തേ ദേവനാഗഗന്ധര്വവിദ്യാധരശതാഭിധാഃ । സ്ഫുരന്ത്യ് ആത്മാമൃതാമ്ഭോദനിര്മലാമൃതബിന്ദവഃ
ദേവന്മാർ, നാഗന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ എന്നിങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ, അമൃതസ്വരൂപമായ ആത്മാവിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ഉയർന്ന ശുദ്ധമായ അമൃതബിന്ദുക്കളെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സ്വൈരസങ്കല്പജാലേന വലിതാ ബന്ധമ് ആഗതാഃ । സ്വലാലയേവ തന്തുത്വം ഗതയാ കോശകാരകാഃ
സ്വന്തം ചിന്തകളുടെ വലയിൽ കുടുങ്ങി, അവർ ബന്ധത്തിലാകുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഇലഞ്ഞിപ്പുഴു താനുണ്ടാക്കുന്ന നൂലാൽ തന്നെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് കുടയിൽ പെടുന്നതുപോലെയാണ്.
സ്വസങ്കല്പേന ഭൂതാനി ബദ്ധാനീതി പരസ്പരമ് । സ്വതുഷേണേവ ധാന്യാനി ദുẖഖാന്യ് അനുഭവന്ത്യ് അതഃ
സ്വന്തം ഭാവനകൊണ്ടുതന്നെ ജീവികൾ പരസ്പരം ബന്ധിതരാകുന്നു; അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ധാന്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തൊലിയാൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, അവർ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
സ സ്വസങ്കല്പനതുഷോ ദഹ്യതേ ജ്ഞാനവഹ്നിനാ । യദാ തദാ ഭവന്ത്യ് അച്ഛാ നവാ മുക്താകണാ ഇവ
സ്വന്തം ഭാവനയുടെ തൊലി ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ, അവർ പുതുതായി പിറക്കുന്ന മുത്തുകളെപ്പോലെ ശുദ്ധരായി മാറുന്നു.
ഭൂയോ ജഗതി ജായന്തേ ന കദാചന കേചന । തേ തതാത്മപദാരൂഢാ മൂഢത്വാദ് ഉദ്ധൃതാശയാഃ
ലോകത്ത് ആരും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നില്ല; ആത്മാവിന്റെ നിലയിലേക്ക് ഉയർന്നവർ ഭ്രമവും ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ടുകളഞ്ഞവരാണ്.
ജഗദ്വൃത്താവ് അവയവൈര് മിഥẖ കാരണതാം ഗതമ് । അകാരണം ജഗദ് വിദ്ധി നാശോത്പത്ത്യോസ് സ്വഭാവതഃ
ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ പരസ്പരം കാരണങ്ങളാകുന്നു; എന്നാൽ ലോകം തന്നെ കാരണമില്ലാത്തതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം, കാരണം അതിന്റെ ഉത്ഭവവും നാശവും അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിലാണ്.
യഥാമ്ബുകുമ്ഭേഷു നഭോ നാര്പിതം നാപ്യ് അനര്പിതമ് । തഥാത്മാ സര്വദേഹേഷു ന സ്ഥിതോ നാപി ചാസ്ഥിതഃ
ജലപാത്രങ്ങളിൽ ആകാശം neither ഉള്ളതല്ല, ഇല്ലാത്തതുമല്ല; അതുപോലെ ആത്മാവ് എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും neither നിലകൊള്ളുന്ന nor നിലനിൽക്കാത്തതാണ്.
സതി കുമ്ഭേ സതി ച ഖേ കുമ്ഭാകാശാഭിധാ യഥാ । സത്യ് ആത്മനി ച ദേഹേ ച ദേഹസംവേദനം തഥാ
പാത്രവും ആകാശവും ഇരുവരും ഉണ്ടെങ്കിൽ 'പാത്രത്തിലെ ആകാശം' എന്നുപറയാം; അതുപോലെ ആത്മാവും ശരീരവും ഇരുവരും ഉണ്ടെങ്കിൽ ശരീരബോധം ഉണ്ടാകുന്നു.
