ചന്ദ്രാര്കവഹ്നിതപ്തായോരത്നാദീനാം യഥാര്ചിഷഃ । യഥാ പത്ത്രാദി വൃക്ഷാണാം നിര്ഝരാണാം യഥാ കണാഃ
രത്നങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, അഗ്നി എന്നിവയിൽ നിന്ന് പ്രകാശം പുറപ്പെടുന്നതുപോലെയും, വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇലകൾ വീഴുന്നതുപോലെയും, ജലപാതങ്ങളിൽ നിന്ന് തുള്ളികൾ പിറവിയെടുക്കുന്നതുപോലെയും,
തഥേദം ബ്രഹ്മണി സ്ഫാരേ ജഗദ് ബുദ്ധ്യാദി കല്പിതമ് । ദുẖഖപ്രദമ് അതജ്ജ്ഞാനാം തദ് ഏവാതദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, വിശാലമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഈ ലോകവും ബുദ്ധിയും മനസ്സിൽ സങ്കല്പിച്ചവയാണു. സത്യം അറിയാത്തവർക്ക് ഇവ ദു:ഖം നൽകുന്നു, എന്നാൽ അവ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതുപോലെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥാ വാഹവശാദ് വാരി ദാമാദിരചനാം വഹേത് । പ്രകൃതിര് യാതി നാനാത്വം തഥാ സ്പന്ദവശാദ് ഇയമ്
എങ്ങനെ വെള്ളം ഒഴുകുമ്പോള് കയറുപോലും മറ്റും ആകൃതികള് എടുക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ ഈ പ്രകൃതിയും അതിന്റെ സ്പന്ദനത്തിന്റെ ബലത്തില് പലവിധങ്ങളായി മാറുന്നു.
യഥാ സരിത്പയẖകോശേ വാഹസ് സ്പന്ദീ ന ലക്ഷ്യതേ । തഥാജസ്രം വിരചയന് സര്ഗമ് ആത്മാ ന ലക്ഷ്യതേ
നദിയുടെ വെള്ളക്കുഴിയില് ഒഴുക്കിന്റെ ചലനം കാണാനാവാത്തതുപോലെ, ആത്മാവ് സൃഷ്ടിയെ നിരന്തരം സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണാനാവില്ല.
യഥാ സ്വച്ഛസ്യ സോമ്യസ്യ മഹതോ ഽവഹതോ ഽനിശമ് । വാരിണോ ഽപ്യ് അംശുഭിന്നസ്യ കോശസ്പന്ദോ ന ലക്ഷ്യതേ
പുതുക്കവും സ്നിഗ്ധവും വലിയതുമായ, എപ്പോഴും ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ കുഴിയില് കിരണങ്ങള് പിരിഞ്ഞു ചലനം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും അതിന്റെ ചലനം കാണാനാവില്ല.
തഥാ സര്വഗതസ്യാപി ദാമ്നി വ്യോമ്ന്യ് അഥ വാശ്മനി । അനാവൃതസ്യാനന്തസ്യ സതസ് സത്താ ന ലക്ഷ്യതേ
അങ്ങനെ തന്നെ, കയറിലോ, ആകാശത്തിലോ, വാസസ്ഥലത്തിലോ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞ്, മറവില്ലാതെ, അനന്തമായുള്ള സത്തയുടെ സാന്നിധ്യവും കാണാനാവില്ല.
സോമ്യസ്യാവഹതോ വാരേẖ കോശസ്പന്ദോ യഥാത്മഗഃ । ന സന് നാസന് ന ച പൃഥക് സത്താ ചിദ്വപുഷസ് തഥാ
ജലബുഡ്ബുദത്തിനുള്ളിലെ സൂക്ഷ്മമായ അതിരൂപം neither ഉണ്ട് neither ഇല്ല, അതിന് വേറിട്ട യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ചൈതന്യത്തിന്റെ സത്തയും വേറിട്ടതോ ഇല്ലാത്തതോ അല്ല.
സ്വസങ്കല്പാത്മികാം യത്ര സര്വശക്തിതയാ സ്വയമ് । ചിത്തതാമ് ഏതി തത്രൈതത് തത് പ്രസ്ഫുരദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
സ്വന്തം ചിന്തകളാൽ രൂപംകൊണ്ട മനസ്സ് എല്ലാ ശക്തികളും ഉപയോഗിച്ച് ചൈതന്യാവസ്ഥയിലേക്കുയരുമ്പോൾ, അവിടെ അതു തെളിഞ്ഞു നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
സ്വസങ്കല്പാത്മികാം യത്ര സര്വശക്തിതയാ സ്വയമ് । ജഹാതി ചിത്തതാം തത്ര സത് സംശാന്തമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
സ്വന്തം ചിന്തകളാൽ രൂപംകൊണ്ട മനസ്സ് എല്ലാ ശക്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച് ചൈതന്യാവസ്ഥ വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, അവിടെ അതു ശാന്തമായ സത്തയായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഏവം ചേത് തന് മഹാഭാഗ ദൃഷദാദിര് മഹാകൃതിഃ । പാര്ഥിവോ ഽയം ബൃഹദ്ഭാഗẖ കിമ് ഉത്ഥോ ഽഥ കിമാത്മകഃ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, മഹാഭാഗവനേ, ഈ വലിയ രൂപം, കല്ലും മറ്റും പോലുള്ള ഭൂമിയിലെ വസ്തുക്കൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു? അവയുടെ സ്വഭാവം എന്താണ്?
ശക്തയസ് സകലാ ഏവ ചിന്മാത്രേ ബ്രഹ്മണി സ്ഥിതാഃ । വടബീജേ വടലതാപത്ത്രപുഷ്പഫലാദിവത്
സകല ശക്തികളും ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്തിനുള്ളിൽ വൃക്ഷവും ഇലകളും പൂക്കളും പഴങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്.
ജഡാജഡാഭിധേ ശക്തീ സര്വശക്തേസ് സ്ത ആത്മനഃ । ശക്തീനാമ് ഉത്തമേ ഹേമ്നി കാഠിന്യദ്രവതേ യഥാ
ജഡവും അജഡവുമായ എല്ലാ ശക്തികളും ആത്മാവിന്റെ ശക്തികളാണ്. പൊന്നിൽ കഠിനതയും ദ്രാവകതയും അതിന്റെ പ്രധാന ഗുണങ്ങളായിരിക്കുന്നതുപോലെ.
രൂപാലോകമനസ്കാരവിഷയത്വമ് ഉപാഗതാ । ജാഡ്യനാമ്നീ തയോര് ഏകാ യാസൌ ഭൂമ്യാദിരൂപിണീ
ഇവയിൽ ജഡത എന്നൊരു ശക്തി ഭൂമി മുതലായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് രൂപം, പ്രകാശം, മനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനം എന്നിവയ്ക്ക് ആവിഷ്കാരമായിത്തീരും.
നൈഷാ പ്രജായതേ നാപി കദാചിത് പ്രവിലീയതേ । സ്വാങ്ഗഭൂതാ സതോ നിത്യമ് ആകാശകോശവത് സ്ഥിതാ
ഇത് ഒരിക്കലും പിറവിയെടുക്കുകയോ ലയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; സതിന്റെ ഭാഗമായതിനാൽ ഇത് എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്, ഒരു കലശത്തിനുള്ളിലെ ആകാശംപോലെ.
ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യതിരിക്തേയമ് ഇതി യസ് സര്പരജ്ജുവത് । അസദഭ്യുദിതോ മോഹസ് സ ബോധേന വിലീയതേ
ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതാണെന്ന ഭ്രമം, പാമ്പായി കയറ്റം തെറ്റി കാണുന്നതുപോലെ, അറിവ് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
നൈഷാ ഭാവവികാരാഖ്യാമ് ഏതി ശുദ്ധചിദാത്മനി । ഏഷാ കില കണോര്മ്യമ്ബു പയസീവ ചിതി സ്ഥിതാ
ഭാവത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ ഇതൊന്നും എത്തുന്നില്ല; ഇത് ജാഗ്രതയിൽ തന്നെ, വെള്ളത്തിൽ തിരമാലയോ തുള്ളിയോ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, നിലനിൽക്കുന്നു.
