അനാത്മന്യ് ആത്മതാമ് അസ്മിന് ദേഹാദൌ ദൃശ്യജാലകേ । ത്യക്ത്വാ സത്ത്വമ് ഉപാരൂഢോ ഗൂഢസ് തിഷ്ഠ യഥാസുഖമ്
ദേഹം പോലുള്ള ഈ കാണുന്ന വസ്തുക്കളിൽ ആത്മാവാണെന്നു കരുതുന്നത് വിട്ട്, മനസ്സിന്റെ ശാന്തതയിൽ ഉയർന്ന്, ആരും കാണാതെ, ഇഷ്ടം പോലെ നിശ്ശബ്ദമായി ഇരിക്കൂ.
കുചകോടരസംസുപ്തം വിസ്മൃത്യ ജനനീ സുതമ് । യഥാ രോദിതി പുത്രാര്ഥം തഥാത്മാര്ഥമ് അയം ജനഃ
മാതാവ് തന്റെ മകനെ കൂക്കളിൽ ഉറങ്ങുന്നതു മറന്ന്, മകനെ തേടി കരയുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യർ ആത്മാവിനായി ദുഃഖിക്കുന്നു.
അജരാമരമ് ആത്മാനമ് അബുദ്ധ്വാ പരിരോദിതി । ഹാ ഹതോ ഽഹമ് അനാഥോ ഽഹം നഷ്ടോ ഽസ്മീതി ജനോ മുധാ
ആത്മാവ് വൃദ്ധിയില്ലാത്തതും മരണമില്ലാത്തതുമാണെന്നു അറിയാതെ, മനുഷ്യർ വെറുതെ, 'ഹായ്, ഞാൻ നശിച്ചു, ഞാൻ അനാഥൻ, ഞാൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു' എന്ന് വിലപിക്കുന്നു.
ദേശകാലക്രിയാഭേദേ ദേഹസ്ഥേ മരണാഭിധേ । ലോകോ ഽനുശോചത്യ് ആത്മാനമ് അഹോ നു ഖലു മൂഢതാ
സ്ഥലം, സമയം, പ്രവൃത്തി എന്നിവയിൽ വ്യത്യാസമുള്ള ഈ ശരീരത്തിൽ മരണമെന്നു പറയുമ്പോൾ, മനുഷ്യർ ആത്മാവിനായി ദുഃഖിക്കുന്നു—ഇതെത്ര വലിയ മൗഢ്യമാണു!
ദേശകാലക്രിയാഭേദം യദി ദേഹോ ഽനുധാവതി । തദ് അനാദേര് അനാശസ്യ കിമ് അസ്യാഗതമ് ആത്മനഃ
ശരീരം ദേശം, കാലം, പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവയുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ പിന്തുടരുമ്പോൾ, ആദിയില്ലാത്തതും നശിക്കാത്തതുമായ ആത്മാവിന് എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നത്?
അന്യദ് ഭുക്തം വാന്തമ് അന്യദ് ഇദം തദ് യജ് ജനവ്രജൈഃ । ദേഹസ്യ നാശിനോ നാശേ ആത്മനാശോ ഽനുശോച്യതേ
ഒന്ന് കഴിച്ചു ഛർദ്ദിച്ചിരിക്കുന്നു, മറ്റൊന്ന് ജനക്കൂട്ടത്തിൽ കലർന്നിരിക്കുന്നു; നശിക്കുന്ന ശരീരം നശിക്കുമ്പോൾ ആത്മാവിന്റെ നാശം എന്തിനാണ് വിലപിക്കുന്നത്?
ദേഹാത്മനോര് മഹീപാല സവികാരാവികാരയോഃ । സുവര്ണഭസ്മോപമയോസ് സമ്ബന്ധẖ ക ഇവൈതയോഃ
രാജാവേ, മാറ്റങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന ശരീരത്തിനും മാറ്റമില്ലാത്ത ആത്മാവിനും, പൊന്നിനും അതിന്റെ ചാരത്തിനുമിടയിൽ എന്ത് ബന്ധമുണ്ട്?
നാനാകാരവികാരാഖ്യൈസ് സ്വവിലാസൈര് അനന്യഗൈഃ । ലീലയൈവ സ്വമ് ആത്മാനമ് ആത്മായം ഗോപയന് സ്ഥിതഃ
നാനാവിധ രൂപങ്ങളും മാറ്റങ്ങളും, സ്വന്തം ക്രീഡകളായി, മറ്റൊന്നിൽ നിന്നുമല്ലാതെ, ആത്മാവ് സ്വന്തം കളിയായി തന്നെ മറച്ചു വെച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്ഗനിര്മാണസംഹാരൈര് മിഥẖ കാരണതാം ഗതൈഃ । അകാരണസ്വഭാവേന വിത് സ്ഫുരത്യ് ആത്മനാത്മനി
സൃഷ്ടി, നിലനിൽപ്പ്, ലയനം എന്നിവ പരസ്പരം കാരണംപോലെ തോന്നുമ്പോഴും, യാതൊരു കാരണവുമില്ലാത്ത സ്വഭാവമുള്ള ആത്മാവ്, ആത്മാവിൽ തന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ക്രീഡത്യ് ആത്മാ ശിശുര് ഇവ സങ്കല്പൈര് ലീലയോമ്ഭിതൈഃ । തൃണൈര് മണിമ് ഇവാത്മാനം സ്വച്ഛമ് ആച്ഛാദ്യ ചഞ്ചലൈഃ
ആത്മാവ്, ഒരു കുഞ്ഞുപോലെ, കളിയിലുണ്ടാകുന്ന ചിന്തകളുമായി കളിക്കുന്നു; ആ അശാന്തമായ ഭാവനകൾ കൊണ്ട്, അതിന്റെ സുതാരമായ സ്വഭാവം പുല്ലുകൊണ്ട് രത്നം മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറയ്ക്കുന്നു.
സ്പന്ദപ്രഭാം ചിദാദിത്യḫ പ്രസാര്യാലോകകാരിണീമ് । ജഗദ്ദിനാനി രചയന് ന കദാചന ഖിദ്യതേ
ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം, അർത്ഥം നൽകുന്ന ബോധസൂര്യൻ, വ്യാപിപ്പിച്ച്, ലോകത്തിന്റെ ദിവസങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട്, ഒരിക്കലും ക്ഷീണിക്കുന്നില്ല.
സ്പന്ദമാത്രാത്മചിദ്ധാതോര് ദേഹ ഏവ ജഗത്ക്രമഃ । സന്നിവേശോ ഽപ്യ് അഭിന്നാത്മാ പദാര്ഥസ്യേവ സംസ്ഥിതഃ
കമ്പനം മാത്രം ഉള്ള ബോധത്തിന്റെ താത്വികതയിൽ നിന്നാണ് ശരീരവും ലോകക്രമവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; അവയുടെ ക്രമീകരണവും അതേപോലെ തന്നെ, ഒറ്റയായ ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ഒരു വസ്തുവിന്റെ നിലപാടുപോലെ.
സ്പന്ദമാത്രാത് സ്വഭാവേന ചിത് കരോതി ജഗത്ക്രിയാമ് । സംഹരത്യ് അപരിസ്പന്ദാദ് വാര് വീചിരചനാമ് ഇവ
സ്വഭാവപ്രകാരം മാത്രം ചലനം കൊണ്ടു, ചൈതന്യം ലോകത്തിലെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും നടത്തുന്നു; അതിലെ ചലനം ഇല്ലാതാകുമ്പോള്, അതു തന്നെ പിന്വലിക്കുന്നു, അതുപോലെ ഒരു തിരമാലയുടെ രൂപം നിലയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
പദാര്ഥാന് അവിഭാഗേന പശ്യന് ബുദ്ധ്യാദിവര്ജിതഃ । ചിന്മാത്രബാലോ രമതേ സര്ഗക്രീഡനകൈസ് സ്വയമ്
വസ്തുക്കളെ വ്യത്യാസമില്ലാതെ, ബുദ്ധിയും മറ്റും ഇല്ലാതെ, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ബാലന് സൃഷ്ടിയുടെ കളിപ്പാട്ടങ്ങളില് സ്വയം ആസ്വദിക്കുന്നു.
ബാലẖ ക്രീഡനകേ ജാതരതിശ് ശോചതി തത്ക്ഷയേ । സ്വരൂപേ വിസ്മൃതേ യദ്വത് തദ്വദ് ആത്മേഹ സംസൃതൌ
ഒരു ബാലന് തന്റെ കളിപ്പാട്ടം നശിച്ചപ്പോള് ദുഃഖിക്കുന്നതുപോലെ, സ്വന്തം സ്വഭാവം മറന്നുപോയാല് ആത്മാവ് ഈ ലോകജീവിതത്തില് ദുഃഖിക്കുന്നു.
