംഭവിക്കുന്നു? കാരണമില്ലാതെ എന്ത് ഉണ്ടാകുന്നു, അതും എങ്ങനെ? എന്താണ് ജനിക്കുന്നത്, എങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു, ഭാവിയിൽ എങ്ങനെ ജനിക്കും?
ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നം വ്യോമ്ന്യ് അവ്യോമ്നി ച സംസ്ഥിതമ് । ചിദ്വ്യോമാനുഭവപ്രാപ്യമ് ആമോദḫ പവനേ യഥാ
ദിശയോ സമയമോ മറ്റേതെങ്കിലും പരിധിയോ ഇല്ലാതെ, ആകാശത്തിലും അതിന് അതീതമായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നതാണ് ചൈതന്യം. മനസ്സിന്റെ ആകാശത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന അതു, കാറ്റിൽ സുഗന്ധം അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെയാണ്.
ഖ ഇവാര്കോ ഽമ്ബുദവ്യാപ്തോ വടബീജ ഇവാങ്കുരഃ । വായൌ സ്പന്ദ ഇവാലക്ഷ്യം വ്യോമ്ന്യ് അവ്യോമ്നി ച ചേതനമ്
സൂര്യൻ ആകാശത്ത് വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെയും, വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്തിൽ മുള ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെയും, കാറ്റിൽ കാണാനാവാത്ത ഒരു സ്പന്ദനം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയും, ചൈതന്യം ആകാശത്തിലും അതിന് അതീതമായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.
തത് ക്വചിന് നിത്യമ് അചലം ശാന്തം സമസമസ്ഥിതി । ബ്രഹ്മാണ്ഡപാരാമ്ബരവദ് അനന്തമ് അവികാരി ച
അത് ചിലപ്പോള് ശാശ്വതവും അചലവും സമാധാനപരവും എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയും ഇരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കപ്പുറമുള്ള അപ്പാരമായ ആകാശംപോലെ അതിന് മാറ്റമൊന്നുമില്ല.
ക്വചിത് സ്വഭാവജാത് സ്പന്ദാത് സ്ഫുരത്യ് അഗ്നിര് ഇവ ത്വിഷാ । ഭൂതതന്മാത്രഭാവേന ജഗത്താം സമുപേയുഷാ
ചിലപ്പോള് അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്പന്ദനത്താൽ, അഗ്നിയുടെ പ്രകാശംപോലെ അതു തിളങ്ങുന്നു; അതു സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളായി മാറി ലോകമാകുന്നു.
ക്വചിത് പ്രാക്സ്പന്ദസമ്പന്നഭൂതതന്മാത്രരഞ്ജനാത് । ഭൂതത്വം സമുപാദത്തേ ഹേമാങ്ഗദദശാമ് ഇവ
ചിലപ്പോള് മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന സ്പന്ദനമുള്ള സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ, അതു ഭൗതികഭാഗങ്ങളായി മാറുന്നു; സ്വർണ്ണം ആഭരണമായതുപോലെ.
യഥാ സത്ത്വമ് ഉപേക്ഷ്യ സ്വം ശനൈര് വിപ്രോ ദുരീഹയാ । അങ്ഗീകരോതി ശൂദ്രത്വം തഥാ ജാഡ്യം ചിദീശ്വരഃ
യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അവഗണിച്ച്, ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ തെറ്റായ വഴിയിൽപെട്ട് പതിയെ ശൂദ്രനാകുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ചൈതന്യത്തിന്റെ അധിപൻ ജഡത്വം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
ഭൂതാനി ദ്വിവിധാന്യ് ഏവം പ്രതിസര്ഗം സ്ഫുരന്തി ഹി । അദ്യചിത്സ്പന്ദജാതാനി ചിരചിത്സ്പന്ദജാനി ച
സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് ഭൂതങ്ങൾ രണ്ടുവിധത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു: പുതിയ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനത്തിൽ നിന്നുള്ളവയും, പഴയ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനത്തിൽ നിന്നുള്ളവയും.
തത്ര യേ ചിത്സ്വഭാവോത്ഥസ്പന്ദജാസ് തേ ഹി ജീവകാഃ । നിഷ്കാരണം സമുത്പന്നാ രുചയസ് സന്മണേര് ഇവ
ഇവയിൽ, ചൈതന്യസ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്പന്ദനത്തിൽ നിന്നാണ് ജീവികൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അവ കാരണം ഇല്ലാതെ, ഒരു നിർമ്മലമായ മണിയിൽ നിന്നുള്ള കിരണങ്ങൾപോലെ, സ്വയം ഉദിച്ചുവരുന്നു.
സകാരണത്വമ് അധുനാ ഗന്തവ്യം തൈസ് സ്വകര്മഭിഃ । ദശാസു ബന്ധമോക്ഷാസു നാശേ ജന്മനി കര്മണി
ഇപ്പോൾ, അവർക്കു തങ്ങളുടെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് കാരണബന്ധത്തിലേക്ക് കടക്കേണ്ടി വരും—ബന്ധവും മോക്ഷവും, നാശവും ജനനവും പ്രവൃത്തിയും എന്നിവയിലൂടെയാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്.