ചേതനാചേതനകലാ നൃപ സന്തി ന കാശ്ചന । കാചിദ് ആത്മാഭിധാ സത്താ ദേഹേ സ്ഫുരതി കേവലമ്
രാജാവേ, ജഡവും ചൈതന്യവും എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിഭേദങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല; 'ആത്മാവ്' എന്ന അസ്തിത്വം മാത്രം ശരീരത്തിൽ തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുന്നു.
യഥാ ദൃങ് നിര്മലേ വ്യോമ്നി ചിരന്യസ്തോല്ലസത്യ് അലമ് । തഥാ സ്ഫുരതി ദേഹാഭാ സത്താത്മന്യ് ആത്മനാമികാ
പൊതിഞ്ഞ ആകാശത്തിൽ ദൃശ്യശക്തി എങ്ങനെ നിഷ്കളങ്കമായി തെളിയുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ശരീരമില്ലാത്തപ്പോൾ ആത്മാവിനുള്ളിൽ 'ആത്മ' എന്ന അസ്തിത്വം തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുന്നു.
പൂര്വം ജീവാസ് സ്വസങ്കല്പൈര് യേ ജഗത്സുസ്ഥിതിം ഗതാഃ । തത്സങ്ഗാദ് അദ്യ ജീവത്വം യാന്ത്യ് അന്യാ ബ്രഹ്മശക്തയഃ
മുന്പ്, സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങൾകൊണ്ട് ലോകത്തിൽ ജീവതാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ജീവന്മാർ, അവരുടെ സമ്പർക്കം കൊണ്ടാണ് ഇപ്പോൾ മറ്റുള്ള ബ്രഹ്മശക്തികൾക്കും ജീവത്വം ലഭിക്കുന്നത്.
യഥാ തസ്കരസംസര്ഗാദ് ബധ്യതേ ഽതസ്കരോ ഽപി ഹി । തഥാ പ്രാഗ്ജീവസംസര്ഗാത് പ്രയാത്യ് ആത്മകലാ മിതിമ്
ഒരു കള്ളൻ മറ്റുള്ള കള്ളന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേരുമ്പോൾ പിടിക്കപ്പെടുന്നപോലെ, മുൻ ജീവന്മാരുടെ സമ്പർക്കം കൊണ്ടാണ് ആത്മാവിന്റെ ഒരു ഭാഗം പരിധിയിലാകുന്നത്.
യാവത് സ്വതാ സ്വദേഹാദൌ താവത് സംസൃതിബീജതാ । യാവദ് വിഷയഭോഗാശാ ജീവാഖ്യാ താവദ് ആത്മനഃ
തനിക്കു സ്വന്തം എന്ന് ദേഹം മുതലായവയില് തോന്നുന്നിടത്തോളം, ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ വിത്ത് നിലനില്ക്കും. വിഷയസുഖങ്ങള്ക്കുള്ള ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കില് ആത്മാവ് 'ജീവന്' എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടും.
വിവേകവശതോ ജ്ഞത്വാജ് ജാതേ ദ്വൈതൈക്യയോẖ ക്ഷയേ । ആത്മാ ജീവത്വമ് ഉത്സൃജ്യ ബ്രഹ്മതാമ് ഏത്യ് അനാമയഃ
വിവേകബുദ്ധിയാല് ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും ഇല്ലാതാകുമ്പോള്, ആത്മാവ് ജീവസ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് ദുഃഖരഹിതമായ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കുയര്ന്നു പോകുന്നു.
ജരാജന്മമൃതിഭ്രാന്തിചക്രേ ഭ്രമതി മോഹിതാ । വാസനാതന്തുബദ്ധേയം ജനതാതാപഭാഗിനീ
വാസനകളുടെ നൂലില് ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ജീവന് ജനനം, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം എന്ന ചക്രത്തില് ഭ്രമിച്ച്, ജനങ്ങളുടെ ദുഃഖത്തില് പങ്കുചേരുന്നു.
