അവിനാശം തദ് അസ്തീഹ തത് തദ് ആത്മേതി കഥ്യതേ । തത് തത് തത് പരമം ബ്രഹ്മ തത് തത് സദ് അമലം പരമ്
ഇവിടെ അക്ഷയം എന്നത് സത്യമുണ്ട്; അതിനെ വിവിധ പേരുകളിൽ ആത്മാവ് എന്നും വിളിക്കുന്നു. അതാണ് പരമമായ ബ്രഹ്മം, അതാണ് ശുദ്ധവും ഉന്നതവുമായ സത്യം.
അനന്തഭൂതപര്ണായാ ജാതായാ വ്യോമകാനനേ । ഋക്ഷജാലകപുഷ്പായാസ് സര്ഗവല്ല്യാസ് തു തദ് രസഃ
അനന്തമായ ഇലകളുള്ള സൃഷ്ടിവള്ളിയിൽ, ആകാശവനത്തിൽ, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പൂക്കളിൽ അതിന്റെ സാരം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തത് തച് ചിന്മാത്രമ് ആഭാനം യത് പരിസ്ഫുരതി സ്വയമ് । അക്ഷുബ്ധാമ്ഭോധിജലവത് തജ് ജഗജ്ജാലതാം ഗതമ്
അത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നതും, അശാന്തമായ ജലത്തിന്റെ പോലെ ലോകത്തിന്റെ വലയായി മാറിയതുമാണ്.
ഏവം പരാത് സമായാതാ രാജന് സര്ഗപരമ്പരാഃ । തസ്മിന്ന് ഏവ മഹാദര്ശേ പ്രതിബിമ്ബമ് ഉപാഗതാഃ
രാജാവേ, സൃഷ്ടികളുടെ അനുക്രമം ഈ പരമത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; അവയൊക്കെയും ആ മഹാസ്പടികത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചിരിക്കുന്നു.
താസ് സ്വഭാവസമുത്പന്നാ ബഹ്വ്യസ് സ്ഫുരണശക്തയഃ । പശ്ചാത് കാരണതാം യാന്തി മിഥോ ജീവാദിനാമഭിഃ
ഇവയെല്ലാം സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച അനേകം ശക്തികൾ ആണ്. പിന്നീട് ഇവയ്ക്ക് കാരണമെന്ന നിലയും, ജീവി മുതലായ പേരുകളും ലഭിക്കുന്നു.
കാശ്ചിദ് ബ്രഹ്മാണ്ഡതാം യാന്തി കാശ്ചിദ് ഗച്ഛന്തി ഭൂതതാമ് । അന്യന് നാനാത്വമ് ഇതരാ ഭവത്യ് ഏവം ജഗത്സ്ഥിതിഃ
ചില ശക്തികൾ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളായി മാറുന്നു, ചിലത് ഭൂതങ്ങളാകുന്നു, മറ്റൊന്നുകൾ വൈവിധ്യങ്ങളായി മാറുന്നു. ഇങ്ങനെ ലോകത്തിന്റെ നില തുടരുന്നു.
ഗൃഹീതകലനാ ബ്രാഹ്മ്യശ് ശക്തയസ് സ്വയമ് ഏവ ഹി । സങ്കല്പ്യ മിതജീവത്വമ് അഹംജ്ഞാനാത്മികാസ് സ്ഥിതാഃ
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ശക്തികൾ സ്വയം പരിധി സ്വീകരിച്ച്, ജീവിത്വം എന്ന ഭാവനയിലൂടെ അഹംഭാവവും അറിവിന്റെ സ്വഭാവവും ആയി നിലകൊള്ളുന്നു.
താẖ കോശകാരക്രിമിവത് സ്വയം ഗച്ഛന്തി ബന്ധനമ് । പ്രാപ്താḫ പരിമിതം രൂപം രഞ്ജനം സ്ഫടികാ ഇവ
പാറ്റപുഴുക്കളെപ്പോലെ അവ ശൃംഖലയിൽ കുടുങ്ങുന്നു; പരിമിതമായ രൂപം നേടിയ ശേഷം, സ്ഫടികം പോലെ വർണ്ണം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
ബന്ധോ ന സമ്ഭവത്യ് ഏവ താസ് സ്വയം ബന്ധനം ഗതാഃ । മുഗ്ധാ ഹി ഭീത്യാ പശ്യന്തി യക്ഷം മാതൃസ്തനേഷ്വ് അപി
സ്വയം ബന്ധനത്തിലായവർക്കു യഥാർത്ഥത്തിൽ ബന്ധം ഇല്ല. ഭയത്താൽ, നിർമലഹൃദയരായവർ അമ്മയുടെ മുലകത്തിലും ഭൂതത്തെ കാണുന്നു.
സ്വഭാവതസ് സമുത്ഥായ നിഷ്കാരണമ് അകാരണമ് । മിഥẖ കാരണതാം യാന്തി ബ്രാഹ്മ്യസ് സ്ഫുരണശക്തയഃ
സ്വഭാവികമായി, യാതൊരു കാരണം കൂടാതെയും, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ശക്തികൾ പരസ്പരം കാരണം എന്നതുപോലെ പ്രകടമാകുന്നു.
ന ബന്ധോ ഽസ്തി ന മോക്ഷോ ഽസ്തി ബ്രഹ്മൈവാസ്തി നിരാമയമ് । നൈക്യമ് അസ്തി ന ച ദ്വിത്വം സംവിദ്ഭാനം വിജൃമ്ഭതേ
ബന്ധവും മോക്ഷവും ഇല്ല; ദു:ഖരഹിതമായ ബ്രഹ്മം മാത്രം ഉണ്ട്. ഏകത്വമോ ദ്വൈതമോ ഇല്ല; ബോധം മാത്രം പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഏകം യഥാ സ്ഫുരതി വാരി തരങ്ഗഭങ്ഗൈര് ഏവം പരിസ്ഫുരതി ചിത്തമ് അകിഞ്ചിദ് ഏതത് । ത്വം ബന്ധമോക്ഷകലനേ പ്രവിമുച്യ ദൂരേ സ്വസ്ഥോ ഭവാഭയതയോദയസാര ഏവ
ജലം തരംഗങ്ങളായി കാണുന്നതുപോലെ, മനസ്സും അനേകം രൂപങ്ങളിൽ ഉണരുന്നു. ബന്ധവും മോക്ഷവും ആഴമായി പരിശോധിച്ച്, നീ ദൂരെയായി ഭയരഹിതത്വത്തിലും ഉണരലിന്റെ സാരത്തിലും സ്ഥിരനായി ശാന്തനായി ഇരിക്കണം.
സങ്കല്പോന്മുഖതാം യാതാസ് സത്യാശ് ചിന്മാത്രസംവിദഃ । ആപസ് തരങ്ഗത്വമ് ഇവ യാന്തി ഭൂമിപ ജീവതാമ്
രാജാവേ, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തില് നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ്, മനസ്സിന്റെ കല്പനയിലേക്കു തിരിയുന്നവര് ജീവികളായി മാറുന്നു. ഇത് വെള്ളം തിരമാലകളായി രൂപം മാറുന്നതുപോലെയാണ്.
തേ ജീവാസ് സംസരന്തീഹ സംസാരേ പൂര്വമ് ഉത്ഥിതേ । സ്വകര്മകരണാദ് ദേഹേഷ്വ് അബ്ജേഷ്വ് ഇവ മധുവ്രതാഃ
ഈ ജീവികള് മുന്പുണ്ടായ കാരണങ്ങളില് നിന്നു ഉരുത്തിരിഞ്ഞ്, സ്വന്തം കര്മ്മഫലങ്ങള് കൊണ്ട്, ഈ ലോകത്തില് ജന്മമെടുത്ത്, കുളങ്ങളിലെ താമരകളിലൂടെയൊക്കെ തേനീച്ചകള് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, വിവിധ ശരീരങ്ങളില് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സര്വാത്മാപി പരം ബ്രഹ്മ കുര്വദ് ഏവ കരോതി നോ । ജനനിഷ്ഠാനി ദിവസകര്മാണീവ ദിവാകരഃ
സകലത്തിന്റെയും ആധാരമായ പരബ്രഹ്മവും, പ്രവര്ത്തിക്കുന്നതുപോലെയാണെങ്കിലും യഥാര്ത്ഥത്തില് ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല. സൂര്യന് ഉദയിക്കുന്നത് പോലെ, അവന് ദിനചര്യകള് ചെയ്യുന്നതല്ല.
ചലത്യ് അചേതനമ് അയോ യഥായസ്കാന്തസന്നിധൌ । തഥാ സ്ഫുരതി സര്ഗോ ഽയം സ്വസ്ഥിതേ പരമാത്മനി
കാന്തിയോടു ചേര്ന്നിരിക്കുമ്പോള് ഇരുമ്പ് ചലിക്കുന്നതുപോലെ, പരമാത്മാവ് സ്വസ്ഥമായി നിലകൊള്ളുമ്പോള് ഈ സൃഷ്ടിയും സ്വയം സജീവമാകുന്നു.
സ്വപരിസ്പന്ദജോ വാരി യഥാവര്തḫ പ്രവര്തതേ । തഥായം ചിന്മയേ ജീവേ ദേഹസ് സമ്പദ്യതേ സ്വയമ്
ജലത്തിൽ സ്വയം ഉണ്ടാകുന്ന ചുഴലിക്കാറ്റുപോലെ, ചൈതന്യമുള്ള ജീവിയിൽ ഈ ശരീരം സ്വയം ഉദിച്ചുവരുന്നു.
യഥാലാതപരിസ്പന്ദാദ് ധേമചക്രം പ്രദൃശ്യതേ । ഏവം സ്വചേതനസ്പന്ദാദ് ദേഹോ ഽയമ് അവലോക്യതേ
ഒരു തീക്കൊല്ലി വേഗത്തിൽ ചുറ്റുമ്പോൾ തീയുടെ വട്ടം കാണുന്നതുപോലെ, സ്വന്തം ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനത്തിലൂടെ ഈ ശരീരം കാണപ്പെടുന്നു.
യഥാ നദനദീഭേദാദ് ബഹുത്വം കല്പ്യതേ ഽമ്ഭസഃ । ഏവമ് ആകാരഭേദേന നാനാത്വം പരമാത്മനഃ
നദികളും കുളങ്ങളും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിലൂടെ ജലത്തിൽ പലതരം ഭാവങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു കരുതുന്നതുപോലെ, രൂപഭേദം കൊണ്ടു പരമാത്മാവിൽ ഭിന്നതയുണ്ടെന്നു മനസ്സിൽ തോന്നുന്നു.
സുഖദുẖഖദശാമോഹോ മനസ്യ് ഏവാസ്തി നാത്മനി । കേയൂരകടകാദിത്വം സങ്കല്പേ ഽസ്തി ന ഹേമനി
സുഖവും ദുഃഖവും മായയും മനസ്സിലാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, ആത്മാവിൽ അല്ല; കങ്കണവും വളയും എന്ന ധാരണ സ്വർണ്ണത്തിൽ അല്ല, മനസ്സിൽ മാത്രമാണ്.
മൂഢേ ജീവേ മനശ് ചിത്തമ് ഇത്യാദികലനം വിദുഃ । യഥാഭൂതാര്ഥതത്ത്വജ്ഞേ സത്ത്വമ് ഏതദ് ഉദാഹൃതമ്
ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്ന ജീവന്റെ ഉള്ളിൽ മനസ്സും ബുദ്ധിയും തുടങ്ങിയവയെ വേർതിരിച്ച് കാണുന്നു; എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ അറിയുന്നവർക്കു ഇത് ശുദ്ധമായ സത്ത്വം എന്നാണു പറയുന്നത്.
ദേഹാദ് അനന്തരം സത്ത്വം വ്യോമതാമ് ഏതി കേവലമ് । ന ജരാമരണാര്തീനാം ഭൂയോ ഭവതി കാരണമ്
ശരീരം വിട്ടശേഷം ആ ശുദ്ധസത്ത്വം വെറും ആകാശംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; അത് ഇനി വൃദ്ധിയും മരണവും ദു:ഖവും ഉണ്ടാക്കുന്ന കാരണമാകുന്നില്ല.
യഥാസ്ഫുരത് സ്ഫുരദ് ഇവ പ്രതിബിമ്ബം ഗിരേര് ഭവേത് । തഥാകര്തൈവ കര്തേവ ലക്ഷ്യതേ ചേതനസ് തനൌ
ജലം അലയുമ്പോൾ മലയുടെ പ്രതിബിംബം അലയുന്നതുപോലെ, ചെയ്യാത്തതാകയാൽ പോലും ചൈതന്യം ശരീരത്തിൽ കര്ത്താവായി തോന്നുന്നു.
ശാരീരേഷു വിലാസേഷു സോമ്യ ഏവാശയേശ്വരഃ । പ്രതിബിമ്ബം വികാരേഷു മുഖസ്യേവാനുവര്തതേ
ശരീരങ്ങളിലും അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഹൃദയത്തിലെ ഈശ്വരൻ സമാധാനത്തോടെ തന്നെയാണ്; മുഖം എങ്ങനെയോ അതിന്റെ പ്രതിബിംബങ്ങൾ മാറ്റങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ അവയുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ അനുഗമിക്കുന്നു.
യഥാര്കശ് ചഞ്ചലോ വാരി ദൃശ്യതേ ന തു ചഞ്ചലഃ । തഥാത്മാ ചഞ്ചലോ ദേഹേ ദൃശ്യതേ ന തു ചഞ്ചലഃ
സൂര്യൻ വെള്ളത്തിൽ ചലിക്കുന്നതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ വാസ്തവത്തിൽ ചലിക്കുന്നില്ലല്ലോ. അതുപോലെ, ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ അശാന്തനായി തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, യാഥാർത്ഥത്തിൽ അശാന്തനല്ല.
യഥാ ഘടേഷു നഷ്ടേഷു ഘടാകാശം ന നശ്യതി । തഥാ നഷ്ടേഷു ദേഹേഷു നാത്മാ നശ്യതി കസ്യചിത്
കലശങ്ങൾ തകർന്ന് പോയാലും അകത്തുള്ള ആകാശം നശിക്കില്ലല്ലോ. അതുപോലെ, ശരീരം നശിച്ചാലും ആരുടേയും ആത്മാവ് നശിക്കില്ല.
രൂപാലോകമനസ്കാരരഹിതോ ഽര്ഥാനുരഞ്ജനമ് । യഥാമലോ മണിര് ധത്തേ ധത്തേ ദേഹം തഥേശ്വരഃ
രൂപം, ദൃശ്യങ്ങൾ, മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങൾ എന്നിവയൊന്നുമില്ലാതെ, എന്നാൽ വസ്തുക്കളെ പ്രകാശിപ്പിച്ച്, ഒരു കറയില്ലാത്ത രത്നം പോലെ, ഈശ്വരൻ ശരീരത്തെ നിലനിർത്തുന്നു.
രൂപാലോകമനസ്കാരൈẖ കിം വാ മധുരസസ് തരുമ് । യഥോല്ലാസയതി പ്രോച്ചൈസ് തഥാ ചിദ് ദൃശ്യമണ്ഡലമ്
ഒരു മധുരമുള്ള തൈയ്ക്ക് രൂപം, ദൃശ്യങ്ങൾ, മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? അതുപോലെ, അതു സ്വയം സന്തോഷത്തോടെ വളരുന്നതുപോലെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ലോകവും പ്രകാശിക്കുന്നു.
ത്രൈലോക്യവര്തിനി യഥാ മധുരദ്രവ്യസഞ്ചയേ । സ്ഥിതം മാധുര്യമ് അഖിലേ തഥാത്മാ വസ്തുജാലകേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മധുരം നിറഞ്ഞ വസ്തുക്കളിൽ എങ്ങിനെ മധുരം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അതുപോലെ ആത്മാവും എല്ലാ വസ്തുക്കളിലെയും അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥാര്കോ ഗച്ഛതോ യാതി ജന്തോസ് തിഷ്ഠതി തിഷ്ഠതഃ । മിഥ്യൈവ ന തു സത്യേന തഥാത്മാ വപുഷാമ് ഇഹ
ഒരു ജീവി നടക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻ നടക്കുന്നതുപോലെയും, അവൻ നിൽക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻ നിൽക്കുന്നതുപോലെയും തോന്നുന്നത് വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്, യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. അതുപോലെ തന്നെ, ഈ ശരീരങ്ങളിൽ ആത്മാവിന്റെ ചലനവും നിലനില്പും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.