ക്രിയമാണാ കൃതാ കര്മതൂലശ്രീര് ദേഹശല്മലേഃ । ജ്ഞാനാനിലസമുദ്ധൂതാ വിലയം ക്വാപി ഗച്ഛതി
നടത്തുന്ന പ്രവൃത്തികൾ, ചെയ്തതോ പൂർത്തിയായതോ ആയാലും, കപോകംമരത്തിന്റെ പഞ്ചുപോലെയാണ്; ജ്ഞാനത്തിന്റെ കാറ്റ് അതിനെ ഉണർത്തുമ്പോൾ, അവ എവിടെയോ അകന്ന് ഇല്ലാതാകുന്നു.
ആത്മജ്ഞതാം പ്രയാതസ്യ തീര്ണസ്യ ഭവസാഗരാത് । ഇച്ഛതോ ഽപി സമായാതി പുനര് നാജ്ഞത്വമ് ആത്മനഃ
ആത്മജ്ഞാനം നേടിയവനും, ഭവസാഗരം കടന്നവനും, ആഗ്രഹിച്ചാലും ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള അജ്ഞാനം പിന്നെ വരികയില്ല.
യഥാ ദൂരഗതോത്പത്തിസ്ഥാനം രയവതീ സരിത് । ന യാത്യ് ഏവം മതിര് ബുദ്ധാ പുനര് മോഹം ന ഗച്ഛതി
ദൂരെയുള്ള ഉറവിടം വിട്ടൊഴിഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി പിന്നെ തിരികെ അവിടെക്കെത്താറില്ലല്ലോ, അതുപോലെ ഉണർന്ന മനസ്സ് വീണ്ടും മായയിൽ വീഴുകയില്ല.
സര്വൈവ ഹി കലാ ജന്തോര് അനഭ്യാസേന നശ്യതി । ഫലദാപി മനോജ്ഞാപി ലതേവാസേകവര്ജിതാ
ഏതൊരു ജീവിയുടെയും കഴിവ് അഭ്യാസമില്ലാതെ നശിച്ചുപോകും; അതു ഫലപ്രദവും ആഹ്ലാദകരവുമെങ്കിലും, താങ്ങില്ലാതെ വാടുന്ന വളരമ്പുപോലെയാണ്.
ഏഷാ ജ്ഞാനകലാ ത്വ് അന്തസ് സകൃജ്ജാതാ ദിനേ ദിനേ । വൃദ്ധിമ് ഏതി ബലാദ് ഏവ സതാമ് അപ്യ് ഉപ്തശാലിവത്
പക്ഷേ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഈ കഴിവ് ഒരിക്കൽ ഉള്ളിൽ ഉദിച്ചാൽ, നല്ലവരിൽ പോലും വിതച്ച നെല്ലുപോലെ, ദിവസേന സ്വയം വളരുന്നു.
യഥാ ദധ്യുദ്ധൃതം നൈതി പുനര് ദധ്നൈകതാം ഘൃതമ് । തഥാ ജ്ഞാനോദ്ധൃതാ ജ്ഞപ്തിര് നായാത്യ് അജ്ഞാനതാം പുനഃ
തൈര് മുതല് വേര്പെടുത്തിയ നെയ് വീണ്ടും തൈറായി മാറാറില്ലല്ലോ, അതുപോലെ, അറിവ് ഒരിക്കൽ ലഭിച്ചാൽ പിന്നെ അജ്ഞതയിലേക്കു മടങ്ങാറില്ല.
യഥാ പരഭടവ്യൂഹം വിഭിദ്യോദേതി സദ്ഭടഃ । തഥാജ്ഞാനം വിദാര്യാന്ധ്യമ് ഉദേതി ജ്ഞാനഭാസ്കരഃ
എങ്ങനെ ധൈര്യശാലിയായ യോദ്ധാവ് ശത്രുസൈന്യത്തെ തകർത്തു മുന്നോട്ട് വരുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം തകർത്തു ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം ഉദയിക്കുന്നു.
ചിദ്ഘനം നിര്മലം ബ്രഹ്മ ശാന്തം സര്വമ് ഇദം തതമ് । അദ്വൈതം ദ്വൈതവദ് ഭാതി നിത്യമ് ഏകമ് അനാമയമ്
നിർമലവും ശാന്തവുമായ ചൈതന്യമാണ് ബ്രഹ്മം. അതാണ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിന് രണ്ടായിരിപ്പില്ല, എന്നാൽ രണ്ടായി തോന്നുന്നു. എന്നും ഒറ്റതും ദുഃഖരഹിതവുമാണ്.
ഏകസ് സ്ഫുരത്യ് അഖിലവസ്തുഷു ചിത്സ്വരൂപ ആത്മാ പരസ് സ്വജലധിഷ്വ് ഇവ തോയമ് അച്ഛമ് । സംശാന്തസങ്കലനഭൂരികലാപമ് ഏകം സത്താംശമാത്രമ് അഖിലം ജഗദ് അങ്ഗ വിദ്ധി
ചൈതന്യസ്വരൂപമായ പരമാത്മാവ് എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ഒറ്റയായി പ്രകാശിക്കുന്നു, അതിന്റെ സ്വന്തം സമുദ്രത്തിലെ ശുദ്ധജലംപോലെ. സഖാവേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിലയ്ക്കുന്ന എല്ലാ കൂട്ടങ്ങളും ചേർന്ന് ഒരു സത്താമാത്രമായിട്ടാണ് അറിയേണ്ടത്.
പരസ്മാത് കാരണാദ് ഏകോ ജീവḫ പ്രഥമമ് ഉത്ഥിതഃ । തസ്മാജ് ജീവകണാ ജാതാẖ കണാസ് തപ്തായസോ യഥാ
പരമകാരണത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യം ഒരു ജീവൻ ഉദിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് അനേകം ജീവന്മാരും പിറന്നു, ചൂടേറ്റ ഇരുമ്പിൽ നിന്ന് ചിന്നുപോകുന്ന ചിന്തുകളുപോലെ.
തേ ദേവനാഗഗന്ധര്വവിദ്യാധരശതാഭിധാഃ । സ്ഫുരന്ത്യ് ആത്മാമൃതാമ്ഭോദനിര്മലാമൃതബിന്ദവഃ
ദേവന്മാർ, നാഗന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ എന്നിങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ, അമൃതസ്വരൂപമായ ആത്മാവിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ഉയർന്ന ശുദ്ധമായ അമൃതബിന്ദുക്കളെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സ്വൈരസങ്കല്പജാലേന വലിതാ ബന്ധമ് ആഗതാഃ । സ്വലാലയേവ തന്തുത്വം ഗതയാ കോശകാരകാഃ
സ്വന്തം ചിന്തകളുടെ വലയിൽ കുടുങ്ങി, അവർ ബന്ധത്തിലാകുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഇലഞ്ഞിപ്പുഴു താനുണ്ടാക്കുന്ന നൂലാൽ തന്നെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് കുടയിൽ പെടുന്നതുപോലെയാണ്.
സ്വസങ്കല്പേന ഭൂതാനി ബദ്ധാനീതി പരസ്പരമ് । സ്വതുഷേണേവ ധാന്യാനി ദുẖഖാന്യ് അനുഭവന്ത്യ് അതഃ
സ്വന്തം ഭാവനകൊണ്ടുതന്നെ ജീവികൾ പരസ്പരം ബന്ധിതരാകുന്നു; അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ധാന്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തൊലിയാൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, അവർ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
സ സ്വസങ്കല്പനതുഷോ ദഹ്യതേ ജ്ഞാനവഹ്നിനാ । യദാ തദാ ഭവന്ത്യ് അച്ഛാ നവാ മുക്താകണാ ഇവ
സ്വന്തം ഭാവനയുടെ തൊലി ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ, അവർ പുതുതായി പിറക്കുന്ന മുത്തുകളെപ്പോലെ ശുദ്ധരായി മാറുന്നു.
ഭൂയോ ജഗതി ജായന്തേ ന കദാചന കേചന । തേ തതാത്മപദാരൂഢാ മൂഢത്വാദ് ഉദ്ധൃതാശയാഃ
ലോകത്ത് ആരും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നില്ല; ആത്മാവിന്റെ നിലയിലേക്ക് ഉയർന്നവർ ഭ്രമവും ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ടുകളഞ്ഞവരാണ്.
ജഗദ്വൃത്താവ് അവയവൈര് മിഥẖ കാരണതാം ഗതമ് । അകാരണം ജഗദ് വിദ്ധി നാശോത്പത്ത്യോസ് സ്വഭാവതഃ
ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ പരസ്പരം കാരണങ്ങളാകുന്നു; എന്നാൽ ലോകം തന്നെ കാരണമില്ലാത്തതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം, കാരണം അതിന്റെ ഉത്ഭവവും നാശവും അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിലാണ്.
യഥാമ്ബുകുമ്ഭേഷു നഭോ നാര്പിതം നാപ്യ് അനര്പിതമ് । തഥാത്മാ സര്വദേഹേഷു ന സ്ഥിതോ നാപി ചാസ്ഥിതഃ
ജലപാത്രങ്ങളിൽ ആകാശം neither ഉള്ളതല്ല, ഇല്ലാത്തതുമല്ല; അതുപോലെ ആത്മാവ് എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും neither നിലകൊള്ളുന്ന nor നിലനിൽക്കാത്തതാണ്.
സതി കുമ്ഭേ സതി ച ഖേ കുമ്ഭാകാശാഭിധാ യഥാ । സത്യ് ആത്മനി ച ദേഹേ ച ദേഹസംവേദനം തഥാ
പാത്രവും ആകാശവും ഇരുവരും ഉണ്ടെങ്കിൽ 'പാത്രത്തിലെ ആകാശം' എന്നുപറയാം; അതുപോലെ ആത്മാവും ശരീരവും ഇരുവരും ഉണ്ടെങ്കിൽ ശരീരബോധം ഉണ്ടാകുന്നു.
ചേതനാചേതനകലാ നൃപ സന്തി ന കാശ്ചന । കാചിദ് ആത്മാഭിധാ സത്താ ദേഹേ സ്ഫുരതി കേവലമ്
രാജാവേ, ജഡവും ചൈതന്യവും എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിഭേദങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല; 'ആത്മാവ്' എന്ന അസ്തിത്വം മാത്രം ശരീരത്തിൽ തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുന്നു.
യഥാ ദൃങ് നിര്മലേ വ്യോമ്നി ചിരന്യസ്തോല്ലസത്യ് അലമ് । തഥാ സ്ഫുരതി ദേഹാഭാ സത്താത്മന്യ് ആത്മനാമികാ
പൊതിഞ്ഞ ആകാശത്തിൽ ദൃശ്യശക്തി എങ്ങനെ നിഷ്കളങ്കമായി തെളിയുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ശരീരമില്ലാത്തപ്പോൾ ആത്മാവിനുള്ളിൽ 'ആത്മ' എന്ന അസ്തിത്വം തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുന്നു.
പൂര്വം ജീവാസ് സ്വസങ്കല്പൈര് യേ ജഗത്സുസ്ഥിതിം ഗതാഃ । തത്സങ്ഗാദ് അദ്യ ജീവത്വം യാന്ത്യ് അന്യാ ബ്രഹ്മശക്തയഃ
മുന്പ്, സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങൾകൊണ്ട് ലോകത്തിൽ ജീവതാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ജീവന്മാർ, അവരുടെ സമ്പർക്കം കൊണ്ടാണ് ഇപ്പോൾ മറ്റുള്ള ബ്രഹ്മശക്തികൾക്കും ജീവത്വം ലഭിക്കുന്നത്.
യഥാ തസ്കരസംസര്ഗാദ് ബധ്യതേ ഽതസ്കരോ ഽപി ഹി । തഥാ പ്രാഗ്ജീവസംസര്ഗാത് പ്രയാത്യ് ആത്മകലാ മിതിമ്
ഒരു കള്ളൻ മറ്റുള്ള കള്ളന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേരുമ്പോൾ പിടിക്കപ്പെടുന്നപോലെ, മുൻ ജീവന്മാരുടെ സമ്പർക്കം കൊണ്ടാണ് ആത്മാവിന്റെ ഒരു ഭാഗം പരിധിയിലാകുന്നത്.
യാവത് സ്വതാ സ്വദേഹാദൌ താവത് സംസൃതിബീജതാ । യാവദ് വിഷയഭോഗാശാ ജീവാഖ്യാ താവദ് ആത്മനഃ
തനിക്കു സ്വന്തം എന്ന് ദേഹം മുതലായവയില് തോന്നുന്നിടത്തോളം, ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ വിത്ത് നിലനില്ക്കും. വിഷയസുഖങ്ങള്ക്കുള്ള ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കില് ആത്മാവ് 'ജീവന്' എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടും.
വിവേകവശതോ ജ്ഞത്വാജ് ജാതേ ദ്വൈതൈക്യയോẖ ക്ഷയേ । ആത്മാ ജീവത്വമ് ഉത്സൃജ്യ ബ്രഹ്മതാമ് ഏത്യ് അനാമയഃ
വിവേകബുദ്ധിയാല് ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും ഇല്ലാതാകുമ്പോള്, ആത്മാവ് ജീവസ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് ദുഃഖരഹിതമായ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കുയര്ന്നു പോകുന്നു.
ജരാജന്മമൃതിഭ്രാന്തിചക്രേ ഭ്രമതി മോഹിതാ । വാസനാതന്തുബദ്ധേയം ജനതാതാപഭാഗിനീ
വാസനകളുടെ നൂലില് ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ജീവന് ജനനം, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം എന്ന ചക്രത്തില് ഭ്രമിച്ച്, ജനങ്ങളുടെ ദുഃഖത്തില് പങ്കുചേരുന്നു.
ന കസ്യചിദ് അഹം നൈവ കശ്ചിദ് ഏവാഹമ് ഈദൃശഃ । നൈവ കശ്ചിന് മമേത്യ് അന്തര്നിശ്ചയാത് ത്യജ സംസൃതിമ്
ഞാന് ആരുടേയും അല്ല, ആരും എനിക്ക് സ്വന്തമല്ല, ഞാന് ഇങ്ങനെയൊരാള് അല്ല, ആരും എനിക്ക് സ്വന്തമല്ലെന്നുറപ്പോടെ, മനസ്സില് ഉറച്ച വിശ്വാസത്തോടെ, ഈ സംസാരബന്ധം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
സര്വം മമാഹം സര്വസ്യ ചൈവേതി ദൃഢനിശ്ചയാത് । ത്യജ സംസൃതിസംരമ്ഭം സ്വസ്ഥോ ഭവ ഭവാതിഗഃ
എല്ലാം എന്റെതാണെന്നും, ഞാനെല്ലാവരുടേയുംതാണെന്നും ഉറച്ച വിശ്വാസത്തോടെ, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ അശാന്തി ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ ഇരിക്കൂ; ജനനമരണങ്ങളുടെ അതീതനായവനാകൂ.
ഊര്ധ്വാദ് അധസ് ത്വ് അധസ്താച് ച പുനര് ഊര്ധ്വം വ്രജംശ് ചിരമ് । മാ സംസാരാരഘട്ടസ്യ ചിന്താരജ്ജ്വാം ഘടോ ഭവ
നീ താഴെ നിന്ന് മുകളിലേക്കും, മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്കും ദീർഘകാലം സഞ്ചരിച്ചാലും, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ കുഴപ്പങ്ങൾക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയുടെ കയറിൽ കെട്ടിയ പാത്രംപോലെയാവരുത്.
ഇദം മമാഹമ് അസ്യേതി വ്യവഹാരഘനഭ്രമമ് । യേ മോഹാത് സന്നിഷേവന്തേ തേ ഽധസ്താദ് യാന്ത്യ് അധശ് ശഠാഃ
'ഇത് എന്റെതാണു, ഞാനിതാണ്, ഇതെനിക്ക് ആണ്' എന്ന തെറ്റിദ്ധാരണയിൽ അകപ്പെട്ട്, അതിൽ തുടർച്ചയായി ഏർപ്പെടുന്നവരൊക്കെയും, കപടതയാൽ, താഴേക്ക് താഴേക്ക് വീഴുന്നവരാണ്.
അസ്യാഹമ് ഏഷ മേ സോ ഽയമ് അഹമ് ഏവമ്മയാത്മനി । മോഹേ ബുദ്ധ്യാ പരിത്യക്തേ ഊര്ധ്വാദ് ഊര്ധ്വം പ്രയാസ്യ് അജഃ
'ഞാൻ അവനുടേതാണ്, ഇത് എന്റെതാണു, അവൻ ഞാനാണ്, ഞാൻ ഇങ്ങനെ ആണു' എന്ന ഭ്രമം ബുദ്ധിയാൽ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ജനനമില്ലാത്തവനേ, നീ ഉയരത്തിലേക്ക് ഉയരത്തിലേക്ക് ഉയരാൻ തുടങ്ങും.