കേവലം പുഷ്പഷണ്ഡേഷു നഗരോപവനേഷു ച । ഉദ്യാനവനകുഞ്ജേഷു സദൈവ പരിശീലിതഃ
പൂക്കളുള്ള തോട്ടങ്ങളിലും നഗരത്തിലെ ഉപവനങ്ങളിലും, ഉദ്യാനങ്ങളിലോ കാട്ടിലെ കുഞ്ചുകളിലോ മാത്രം അവൻ എപ്പോഴും സുഖമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വിഹര്തുമ് ഏഷ ജാനാതി സഹ രാജകുമാരകൈഃ । കീര്ണപുഷ്പോപകാരാസു സ്വകാസ്വ് അജിരഭൂമിഷു
രാജകുമാരന്മാരോടൊപ്പം സ്വന്തം അങ്കണങ്ങളിൽ, പൂക്കൾ ചിതറുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ കളിക്കാൻ മാത്രമേ അവൻ അറിയൂ.
അദ്യ ത്വ് അതിതരാം ബ്രഹ്മന് മമ ഭാഗ്യവിപര്യയാത് । ഹിമേനേവാഹതഃ പദ്മസ് സമ്പന്നോ ഹരിതഃ കൃശഃ
ബ്രഹ്മണേ, ഇന്നെനിക്ക് ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ തിരിച്ചടി കൊണ്ടു, തണലേറ്റ് ചോര്ന്നുപോയ താമരപൂവുപോലെയാണ് അവസ്ഥ. ഒരിക്കൽ പച്ചപ്പും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞിരുന്നതു, ഇപ്പോൾ ഉണങ്ങിയും ക്ഷീണിച്ചും കിടക്കുന്നു.
നാത്തുമ് അന്നാനി ശക്നോതി ന വിഹര്തും ഗൃഹാവനൌ । അന്തഃഖേദപരീതാത്മാ തൂഷ്ണീം തിഷ്ഠതി കേവലമ്
അവൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും കഴിയുന്നില്ല, വീട്ടിലും പുറത്തും സന്തോഷിക്കാനും കഴിയുന്നില്ല. ഉള്ളിൽ ദു:ഖം നിറഞ്ഞു, അവൻ ഒന്നും ചെയ്യാതെ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു.
സദാരസ് സഹഭൃത്യോ ഽഹം തത്കൃതേ മുനിനായക । ശരദീവ പയോവാഹോ നൂനം നിസ്സഹതാം ഗതഃ
മഹർഷിയേ, ഭാര്യയെയും അനുചരന്മാരെയും കൂടെക്കൊണ്ടു ഞാനും അവനെക്കൊണ്ടു പൂർണ്ണമായും അശക്തനായി. ശരത്കാലത്തിലെ മഴമേഘംപോലെ സഹായം ഒന്നുമില്ലാതെ ആകുന്നു.
ഈദൃശോ ഽസൌ സുതോ ബാല ആധിനാ വിവശീകൃതഃ । കഥം ദദാമി തം തുഭ്യം യോദ്ധും സഹ നിശാചരൈഃ
ഇവൻ ഇങ്ങനെ ഒരു ബാലനാണ്, ദു:ഖം കൊണ്ടു പൂർണ്ണമായി അശക്തനായി. ഇങ്ങനെയുള്ളവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ നിങ്ങളെക്കായി രാത്രി സഞ്ചരിക്കുന്ന അസുരന്മാരുമായി യുദ്ധത്തിനായി നൽകും?
അപി ബാലാങ്ഗനാസങ്ഗാദ് അപി സാധോ സുധാരസാത് । രാജ്യാദ് അപി സുഖായൈഷ പുത്രസ്നേഹോ മഹാമതേ
മഹാമനസിന്, ബാലയുവതികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും അമൃതത്തിന്റെ രുചിയിലും രാജ്യം ഭരിക്കുന്നതിലും കൂടുതലാണ് മകനോടുള്ള സ്നേഹം നൽകുന്ന സന്തോഷം.
