തഥാമ്ബരത്വാത് കുഡ്യത്വേ സ്ഥിതേ ചിദ്വ്യോമ്നി ശോചനമ് । ന യുക്തം വ്യോമസംവിദ് വൈ മൃതാ സത്യ് ഏവ ധീമതഃ
അതുപോലെ, ആകാശം മതിലായി തോന്നുമ്പോൾ ആ മതിൽ നശിച്ചാൽ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. ജ്ഞാനികൾക്കു ആകാശബോധം മതിൽ ഇല്ലാതായാലും നിലനിൽക്കുന്നു.
ദേഹസംവിത് ഖസംവിത്ത്വം ഖസംവിദ് ദേഹസംവിദമ് । യദി ഗച്ഛതി തദ് ധര്ഷവിഷാദാനാം ക ആഗമഃ
ശരീരബോധം ആകാശബോധമായാലോ, ആകാശബോധം ശരീരബോധമായാലോ, ഭയമില്ലാത്തവർക്കു ഇതിൽ നഷ്ടമോ ലാഭമോ ഒന്നുമില്ല.
പ്രത്യക്ചേതനമ് ആഭാസസ് സംവിദ് അസ്തീതി നിശ്ചയേ । ഭാവാനാം സവികാരാണാം ഭ്രാന്തിജാനാമ് അഭാവനാത്
അന്തരാത്മാവിന്റെ ബോധം മാത്രമാണ് യാഥാർത്ഥ്യമായത് എന്ന് ഉറപ്പായാൽ, ഭ്രമയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ മാറ്റങ്ങളുമുള്ള വസ്തുക്കളും യാഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതായിരിക്കും.
ബലേന സ്വചമത്കൃത്യാ നൂനം നീതേ ചിരോദയമ് । നിര്വാസനത്വേ ഹൃദയേ കുതോ ജീവസ്യ സംസൃതിഃ
സ്വന്തം അത്ഭുതശക്തിയാൽ ഹൃദയം ശാന്തവും ശൂന്യവുമാകുമ്പോൾ, ജീവന് ജനനമരണചക്രം എങ്ങനെയുണ്ടാകാൻ കഴിയും?
സ്വസംവിന്മാത്രവൈചിത്ര്യം സാധ്യേ സംസൃതിസങ്ക്ഷയേ । ജന്തൂനാം ചിത്രമ് അത്യന്തം യത് സംരമ്ഭ ഉപസ്ഥിതഃ
സ്വന്തം ബോധത്തിന്റെ വൈവിധ്യം ഒടുങ്ങി ജനനമരണചക്രം അവസാനിച്ചാൽ, മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന ജീവികളുടെ അത്ഭുതകരമായ പ്രകടനം മാത്രം ശേഷിക്കും.
സംവിന്മാത്രോപശമനം ജീവോ യẖ കുരുതേ ബലാത് । ജഡത്വമ് അവ്രജന് സ്വച്ഛസ് സ തീര്ണോ ഭവസാഗരമ്
ശുദ്ധബോധത്തിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങൾ ശക്തിയാൽ നിർത്തി, മന്ദതയിലേക്കു വീഴാതെ വ്യക്തതയോടെ ഇരിക്കുന്നവൻ ഭവസാഗരം കടന്നവനാണ്.
സംവിച്ചാപലജേയം വസ് സംസൃതിര് ഭവബന്ധനീ । ശമം തത്പ്രശമാദ് ഏതി തസ്മാത് തത്പ്രശമം കുരു
അശാന്തമായ മനസ്സിന്റെ ചലനമാണ് ഈ ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ ബന്ധനം. അതു ശമിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിൽ സമാധാനം ഉണ്ടാകും. അതുകൊണ്ട് അതിനെ ശമിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം.
യൈവ സംവിച് ഛമം യാതി സൈവ ബുദ്ധിര് വിലീയതേ । യൈവ പ്രാലേയകണികാ സൈവ താപേ വിലീയതേ
ശാന്തതയിലേക്കെത്തുന്ന അതേ മനസ്സാണ് അറിവ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്, അതുപോലെ തന്നെ പനിനീർ തുള്ളി ചൂടിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ന മ്രിയേ ന ച ജീവാമി നാഹം സന് നാപ്യ് അസന് ന ഖമ് । അഹം നകിഞ്ചിച് ചിദ് ഇതി മത്വാ ജീവോ ന ശോചതി
ഞാൻ മരിക്കുന്നില്ല, ജീവിക്കുന്നില്ലയും. ഞാൻ ഉണ്ട് അല്ല, ഇല്ലയും അല്ല, ആകാശം പോലും അല്ല. ഞാൻ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാത്രമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ജീവൻ ദുഃഖിക്കാറില്ല.
അലേപകോ ഽഹമ് അജരോ നീരാഗശ് ശാന്തവാസനഃ । നിര്മലോ ഽസ്മി ചിദാകാശമ് ഇതി മത്വാ ന ശോചതി
ഞാൻ അശുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ, വയസ്സില്ലാത്തവൻ, ആസക്തിയില്ലാത്തവൻ, സമാധാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ. ഞാൻ ശുദ്ധനും ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശവുമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ദുഃഖം ഉണ്ടാകില്ല.
അഹമ് അന്താദിരഹിതശ് ശുദ്ധോ ബുദ്ധോ ഽജരാമരഃ । ശാന്തസ് സമസമാഭാസ ഇതി മത്വാ ന ശോചതി
എനിക്ക് ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ല; ഞാൻ ശുദ്ധനും ഉണർന്നവനും വൃദ്ധിപ്പോലും മരണവും അറിയാത്തവനും സമാധാനവും സമത്വവും നിറഞ്ഞവനും ആകുന്നു. ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ആരും ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
ജഗത്സര്വപദാര്ഥാനാം ചിദ്ദീപോ ഽഹം പ്രകാശനമ് । കേ തേ മേ ജന്മമരണേ ഇതി മത്വാ ന ശോചതി
ലോകത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും പ്രകാശമായ ചൈതന്യമാണ് ഞാൻ. എനിക്ക് ജനനമോ മരണമോ എന്താണ് എന്നറിയുമ്പോൾ ആരും ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
തൃണേ ഽഗ്നാവ് അമ്ബരേ ഭാനൌ നരനാഗാമരേഷു ച । യച് ചിദ് അസ്മി തദ് ഏവേതി മത്വാ ക ഇവ ശോചതി
പുല്ലിലും, അഗ്നിയിലും, ആകാശത്തിലും, സൂര്യനിലും, മനുഷ്യരിലും, ആനകളിലും, ദേവന്മാരിലും ഞാൻ തന്നെയുള്ള ചൈതന്യമാണ്. ഇതു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ആരാണ് ദുഃഖിക്കുക?
തിര്യഗ് ഊര്ധ്വമ് അധസ്താന് മേ വ്യാപകോ മഹിമാ ചിതഃ । അസ്യാനന്തവിലാസസ്യ ജ്ഞാത്വേതി ക ഇവ ക്ഷയീ
എന്റെ ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും, മുകളിലും താഴെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ അനന്തമായ മഹത്വം അറിഞ്ഞാൽ ആരാണ് ക്ഷയിക്കപ്പെടുന്നത്?
ഉപശാന്തമഹാതാപാം പരാം നിഷ്ഠാമ് അഹം ഗതഃ । അഥ കോ ഽയമ് അഹം നാമ മിഥ്യൈവ പ്രത്യയോദിതഃ
ഞാൻ അതിയായ ശാന്തിയും മഹാശാന്തിയും നേടിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ 'ഞാൻ' എന്നുള്ളത് എന്താണ്? അതു വെറും ഭ്രമമായ ധാരണ മാത്രമാണ്.
അജേനാത്മാ കില ജ്ഞാതോ യദ് അഹം ബുദ്ധ ഈശ്വരഃ । ആത്മനാത്മനി വിശ്രാന്തം ജലേനേവ ജലാര്ണവേ
ജനനം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ടു ആത്മാവിനെ അറിയാം, ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്ന ഈശ്വരനാണ്. ആത്മാവ് ആത്മാവിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു, വെള്ളം വെള്ളത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ.
ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവ സമ്പന്നമ് അക്ഷോഭം സമതാം ഗതമ് । ജലമ് ഊര്മിവപുസ് ത്യക്ത്വാ സ്വം സോമ്യത്വമ് ഇവാഗതമ്
ബ്രഹ്മം ബ്രഹ്മമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു, അശാന്തി ഇല്ലാതെ സമതയിൽ സ്ഥിരമായി. തിരമാലയുടെ രൂപം വിട്ട വെള്ളം അതിന്റെ സ്വഭാവമായ സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നതുപോലെ.
നിരഹങ്കാരരൂപോ ഽസ്മി ഗലിതോ ഽസ്മ്യ് അസ്മി ശാശ്വതഃ । അന്തശ്ശീതോ ഽസ്മി ശാമ്യാമി മൃഗതൃഷ്ണേവ പ്രാവൃഷി
എനിക്ക് അഹങ്കാരമില്ലാത്ത സ്വഭാവമാണ്, ഞാൻ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു, ഞാൻ ശാശ്വതനാണ്. ഉള്ളിൽ തണുപ്പാണ്, ഞാൻ സമാധാനത്തിലാണ്, മഴക്കാലത്ത് മൃഗതൃഷ്ണ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ.
നിര്വൃതോ ഽസ്മി ചിരായൈവ ജാതോ ഽസ്മ്യ് അജവപുര് മഹാന് । ഇതി ജാനന് ഭൃശം ജീവോ ബദ്ധോ ഽപി ന നിബധ്യതേ
ഞാൻ വളരെ കാലമായി സ്വതന്ത്രനാണ്, ഞാൻ അജജന്മാവിന്റെ മഹത്തായ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നറിയുന്ന ജീവൻ, ബന്ധത്തിൽ ആയിരുന്നാലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ന മേ ബന്ധോ ന മേ മോക്ഷോ നാഹമ് അസ്മി ന ചേതരത് । യഥാഭൂതാര്ഥദര്ശിത്വാദ് ഇതി പശ്യന് ന ശോചതി
എനിക്ക് ബന്ധമോ മോക്ഷമോ ഇല്ല, ഞാൻ എന്നതോ മറ്റേതെങ്കിലും ഇല്ല; വസ്തുതകൾ എങ്ങിനെയാണോ അങ്ങനെ കാണുന്നവൻ ദുഃഖിക്കാറില്ല.
കുര്വതോ ഽപി ന ബന്ധായ കര്മ തത്ത്വവിദോ ഭവേത് । ഭുഞ്ജാനോ ഽപി വിഷം തജ്ജ്ഞോ ന വിനശ്യതി കര്ഹിചിത്
സത്യം അറിയുന്നവൻ പ്രവർത്തിച്ചാലും കർമ്മം അവനെ ബന്ധിപ്പിക്കില്ല; വിഷം അറിയുന്നവൻ അതു കഴിച്ചാലും ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല.
പ്രാക്ശരീരകൃതം കര്മ മൂലകാഷേണ ദഹ്യതേ । വര്തമാനാവബോധേന ശുഷ്കം തൃണമ് ഇവാഗ്നിനാ
ശരീരം ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മങ്ങൾ അതിന്റെ മൂലകാരണം നശിച്ചാൽ ദഹിക്കപ്പെടുന്നു; ഇപ്പോഴത്തെ ജ്ഞാനത്താൽ അവ ഉണക്കിയ പുല്ലുപോലെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോകുന്നു.
ബദ്ധവാസനമ് അര്ഥോ യസ് സേവ്യതേ സുഖയത്യ് അസൌ । ദദാതി ച ഫലാനീതി സ്വയമ് ഏവാനുഭൂയതേ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിനെ ഉറച്ച ആഗ്രഹത്തോടെ അന്വേഷിച്ചാൽ അതിൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും, ഫലവും കിട്ടും എന്നു പറയാറുണ്ട്. ഇതെല്ലാം നമ്മുക്ക് നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളാണ്.
യത് സുഖായ തദ് ഏവാശു വസ്തു ദുẖഖായ നാശതഃ । അവിനാഭാവിനിഷ്ഠത്വം പ്രസിദ്ധം സുഖദുẖഖയോഃ
സന്തോഷം നൽകുന്ന വസ്തു നശിച്ചാൽ അതേ വേഗത്തിൽ തന്നെ ദുഃഖവും ഉണ്ടാകും. സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുമിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ടു നിലകൊള്ളുന്നതാണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്ന കാര്യമാണ്.
തനുവാസനമ് അര്ഥോ യസ് സേവ്യതേ വാ വിവാസനമ് । നാസൌ സുഖായ നൈവാതോ നാശാത് കാലേന ദുẖഖദഃ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിനെ ചെറിയ ആഗ്രഹം കൊണ്ടോ, അശ്രദ്ധയോടോ ചേർന്ന് അന്വേഷിച്ചാൽ അതിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാവില്ല. അത്തരം വസ്തു കാലക്രമത്തിൽ നശിച്ചാലും അതിനാൽ ദുഃഖം ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
നിര്വാസനതയാ സ്പന്ദം കുര്വതോ ഽസുപ്തബാലവത് । കര്മണോ യോഗിനസ് തേന തേ ന കര്മഫലാന്വിതാഃ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ഉറങ്ങാത്ത കുട്ടിയെപ്പോലെ സ്വാഭാവികമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന യോഗിക്ക്, ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല.
ക്ഷീണവാസനയാ ബുദ്ധ്യാ കര്മ യത് ക്രിയതേ ഽനഘ । തദ് ഭൃഷ്ടബീജവദ് ഭൂയോ നാങ്കുരം പ്രവിമുഞ്ചതി
പാപരഹിതനേ, ആഗ്രഹങ്ങൾ മുഴുവനും ക്ഷയിച്ച മനസ്സോടെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ വറുത്ത വിത്തുപോലെ ആകുന്നു; അതിന് പിന്നീടു മുളപ്പാൻ കഴിയില്ല.
ദേഹേന്ദ്രിയാദിനാ കര്മ കരണൌഘേന കല്പ്യതേ । ഏകẖ കര്താത്ര ഭോക്താ വാ ക ഇവാങ്ഗോപപദ്യതേ
ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ പ്രവൃത്തി ഉണ്ടാകുന്നു; എന്നാൽ ശരീരത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ പോലെ, ഇതിൽ ഒരാളെയാണ് ചെയ്യുന്നതോ അനുഭവിക്കുന്നതോ എന്ന് പറയാൻ കഴിയുമോ?
അന്യḫ പശ്യതി ഭുങ്ക്തേ ഽന്യḫ പരോ ഽപ്യ് അനുഭവത്യ് അണുഃ । അന്യസ്യ സുഖദുẖഖാദി കസ്യൈകസ്യാത്ര കര്തൃതാ
ഒരാൾ കാണുന്നു, മറ്റൊരാൾ അനുഭവിക്കുന്നു, മറ്റൊരാൾ അതിലും സൂക്ഷ്മമായി അനുഭവിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ പലരും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആനന്ദം, ദു:ഖം തുടങ്ങിയവയുടെ ഉത്തരവാദിത്വം ഒരാളുടേതാണെന്നു പറയാൻ കഴിയുമോ?
ആത്മാ കര്താപ്യ് അകര്തായമ് ഔദാസീന്യേന സംസ്ഥിതഃ । പ്രതിബിമ്ബേഷ്വ് ഇവാദര്ശോ മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയാതിഗഃ
ആത്മാവ് ചെയ്യുന്നതും ചെയ്യാത്തതുമാണ്, നിരപേക്ഷതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, മനസ്സിനെയും ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നു; കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയാണ് അതിന്റെ നില.