യഥാ വാരി പരിസ്പന്ദാന് നാനാകാരം വിലോക്യതേ । തദദ്വിതീയമ് ഏവൈവം ചിദ്ബ്രഹ്മ പരിബൃംഹിതമ്
ജലത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തരതരത്തിലുള്ള തിരകൾ കാണുന്നത് പോലെ, ഏകത്വമുള്ള ചൈതന്യബ്രഹ്മവും പലവിധങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു.
ചിതോ ഽസ്പന്ദസ് ത്വ് അസങ്കല്പസ് തത് തുര്യം ബ്രഹ്മ തദ് ഭവേത് । തം മോക്ഷമ് ആഹുസ് തസ്മിംസ് ത്വം നൃപ ബദ്ധപദോ ഭവ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം ആലോചനകളില്ലാത്തതും അതാണ് നാലാമത്തെ അവസ്ഥയും ബ്രഹ്മവും. അതാണ് മോക്ഷം എന്ന് പറയുന്നു. രാജാവേ, അതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കൂ.
സങ്കല്പേന വിഹീനശ് ചേത് സ്പന്ദ ഏവ ചിതേര് നൃപ । സാ തദ് അസ്പന്ദനാ ചിത് സ്യാത് സങ്കല്പസ് സ്പന്ദ ഉച്യതേ
രാജാവേ, മനസ്സിൽ ആലോചനകളില്ലെങ്കിൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം മാത്രം ശേഷിക്കും. അതാണ് സ്പന്ദനമില്ലാത്ത അവസ്ഥ. ആലോചനകൾ തന്നെയാണ് സ്പന്ദനം എന്ന് പറയുന്നു.
സംസ്ഥാപ്യ സങ്കല്പവികല്പമുക്തം ചിത്തത്ത്വമ് ആത്മന്യ് ഉപശാന്തശങ്കഃ । സ്പന്ദേ ഽപ്യ് അപസ്പന്ദചിദീശ്വരാത്മാ സ്വസ്ഥസ് സുഖീ രാജ്യമ് ഇദം പ്രശാധി
ആലോചനകളുടെയും ഭേദഭാവങ്ങളുടെയും ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ വിട്ട മനസ്സിന്റെ സാരാംശം സ്വയം ഉൾക്കൊണ്ട്, സംശയങ്ങൾ എല്ലാം ശമിപ്പിച്ച്, സ്പന്ദനത്തിനിടയിലും സ്പന്ദനമില്ലാത്ത ചൈതന്യസ്വരൂപനായ ഈശ്വരനായി, സ്വാന്തസുഖത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഈ രാജ്യം ഭരിക്കൂ.
സര്ഗാത്മഭിര് വിഭുസ് സ്പന്ദക്രീഡിതൈര് ബാലവന് നിജാമ് । സത്താം മോഹയതീവാന്തസ് സാവധാനോ ഭവാത്ര ഭോഃ
സകലത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായത് സൃഷ്ടിയുടെ സ്പന്ദനങ്ങളിലൂടെ, ഒരു കുഞ്ഞുപോലെ തന്നെത്തന്നെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. ഈ സത്യത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കണം, സ്നേഹിതാ.
സങ്കല്പ്യാത്മാ സ്വയം ദ്വൈതം ചിരം ശോചതി യോനിഷു । സ്വയമ് അദ്വൈതസങ്കല്പാത് കാലേനായാതി നിര്വൃതിമ്
സ്വയം സങ്കല്പം കൊണ്ടു തന്നെ, ആത്മാവ് ദ്വൈതത്തിന്റെ ഗർഭങ്ങളിൽ ദീർഘകാലം ദുഃഖിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതേ ആത്മാവ് അദ്വൈതസങ്കല്പം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ, സമയത്തോടെ സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
സ്വയമ് അസ്യ തഥാ ശക്തിര് ഉദേത്യ് ആബധ്യതേ യഥാ । സ്വയമ് അസ്യ തഥാ ശക്തിര് ഉദേത്യ് ആമുച്യതേ യഥാ
അതിന്റെ സ്വന്തം ശക്തി ഉദിച്ചു അതിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; അതിന്റെ തന്നെ ശക്തി ഉദിച്ചു അതിനെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ന ലഭ്യതേ പ്രവചനൈര് ന ധിയാ ന തപശ്ശ്രുതൈഃ । യദോദയേച്ഛാമ് ആയാതി തദ് ആത്മാത്മാനമ് ഈക്ഷതേ
ഇത് വാക്കുകളാൽ അല്ല, ബുദ്ധിയാൽ അല്ല, തപസ്സോ പഠനമോ കൊണ്ടും ലഭ്യമല്ല; അതിന്റെ ഉദയത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണരുമ്പോൾ, ആ ആത്മാവ് തന്നെത്തന്നെ കാണുന്നു.
അഹോ നു ചിത്രാ മായേയം ബത വിഷ്വഗ് വിമോഹിനീ । സര്വാങ്ഗപ്രോതമ് അപ്യ് ആത്മാ യദ് ആത്മാനം ന പശ്യതി
അയ്യോ, ഈ മായ എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്! എല്ലായിടത്തും മനസ്സിനെ കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്ന ഒന്നാണ് ഇത്. ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, അതിന് തന്നെ തന്നെ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ദൃഷ്ട്വാ സര്വഗമ് ആത്മാനമ് അനന്തമ് അവനീശ്വര । നിവര്തതേ ശരീരാസ്ഥാ തതോ ദുẖഖൈര് ന ലിപ്യതേ
ഭൂമിയുടെ നാഥാ, ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞതും അങ്ങേയറ്റമില്ലാത്തതുമാണെന്ന് ഒരാൾ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, അവൻ ശരീരജീവിതത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നു; പിന്നെ ദു:ഖങ്ങൾ അവനെ സ്പർശിക്കില്ല.
ചന്ദ്രാര്കവഹ്നിതപ്തായോരത്നാദീനാം യഥാര്ചിഷഃ । യഥാ പത്ത്രാദി വൃക്ഷാണാം നിര്ഝരാണാം യഥാ കണാഃ
രത്നങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, അഗ്നി എന്നിവയിൽ നിന്ന് പ്രകാശം പുറപ്പെടുന്നതുപോലെയും, വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇലകൾ വീഴുന്നതുപോലെയും, ജലപാതങ്ങളിൽ നിന്ന് തുള്ളികൾ പിറവിയെടുക്കുന്നതുപോലെയും,
തഥേദം ബ്രഹ്മണി സ്ഫാരേ ജഗദ് ബുദ്ധ്യാദി കല്പിതമ് । ദുẖഖപ്രദമ് അതജ്ജ്ഞാനാം തദ് ഏവാതദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, വിശാലമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഈ ലോകവും ബുദ്ധിയും മനസ്സിൽ സങ്കല്പിച്ചവയാണു. സത്യം അറിയാത്തവർക്ക് ഇവ ദു:ഖം നൽകുന്നു, എന്നാൽ അവ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതുപോലെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥാ വാഹവശാദ് വാരി ദാമാദിരചനാം വഹേത് । പ്രകൃതിര് യാതി നാനാത്വം തഥാ സ്പന്ദവശാദ് ഇയമ്
എങ്ങനെ വെള്ളം ഒഴുകുമ്പോള് കയറുപോലും മറ്റും ആകൃതികള് എടുക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ ഈ പ്രകൃതിയും അതിന്റെ സ്പന്ദനത്തിന്റെ ബലത്തില് പലവിധങ്ങളായി മാറുന്നു.
യഥാ സരിത്പയẖകോശേ വാഹസ് സ്പന്ദീ ന ലക്ഷ്യതേ । തഥാജസ്രം വിരചയന് സര്ഗമ് ആത്മാ ന ലക്ഷ്യതേ
നദിയുടെ വെള്ളക്കുഴിയില് ഒഴുക്കിന്റെ ചലനം കാണാനാവാത്തതുപോലെ, ആത്മാവ് സൃഷ്ടിയെ നിരന്തരം സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണാനാവില്ല.