യേ ദുരന്താ മഹാരമ്ഭാസ് ത്രിഷു ലോകേഷു ഖേദദാഃ । പുത്രസ്നേഹേന സന്തോ ഽപി കുര്വതേ തേ ന സംശ്രയമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ പോലും ഏറ്റവും ദുഷ്കരവും ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നതുമായ കാര്യങ്ങൾ പോലും, മകനോടുള്ള സ്നേഹത്തിനായി, സംതൃപ്തരായവരും ചെയ്യാൻ മടിക്കാറില്ല.
അസവോ ഽഥ ധനം ദാരാസ് ത്യജ്യന്തേ മാനവൈസ് സുഖമ് । ന പുത്രാ മുനിശാര്ദൂല സ്വഭാവോ ഹ്യ് ഏഷ ജന്തുഷു
മനുഷ്യർക്ക് ജീവനും സമ്പത്തും ഭാര്യയെയും എളുപ്പത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയും, മഹർഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, പക്ഷേ മകന്മാരെ വിട്ടുനൽകാൻ അവർക്കു കഴിയില്ല — ജീവികൾക്കുള്ള സ്വഭാവം ഇതാണ്.
രാക്ഷസാഃ ക്രൂരകര്മാണഃ കൂടയുദ്ധവിശാരദാഃ । രാമസ് താന് യോധയത്വ് ഇത്ഥമ് ഉക്തിര് ഏവാതിദുസ്സഹാ
ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികളും വഞ്ചനാപൂർണ്ണമായ യുദ്ധത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ രാക്ഷസന്മാരെ നേരിട്ട് രാമൻ പോരാടണമെന്ന് ചിന്തിച്ചാൽ പോലും അത്രയും സഹിക്കാനാവാത്തതാണ്.
വിപ്രയുക്തോ ഹി രാമേണ മുഹൂര്തമ് അപി നോത്സഹേ । ജീവിതും ജീവിതാകാങ്ക്ഷീ ന രാമം നേതുമ് അര്ഹസി
രാമനിൽ നിന്ന് വേർപിരിയുമ്പോൾ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല, ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാലും; അതുകൊണ്ട് രാമനെ നീ കൊണ്ടുപോകരുത്.
നവവര്ഷസഹസ്രാണി മമ യാതാനി കൌശിക । ദുഃഖേനോത്പാദിതാസ് ത്വ് ഏതേ ചത്വാരഃ പുത്രകാ മയാ
കൗശികാ, എനിക്ക് ഒമ്പതിനായിരം വർഷങ്ങൾ ദുഃഖത്തിൽ കഴിഞ്ഞു; വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടോടെ ഞാൻ ഈ നാലു മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു.
പ്രധാനഭൂതസ് തേഷ്വ് ഏഷു രാമഃ കമലലോചനഃ । തം വിനാ തേ ത്രയോ ഽപ്യ് അന്യേ ധാരയന്തി ന ജീവിതമ്
ഇവരിൽ പ്രധാനനായത് കമലനയനായ രാമനാണ്; അവനെ ഇല്ലാതെ ശേഷിക്കുന്ന മൂവരും ജീവൻ നിലനിർത്താൻ കഴിയില്ല.
സ ഏവ രാമോ ഭവതാ നീയതേ രാക്ഷസാന് പ്രതി । യദി തത് പുത്രഹീനം ത്വം മൃതമ് ഏവാശു വിദ്ധി മാമ്
നീ രാക്ഷസന്മാരെ നേരിടാൻ കൊണ്ടുപോകുന്നത് ഈ രാമനെയാണ്; മകനില്ലാതെ ഞാൻ ഉടൻ മരിച്ചവനായി മാറുമെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ചതുര്ണാമ് ആത്മജാനാം ഹി പ്രീതിര് അത്ര ഹി മേ പരാ । ജ്യേഷ്ഠം ധര്മമയം തസ്മാന് ന രാമം നേതുമ് അര്ഹസി
എനിക്ക് ഈ നാലു മക്കളോടും അതിയായ സ്നേഹമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടു, മൂത്തവനായ രാമൻ ധർമ്മപരനായതുകൊണ്ട്, അവനെ നീ കൊണ്ടുപോകരുത്.
നിശാചരബലം ഹന്തും മുനേ യദി തവേപ്സിതമ് । ചതുരങ്ഗസമായുക്തം മയാ സഹ ബലം നയ
മഹർഷേ, നീ ആ രാവണരാത്രിചരന്മാരുടെ സൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യത്തെയും എന്നെയും കൂടെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകണം.
കിംവീര്യാ രാക്ഷസാസ് തേ തു കസ്യ പുത്രാഃ കഥം ച തേ । കിയത്പ്രമാണാഃ കേ ചൈതേ ഇതി വര്ണയ മേ സ്ഫുടമ്
അവ രാക്ഷസന്മാരുടെ ശക്തി എത്രയാണു? അവർ ആരുടെ മക്കളാണ്? അവർക്കെന്താണ് സ്വഭാവം? അവർ എത്ര വലുതാണ്? ആരൊക്കെയാണ് അവിടെ? ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വ്യക്തമായി വിശദീകരിക്കൂ.
കഥം തേന പ്രഹര്തവ്യം തേഷാം രാമേണ രക്ഷസാമ് । മാമകൈര് വാ ബലൈര് ബ്രഹ്മന് മയാ വാ കൂടയോധിനാമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, കപടയുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ രാക്ഷസന്മാരെ രാമൻ കൊണ്ടോ എന്റെ സൈന്യങ്ങളാലോ എന്നാലോ എങ്ങനെ ആക്രമിക്കണം എന്ന് പറയൂ.
സര്വം മേ ശംസ ഭഗവന് യഥാ തേഷാം മയാ രണേ । സ്ഥാതവ്യം ദുഷ്ടസത്ത്വാനാം വീര്യോത്സിക്താ ഹി രാക്ഷസാഃ
ഭഗവനെ, ആ ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവരോടു യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ ഉറച്ചുനിൽക്കണം എന്ന് എനിക്ക് എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ. രാക്ഷസന്മാർ ശക്തിയിൽ അതിയായി അഭിമാനിക്കുന്നു.
ശ്രൂയതേ ഹി മഹാവീരോ രാവണോ നാമ രാക്ഷസഃ । സാക്ഷാദ് വൈശ്രവണഭ്രാതാ പുത്രോ വിശ്രവസോ മുനേഃ
രാവണൻ എന്ന മഹാശക്തനായ രാക്ഷസൻ ഉണ്ടെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അവൻ വൈശ്രവണന്റെ സഹോദരനും, വിശ്രവസു മഹർഷിയുടെ മകനുമാണ്.
സ ചേത് തവ മഖേ വിഘ്നം കരോതി കില ദുര്മതിഃ । തത് സങ്ഗ്രാമേ ന ശക്താസ് സ്മോ വയം തസ്യ ദുരാത്മനഃ
അവൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയാൽ നിന്റെ യാഗത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചാൽ, അങ്ങനെയുള്ള ദുഷ്ടനോട് യുദ്ധത്തിൽ നേരിടാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല.
കാലേ കാലേ പൃഥഗ് ബ്രഹ്മന് ഭൂരിവീര്യവിഭൂതയഃ । ഭൂതേഷ്വ് അഭ്യുദയം യാന്തി പ്രലീയന്തേ ച കാലതഃ
വിവിധ സമയങ്ങളിൽ, മഹത്തായ ശക്തിയും വൈഭവവും ഉള്ളവർ ജീവികളിൽ ഉദയം ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ കാലക്രമേണ അവർ അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
അദ്യാസ്മിംസ് തേ വയം കാലേ രാവണാദിഷു ശത്രുഷു । ന സമര്ഥാഃ പുരസ് സ്ഥാതും നിയതേര് ഏഷ നിശ്ചയഃ
ഇപ്പോൾ രാവണനും മറ്റും പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ നേരിടാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല; ഇതാണ് വിധിയുടെ തീരുമാനമെന്ന് അറിയണം.
തസ്മാത് പ്രസാദം ധര്മജ്ഞ കുരു ത്വം മമ പുത്രകേ । മമ ചൈവാല്പഭാഗ്യസ്യ ഭവാന് ഹ്യ് അസമദൈവതമ്
അതിനാൽ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, എന്റെ മകനോടും, ഭാഗ്യം കുറവുള്ള എന്നോടും ദയ കാണിക്കണം; ഞങ്ങൾക്ക് നിങ്ങൾ മാത്രമാണ് പരമദൈവം.
ദേവദാനവഗന്ധര്വാ യക്ഷപ്ലവഗപന്നഗാഃ । ന ശക്താ രാവണം യോദ്ധും കിം പുനഃ പുരുഷാ യുധി
ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും കുരങ്ങന്മാർക്കും പാമ്പുകൾക്കും രാവണനെ നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല; മനുഷ്യർക്ക് പിന്നെ എന്ത് കഴിയും?
മഹാവീര്യവതാം വീര്യമ് ആദത്തേ സ സുധാഭുജാമ് । തേന സാര്ധം ന ശക്താസ് സ്മസ് സംയുഗേ തസ്യ വാ വരൈഃ
മഹാശക്തിയുള്ളവരുടെ ശക്തിയും അമൃതം കുടിക്കുന്നവരുടെ ശക്തിയും അവൻ ഏറ്റെടുക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട്, അനുഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, യുദ്ധത്തിൽ അവനെ നേരിടാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല.
അയമ് അന്യതമഃ കാലഃ പേലവീകൃതസജ്ജനഃ । രാഘവോ ഽപി ഗതോ ദൈന്യം യത്ര വാര്ദ്ധകജര്ജരഃ
ഇത് മറ്റൊരു കാലഘട്ടമാണ്, നല്ലവരെയും ദുർബലരാക്കിയത്. രാഘവനും വയസ്സിന്റെ ഭാരം കൊണ്ട് ദു:ഖത്തിലായിരിക്കുന്നു.
അഥ വാ ലവണം ബ്രഹ്മന് യജ്ഞഘ്നം തം മധോസ് സുതമ് । കഥയ ത്വം സുരപ്രഖ്യ ക്വേവ മോക്ഷ്യാമി പുത്രകമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, യജ്ഞങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച മധുവിന്റെ മകനായ ലവണനെക്കുറിച്ച് ദൈവങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായവനെക്കുറിച്ച് നീ പറയൂ. എവിടെയാണു ഞാൻ എന്റെ മകനെ വിടുവിക്കേണ്ടത്?
അഥ നേച്ഛസി ചേദ് ബ്രഹ്മംസ് തദ് വിധേയോ ഽഹമ് ഏവ തേ । അന്യഥാ തു ന പശ്യാമി ശാശ്വതം ജയമ് ആത്മനഃ
ഇത് നിനക്ക് ഇഷ്ടമില്ലെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ നിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് വിധേയനാണ്. അല്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് സ്ഥിരമായ ജയമൊന്നും കാണുന്നില്ല.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ മൃദുവചനം ഭയാകുലോ ഽസാവ് ആലോലേ മുനിമതസംശയേ നിമഗ്നഃ । നാജ്ഞാസീത് കണമ് അപി നിശ്ചയം മഹാത്മാ പ്രോദ്വീചാവ് ഇവ ജലധൌ സമുഹ്യമാനഃ
ഇങ്ങനെ മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, ഭയത്താൽ വിറയച്ച്, മുനികളുടെ സംശയങ്ങളിൽ മുങ്ങി, ആ മഹാത്മാവ് ഒരു നിമിഷം പോലും ഉറപ്പില്ലാതെ, കടലിലെ തിരകളിൽ ആഞ്ഞുപോകുന്നവനെപ്പോലെ അലയുകയായിരുന്നു.