ന കസ്യചിദ് അഹം നൈവ കശ്ചിദ് ഏവാഹമ് ഈദൃശഃ । നൈവ കശ്ചിന് മമേത്യ് അന്തര്നിശ്ചയാത് ത്യജ സംസൃതിമ്
ഞാന് ആരുടേയും അല്ല, ആരും എനിക്ക് സ്വന്തമല്ല, ഞാന് ഇങ്ങനെയൊരാള് അല്ല, ആരും എനിക്ക് സ്വന്തമല്ലെന്നുറപ്പോടെ, മനസ്സില് ഉറച്ച വിശ്വാസത്തോടെ, ഈ സംസാരബന്ധം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
സര്വം മമാഹം സര്വസ്യ ചൈവേതി ദൃഢനിശ്ചയാത് । ത്യജ സംസൃതിസംരമ്ഭം സ്വസ്ഥോ ഭവ ഭവാതിഗഃ
എല്ലാം എന്റെതാണെന്നും, ഞാനെല്ലാവരുടേയുംതാണെന്നും ഉറച്ച വിശ്വാസത്തോടെ, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ അശാന്തി ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ ഇരിക്കൂ; ജനനമരണങ്ങളുടെ അതീതനായവനാകൂ.
ഊര്ധ്വാദ് അധസ് ത്വ് അധസ്താച് ച പുനര് ഊര്ധ്വം വ്രജംശ് ചിരമ് । മാ സംസാരാരഘട്ടസ്യ ചിന്താരജ്ജ്വാം ഘടോ ഭവ
നീ താഴെ നിന്ന് മുകളിലേക്കും, മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്കും ദീർഘകാലം സഞ്ചരിച്ചാലും, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ കുഴപ്പങ്ങൾക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയുടെ കയറിൽ കെട്ടിയ പാത്രംപോലെയാവരുത്.
ഇദം മമാഹമ് അസ്യേതി വ്യവഹാരഘനഭ്രമമ് । യേ മോഹാത് സന്നിഷേവന്തേ തേ ഽധസ്താദ് യാന്ത്യ് അധശ് ശഠാഃ
'ഇത് എന്റെതാണു, ഞാനിതാണ്, ഇതെനിക്ക് ആണ്' എന്ന തെറ്റിദ്ധാരണയിൽ അകപ്പെട്ട്, അതിൽ തുടർച്ചയായി ഏർപ്പെടുന്നവരൊക്കെയും, കപടതയാൽ, താഴേക്ക് താഴേക്ക് വീഴുന്നവരാണ്.
അസ്യാഹമ് ഏഷ മേ സോ ഽയമ് അഹമ് ഏവമ്മയാത്മനി । മോഹേ ബുദ്ധ്യാ പരിത്യക്തേ ഊര്ധ്വാദ് ഊര്ധ്വം പ്രയാസ്യ് അജഃ
'ഞാൻ അവനുടേതാണ്, ഇത് എന്റെതാണു, അവൻ ഞാനാണ്, ഞാൻ ഇങ്ങനെ ആണു' എന്ന ഭ്രമം ബുദ്ധിയാൽ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ജനനമില്ലാത്തവനേ, നീ ഉയരത്തിലേക്ക് ഉയരത്തിലേക്ക് ഉയരാൻ തുടങ്ങും.
മാ സാഗരേ ശിലേവ ത്വമ് അധോഽധോ ഗച്ഛ മോഹിതഃ । ക്ഷീരാര്ണവേന്ദുവദ് ബോധാദ് ഊര്ധ്വാദ് ഊര്ധ്വതരം വ്രജ
സമുദ്രത്തിലെ കല്ലുപോലെ മായയിൽ താഴ്താഴേക്ക് വീണു പോകരുത്; പകരം, അറിവിന്റെ ശക്തിയാൽ പാൽക്കടലിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഉയരേയ്ക്ക് ഉയരാൻ ശ്രമിക്കണം.
ജലഫേനവദ് ഉത്പന്നധ്വംസിതാമ് അനുഭാവയന് । വീരുത്തൃണലതാഗുല്മഗണനാം മാ പ്രപൂരയ
ജലത്തിൽ പിറന്നു നശിക്കുന്ന നുരയെപ്പോലെ, മരങ്ങൾ, പുല്ല്, വളരുന്ന ചെടികൾ, കാടുകൾ എന്നിവ എണ്ണിക്കൊണ്ടു മനസ്സു നിറയ്ക്കരുത്.