ഈശ്വരാത് സമുപാഗത്യ ഭുക്തജന്മാന്തരാസ് തു യേ । ജാതാ ജന്മനി തേഷാം ഹി പ്രാക്തനം കര്മകാരണമ്
ഭഗവാനിൽ നിന്നു വന്ന, മുമ്പ് അനേകം ജന്മങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവർക്കു ഇപ്പോഴത്തെ ജന്മത്തിൽ പഴയ പ്രവൃത്തികളാണ് കാരണം.
അധുനൈവ ഹി സമ്പന്നാ യേ ജീവാ ബ്രഹ്മണḫ പദാത് । തേ ഹ്യ് അകാരണജന്മാനോ ഭവിഷ്യജ്ജന്മകാരണമ്
ഇപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പദവിയിലെത്തിയ ജീവികൾ കാരണം ഇല്ലാതെ ജനിച്ചവരാണ്; അവർ ഭാവിയിൽ ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവർക്കു കാരണം ആകുന്നു.
കാര്യകാരണഭാവോ ഽയമ് ഈദൃശോ ജീവകര്മണോഃ । ജീവോ ഽകാരണജḫ പുണ്യോ ധന്യẖ കാരണജസ് സ്മൃതഃ
ജീവിയുടെ പ്രവൃത്തികളിൽ ഇതാണ് കാരണം-ഫലത്തിന്റെ സ്വഭാവം: കാരണം ഇല്ലാതെ ജനിച്ചവൻ പുണ്യവാനും ഭാഗ്യവാനുമാണ്, കാരണം കൊണ്ട് ജനിച്ചവൻ അങ്ങനെ തന്നെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കേചിത് പുണ്യാḫ പ്രജായന്തേ കേചിദ് ധന്യാശ് ച ജീവകാഃ । പുണ്യാ ധന്യത്വമ് ആയാന്തി ന ധന്യാ യാന്തി പുണ്യതാമ്
ചിലർ പുണ്യവാന്മാരായി ജനിക്കുന്നു, ചില ജീവികൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്; പുണ്യവാന്മാർ ഭാഗ്യം നേടുന്നു, പക്ഷേ ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് പുണ്യം ലഭിക്കാറില്ല.
ധന്യാḫ പുണ്യത്വമ് അഗതാ ഏവ കേചിദ് വിമോക്ഷണാഃ । ധന്യത്വാന് മോക്ഷിണẖ കേചിദ് ധന്യത്വാദ് അപി നേതരേ
ചില ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് പുണ്യം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും അവർ മോക്ഷം നേടുന്നു; ചിലർ ഭാഗ്യത്താൽ മോക്ഷം നേടുന്നു, പക്ഷേ മറ്റുള്ളവർക്ക് ഭാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് പോലും മോക്ഷം ലഭിക്കാറില്ല.
വീരുത്തൃണലതാഗുല്മയൌകകീടഖഗാദയഃ । സുരാസുരനരാഹീന്ദ്രപിശാചാശീവിഷാദയഃ
പുല്ല്, ഔഷധികള്, വള്ളികള്, ചെറുകൃഷികള്, പുഴുക്കള്, കീടങ്ങള്, പക്ഷികള്, ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, മനുഷ്യര്, പാമ്പുകള്, ഭൂതങ്ങള്, വിഷമുള്ള ജീവികള്—
കേചിദ് ധന്യാẖ കേചിത് പുണ്യാẖ കേചിദ് ധാസ്യന്തി പുണ്യതാമ് । പുണ്യത്വാന് മോക്ഷിണẖ കേചിദ് ധന്യത്വാദ് വാ തതോ ഽപി നോ
ചിലര് ഭാഗ്യശാലികളാണ്, ചിലര് പുണ്യവാന്മാരാണ്, ചിലര്ക്ക് പുണ്യം ലഭിക്കും; ചിലര് പുണ്യത്തിന്റെ വഴി മോക്ഷം നേടും, ചിലര് ഭാഗ്യത്തിന്റെ വഴി മോക്ഷം നേടും, ചിലര്ക്ക് ഇതിലൊന്നും ലഭിക്കില്ല.
യഥാ രത്നസ്യ കചനം സ്പന്ദനം പവനസ്യ ച । യഥൌഷ്ണ്യമ് അനലാദേശ് ച ചിന്മാത്രസ്യ തഥാ ജഗത്
രത്നത്തിന് കാന്തിയുള്ളതുപോലെയും, കാറ്റിന് ചലനമുണ്ടതുപോലെയും, അഗ്നിക്ക് ചൂടുണ്ടതുപോലെയും, ഈ ലോകം ശുദ്ധചൈതന്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
അസമ്യഗ്ദര്ശനോത്പന്നം പുംസ്ത്വം സ്ഥാണൌ യഥോദിതമ് । ക്ഷീയതേ സമ്യഗാലോകാദ് ദ്വിത്വമ് ഏവ തഥാത്മനി
ശരിയായ അറിവില്ലാതെ, ഒരു തൂണില് പുരുഷത്വം കാണുന്നത് പോലെ, ശരിയായ ദര്ശനം വന്നാല് അതു നശിക്കും; അതുപോലെ തന്നെ, ആത്മാവില് ഇരട്ടത്വം കാണുന്നതും ശരിയായ അറിവ് കൊണ്ടു അകറ്റാം.