സ്പന്ദപ്രഭാം ചിദാദിത്യḫ പ്രസാര്യാലോകകാരിണീമ് । ജഗദ്ദിനാനി രചയന് ന കദാചന ഖിദ്യതേ
ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം, അർത്ഥം നൽകുന്ന ബോധസൂര്യൻ, വ്യാപിപ്പിച്ച്, ലോകത്തിന്റെ ദിവസങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട്, ഒരിക്കലും ക്ഷീണിക്കുന്നില്ല.
സ്പന്ദമാത്രാത്മചിദ്ധാതോര് ദേഹ ഏവ ജഗത്ക്രമഃ । സന്നിവേശോ ഽപ്യ് അഭിന്നാത്മാ പദാര്ഥസ്യേവ സംസ്ഥിതഃ
കമ്പനം മാത്രം ഉള്ള ബോധത്തിന്റെ താത്വികതയിൽ നിന്നാണ് ശരീരവും ലോകക്രമവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; അവയുടെ ക്രമീകരണവും അതേപോലെ തന്നെ, ഒറ്റയായ ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ഒരു വസ്തുവിന്റെ നിലപാടുപോലെ.
സ്പന്ദമാത്രാത് സ്വഭാവേന ചിത് കരോതി ജഗത്ക്രിയാമ് । സംഹരത്യ് അപരിസ്പന്ദാദ് വാര് വീചിരചനാമ് ഇവ
സ്വഭാവപ്രകാരം മാത്രം ചലനം കൊണ്ടു, ചൈതന്യം ലോകത്തിലെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും നടത്തുന്നു; അതിലെ ചലനം ഇല്ലാതാകുമ്പോള്, അതു തന്നെ പിന്വലിക്കുന്നു, അതുപോലെ ഒരു തിരമാലയുടെ രൂപം നിലയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
പദാര്ഥാന് അവിഭാഗേന പശ്യന് ബുദ്ധ്യാദിവര്ജിതഃ । ചിന്മാത്രബാലോ രമതേ സര്ഗക്രീഡനകൈസ് സ്വയമ്
വസ്തുക്കളെ വ്യത്യാസമില്ലാതെ, ബുദ്ധിയും മറ്റും ഇല്ലാതെ, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ബാലന് സൃഷ്ടിയുടെ കളിപ്പാട്ടങ്ങളില് സ്വയം ആസ്വദിക്കുന്നു.
ബാലẖ ക്രീഡനകേ ജാതരതിശ് ശോചതി തത്ക്ഷയേ । സ്വരൂപേ വിസ്മൃതേ യദ്വത് തദ്വദ് ആത്മേഹ സംസൃതൌ
ഒരു ബാലന് തന്റെ കളിപ്പാട്ടം നശിച്ചപ്പോള് ദുഃഖിക്കുന്നതുപോലെ, സ്വന്തം സ്വഭാവം മറന്നുപോയാല് ആത്മാവ് ഈ ലോകജീവിതത്തില് ദുഃഖിക്കുന്നു.
നിസ്സ്പന്ദാസ്പന്ദസംവിത്തേസ് സ്വയം സാ സ്മരണേന ചിത് । വിത്ത്വമ് അസ്യാ വിദുസ് സ്പന്ദം യദി വേദ്യോന്മുഖം ച തത്
ചലനം ഉണ്ട്, ഇല്ല എന്നുള്ള അറിവില്, സ്വയം ഓര്മ്മയിലൂടെ, ചൈതന്യം തന്നെ തന്റെ സമ്പത്ത് അറിയുന്നു; ചലനം അറിയുമ്പോള് അതു അറിവിന് യോഗ്യമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.
അസ്പന്ദാ സ്പന്ദവിദ്ഭ്രാന്ത്യാ ചിദ് വിസ്മൃത്യൈവ ശോചതി । ഝഗിത്യ് അസ്പന്ദനാമാനം മോക്ഷമ് ഏത്യോപശാമ്യതി
ചൈതന്യം താനെ മറന്ന്, ചലനമെന്ന ഭ്രമത്തിലൂടെ ദുഃഖിക്കുന്നു. പക്ഷേ, അതിവേഗം ചലനമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്കെത്തുമ്പോൾ, മോക്ഷത്തിൽ ശാന്തമാകുന്നു.
നിജമ് അസ്പന്ദനം തുര്യം ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്തകൈഃ । ആച്ഛാദ്യ ശോചതി മുധാ തദ് അകൃത്വാ ന ശോചതി
തൻ്റെ ചലനമില്ലാത്ത നാലാമത്തെ അവസ്ഥയെ ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നിവകൊണ്ട് മറച്ചു വെച്ച്, വെറുതെ ദുഃഖിക്കുന്നു. അങ്ങനെ മറച്ചില്ലെങ്കിൽ ദുഃഖമില്ല.
ജഗജ്ജാലായ ചിത്സ്പന്ദാ മനോബുദ്ധീന്ദ്രിയാദയഃ । സമുദ്യന്തി ജലസ്പന്ദാ ഇവോര്മ്യോഘകണാദയഃ
മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെയും ചൈതന്യത്തിന്റെ ചലനങ്ങൾ ആകുന്നു; ജലത്തിന്റെ ചലനത്തിൽ നിന്ന് തിരകൾ, അളികൾ, തുള്ളികൾ ഉയരുന്നതുപോലെ, ഇവ ലോകത്തിന്റെ വലക്കായി ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
സങ്കല്പനം ഹി ചിത്സ്പന്ദോ ഽസ്പന്ദോ ഽസങ്കല്പനം സ്മൃതമ് । ബ്രഹ്മാസങ്കല്പനം വിദ്ധി നകിഞ്ചിദ് ഇവ യച് ച തത്
സങ്കൽപ്പം എന്നത് ചൈതന്യത്തിന്റെ ചലനമാണ്; ചലനമില്ലായ്മ സങ്കൽപ്പമില്ലായ്മയെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മം സങ്കൽപ്പമില്ലായ്മ തന്നെയാണ്, ഒന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ.
യഥാ വാരി പരിസ്പന്ദാന് നാനാകാരം വിലോക്യതേ । തദദ്വിതീയമ് ഏവൈവം ചിദ്ബ്രഹ്മ പരിബൃംഹിതമ്
ജലത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തരതരത്തിലുള്ള തിരകൾ കാണുന്നത് പോലെ, ഏകത്വമുള്ള ചൈതന്യബ്രഹ്മവും പലവിധങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു.
ചിതോ ഽസ്പന്ദസ് ത്വ് അസങ്കല്പസ് തത് തുര്യം ബ്രഹ്മ തദ് ഭവേത് । തം മോക്ഷമ് ആഹുസ് തസ്മിംസ് ത്വം നൃപ ബദ്ധപദോ ഭവ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം ആലോചനകളില്ലാത്തതും അതാണ് നാലാമത്തെ അവസ്ഥയും ബ്രഹ്മവും. അതാണ് മോക്ഷം എന്ന് പറയുന്നു. രാജാവേ, അതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കൂ.
സങ്കല്പേന വിഹീനശ് ചേത് സ്പന്ദ ഏവ ചിതേര് നൃപ । സാ തദ് അസ്പന്ദനാ ചിത് സ്യാത് സങ്കല്പസ് സ്പന്ദ ഉച്യതേ
രാജാവേ, മനസ്സിൽ ആലോചനകളില്ലെങ്കിൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം മാത്രം ശേഷിക്കും. അതാണ് സ്പന്ദനമില്ലാത്ത അവസ്ഥ. ആലോചനകൾ തന്നെയാണ് സ്പന്ദനം എന്ന് പറയുന്നു.
സംസ്ഥാപ്യ സങ്കല്പവികല്പമുക്തം ചിത്തത്ത്വമ് ആത്മന്യ് ഉപശാന്തശങ്കഃ । സ്പന്ദേ ഽപ്യ് അപസ്പന്ദചിദീശ്വരാത്മാ സ്വസ്ഥസ് സുഖീ രാജ്യമ് ഇദം പ്രശാധി
ആലോചനകളുടെയും ഭേദഭാവങ്ങളുടെയും ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ വിട്ട മനസ്സിന്റെ സാരാംശം സ്വയം ഉൾക്കൊണ്ട്, സംശയങ്ങൾ എല്ലാം ശമിപ്പിച്ച്, സ്പന്ദനത്തിനിടയിലും സ്പന്ദനമില്ലാത്ത ചൈതന്യസ്വരൂപനായ ഈശ്വരനായി, സ്വാന്തസുഖത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഈ രാജ്യം ഭരിക്കൂ.
സര്ഗാത്മഭിര് വിഭുസ് സ്പന്ദക്രീഡിതൈര് ബാലവന് നിജാമ് । സത്താം മോഹയതീവാന്തസ് സാവധാനോ ഭവാത്ര ഭോഃ
സകലത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായത് സൃഷ്ടിയുടെ സ്പന്ദനങ്ങളിലൂടെ, ഒരു കുഞ്ഞുപോലെ തന്നെത്തന്നെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. ഈ സത്യത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കണം, സ്നേഹിതാ.
സങ്കല്പ്യാത്മാ സ്വയം ദ്വൈതം ചിരം ശോചതി യോനിഷു । സ്വയമ് അദ്വൈതസങ്കല്പാത് കാലേനായാതി നിര്വൃതിമ്
സ്വയം സങ്കല്പം കൊണ്ടു തന്നെ, ആത്മാവ് ദ്വൈതത്തിന്റെ ഗർഭങ്ങളിൽ ദീർഘകാലം ദുഃഖിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതേ ആത്മാവ് അദ്വൈതസങ്കല്പം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ, സമയത്തോടെ സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
സ്വയമ് അസ്യ തഥാ ശക്തിര് ഉദേത്യ് ആബധ്യതേ യഥാ । സ്വയമ് അസ്യ തഥാ ശക്തിര് ഉദേത്യ് ആമുച്യതേ യഥാ
അതിന്റെ സ്വന്തം ശക്തി ഉദിച്ചു അതിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; അതിന്റെ തന്നെ ശക്തി ഉദിച്ചു അതിനെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ന ലഭ്യതേ പ്രവചനൈര് ന ധിയാ ന തപശ്ശ്രുതൈഃ । യദോദയേച്ഛാമ് ആയാതി തദ് ആത്മാത്മാനമ് ഈക്ഷതേ
ഇത് വാക്കുകളാൽ അല്ല, ബുദ്ധിയാൽ അല്ല, തപസ്സോ പഠനമോ കൊണ്ടും ലഭ്യമല്ല; അതിന്റെ ഉദയത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണരുമ്പോൾ, ആ ആത്മാവ് തന്നെത്തന്നെ കാണുന്നു.
അഹോ നു ചിത്രാ മായേയം ബത വിഷ്വഗ് വിമോഹിനീ । സര്വാങ്ഗപ്രോതമ് അപ്യ് ആത്മാ യദ് ആത്മാനം ന പശ്യതി
അയ്യോ, ഈ മായ എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്! എല്ലായിടത്തും മനസ്സിനെ കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്ന ഒന്നാണ് ഇത്. ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, അതിന് തന്നെ തന്നെ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ദൃഷ്ട്വാ സര്വഗമ് ആത്മാനമ് അനന്തമ് അവനീശ്വര । നിവര്തതേ ശരീരാസ്ഥാ തതോ ദുẖഖൈര് ന ലിപ്യതേ
ഭൂമിയുടെ നാഥാ, ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞതും അങ്ങേയറ്റമില്ലാത്തതുമാണെന്ന് ഒരാൾ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, അവൻ ശരീരജീവിതത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നു; പിന്നെ ദു:ഖങ്ങൾ അവനെ സ്പർശിക്കില്ല.
ചന്ദ്രാര്കവഹ്നിതപ്തായോരത്നാദീനാം യഥാര്ചിഷഃ । യഥാ പത്ത്രാദി വൃക്ഷാണാം നിര്ഝരാണാം യഥാ കണാഃ
രത്നങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, അഗ്നി എന്നിവയിൽ നിന്ന് പ്രകാശം പുറപ്പെടുന്നതുപോലെയും, വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇലകൾ വീഴുന്നതുപോലെയും, ജലപാതങ്ങളിൽ നിന്ന് തുള്ളികൾ പിറവിയെടുക്കുന്നതുപോലെയും,
തഥേദം ബ്രഹ്മണി സ്ഫാരേ ജഗദ് ബുദ്ധ്യാദി കല്പിതമ് । ദുẖഖപ്രദമ് അതജ്ജ്ഞാനാം തദ് ഏവാതദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, വിശാലമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഈ ലോകവും ബുദ്ധിയും മനസ്സിൽ സങ്കല്പിച്ചവയാണു. സത്യം അറിയാത്തവർക്ക് ഇവ ദു:ഖം നൽകുന്നു, എന്നാൽ അവ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതുപോലെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥാ വാഹവശാദ് വാരി ദാമാദിരചനാം വഹേത് । പ്രകൃതിര് യാതി നാനാത്വം തഥാ സ്പന്ദവശാദ് ഇയമ്
എങ്ങനെ വെള്ളം ഒഴുകുമ്പോള് കയറുപോലും മറ്റും ആകൃതികള് എടുക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ ഈ പ്രകൃതിയും അതിന്റെ സ്പന്ദനത്തിന്റെ ബലത്തില് പലവിധങ്ങളായി മാറുന്നു.
യഥാ സരിത്പയẖകോശേ വാഹസ് സ്പന്ദീ ന ലക്ഷ്യതേ । തഥാജസ്രം വിരചയന് സര്ഗമ് ആത്മാ ന ലക്ഷ്യതേ
നദിയുടെ വെള്ളക്കുഴിയില് ഒഴുക്കിന്റെ ചലനം കാണാനാവാത്തതുപോലെ, ആത്മാവ് സൃഷ്ടിയെ നിരന്തരം സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണാനാവില്ല.
യഥാ സ്വച്ഛസ്യ സോമ്യസ്യ മഹതോ ഽവഹതോ ഽനിശമ് । വാരിണോ ഽപ്യ് അംശുഭിന്നസ്യ കോശസ്പന്ദോ ന ലക്ഷ്യതേ
പുതുക്കവും സ്നിഗ്ധവും വലിയതുമായ, എപ്പോഴും ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ കുഴിയില് കിരണങ്ങള് പിരിഞ്ഞു ചലനം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും അതിന്റെ ചലനം കാണാനാവില്ല.
തഥാ സര്വഗതസ്യാപി ദാമ്നി വ്യോമ്ന്യ് അഥ വാശ്മനി । അനാവൃതസ്യാനന്തസ്യ സതസ് സത്താ ന ലക്ഷ്യതേ
അങ്ങനെ തന്നെ, കയറിലോ, ആകാശത്തിലോ, വാസസ്ഥലത്തിലോ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞ്, മറവില്ലാതെ, അനന്തമായുള്ള സത്തയുടെ സാന്നിധ്യവും കാണാനാവില്ല.
സോമ്യസ്യാവഹതോ വാരേẖ കോശസ്പന്ദോ യഥാത്മഗഃ । ന സന് നാസന് ന ച പൃഥക് സത്താ ചിദ്വപുഷസ് തഥാ
ജലബുഡ്ബുദത്തിനുള്ളിലെ സൂക്ഷ്മമായ അതിരൂപം neither ഉണ്ട് neither ഇല്ല, അതിന് വേറിട്ട യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ചൈതന്യത്തിന്റെ സത്തയും വേറിട്ടതോ ഇല്ലാത്തതോ അല്ല.
സ്വസങ്കല്പാത്മികാം യത്ര സര്വശക്തിതയാ സ്വയമ് । ചിത്തതാമ് ഏതി തത്രൈതത് തത് പ്രസ്ഫുരദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
സ്വന്തം ചിന്തകളാൽ രൂപംകൊണ്ട മനസ്സ് എല്ലാ ശക്തികളും ഉപയോഗിച്ച് ചൈതന്യാവസ്ഥയിലേക്കുയരുമ്പോൾ, അവിടെ അതു തെളിഞ്ഞു നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
സ്വസങ്കല്പാത്മികാം യത്ര സര്വശക്തിതയാ സ്വയമ് । ജഹാതി ചിത്തതാം തത്ര സത് സംശാന്തമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
സ്വന്തം ചിന്തകളാൽ രൂപംകൊണ്ട മനസ്സ് എല്ലാ ശക്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച് ചൈതന്യാവസ്ഥ വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, അവിടെ അതു ശാന്തമായ സത്തയായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഏവം ചേത് തന് മഹാഭാഗ ദൃഷദാദിര് മഹാകൃതിഃ । പാര്ഥിവോ ഽയം ബൃഹദ്ഭാഗẖ കിമ് ഉത്ഥോ ഽഥ കിമാത്മകഃ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, മഹാഭാഗവനേ, ഈ വലിയ രൂപം, കല്ലും മറ്റും പോലുള്ള ഭൂമിയിലെ വസ്തുക്കൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു? അവയുടെ സ്വഭാവം എന്താണ്?