ചിത്തേജോ യശ് ചിദാദിത്യḫ പ്രസാരയതി സര്വതഃ । തേന പ്രകടിതം സാര്കചന്ദ്രതാരം ജഗദ്ഗൃഹമ്
ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം, അതായത് ബോധത്തിന്റെ സൂര്യൻ, എല്ലാടും പരക്കുന്നു; അതിനാൽ തന്നെ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും ഉള്ള ഈ ലോകം വെളിപ്പെടുന്നു.
തത്പ്രകാശം സ്വമ് ആത്മാനമ് അവലമ്ബ്യാവിലമ്ബിതമ് । ആസ്സ്വ സമ്പൂരിതാകാശം ദേഹാദിം നൃപ പശ്യ ഹേ
അത് തന്നെയുള്ള പ്രകാശമായ ആത്മാവിനെ ആശ്രയിച്ച് വൈകാതെ ഇരിക്ക; രാജാവേ, ആകാശം നിറഞ്ഞതുപോലെ ദേഹത്തെയും മറ്റും കാണൂ.
യഥാ തിഷ്ഠന് സ്വഭാവേന സ്ഫടികẖ കിരതി പ്രഭാഃ । തഥാ ജഗന്തി കിരതി ചിദ്ദീപ്ത്യാ ചിദ്ദിവാകരഃ
ഒരു സ്ഫടികം അതിന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം നില്ക്കുമ്പോള് പ്രകാശകിരണങ്ങള് ചൊരിയുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ, ചൈതന്യസൂര്യന് തന്റെ ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശത്തില് ലോകങ്ങളെ ചൊരിയുന്നു.
യദ് ആത്മനൈവ വിമലം ചിത്ത്വേന സ്ഫുരണം ചിതഃ । തദ് ഇദം ജഗദാഭോഗി സമ്പന്നം സ്ഫാരസംവിദഃ
സ്വയം നിന്നു മനസ്സായി ഉദിക്കുന്ന ശുദ്ധമായ ചൈതന്യപ്രകാശം തന്നെയാണ് ഈ ലോകാനുഭവം; അതു വിശാലമായ ബോധത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യദാ ബ്രഹ്മ പരം ബ്രഹ്മ തത്രൈവ ബ്രഹ്മ ബൃംഹിതമ് । ന തത്ര സമ്ഭവന്ത്യ് ഏതാ ഭൂതാഭൂതാദികല്പനാഃ
ബ്രഹ്മം പരമമായ ബ്രഹ്മമായി തന്നെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നപ്പോള്, അവിടെ സത്വം, അസത്വം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ഭാവനകളും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
സര്വശക്തിതയാ ബ്രഹ്മ ചേതസ്ത്വാദ് അതിയാതയാ । സത്ത്വശക്ത്യാ സ്ഥിതം യത്ര ജീവന്മുക്തം ഹി തത്ര തത്
ബ്രഹ്മം എല്ലാ ശക്തിയോടും മനസ്സിന് അതീതമായും സത്ത്വശക്തിയില് നിലകൊള്ളുന്നിടത്ത്, അവിടെയാണ് ജീവന് കൊണ്ട് മോക്ഷം പ്രാപിച്ചവന് വസിക്കുന്നത്.
യത്ര ബ്രഹ്മാനന്തശക്തിചിത്തശക്ത്യാ വിജൃമ്ഭതേ । വിവിക്തയാ തത്ര നരസുരനാഗാദിതാം ഗതമ്
അവിടെയാണ് അനന്തമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ശക്തിയും, അതിന്റെ ചൈതന്യശക്തിയിലൂടെ, പൂർണ്ണമായി പ്രകടമാകുന്നത്. അവിടെ മനുഷ്യൻ, ദേവൻ, നാഗൻ തുടങ്ങിയ നിലകളിൽ വ്യക്തമായി എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയും.
ഭ്രാന്തയാ മൂഢയാ യത്ര ചിത്തശക്ത്യാ ലയേ സ്ഥിതമ് । തത്ര തിര്യക്പിശാചാദിഭൂതതാം സമുപാഗതമ്
ഭ്രമിച്ചും അജ്ഞതയിലും ഉള്ള മനസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ലയാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അവിടെ മൃഗം, ഭൂതം, പിശാച് തുടങ്ങിയ നിലകളിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു.