കുര്വതോ ഽപി ന ബന്ധായ കര്മ തത്ത്വവിദോ ഭവേത് । ഭുഞ്ജാനോ ഽപി വിഷം തജ്ജ്ഞോ ന വിനശ്യതി കര്ഹിചിത്
സത്യം അറിയുന്നവൻ പ്രവർത്തിച്ചാലും കർമ്മം അവനെ ബന്ധിപ്പിക്കില്ല; വിഷം അറിയുന്നവൻ അതു കഴിച്ചാലും ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല.
പ്രാക്ശരീരകൃതം കര്മ മൂലകാഷേണ ദഹ്യതേ । വര്തമാനാവബോധേന ശുഷ്കം തൃണമ് ഇവാഗ്നിനാ
ശരീരം ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മങ്ങൾ അതിന്റെ മൂലകാരണം നശിച്ചാൽ ദഹിക്കപ്പെടുന്നു; ഇപ്പോഴത്തെ ജ്ഞാനത്താൽ അവ ഉണക്കിയ പുല്ലുപോലെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോകുന്നു.
ബദ്ധവാസനമ് അര്ഥോ യസ് സേവ്യതേ സുഖയത്യ് അസൌ । ദദാതി ച ഫലാനീതി സ്വയമ് ഏവാനുഭൂയതേ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിനെ ഉറച്ച ആഗ്രഹത്തോടെ അന്വേഷിച്ചാൽ അതിൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും, ഫലവും കിട്ടും എന്നു പറയാറുണ്ട്. ഇതെല്ലാം നമ്മുക്ക് നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളാണ്.
യത് സുഖായ തദ് ഏവാശു വസ്തു ദുẖഖായ നാശതഃ । അവിനാഭാവിനിഷ്ഠത്വം പ്രസിദ്ധം സുഖദുẖഖയോഃ
സന്തോഷം നൽകുന്ന വസ്തു നശിച്ചാൽ അതേ വേഗത്തിൽ തന്നെ ദുഃഖവും ഉണ്ടാകും. സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുമിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ടു നിലകൊള്ളുന്നതാണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്ന കാര്യമാണ്.
തനുവാസനമ് അര്ഥോ യസ് സേവ്യതേ വാ വിവാസനമ് । നാസൌ സുഖായ നൈവാതോ നാശാത് കാലേന ദുẖഖദഃ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിനെ ചെറിയ ആഗ്രഹം കൊണ്ടോ, അശ്രദ്ധയോടോ ചേർന്ന് അന്വേഷിച്ചാൽ അതിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാവില്ല. അത്തരം വസ്തു കാലക്രമത്തിൽ നശിച്ചാലും അതിനാൽ ദുഃഖം ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
നിര്വാസനതയാ സ്പന്ദം കുര്വതോ ഽസുപ്തബാലവത് । കര്മണോ യോഗിനസ് തേന തേ ന കര്മഫലാന്വിതാഃ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ഉറങ്ങാത്ത കുട്ടിയെപ്പോലെ സ്വാഭാവികമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന യോഗിക്ക്, ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല.
ക്ഷീണവാസനയാ ബുദ്ധ്യാ കര്മ യത് ക്രിയതേ ഽനഘ । തദ് ഭൃഷ്ടബീജവദ് ഭൂയോ നാങ്കുരം പ്രവിമുഞ്ചതി
പാപരഹിതനേ, ആഗ്രഹങ്ങൾ മുഴുവനും ക്ഷയിച്ച മനസ്സോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ വറുത്ത വിത്തുപോലെ ആകുന്നു; അതിന് പിന്നീടു മുളപ്പാൻ കഴിയില്ല.
ദേഹേന്ദ്രിയാദിനാ കര്മ കരണൌഘേന കല്പ്യതേ । ഏകẖ കര്താത്ര ഭോക്താ വാ ക ഇവാങ്ഗോപപദ്യതേ
ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ പ്രവൃത്തി ഉണ്ടാകുന്നു; എന്നാൽ ശരീരത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ പോലെ, ഇതിൽ ഒരാളെയാണ് ചെയ്യുന്നതോ അനുഭവിക്കുന്നതോ എന്ന് പറയാൻ കഴിയുമോ?
അന്യḫ പശ്യതി ഭുങ്ക്തേ ഽന്യḫ പരോ ഽപ്യ് അനുഭവത്യ് അണുഃ । അന്യസ്യ സുഖദുẖഖാദി കസ്യൈകസ്യാത്ര കര്തൃതാ
ഒരാൾ കാണുന്നു, മറ്റൊരാൾ അനുഭവിക്കുന്നു, മറ്റൊരാൾ അതിലും സൂക്ഷ്മമായി അനുഭവിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ പലരും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആനന്ദം, ദു:ഖം തുടങ്ങിയവയുടെ ഉത്തരവാദിത്വം ഒരാളുടേതാണെന്നു പറയാൻ കഴിയുമോ?
ആത്മാ കര്താപ്യ് അകര്തായമ് ഔദാസീന്യേന സംസ്ഥിതഃ । പ്രതിബിമ്ബേഷ്വ് ഇവാദര്ശോ മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയാതിഗഃ
ആത്മാവ് ചെയ്യുന്നതും ചെയ്യാത്തതുമാണ്, നിരപേക്ഷതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, മനസ്സിനെയും ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നു; കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയാണ് അതിന്റെ നില.
ദേഹാദയോ ജഡാസ് സര്വേ തസ്മാദ് അങ്ഗ ന കിഞ്ചന । ന കശ്ചിദ് ഏവ കുരുതേ സുകൃതേഷ്വ് അപി കര്മസു
ശരീരം മുതലായവ എല്ലാം ജഡമായതിനാൽ, പ്രിയനേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല, നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ പോലും.
കര്മ കുര്വത്യ് അപി പ്രാജ്ഞേ തയാസംസക്തയാ ധിയാ । ന കശ്ചിത് കുരുതേ കിഞ്ചിദ് ദേഹസ് സ്ഫുരതി കേവലമ്
ബുദ്ധിമാന്മാർ നിർബന്ധമില്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ചാലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല; ശരീരം മാത്രം ചലിക്കുന്നു, അത്രയേ ഉള്ളൂ.
തൂഷ്ണീമ് അപി സ്ഥിതോ മൂഢശ് ചിന്താസംസക്തയാ ധിയാ । കരോതി കര്മ ശൈലാഭം യദ് യുഗൈര് അപി ന ക്ഷയി
ഏതെങ്കിലും ഒരാൾ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, അവന്റെ മനസ്സ് ഭ്രമത്തിലും ചിന്തകളിലും കുടുങ്ങിയാൽ, അവൻ പർവ്വതംപോലെ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു.
കര്മേന്ദ്രിയാണി സംയമ്യ യ ആസ്തേ മനസാ സ്മരന് । ഇന്ദ്രിയാര്ഥാന് വിമൂഢാത്മാ തസ്യാനന്തേഹ കര്തൃതാ
പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോഴും, മനസ്സിൽ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ ഓർക്കുന്ന ഭ്രമിതനായവനു ഈ ലോകത്ത് അനന്തമായാണ് 'ഞാൻ ചെയ്യുന്നു' എന്ന ഭാവം.
യസ് ത്വ് ഇന്ദ്രിയാണി മനസാ നിയമ്യാരഭതേ ഽനഘ । കര്മേന്ദ്രിയൈẖ കര്മയോഗമ് അകര്തൈവ സ മോക്ഷഭാക്
ഹേതുവിനേ, മനസ്സുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, കര്മ്മേന്ദ്രിയങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് കര്മ്മയോഗം ആരംഭിക്കുന്നവന്, ചെയ്യുന്നതുപോലും കാണുമ്പോഴും യഥാര്ത്ഥത്തില് ചെയ്യാത്തവനാണ്. അത്തരം വ്യക്തിക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
നിര്വാസനം കൃതം കര്മ ന കര്താരം സ്പൃശത്യ് അജമ് । പദ്മപത്ത്രം ജലമ് ഇവ നഭസ്തലമ് ഇവാമ്ബുദഃ
വാസനകളില്ലാതെ ചെയ്ത കര്മ്മം, ജനനമില്ലാത്ത കര്ത്താവിനെ സ്പര്ശിക്കില്ല. ഇത് താമരയിലത്തെ വെള്ളം പോലെയും, ആകാശത്തെ മേഘം പോലെയും അശുദ്ധിയില്ലാതെ ഇരിക്കും.
ഫലാനി നാനുധാവന്തി യദാ കര്മാണ്യ് അവാസനമ് । തദാ ജീവം ന സ്പൃശതി കര്മ ജന്മൈകകാരണമ്
വാസനയില്ലാതെ കര്മ്മം ചെയ്താല് അതിന്റെ ഫലങ്ങള് പിന്തുടരില്ല. അപ്പോള് ജനനത്തിന് ഏകകാരണമാകുന്ന കര്മ്മം ജീവനെ സ്പര്ശിക്കുകയില്ല.
കര്മണോ ജന്മബീജസ്യ രസസ് സര്വത്ര വാസനാ । സാ യദ്ഭവാ ച തസ്യൈവ ഗര്ഭേ പശ്യതി ദേഹകമ്
കര്മ്മത്തിന്റെ സാരം, ജനനത്തിന്റെ വിത്ത്, എല്ലായിടത്തും വാസനയാണ്. ആ വാസന എങ്ങനെയാണോ, അതനുസരിച്ച് അതിന് ഗര്ഭത്തില് ശരീരം കാണപ്പെടും.
ജായതേ തത ഏവാശു ക്രമാദ് ഭ്രമതി സംസൃതൌ । തസ്മാദ് വാസനയൈവാന്തര് വിയോഗസ് തേ ഽസ്തു ഭൂതയേ
അത് കൊണ്ടുതന്നെ ഒരാൾ ഉടൻ ജനിച്ച്, പിന്നെ ജീവിതചക്രത്തിൽ അലയുന്നു. അതിനാൽ, നിന്റെ നന്മയ്ക്കായി, ആന്തരികമായ വാസനകളിൽ നിന്നുള്ള വേർപാട് ഉണ്ടാകട്ടെ.
ഭാവനാസ് സര്വഭാവേഭ്യസ് സമുത്സൃജ്യ സമുച്ഛ്രിതഃ । ശശാങ്കശീതലḫ പൂര്ണോ ഭാസി ഭാസേവ ഭാസ്കരഃ
എല്ലാ വസ്തുക്കളോടുള്ള എല്ലാ ഭാവനകളും വിട്ടുവിട്ട്, നീ പൂർണ്ണമായും ശീതളമായും ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഉയർന്ന്, നിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ തെളിയുന്നു.
ക്രിയമാണാ കൃതാ കര്മതൂലശ്രീര് ദേഹശല്മലേഃ । ജ്ഞാനാനിലസമുദ്ധൂതാ വിലയം ക്വാപി ഗച്ഛതി
നടത്തുന്ന പ്രവൃത്തികൾ, ചെയ്തതോ പൂർത്തിയായതോ ആയാലും, കപോകംമരത്തിന്റെ പഞ്ചുപോലെയാണ്; ജ്ഞാനത്തിന്റെ കാറ്റ് അതിനെ ഉണർത്തുമ്പോൾ, അവ എവിടെയോ അകന്ന് ഇല്ലാതാകുന്നു.
ആത്മജ്ഞതാം പ്രയാതസ്യ തീര്ണസ്യ ഭവസാഗരാത് । ഇച്ഛതോ ഽപി സമായാതി പുനര് നാജ്ഞത്വമ് ആത്മനഃ
ആത്മജ്ഞാനം നേടിയവനും, ഭവസാഗരം കടന്നവനും, ആഗ്രഹിച്ചാലും ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള അജ്ഞാനം പിന്നെ വരികയില്ല.
യഥാ ദൂരഗതോത്പത്തിസ്ഥാനം രയവതീ സരിത് । ന യാത്യ് ഏവം മതിര് ബുദ്ധാ പുനര് മോഹം ന ഗച്ഛതി
ദൂരെയുള്ള ഉറവിടം വിട്ടൊഴിഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി പിന്നെ തിരികെ അവിടെക്കെത്താറില്ലല്ലോ, അതുപോലെ ഉണർന്ന മനസ്സ് വീണ്ടും മായയിൽ വീഴുകയില്ല.
സര്വൈവ ഹി കലാ ജന്തോര് അനഭ്യാസേന നശ്യതി । ഫലദാപി മനോജ്ഞാപി ലതേവാസേകവര്ജിതാ
ഏതൊരു ജീവിയുടെയും കഴിവ് അഭ്യാസമില്ലാതെ നശിച്ചുപോകും; അതു ഫലപ്രദവും ആഹ്ലാദകരവുമെങ്കിലും, താങ്ങില്ലാതെ വാടുന്ന വളരമ്പുപോലെയാണ്.
ഏഷാ ജ്ഞാനകലാ ത്വ് അന്തസ് സകൃജ്ജാതാ ദിനേ ദിനേ । വൃദ്ധിമ് ഏതി ബലാദ് ഏവ സതാമ് അപ്യ് ഉപ്തശാലിവത്
പക്ഷേ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഈ കഴിവ് ഒരിക്കൽ ഉള്ളിൽ ഉദിച്ചാൽ, നല്ലവരിൽ പോലും വിതച്ച നെല്ലുപോലെ, ദിവസേന സ്വയം വളരുന്നു.
യഥാ ദധ്യുദ്ധൃതം നൈതി പുനര് ദധ്നൈകതാം ഘൃതമ് । തഥാ ജ്ഞാനോദ്ധൃതാ ജ്ഞപ്തിര് നായാത്യ് അജ്ഞാനതാം പുനഃ
തൈര് മുതല് വേര്പെടുത്തിയ നെയ് വീണ്ടും തൈറായി മാറാറില്ലല്ലോ, അതുപോലെ, അറിവ് ഒരിക്കൽ ലഭിച്ചാൽ പിന്നെ അജ്ഞതയിലേക്കു മടങ്ങാറില്ല.
യഥാ പരഭടവ്യൂഹം വിഭിദ്യോദേതി സദ്ഭടഃ । തഥാജ്ഞാനം വിദാര്യാന്ധ്യമ് ഉദേതി ജ്ഞാനഭാസ്കരഃ
എങ്ങനെ ധൈര്യശാലിയായ യോദ്ധാവ് ശത്രുസൈന്യത്തെ തകർത്തു മുന്നോട്ട് വരുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം തകർത്തു ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം ഉദയിക്കുന്നു.
ചിദ്ഘനം നിര്മലം ബ്രഹ്മ ശാന്തം സര്വമ് ഇദം തതമ് । അദ്വൈതം ദ്വൈതവദ് ഭാതി നിത്യമ് ഏകമ് അനാമയമ്
നിർമലവും ശാന്തവുമായ ചൈതന്യമാണ് ബ്രഹ്മം. അതാണ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിന് രണ്ടായിരിപ്പില്ല, എന്നാൽ രണ്ടായി തോന്നുന്നു. എന്നും ഒറ്റതും ദുഃഖരഹിതവുമാണ്.
ഏകസ് സ്ഫുരത്യ് അഖിലവസ്തുഷു ചിത്സ്വരൂപ ആത്മാ പരസ് സ്വജലധിഷ്വ് ഇവ തോയമ് അച്ഛമ് । സംശാന്തസങ്കലനഭൂരികലാപമ് ഏകം സത്താംശമാത്രമ് അഖിലം ജഗദ് അങ്ഗ വിദ്ധി
ചൈതന്യസ്വരൂപമായ പരമാത്മാവ് എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ഒറ്റയായി പ്രകാശിക്കുന്നു, അതിന്റെ സ്വന്തം സമുദ്രത്തിലെ ശുദ്ധജലംപോലെ. സഖാവേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിലയ്ക്കുന്ന എല്ലാ കൂട്ടങ്ങളും ചേർന്ന് ഒരു സത്താമാത്രമായിട്ടാണ് അറിയേണ്ടത്.
പരസ്മാത് കാരണാദ് ഏകോ ജീവḫ പ്രഥമമ് ഉത്ഥിതഃ । തസ്മാജ് ജീവകണാ ജാതാẖ കണാസ് തപ്തായസോ യഥാ
പരമകാരണത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യം ഒരു ജീവൻ ഉദിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് അനേകം ജീവന്മാരും പിറന്നു, ചൂടേറ്റ ഇരുമ്പിൽ നിന്ന് ചിന്നുപോകുന്ന ചിന്തുകളുപോലെ.