നിസ്സ്പന്ദാസ്പന്ദസംവിത്തേസ് സ്വയം സാ സ്മരണേന ചിത് । വിത്ത്വമ് അസ്യാ വിദുസ് സ്പന്ദം യദി വേദ്യോന്മുഖം ച തത്
ചലനം ഉണ്ട്, ഇല്ല എന്നുള്ള അറിവില്, സ്വയം ഓര്മ്മയിലൂടെ, ചൈതന്യം തന്നെ തന്റെ സമ്പത്ത് അറിയുന്നു; ചലനം അറിയുമ്പോള് അതു അറിവിന് യോഗ്യമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.
അസ്പന്ദാ സ്പന്ദവിദ്ഭ്രാന്ത്യാ ചിദ് വിസ്മൃത്യൈവ ശോചതി । ഝഗിത്യ് അസ്പന്ദനാമാനം മോക്ഷമ് ഏത്യോപശാമ്യതി
ചൈതന്യം താനെ മറന്ന്, ചലനമെന്ന ഭ്രമത്തിലൂടെ ദുഃഖിക്കുന്നു. പക്ഷേ, അതിവേഗം ചലനമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്കെത്തുമ്പോൾ, മോക്ഷത്തിൽ ശാന്തമാകുന്നു.
നിജമ് അസ്പന്ദനം തുര്യം ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്തകൈഃ । ആച്ഛാദ്യ ശോചതി മുധാ തദ് അകൃത്വാ ന ശോചതി
തൻ്റെ ചലനമില്ലാത്ത നാലാമത്തെ അവസ്ഥയെ ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നിവകൊണ്ട് മറച്ചു വെച്ച്, വെറുതെ ദുഃഖിക്കുന്നു. അങ്ങനെ മറച്ചില്ലെങ്കിൽ ദുഃഖമില്ല.
ജഗജ്ജാലായ ചിത്സ്പന്ദാ മനോബുദ്ധീന്ദ്രിയാദയഃ । സമുദ്യന്തി ജലസ്പന്ദാ ഇവോര്മ്യോഘകണാദയഃ
മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെയും ചൈതന്യത്തിന്റെ ചലനങ്ങൾ ആകുന്നു; ജലത്തിന്റെ ചലനത്തിൽ നിന്ന് തിരകൾ, അളികൾ, തുള്ളികൾ ഉയരുന്നതുപോലെ, ഇവ ലോകത്തിന്റെ വലക്കായി ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
സങ്കല്പനം ഹി ചിത്സ്പന്ദോ ഽസ്പന്ദോ ഽസങ്കല്പനം സ്മൃതമ് । ബ്രഹ്മാസങ്കല്പനം വിദ്ധി നകിഞ്ചിദ് ഇവ യച് ച തത്
സങ്കൽപ്പം എന്നത് ചൈതന്യത്തിന്റെ ചലനമാണ്; ചലനമില്ലായ്മ സങ്കൽപ്പമില്ലായ്മയെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മം സങ്കൽപ്പമില്ലായ്മ തന്നെയാണ്, ഒന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ.
യഥാ വാരി പരിസ്പന്ദാന് നാനാകാരം വിലോക്യതേ । തദദ്വിതീയമ് ഏവൈവം ചിദ്ബ്രഹ്മ പരിബൃംഹിതമ്
ജലത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തരതരത്തിലുള്ള തിരകൾ കാണുന്നത് പോലെ, ഏകത്വമുള്ള ചൈതന്യബ്രഹ്മവും പലവിധങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു.
ചിതോ ഽസ്പന്ദസ് ത്വ് അസങ്കല്പസ് തത് തുര്യം ബ്രഹ്മ തദ് ഭവേത് । തം മോക്ഷമ് ആഹുസ് തസ്മിംസ് ത്വം നൃപ ബദ്ധപദോ ഭവ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം ആലോചനകളില്ലാത്തതും അതാണ് നാലാമത്തെ അവസ്ഥയും ബ്രഹ്മവും. അതാണ് മോക്ഷം എന്ന് പറയുന്നു. രാജാവേ, അതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കൂ.
സങ്കല്പേന വിഹീനശ് ചേത് സ്പന്ദ ഏവ ചിതേര് നൃപ । സാ തദ് അസ്പന്ദനാ ചിത് സ്യാത് സങ്കല്പസ് സ്പന്ദ ഉച്യതേ
രാജാവേ, മനസ്സിൽ ആലോചനകളില്ലെങ്കിൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം മാത്രം ശേഷിക്കും. അതാണ് സ്പന്ദനമില്ലാത്ത അവസ്ഥ. ആലോചനകൾ തന്നെയാണ് സ്പന്ദനം എന്ന് പറയുന്നു.
