മൂഢേ ജീവേ മനശ് ചിത്തമ് ഇത്യാദികലനം വിദുഃ । യഥാഭൂതാര്ഥതത്ത്വജ്ഞേ സത്ത്വമ് ഏതദ് ഉദാഹൃതമ്
ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്ന ജീവന്റെ ഉള്ളിൽ മനസ്സും ബുദ്ധിയും തുടങ്ങിയവയെ വേർതിരിച്ച് കാണുന്നു; എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ അറിയുന്നവർക്കു ഇത് ശുദ്ധമായ സത്ത്വം എന്നാണു പറയുന്നത്.
ദേഹാദ് അനന്തരം സത്ത്വം വ്യോമതാമ് ഏതി കേവലമ് । ന ജരാമരണാര്തീനാം ഭൂയോ ഭവതി കാരണമ്
ശരീരം വിട്ടശേഷം ആ ശുദ്ധസത്ത്വം വെറും ആകാശംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; അത് ഇനി വൃദ്ധിയും മരണവും ദു:ഖവും ഉണ്ടാക്കുന്ന കാരണമാകുന്നില്ല.
യഥാസ്ഫുരത് സ്ഫുരദ് ഇവ പ്രതിബിമ്ബം ഗിരേര് ഭവേത് । തഥാകര്തൈവ കര്തേവ ലക്ഷ്യതേ ചേതനസ് തനൌ
ജലം അലയുമ്പോൾ മലയുടെ പ്രതിബിംബം അലയുന്നതുപോലെ, ചെയ്യാത്തതാകയാൽ പോലും ചൈതന്യം ശരീരത്തിൽ കര്ത്താവായി തോന്നുന്നു.
ശാരീരേഷു വിലാസേഷു സോമ്യ ഏവാശയേശ്വരഃ । പ്രതിബിമ്ബം വികാരേഷു മുഖസ്യേവാനുവര്തതേ
ശരീരങ്ങളിലും അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഹൃദയത്തിലെ ഈശ്വരൻ സമാധാനത്തോടെ തന്നെയാണ്; മുഖം എങ്ങനെയോ അതിന്റെ പ്രതിബിംബങ്ങൾ മാറ്റങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ അവയുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ അനുഗമിക്കുന്നു.
യഥാര്കശ് ചഞ്ചലോ വാരി ദൃശ്യതേ ന തു ചഞ്ചലഃ । തഥാത്മാ ചഞ്ചലോ ദേഹേ ദൃശ്യതേ ന തു ചഞ്ചലഃ
സൂര്യൻ വെള്ളത്തിൽ ചലിക്കുന്നതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ വാസ്തവത്തിൽ ചലിക്കുന്നില്ലല്ലോ. അതുപോലെ, ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ അശാന്തനായി തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, യാഥാർത്ഥത്തിൽ അശാന്തനല്ല.
യഥാ ഘടേഷു നഷ്ടേഷു ഘടാകാശം ന നശ്യതി । തഥാ നഷ്ടേഷു ദേഹേഷു നാത്മാ നശ്യതി കസ്യചിത്
കലശങ്ങൾ തകർന്ന് പോയാലും അകത്തുള്ള ആകാശം നശിക്കില്ലല്ലോ. അതുപോലെ, ശരീരം നശിച്ചാലും ആരുടേയും ആത്മാവ് നശിക്കില്ല.
രൂപാലോകമനസ്കാരരഹിതോ ഽര്ഥാനുരഞ്ജനമ് । യഥാമലോ മണിര് ധത്തേ ധത്തേ ദേഹം തഥേശ്വരഃ
രൂപം, ദൃശ്യങ്ങൾ, മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങൾ എന്നിവയൊന്നുമില്ലാതെ, എന്നാൽ വസ്തുക്കളെ പ്രകാശിപ്പിച്ച്, ഒരു കറയില്ലാത്ത രത്നം പോലെ, ഈശ്വരൻ ശരീരത്തെ നിലനിർത്തുന്നു.
രൂപാലോകമനസ്കാരൈẖ കിം വാ മധുരസസ് തരുമ് । യഥോല്ലാസയതി പ്രോച്ചൈസ് തഥാ ചിദ് ദൃശ്യമണ്ഡലമ്
ഒരു മധുരമുള്ള തൈയ്ക്ക് രൂപം, ദൃശ്യങ്ങൾ, മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? അതുപോലെ, അതു സ്വയം സന്തോഷത്തോടെ വളരുന്നതുപോലെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ലോകവും പ്രകാശിക്കുന്നു.
ത്രൈലോക്യവര്തിനി യഥാ മധുരദ്രവ്യസഞ്ചയേ । സ്ഥിതം മാധുര്യമ് അഖിലേ തഥാത്മാ വസ്തുജാലകേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മധുരം നിറഞ്ഞ വസ്തുക്കളിൽ എങ്ങിനെ മധുരം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അതുപോലെ ആത്മാവും എല്ലാ വസ്തുക്കളിലെയും അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥാര്കോ ഗച്ഛതോ യാതി ജന്തോസ് തിഷ്ഠതി തിഷ്ഠതഃ । മിഥ്യൈവ ന തു സത്യേന തഥാത്മാ വപുഷാമ് ഇഹ
ഒരു ജീവി നടക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻ നടക്കുന്നതുപോലെയും, അവൻ നിൽക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻ നിൽക്കുന്നതുപോലെയും തോന്നുന്നത് വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്, യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. അതുപോലെ തന്നെ, ഈ ശരീരങ്ങളിൽ ആത്മാവിന്റെ ചലനവും നിലനില്പും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
പ്രതിബിമ്ബവിനാശേഷു യഥാ ന മകുരാദയഃ । നശ്യന്തി തദ്വദ് ദേഹസ്യ നാശേ നാത്മാ വിനശ്യതി
പ്രതിഫലനം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ കണ്ണാടിയും മറ്റും നശിക്കുന്നില്ലല്ലോ, അതുപോലെ തന്നെ ശരീരം നശിച്ചാലും ആത്മാവ് നശിക്കില്ല.
അങ്ഗാരാദിഷു ദഗ്ധേഷു യഥാ ഹേമ ന ദഹ്യതേ । തഥാ ദേഹേഷു നഷ്ടേഷു ചിന്മാത്രം ന വിനശ്യതി
അംഗാരങ്ങൾ കത്തിപ്പോയാലും പൊന്നിന് ഒന്നും സംഭവിക്കില്ലല്ലോ, അതുപോലെ തന്നെ ശരീരങ്ങൾ നശിച്ചാലും ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം നശിക്കില്ല.
അദൃശ്യോ ദൃശ്യതേ രാഹുര് ഗൃഹീതേന യഥേന്ദുനാ । തഥാനുഭവമാത്രാത്മാ ചേത്യേനാത്മാവലോക്യതേ
രാഹു കാണാനാവാത്തതാണെങ്കിലും, ചന്ദ്രനെ പിടിച്ചപ്പോഴാണ് അതിനെ കാണാൻ കഴിയുന്നത് പോലെ, അനുഭവം മാത്രമായ ആത്മാവും, അതിൽ പ്രകാശം ലഭിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾകൊണ്ടാണ് മനസ്സിലാവുന്നത്.
യദ്വത് പ്രകടതാമ് ഏതി പ്രതിബിമ്ബാര്ഹതാ മണൌ । പ്രതിബിമ്ബേന തദ്വദ് വൈ ചിത്ത്വം ചേത്യേന ചേത്യതേ
മുത്ത് പ്രതിബിംബം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യമായാൽ അതിൽ പ്രതിബിംബം തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, മനസ്സും അതിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കളിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു.
സങ്കല്പജാലമുക്തായാശ് ചിതോ യത് സ്വസ്ഥമ് ആസ്ഥിതമ് । ക്ഷയാതിശയനിര്മുക്തം തദ് വിദ്ധി പരമം പദമ്
ചിന്തകളുടെ കുടയില്ലാതെ, വർദ്ധനയോ ക്ഷയമോ ഇല്ലാതെ, സ്വയം നിലകൊള്ളുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് പരമാവസ്ഥ എന്ന് അറിയണം.
സത്ത്വസ്ഥേ ബുദ്ധിതത്ത്വേ ഽന്തസ് സ്വയമ് ആത്മോപലഭ്യതേ । ആദര്ശേ മലമുക്തേ ഹി പ്രതിബിമ്ബം പ്രവര്തതേ
ബുദ്ധി ശുദ്ധിയിലാണെങ്കിൽ, ആത്മാവ് അകത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; മായം ഇല്ലാത്ത കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിബിംബം തെളിയുന്നതുപോലെയാണ് അത്.
ന ശാസ്ത്രൈര് നാപി ഗുരുണാ ദൃശ്യതേ പരമേശ്വരഃ । ദൃശ്യതേ സ്വയമ് ഏവാത്മാ സ്വയാ സത്ത്വസ്ഥയാ ധിയാ
പരമേശ്വരനെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൂടെയോ ഗുരുവിനാലോ കാണാൻ കഴിയില്ല. മനസ്സ് ശുദ്ധിയിലിരിക്കുമ്പോൾ ആത്മാവ് തന്നെ തന്നെ കാണുന്നു.
ഇമേ ദേഹാദയസ് സര്വേ ഭാവാḫ പ്രകൃതിരൂപിണഃ । നാപ്യ് അസന്തോ ന സന്തോ ഽപി ഭ്രമമാത്രാദ് ഋതേ ഽനഘ
ഈ ശരീരം മുതലായ എല്ലാം പ്രകൃതിയുടെ രൂപങ്ങളാണ്. അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ട് എന്നും ഇല്ല എന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല, പാപരഹിതനേ, ഇവ ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
പഥികാḫ പഥി ദൃശ്യന്തേ രാഗദ്വേഷവിമുക്തയാ । യഥാ ധിയാ തഥൈവൈതേ ദ്രഷ്ടവ്യാസ് സ്വേന്ദ്രിയാദയഃ
രാഗവും ദ്വേഷവും ഇല്ലാത്ത മനസ്സിന് വഴിയിൽ യാത്രക്കാരെ കാണുന്നതുപോലെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മുതലായവയെ detached ആയി കാണണം.
ഏതേഷു നാദരẖ കാര്യസ് സതാ നൈവാവധീരണമ് । പദാര്ഥമാത്രതാനിഷ്ഠാസ് തിഷ്ഠന്ത്വ് ഏതേ യഥാസ്ഥിതമ്
ഇവയോട് അനുരാഗം കാണിക്കേണ്ടതില്ല, അവഗണിക്കേണ്ടതുമില്ല. ഇവ വസ്തുക്കളായി എങ്ങിനെയോ നിലകൊള്ളട്ടെ.
യദ് അസ്തി തന്മയേനൈവ ഭവിതവ്യം വിജാനതാ । ആത്മൈവ ജഗതാമ് അസ്തി ന ദേഹാദ്യര്ഥജാലകമ്
യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉള്ളത് അറിയുന്നവൻ അതിലൊന്നാകണം; എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഉള്ളത് ആത്മാവാണ്, ശരീരവും മറ്റും പോലെയുള്ള വസ്തുക്കളുടെ കൂട്ടം അല്ല.
പദാര്ഥജാതം ദേഹാദി വിദാ സന്ത്യജ്യ ദൂരതഃ । ആശീതലാന്തẖകരണോ നിത്യമ് ആത്മമയോ ഭവ
ശരീരം മുതലായ വസ്തുക്കളുടെ കൂട്ടം ദൂരെയാക്കി വിട്ട്, മനസ്സ് ശാന്തവും തണുത്തതുമായിരിക്കുമ്പോൾ, നീ എപ്പോഴും ആത്മാവിൽ ലയിച്ചവനാവണം.
ആത്മൈവ ഹ്യ് ആത്മനോ ബന്ധുര് ആത്മന്യ് ആത്മൈവ വിദ്യതേ । ആത്മാത്മനൈവാഹ്രിയതേ സര്വാത്മാത്മാനുഭൂതിതഃ
ആത്മാവിന് ആത്മാവാണ് സഖാവ്; ആത്മാവിൽ ആത്മാവാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ആത്മാവിനെ ആത്മാവു തന്നെ ആകർഷിക്കുന്നു; സർവ്വാത്മാവിന്റെ അനുഭവം ആത്മാവിലൂടെ മാത്രമാണ്.
