അഹമ് അന്താദിരഹിതശ് ശുദ്ധോ ബുദ്ധോ ഽജരാമരഃ । ശാന്തസ് സമസമാഭാസ ഇതി മത്വാ ന ശോചതി
എനിക്ക് ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ല; ഞാൻ ശുദ്ധനും ഉണർന്നവനും വൃദ്ധിപ്പോലും മരണവും അറിയാത്തവനും സമാധാനവും സമത്വവും നിറഞ്ഞവനും ആകുന്നു. ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ആരും ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
ജഗത്സര്വപദാര്ഥാനാം ചിദ്ദീപോ ഽഹം പ്രകാശനമ് । കേ തേ മേ ജന്മമരണേ ഇതി മത്വാ ന ശോചതി
ലോകത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും പ്രകാശമായ ചൈതന്യമാണ് ഞാൻ. എനിക്ക് ജനനമോ മരണമോ എന്താണ് എന്നറിയുമ്പോൾ ആരും ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
തൃണേ ഽഗ്നാവ് അമ്ബരേ ഭാനൌ നരനാഗാമരേഷു ച । യച് ചിദ് അസ്മി തദ് ഏവേതി മത്വാ ക ഇവ ശോചതി
പുല്ലിലും, അഗ്നിയിലും, ആകാശത്തിലും, സൂര്യനിലും, മനുഷ്യരിലും, ആനകളിലും, ദേവന്മാരിലും ഞാൻ തന്നെയുള്ള ചൈതന്യമാണ്. ഇതു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ആരാണ് ദുഃഖിക്കുക?
തിര്യഗ് ഊര്ധ്വമ് അധസ്താന് മേ വ്യാപകോ മഹിമാ ചിതഃ । അസ്യാനന്തവിലാസസ്യ ജ്ഞാത്വേതി ക ഇവ ക്ഷയീ
എന്റെ ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും, മുകളിലും താഴെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ അനന്തമായ മഹത്വം അറിഞ്ഞാൽ ആരാണ് ക്ഷയിക്കപ്പെടുന്നത്?
ഉപശാന്തമഹാതാപാം പരാം നിഷ്ഠാമ് അഹം ഗതഃ । അഥ കോ ഽയമ് അഹം നാമ മിഥ്യൈവ പ്രത്യയോദിതഃ
ഞാൻ അതിയായ ശാന്തിയും മഹാശാന്തിയും നേടിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ 'ഞാൻ' എന്നുള്ളത് എന്താണ്? അതു വെറും ഭ്രമമായ ധാരണ മാത്രമാണ്.
അജേനാത്മാ കില ജ്ഞാതോ യദ് അഹം ബുദ്ധ ഈശ്വരഃ । ആത്മനാത്മനി വിശ്രാന്തം ജലേനേവ ജലാര്ണവേ
ജനനം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ടു ആത്മാവിനെ അറിയാം, ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്ന ഈശ്വരനാണ്. ആത്മാവ് ആത്മാവിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു, വെള്ളം വെള്ളത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ.
ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവ സമ്പന്നമ് അക്ഷോഭം സമതാം ഗതമ് । ജലമ് ഊര്മിവപുസ് ത്യക്ത്വാ സ്വം സോമ്യത്വമ് ഇവാഗതമ്
ബ്രഹ്മം ബ്രഹ്മമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു, അശാന്തി ഇല്ലാതെ സമതയിൽ സ്ഥിരമായി. തിരമാലയുടെ രൂപം വിട്ട വെള്ളം അതിന്റെ സ്വഭാവമായ സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നതുപോലെ.
നിരഹങ്കാരരൂപോ ഽസ്മി ഗലിതോ ഽസ്മ്യ് അസ്മി ശാശ്വതഃ । അന്തശ്ശീതോ ഽസ്മി ശാമ്യാമി മൃഗതൃഷ്ണേവ പ്രാവൃഷി
എനിക്ക് അഹങ്കാരമില്ലാത്ത സ്വഭാവമാണ്, ഞാൻ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു, ഞാൻ ശാശ്വതനാണ്. ഉള്ളിൽ തണുപ്പാണ്, ഞാൻ സമാധാനത്തിലാണ്, മഴക്കാലത്ത് മൃഗതൃഷ്ണ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ.
നിര്വൃതോ ഽസ്മി ചിരായൈവ ജാതോ ഽസ്മ്യ് അജവപുര് മഹാന് । ഇതി ജാനന് ഭൃശം ജീവോ ബദ്ധോ ഽപി ന നിബധ്യതേ
ഞാൻ വളരെ കാലമായി സ്വതന്ത്രനാണ്, ഞാൻ അജജന്മാവിന്റെ മഹത്തായ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നറിയുന്ന ജീവൻ, ബന്ധത്തിൽ ആയിരുന്നാലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ന മേ ബന്ധോ ന മേ മോക്ഷോ നാഹമ് അസ്മി ന ചേതരത് । യഥാഭൂതാര്ഥദര്ശിത്വാദ് ഇതി പശ്യന് ന ശോചതി
എനിക്ക് ബന്ധമോ മോക്ഷമോ ഇല്ല, ഞാൻ എന്നതോ മറ്റേതെങ്കിലും ഇല്ല; വസ്തുതകൾ എങ്ങിനെയാണോ അങ്ങനെ കാണുന്നവൻ ദുഃഖിക്കാറില്ല.
കുര്വതോ ഽപി ന ബന്ധായ കര്മ തത്ത്വവിദോ ഭവേത് । ഭുഞ്ജാനോ ഽപി വിഷം തജ്ജ്ഞോ ന വിനശ്യതി കര്ഹിചിത്
സത്യം അറിയുന്നവൻ പ്രവർത്തിച്ചാലും കർമ്മം അവനെ ബന്ധിപ്പിക്കില്ല; വിഷം അറിയുന്നവൻ അതു കഴിച്ചാലും ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല.
പ്രാക്ശരീരകൃതം കര്മ മൂലകാഷേണ ദഹ്യതേ । വര്തമാനാവബോധേന ശുഷ്കം തൃണമ് ഇവാഗ്നിനാ
ശരീരം ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മങ്ങൾ അതിന്റെ മൂലകാരണം നശിച്ചാൽ ദഹിക്കപ്പെടുന്നു; ഇപ്പോഴത്തെ ജ്ഞാനത്താൽ അവ ഉണക്കിയ പുല്ലുപോലെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോകുന്നു.
ബദ്ധവാസനമ് അര്ഥോ യസ് സേവ്യതേ സുഖയത്യ് അസൌ । ദദാതി ച ഫലാനീതി സ്വയമ് ഏവാനുഭൂയതേ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിനെ ഉറച്ച ആഗ്രഹത്തോടെ അന്വേഷിച്ചാൽ അതിൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും, ഫലവും കിട്ടും എന്നു പറയാറുണ്ട്. ഇതെല്ലാം നമ്മുക്ക് നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളാണ്.
യത് സുഖായ തദ് ഏവാശു വസ്തു ദുẖഖായ നാശതഃ । അവിനാഭാവിനിഷ്ഠത്വം പ്രസിദ്ധം സുഖദുẖഖയോഃ
സന്തോഷം നൽകുന്ന വസ്തു നശിച്ചാൽ അതേ വേഗത്തിൽ തന്നെ ദുഃഖവും ഉണ്ടാകും. സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുമിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ടു നിലകൊള്ളുന്നതാണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്ന കാര്യമാണ്.
തനുവാസനമ് അര്ഥോ യസ് സേവ്യതേ വാ വിവാസനമ് । നാസൌ സുഖായ നൈവാതോ നാശാത് കാലേന ദുẖഖദഃ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിനെ ചെറിയ ആഗ്രഹം കൊണ്ടോ, അശ്രദ്ധയോടോ ചേർന്ന് അന്വേഷിച്ചാൽ അതിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാവില്ല. അത്തരം വസ്തു കാലക്രമത്തിൽ നശിച്ചാലും അതിനാൽ ദുഃഖം ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
നിര്വാസനതയാ സ്പന്ദം കുര്വതോ ഽസുപ്തബാലവത് । കര്മണോ യോഗിനസ് തേന തേ ന കര്മഫലാന്വിതാഃ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ഉറങ്ങാത്ത കുട്ടിയെപ്പോലെ സ്വാഭാവികമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന യോഗിക്ക്, ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല.
ക്ഷീണവാസനയാ ബുദ്ധ്യാ കര്മ യത് ക്രിയതേ ഽനഘ । തദ് ഭൃഷ്ടബീജവദ് ഭൂയോ നാങ്കുരം പ്രവിമുഞ്ചതി
പാപരഹിതനേ, ആഗ്രഹങ്ങൾ മുഴുവനും ക്ഷയിച്ച മനസ്സോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ വറുത്ത വിത്തുപോലെ ആകുന്നു; അതിന് പിന്നീടു മുളപ്പാൻ കഴിയില്ല.
ദേഹേന്ദ്രിയാദിനാ കര്മ കരണൌഘേന കല്പ്യതേ । ഏകẖ കര്താത്ര ഭോക്താ വാ ക ഇവാങ്ഗോപപദ്യതേ
ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ പ്രവൃത്തി ഉണ്ടാകുന്നു; എന്നാൽ ശരീരത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ പോലെ, ഇതിൽ ഒരാളെയാണ് ചെയ്യുന്നതോ അനുഭവിക്കുന്നതോ എന്ന് പറയാൻ കഴിയുമോ?
അന്യḫ പശ്യതി ഭുങ്ക്തേ ഽന്യḫ പരോ ഽപ്യ് അനുഭവത്യ് അണുഃ । അന്യസ്യ സുഖദുẖഖാദി കസ്യൈകസ്യാത്ര കര്തൃതാ
ഒരാൾ കാണുന്നു, മറ്റൊരാൾ അനുഭവിക്കുന്നു, മറ്റൊരാൾ അതിലും സൂക്ഷ്മമായി അനുഭവിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ പലരും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആനന്ദം, ദു:ഖം തുടങ്ങിയവയുടെ ഉത്തരവാദിത്വം ഒരാളുടേതാണെന്നു പറയാൻ കഴിയുമോ?
ആത്മാ കര്താപ്യ് അകര്തായമ് ഔദാസീന്യേന സംസ്ഥിതഃ । പ്രതിബിമ്ബേഷ്വ് ഇവാദര്ശോ മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയാതിഗഃ
ആത്മാവ് ചെയ്യുന്നതും ചെയ്യാത്തതുമാണ്, നിരപേക്ഷതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, മനസ്സിനെയും ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നു; കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയാണ് അതിന്റെ നില.
ദേഹാദയോ ജഡാസ് സര്വേ തസ്മാദ് അങ്ഗ ന കിഞ്ചന । ന കശ്ചിദ് ഏവ കുരുതേ സുകൃതേഷ്വ് അപി കര്മസു
ശരീരം മുതലായവ എല്ലാം ജഡമായതിനാൽ, പ്രിയനേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല, നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ പോലും.
കര്മ കുര്വത്യ് അപി പ്രാജ്ഞേ തയാസംസക്തയാ ധിയാ । ന കശ്ചിത് കുരുതേ കിഞ്ചിദ് ദേഹസ് സ്ഫുരതി കേവലമ്
ബുദ്ധിമാന്മാർ നിർബന്ധമില്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ചാലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല; ശരീരം മാത്രം ചലിക്കുന്നു, അത്രയേ ഉള്ളൂ.
തൂഷ്ണീമ് അപി സ്ഥിതോ മൂഢശ് ചിന്താസംസക്തയാ ധിയാ । കരോതി കര്മ ശൈലാഭം യദ് യുഗൈര് അപി ന ക്ഷയി
ഏതെങ്കിലും ഒരാൾ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, അവന്റെ മനസ്സ് ഭ്രമത്തിലും ചിന്തകളിലും കുടുങ്ങിയാൽ, അവൻ പർവ്വതംപോലെ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു.
കര്മേന്ദ്രിയാണി സംയമ്യ യ ആസ്തേ മനസാ സ്മരന് । ഇന്ദ്രിയാര്ഥാന് വിമൂഢാത്മാ തസ്യാനന്തേഹ കര്തൃതാ
പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോഴും, മനസ്സിൽ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ ഓർക്കുന്ന ഭ്രമിതനായവനു ഈ ലോകത്ത് അനന്തമായാണ് 'ഞാൻ ചെയ്യുന്നു' എന്ന ഭാവം.
യസ് ത്വ് ഇന്ദ്രിയാണി മനസാ നിയമ്യാരഭതേ ഽനഘ । കര്മേന്ദ്രിയൈẖ കര്മയോഗമ് അകര്തൈവ സ മോക്ഷഭാക്
ഹേതുവിനേ, മനസ്സുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, കര്മ്മേന്ദ്രിയങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് കര്മ്മയോഗം ആരംഭിക്കുന്നവന്, ചെയ്യുന്നതുപോലും കാണുമ്പോഴും യഥാര്ത്ഥത്തില് ചെയ്യാത്തവനാണ്. അത്തരം വ്യക്തിക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
നിര്വാസനം കൃതം കര്മ ന കര്താരം സ്പൃശത്യ് അജമ് । പദ്മപത്ത്രം ജലമ് ഇവ നഭസ്തലമ് ഇവാമ്ബുദഃ
വാസനകളില്ലാതെ ചെയ്ത കര്മ്മം, ജനനമില്ലാത്ത കര്ത്താവിനെ സ്പര്ശിക്കില്ല. ഇത് താമരയിലത്തെ വെള്ളം പോലെയും, ആകാശത്തെ മേഘം പോലെയും അശുദ്ധിയില്ലാതെ ഇരിക്കും.
ഫലാനി നാനുധാവന്തി യദാ കര്മാണ്യ് അവാസനമ് । തദാ ജീവം ന സ്പൃശതി കര്മ ജന്മൈകകാരണമ്
വാസനയില്ലാതെ കര്മ്മം ചെയ്താല് അതിന്റെ ഫലങ്ങള് പിന്തുടരില്ല. അപ്പോള് ജനനത്തിന് ഏകകാരണമാകുന്ന കര്മ്മം ജീവനെ സ്പര്ശിക്കുകയില്ല.
കര്മണോ ജന്മബീജസ്യ രസസ് സര്വത്ര വാസനാ । സാ യദ്ഭവാ ച തസ്യൈവ ഗര്ഭേ പശ്യതി ദേഹകമ്
കര്മ്മത്തിന്റെ സാരം, ജനനത്തിന്റെ വിത്ത്, എല്ലായിടത്തും വാസനയാണ്. ആ വാസന എങ്ങനെയാണോ, അതനുസരിച്ച് അതിന് ഗര്ഭത്തില് ശരീരം കാണപ്പെടും.
ജായതേ തത ഏവാശു ക്രമാദ് ഭ്രമതി സംസൃതൌ । തസ്മാദ് വാസനയൈവാന്തര് വിയോഗസ് തേ ഽസ്തു ഭൂതയേ
അത് കൊണ്ടുതന്നെ ഒരാൾ ഉടൻ ജനിച്ച്, പിന്നെ ജീവിതചക്രത്തിൽ അലയുന്നു. അതിനാൽ, നിന്റെ നന്മയ്ക്കായി, ആന്തരികമായ വാസനകളിൽ നിന്നുള്ള വേർപാട് ഉണ്ടാകട്ടെ.
ഭാവനാസ് സര്വഭാവേഭ്യസ് സമുത്സൃജ്യ സമുച്ഛ്രിതഃ । ശശാങ്കശീതലḫ പൂര്ണോ ഭാസി ഭാസേവ ഭാസ്കരഃ
എല്ലാ വസ്തുക്കളോടുള്ള എല്ലാ ഭാവനകളും വിട്ടുവിട്ട്, നീ പൂർണ്ണമായും ശീതളമായും ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഉയർന്ന്, നിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ തെളിയുന്നു.