യത് സതോ ഽസത്ത്വമ് അസതസ് സത്ത്വം വാ വികൃതിര് ഹി സാ । അത്യന്താന്യസ്വരൂപത്വാന് നാസ്തി തത് പരമാത്മനി
സതിന്റെ അസത്താവോ, അസത്തിന്റ സത്താവോ, അതെല്ലാം മാറ്റങ്ങൾ മാത്രമാണ്; അതിന്റെ സ്വഭാവം പൂർണ്ണമായും വ്യത്യസ്തമായതിനാൽ പരമാത്മാവിൽ അതിന് അസ്തിത്വമില്ല.
അസത്തയാ സതോ രാജന്ന് അസതശ് ചൈവ സത്തയാ । വിനഷ്ടാകൃതിര് അസ്യേതി വികാരാദ്യ് അഭിധീയതേ
രാജാവേ, സതിനെ അസത്തായി കാണുകയോ, അസത്തിനെ സത്തായി കാണുകയോ ചെയ്യുന്നപ്പോൾ അതിന്റെ രൂപം ഇല്ലാതാവുന്നു; ഇതാണ് മാറ്റം എന്നതും ഇതുപോലെയുള്ളതും എന്ന് പറയുന്നത്.
യത് ത്വ് അങ്കുരേ ഫലാദിത്വം ക്ഷീരാദൌ വാ ഘൃതാദിതാ । സത്താവഭാസമാത്രം തത് സ്ഫുരത്യ് അമ്ബ്വ് ഇവ വീചിഭിഃ
മുളയിൽ കായം കാണപ്പെടുന്നതുപോലെയോ, പാലിൽ നെയ്യുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നതുപോലെയോ, അതെല്ലാം സത്യം എന്ന തോന്നലാണ്; വെള്ളത്തിൽ തിരകൾ ഉയരുന്നതുപോലെ മാത്രം അതു തെളിയുന്നു.
യദ് യഥാ ദൃശ്യതേ യത്ര തത് തഥാ തത്ര വിദ്യതേ । ദേശകാലവിഭാഗാത്മ തഥാ സംവേദനാത്മകം
ഏത് വസ്തുവും എങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നുവോ, അതു അങ്ങനെ അതേ സ്ഥലത്തും സമയത്തും തന്നെയാണ്; സ്ഥലം സമയഭേദം കൊണ്ടുള്ള അനുഭവം മാത്രമാണ് അതു.
ദേശകാലാന്തരഗതോ ഽപ്യ് ഏക ഏവ യഥാ ഗിരിഃ । ബീജം ഫലാന്തമ് അപ്യ് ഏവമ് ഏകമ് അത്രാന്യതാസ്തി നോ
ഒരു പർവ്വതം സ്ഥലം മാറിയാലും സമയമാറിയാലും ഒന്നുതന്നെ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, വിത്തിൽ നിന്ന് കായം വരെയുള്ളതിൽ മറ്റൊന്നുമില്ല, എല്ലാം ഒന്നുതന്നെയാണ്.
വടതാ വടധാനായാം യാദൃക്കാലോദയാ യഥാ । തഥാ ജഡാജഡേയം ശ്രീസ് സംസ്ഥിതാ ചിന്മയാത്മനി
വടവൃക്ഷത്തിന്റെ സ്വഭാവം വിത്തിൽ യോജിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശരീരവും അശരീരവും എല്ലാം ചൈതന്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ആകാരരാശിരൂപേണ ഭൂരിഭാവവികാരിണാ । ആഭാസ ഏവ സ്ഫുരതി സ്വപ്നേനേവ മനോ നൃപ
രാജാവേ, മനസ്സ് അനേകം രൂപങ്ങൾക്കായി മാറുന്ന ഒരു കൂട്ടം രൂപങ്ങൾ പോലെ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അതു സ്വപ്നം പോലെ വെറും പ്രത്യക്ഷമാണ്.