സംസ്ഥാപ്യ സങ്കല്പവികല്പമുക്തം ചിത്തത്ത്വമ് ആത്മന്യ് ഉപശാന്തശങ്കഃ । സ്പന്ദേ ഽപ്യ് അപസ്പന്ദചിദീശ്വരാത്മാ സ്വസ്ഥസ് സുഖീ രാജ്യമ് ഇദം പ്രശാധി
ആലോചനകളുടെയും ഭേദഭാവങ്ങളുടെയും ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ വിട്ട മനസ്സിന്റെ സാരാംശം സ്വയം ഉൾക്കൊണ്ട്, സംശയങ്ങൾ എല്ലാം ശമിപ്പിച്ച്, സ്പന്ദനത്തിനിടയിലും സ്പന്ദനമില്ലാത്ത ചൈതന്യസ്വരൂപനായ ഈശ്വരനായി, സ്വാന്തസുഖത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഈ രാജ്യം ഭരിക്കൂ.
സര്ഗാത്മഭിര് വിഭുസ് സ്പന്ദക്രീഡിതൈര് ബാലവന് നിജാമ് । സത്താം മോഹയതീവാന്തസ് സാവധാനോ ഭവാത്ര ഭോഃ
സകലത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായത് സൃഷ്ടിയുടെ സ്പന്ദനങ്ങളിലൂടെ, ഒരു കുഞ്ഞുപോലെ തന്നെത്തന്നെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. ഈ സത്യത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കണം, സ്നേഹിതാ.
സങ്കല്പ്യാത്മാ സ്വയം ദ്വൈതം ചിരം ശോചതി യോനിഷു । സ്വയമ് അദ്വൈതസങ്കല്പാത് കാലേനായാതി നിര്വൃതിമ്
സ്വയം സങ്കല്പം കൊണ്ടു തന്നെ, ആത്മാവ് ദ്വൈതത്തിന്റെ ഗർഭങ്ങളിൽ ദീർഘകാലം ദുഃഖിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതേ ആത്മാവ് അദ്വൈതസങ്കല്പം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ, സമയത്തോടെ സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
സ്വയമ് അസ്യ തഥാ ശക്തിര് ഉദേത്യ് ആബധ്യതേ യഥാ । സ്വയമ് അസ്യ തഥാ ശക്തിര് ഉദേത്യ് ആമുച്യതേ യഥാ
അതിന്റെ സ്വന്തം ശക്തി ഉദിച്ചു അതിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; അതിന്റെ തന്നെ ശക്തി ഉദിച്ചു അതിനെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ന ലഭ്യതേ പ്രവചനൈര് ന ധിയാ ന തപശ്ശ്രുതൈഃ । യദോദയേച്ഛാമ് ആയാതി തദ് ആത്മാത്മാനമ് ഈക്ഷതേ
ഇത് വാക്കുകളാൽ അല്ല, ബുദ്ധിയാൽ അല്ല, തപസ്സോ പഠനമോ കൊണ്ടും ലഭ്യമല്ല; അതിന്റെ ഉദയത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണരുമ്പോൾ, ആ ആത്മാവ് തന്നെത്തന്നെ കാണുന്നു.
അഹോ നു ചിത്രാ മായേയം ബത വിഷ്വഗ് വിമോഹിനീ । സര്വാങ്ഗപ്രോതമ് അപ്യ് ആത്മാ യദ് ആത്മാനം ന പശ്യതി
അയ്യോ, ഈ മായ എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്! എല്ലായിടത്തും മനസ്സിനെ കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്ന ഒന്നാണ് ഇത്. ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, അതിന് തന്നെ തന്നെ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ദൃഷ്ട്വാ സര്വഗമ് ആത്മാനമ് അനന്തമ് അവനീശ്വര । നിവര്തതേ ശരീരാസ്ഥാ തതോ ദുẖഖൈര് ന ലിപ്യതേ
ഭൂമിയുടെ നാഥാ, ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞതും അങ്ങേയറ്റമില്ലാത്തതുമാണെന്ന് ഒരാൾ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, അവൻ ശരീരജീവിതത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നു; പിന്നെ ദു:ഖങ്ങൾ അവനെ സ്പർശിക്കില്ല.