യഥാ സ്വച്ഛസ്യ സോമ്യസ്യ മഹതോ ഽവഹതോ ഽനിശമ് । വാരിണോ ഽപ്യ് അംശുഭിന്നസ്യ കോശസ്പന്ദോ ന ലക്ഷ്യതേ
പുതുക്കവും സ്നിഗ്ധവും വലിയതുമായ, എപ്പോഴും ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ കുഴിയില് കിരണങ്ങള് പിരിഞ്ഞു ചലനം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും അതിന്റെ ചലനം കാണാനാവില്ല.
തഥാ സര്വഗതസ്യാപി ദാമ്നി വ്യോമ്ന്യ് അഥ വാശ്മനി । അനാവൃതസ്യാനന്തസ്യ സതസ് സത്താ ന ലക്ഷ്യതേ
അങ്ങനെ തന്നെ, കയറിലോ, ആകാശത്തിലോ, വാസസ്ഥലത്തിലോ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞ്, മറവില്ലാതെ, അനന്തമായുള്ള സത്തയുടെ സാന്നിധ്യവും കാണാനാവില്ല.
സോമ്യസ്യാവഹതോ വാരേẖ കോശസ്പന്ദോ യഥാത്മഗഃ । ന സന് നാസന് ന ച പൃഥക് സത്താ ചിദ്വപുഷസ് തഥാ
ജലബുഡ്ബുദത്തിനുള്ളിലെ സൂക്ഷ്മമായ അതിരൂപം neither ഉണ്ട് neither ഇല്ല, അതിന് വേറിട്ട യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ചൈതന്യത്തിന്റെ സത്തയും വേറിട്ടതോ ഇല്ലാത്തതോ അല്ല.
സ്വസങ്കല്പാത്മികാം യത്ര സര്വശക്തിതയാ സ്വയമ് । ചിത്തതാമ് ഏതി തത്രൈതത് തത് പ്രസ്ഫുരദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
സ്വന്തം ചിന്തകളാൽ രൂപംകൊണ്ട മനസ്സ് എല്ലാ ശക്തികളും ഉപയോഗിച്ച് ചൈതന്യാവസ്ഥയിലേക്കുയരുമ്പോൾ, അവിടെ അതു തെളിഞ്ഞു നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
സ്വസങ്കല്പാത്മികാം യത്ര സര്വശക്തിതയാ സ്വയമ് । ജഹാതി ചിത്തതാം തത്ര സത് സംശാന്തമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
സ്വന്തം ചിന്തകളാൽ രൂപംകൊണ്ട മനസ്സ് എല്ലാ ശക്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച് ചൈതന്യാവസ്ഥ വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, അവിടെ അതു ശാന്തമായ സത്തയായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഏവം ചേത് തന് മഹാഭാഗ ദൃഷദാദിര് മഹാകൃതിഃ । പാര്ഥിവോ ഽയം ബൃഹദ്ഭാഗẖ കിമ് ഉത്ഥോ ഽഥ കിമാത്മകഃ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, മഹാഭാഗവനേ, ഈ വലിയ രൂപം, കല്ലും മറ്റും പോലുള്ള ഭൂമിയിലെ വസ്തുക്കൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു? അവയുടെ സ്വഭാവം എന്താണ്?
ശക്തയസ് സകലാ ഏവ ചിന്മാത്രേ ബ്രഹ്മണി സ്ഥിതാഃ । വടബീജേ വടലതാപത്ത്രപുഷ്പഫലാദിവത്
സകല ശക്തികളും ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്തിനുള്ളിൽ വൃക്ഷവും ഇലകളും പൂക്കളും പഴങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്.
ജഡാജഡാഭിധേ ശക്തീ സര്വശക്തേസ് സ്ത ആത്മനഃ । ശക്തീനാമ് ഉത്തമേ ഹേമ്നി കാഠിന്യദ്രവതേ യഥാ
ജഡവും അജഡവുമായ എല്ലാ ശക്തികളും ആത്മാവിന്റെ ശക്തികളാണ്. പൊന്നിൽ കഠിനതയും ദ്രാവകതയും അതിന്റെ പ്രധാന ഗുണങ്ങളായിരിക്കുന്നതുപോലെ.
രൂപാലോകമനസ്കാരവിഷയത്വമ് ഉപാഗതാ । ജാഡ്യനാമ്നീ തയോര് ഏകാ യാസൌ ഭൂമ്യാദിരൂപിണീ
ഇവയിൽ ജഡത എന്നൊരു ശക്തി ഭൂമി മുതലായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് രൂപം, പ്രകാശം, മനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനം എന്നിവയ്ക്ക് ആവിഷ്കാരമായിത്തീരും.
നൈഷാ പ്രജായതേ നാപി കദാചിത് പ്രവിലീയതേ । സ്വാങ്ഗഭൂതാ സതോ നിത്യമ് ആകാശകോശവത് സ്ഥിതാ
ഇത് ഒരിക്കലും പിറവിയെടുക്കുകയോ ലയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; സതിന്റെ ഭാഗമായതിനാൽ ഇത് എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്, ഒരു കലശത്തിനുള്ളിലെ ആകാശംപോലെ.
ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യതിരിക്തേയമ് ഇതി യസ് സര്പരജ്ജുവത് । അസദഭ്യുദിതോ മോഹസ് സ ബോധേന വിലീയതേ
ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതാണെന്ന ഭ്രമം, പാമ്പായി കയറ്റം തെറ്റി കാണുന്നതുപോലെ, അറിവ് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
നൈഷാ ഭാവവികാരാഖ്യാമ് ഏതി ശുദ്ധചിദാത്മനി । ഏഷാ കില കണോര്മ്യമ്ബു പയസീവ ചിതി സ്ഥിതാ
ഭാവത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ ഇതൊന്നും എത്തുന്നില്ല; ഇത് ജാഗ്രതയിൽ തന്നെ, വെള്ളത്തിൽ തിരമാലയോ തുള്ളിയോ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, നിലനിൽക്കുന്നു.
യത് സതോ ഽസത്ത്വമ് അസതസ് സത്ത്വം വാ വികൃതിര് ഹി സാ । അത്യന്താന്യസ്വരൂപത്വാന് നാസ്തി തത് പരമാത്മനി
സതിന്റെ അസത്താവോ, അസത്തിന്റ സത്താവോ, അതെല്ലാം മാറ്റങ്ങൾ മാത്രമാണ്; അതിന്റെ സ്വഭാവം പൂർണ്ണമായും വ്യത്യസ്തമായതിനാൽ പരമാത്മാവിൽ അതിന് അസ്തിത്വമില്ല.
അസത്തയാ സതോ രാജന്ന് അസതശ് ചൈവ സത്തയാ । വിനഷ്ടാകൃതിര് അസ്യേതി വികാരാദ്യ് അഭിധീയതേ
രാജാവേ, സതിനെ അസത്തായി കാണുകയോ, അസത്തിനെ സത്തായി കാണുകയോ ചെയ്യുന്നപ്പോൾ അതിന്റെ രൂപം ഇല്ലാതാവുന്നു; ഇതാണ് മാറ്റം എന്നതും ഇതുപോലെയുള്ളതും എന്ന് പറയുന്നത്.
യത് ത്വ് അങ്കുരേ ഫലാദിത്വം ക്ഷീരാദൌ വാ ഘൃതാദിതാ । സത്താവഭാസമാത്രം തത് സ്ഫുരത്യ് അമ്ബ്വ് ഇവ വീചിഭിഃ
മുളയിൽ കായം കാണപ്പെടുന്നതുപോലെയോ, പാലിൽ നെയ്യുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നതുപോലെയോ, അതെല്ലാം സത്യം എന്ന തോന്നലാണ്; വെള്ളത്തിൽ തിരകൾ ഉയരുന്നതുപോലെ മാത്രം അതു തെളിയുന്നു.
യദ് യഥാ ദൃശ്യതേ യത്ര തത് തഥാ തത്ര വിദ്യതേ । ദേശകാലവിഭാഗാത്മ തഥാ സംവേദനാത്മകം
ഏത് വസ്തുവും എങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നുവോ, അതു അങ്ങനെ അതേ സ്ഥലത്തും സമയത്തും തന്നെയാണ്; സ്ഥലം സമയഭേദം കൊണ്ടുള്ള അനുഭവം മാത്രമാണ് അതു.