ശൈലാദ്യാകാരതാ സ്ഥൂലാ യഥാസ്യ പരമാത്മനഃ । സ്ഫുരത്യ് അസത്യാ സത്യാ വാ തഥാ വദ പുനര് മമ
പർവ്വതം പോലുള്ള വലിയ രൂപങ്ങൾ പരമാത്മാവിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്നു. അതു സത്യമാണോ അസത്യമാണോ എന്നതല്ലാതെ, അതു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഇതിനെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും പറയൂ.
ഇതി സര്വം സമം ശാന്തം ചിദ്വ്യോമ തതമ് അവ്യയമ് । അപര്യന്തമ് അനാഭാസമ് ആസീദ് അസ്തി ഭവിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ എല്ലാം സമമായതും, ശാന്തമായതും, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ നിറഞ്ഞതും, അക്ഷയവും, അന്ത്യമില്ലാത്തതും, പ്രത്യക്ഷമില്ലാത്തതുമായതുമാണ്. അതു മുമ്പും ഉണ്ടായിരുന്നു, ഇപ്പോഴും ഉണ്ട്, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകും.
യന് നോര്ധ്വം നാപ്യ് അധോ നാശാ ന തമോ ന പ്രകാശനമ് । നേതരത് കിഞ്ചിദ് അപി ച സര്വമ് ഏവ സദൈവ ച
അതു മേലോ താഴെയോ അല്ല, നാശമോ ഇരുളോ പ്രകാശമോ അല്ല, മറ്റൊന്നും അല്ല. എന്നിരുന്നാലും അതു എല്ലാം, എല്ലായ്പ്പോഴും, എന്നേക്കുമായി തന്നെയാണ്.
ചിന്മാത്രൈകാത്മനാ തേന പരമേണേശ്വരേണ നഃ । ആദ്യന്തമധ്യമുക്തേന സങ്കല്പശ് ചേതിതസ് സ്വയമ്
ആദിയും അവസാനും നടുവും ഇല്ലാത്ത, ശുദ്ധമായ ബോധവും ഏകതയും ഉള്ള പരമേശ്വരൻ തന്റെ ചിന്തയാൽ തന്നെ ഈ ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
സ്ഥിതസ് സങ്കല്പരൂപാത്മാ മനോമൂര്തിര് അജസ് തതഃ । തേന സങ്കല്പിതം വ്യോമ മനസേദം ബൃഹദ്വപുഃ
അജനായ മനസ്സിന്റെ രൂപമായ സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, അതിന്റെ സങ്കൽപ്പത്തിലൂടെ ഈ വിശാലമായ ആകാശം, അതായത് മനസ്സിന്റെ ആകാശം, രൂപം കൊണ്ടു.
മനോവ്യോമ്നോര് ഘനതയാ സമ്പന്നḫ പവനസ് സ്ഫുരന് । മനോവ്യോമാനിലാശ്ലേഷാത് പ്രകാശം ബുദ്ധവാംസ് തതഃ
മനസ്സിന്റെയും ആകാശത്തിന്റെയും ഘനത്വത്തിൽ നിന്ന് കാറ്റ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; മനസ്സും ആകാശവും കാറ്റും ചേർന്നപ്പോൾ പ്രകാശം ഉണ്ടായി.
തേജോഽംശഭാവസങ്കല്പരൂപം പശ്ചാത് പയസ് സ്ഥിതമ് । സ ചതുഷ്ടയപിണ്ഡോ ഽഥ മനസോ ഽണ്ഡതയേക്ഷിതഃ
ശേഷം, പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു അംശം ഉൾക്കൊണ്ടു സങ്കൽപ്പത്തിലൂടെ ജലം രൂപം കൊണ്ടു; പിന്നെ ഈ നാലു ഘടകങ്ങളും ചേർന്ന് മനസ്സിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡമായി കാണപ്പെട്ടു.