യഥാ ജലാദ് ഋതേ നാസ്തി സമുദ്രത്വം മഹാമ്ബുധേഃ । ആത്മതത്ത്വാദ് ഋതേ നാസ്തി ജഗത്ത്വം ജഗതസ് തഥാ
വെള്ളം ഇല്ലാതെ സമുദ്രം സമുദ്രമാകില്ലെന്നപോലെ, ആത്മതത്ത്വം ഇല്ലാതെ ലോകം ലോകമാകാൻ കഴിയില്ല.
യഥാര്കẖ കുമ്ഭലക്ഷേഷു തഥാത്മാ ദേഹപങ്ക്തിഷു । നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി നഷ്ടാനഷ്ടാസു താസ്വ് അസൌ
എങ്ങനെ സൂര്യൻ പല കലശങ്ങളിലുമുള്ള വെള്ളത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മാവും അനേകം ശരീരങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ആ ശരീരങ്ങൾ നശിച്ചാലോ നിലനിൽക്കുകയോ ചെയ്താലും, ആത്മാവ് അസ്തമിക്കുകയോ ഉദിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
അനാത്മധീẖ ക്വചിദ് അപി ശുക്തൌ രജതതാ യഥാ । യോദേത്യ് അനഘ മിഥ്യാ സാ സര്വഗത്വാദ് ഇഹാത്മനഃ
പാവനനായവേ, എങ്ങനെ ചിപ്പിൽ വെള്ളി കാണുന്ന തെറ്റായ ധാരണ ഉണ്ടാകുന്നു, അതുപോലെ ആത്മാവല്ലാത്തതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണയും ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ അത് മിഥ്യയാണ്, കാരണം ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദേഹോ ഽഹമ് ഇതി യാ ബുദ്ധിസ് സാ സംസാരനിബന്ധനീ । ദേഹദുẖഖാനുപാതിത്വാദ് അസാരത്വാച് ച വസ്തുനഃ
ഞാൻ ഈ ശരീരമാണെന്ന് തോന്നുന്ന ബുദ്ധിയാണ് ജന്മമരണചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങാനുള്ള കാരണം, കാരണം ശരീരത്തിന് ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു, അതിന് യഥാർത്ഥ മൂല്യമോ സാരവുമില്ല.
നകിഞ്ചിന്മാത്രരൂപോ ഽസ്മി യഥൈതേ ഗഗനാദയഃ । ഇതി യാ ശാശ്വതീ ബുദ്ധിസ് സാ ന സംസാരബന്ധനീ
ഞാൻ ആകാശം പോലുള്ള ശൂന്യതയുടെ സ്വഭാവമുള്ളവനാണ് എന്ന ശാശ്വതമായ ബുദ്ധി, ഈ ലോകബന്ധത്തിന് കാരണമാകുന്നില്ല.
യഥാ വിമലതോയാന്തര് ബഹിര് അന്തശ് ച ഭാനുജമ് । തേജസ് തിഷ്ഠതി സര്വത്ര തഥാത്മാ സര്വവസ്തുഷു
ശുദ്ധമായ വെള്ളത്തിനുള്ളിലും പുറത്തും സൂര്യന്റെ പ്രകാശം എങ്ങുമുണ്ടെന്നപോലെ, ആത്മാവും എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
ഭിത്തൌ നഭസി പാതാലേ പുരോ ദൂരേ ച സംസ്ഥിതഃ । ആത്മാ ത്രിഷ്വ് അപി കാലേഷു നാസൌ നശ്യതി കര്ഹിചിത്
ഭിത്തിയിലോ ആകാശത്തിലോ പാതാളത്തിലോ, അടുത്തോ ദൂരെയോ എവിടെയായാലും, മൂന്ന് കാലങ്ങളിലും ആത്മാവ് ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല.