അചേത്യചിത്സ്വരൂപാത്മാ യത്ര യത്രൈഷ തിഷ്ഠതി । തത്ര തത്രാസ്യ ദൃശ്യശ്രീസ് സമുദേത്യ് അപ്യ് അണൂദരേ
ചൈതന്യവും അചൈതന്യവും ഉള്ള ഈ സാരഭാവം എവിടെയാണെങ്കിലും നിലകൊള്ളുന്നത്, അവിടെ അവിടെ തന്നെ ലോകത്തിന്റെ ഭംഗി ഉദിക്കുന്നു—even ഏറ്റവും ചെറുതായിട്ടുള്ള അണുവിലും.
തസ്മാദ് അസ്തി ജഗദ് ദൃശ്യം തത് പ്രമൃഷ്ടമ് ഇദം മയാ । ത്യക്തം തപോധ്യാനജപൈര് ഇതി കാഞ്ചികതൃപ്തിവത്
അതിനാൽ, ലോകം ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ഞാൻ അതിനെ തപസ്സും ധ്യാനവും ജപവും കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ചു വിട്ടുകളഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കണ്ണാടി തിളങ്ങുന്നതുപോലെ മനസ്സു തൃപ്തിയായിരിക്കുന്നു.
യദി നാമ ജഗദ് ദൃശ്യമ് അസ്തി തത് പ്രതിബിമ്ബതി । പരമാണൂദരേ ഽപ്യ് അസ്മിംശ് ചിദാദര്ശേ ന സംശയഃ
ഈ ദൃശ്യമായ ലോകം ഉണ്ടെന്നു കരുതിയാലും, അതിന്റെ പ്രതിഫലനം സംശയമില്ലാതെ അത്യന്തം ചെറുതായിരിക്കുന്ന ഒരു അണുവിനകിലും, ഈ ബോധത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ കാണാം.
യത്ര തത്ര സ്ഥിതം രാമ യഥാദര്ശേ പ്രബിമ്ബതി । അദ്രിദ്യൂര്വീനദീശാദി ചിദാദര്ശേ തഥൈവ ഹി
രാമാ, ലോകം എവിടെയായാലും, അതു കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ, പർവതങ്ങൾ, ഭൂമി, നദികൾ തുടങ്ങിയവയും ഈ ബോധത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ അങ്ങനെ തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
തതസ് തത്ര പുനര് ദുഃഖം ജരാ മരണജന്മനീ । ഭാവാഭാവഗ്രഹോത്സര്ഗാസ് സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മചലാചലാഃ
അതിനുശേഷം അവിടെ വീണ്ടും ദു:ഖം, വയസ്സാകൽ, മരണം, ജനനം, ഉണ്ട്-ഇല്ല എന്നുള്ളത് പിടിച്ചു വിടൽ, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ, ചലനവും അചലവുമായ അവസ്ഥകളും ഉണ്ടാകുന്നു.
ഇദം പ്രമാര്ജിതം ദൃശ്യം മയാ നാത്രാഹമ് ആസ്ഥിതഃ । ഏതദ് ഏവാക്ഷയം ബീജം സമാധൌ സംസൃതിസ്മൃതേഃ
ഈ ദൃശ്യലോകം ഞാൻ ശുദ്ധീകരിച്ചു; അതിൽ ഞാൻ ഇനി വസിക്കുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, ഈ ലോകം തന്നെ സമാധിയിൽ സഞ്ചാരസ്മരണയ്ക്ക് അക്ഷയമായ വിത്താണ്.
സതി ത്വ് അസ്മിഞ് ജഗദ്ദൃശ്യേ നിര്വികല്പസമാധിനാ । ന ചാക്ഷയസുഷുപ്തത്വം തുര്യം വാപ്യ് ഉപപദ്യതേ
ഈ ലോകദൃശ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നപ്പോൾ, നിർവികല്പ സമാധിയിലോ, അക്ഷയമായ സുഷുപ്തിയിലോ, അല്ലെങ്കിൽ നാലാമത്തെ അവസ്ഥയിലോ പ്രവേശനം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
വ്യുത്ഥാനേ ഹി സമാധീനാം സുഷുപ്താന്ത ഇവാഖിലമ് । ജഗദ്ദുഃഖമ് ഇദം ഭാതി യഥാസ്ഥിതമ് അഖണ്ഡിതമ്
സമാധിയിൽ നിന്നു മനസ്സ് പുറത്ത് വരുമ്പോൾ, സുഷുപ്തിയുടെ അവസാനം പോലെ തന്നെ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ അക്ഷയമായ ദുഃഖമായി, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ തന്നെ, കാണപ്പെടുന്നു.
പ്രാപ്തം ഭവതി ഹേ രാമ തത് കിം നാമ സമാധിഭിഃ । ഭൂയോ ഽനര്ഥനിപാതേ ഹി ക്ഷണസാമ്യേ ഽപി കിം സുഖമ്
ഹേ രാമ, ആ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തിയാൽ, സമാധികൾക്ക് പിന്നെ എന്ത് പ്രയോജനം? വീണ്ടും അനർത്ഥങ്ങൾ സംഭവിക്കുമ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം പോലും സമത്വം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെയെങ്കിലും സുഖം ഉണ്ടാകുമോ?
യദി വാപി സമാധാനേ നിര്വികല്പേ സ്ഥിതിം വ്രജേത് । തദ് അക്ഷയസുഷുപ്താഭം തന് മന്യേ നാമലം പദമ്
അല്ലെങ്കിൽ, നിർവികല്പ സമാധിയിൽ ഒരാൾ നിലനിൽക്കാൻ കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനെ ഞാൻ അക്ഷയമായ സുഷുപ്തിയോടു സമാനമായ, കളങ്കമില്ലാത്ത അവസ്ഥയെന്ന് കരുതുന്നു.
പ്രാപ്യതേ സതി ദൃശ്യേ ഽസ്മിന് ന ച തന് നാമ കേനചിത് । യത്ര തത്ര കിലായാതി ചിത്തഭ്രാന്ത്യാ ജഗദ്ഭ്രമഃ
ഈ ദർശനം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ആ നിലയിലേക്കു ആരും എത്തുന്നില്ല. മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മൂലം എവിടെയും ലോകഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നു.
ദ്രഷ്ടാഥ യദി പാഷാണരൂപതാം ഭാവയന് ബലാത് । കിലാസ്തേ തത് തദന്തേ ഽപി ഭൂയോ ഽസ്യോദേതി ദൃശ്യതാ
ദർശകൻ ബലമായി മനസ്സിനെ കല്ലുപോലെയാക്കാൻ ശ്രമിച്ചാലും, അതിന്റെ അവസാനം പോലും വീണ്ടും ഈ ലോകദർശനം ഉയരുന്നു.
ന ച പാഷാണതാതുല്യാ നിര്വികല്പസമാധയഃ । കേഷാഞ്ചിത് സ്ഥിതിമ് ആയാന്തി സര്വൈര് ഇത്യ് അനുഭൂയതേ
ചിന്തകളില്ലാത്ത സമാധികൾക്ക് ചിലർക്കും കല്ലുപോലെയുള്ള അവസ്ഥയിലേക്കു എത്താൻ കഴിയില്ല; ഇത് എല്ലാവർക്കും അനുഭവപ്പെടുന്ന കാര്യമാണ്.
ന ച പാഷാണതാതുല്യാ രൂഢിം യാതാസ് സമാധയഃ । ഭവന്ത്യ് അഗ്ര്യം പദം ശാന്തം ചിദ്രൂപമ് അജമ് അവ്യയമ്
കല്ലുപോലെയായ സമാധികൾക്ക് പൂർണ്ണതയിലേക്കു എത്താൻ കഴിയില്ല; അവ പരമമായ ശാന്തമായ അവസ്ഥയാകും—അത് തന്നെ ചൈതന്യമാണ്, ജനനം ഇല്ലാത്തതും ക്ഷയം ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
തസ്മാദ് യദീദം സദ് ദൃശ്യം തന് ന ശാമ്യേത് കദാചന । ശാമ്യേത് തപോജപധ്യാനൈര് ദൃഢമ് ഇത്യ് അജ്ഞകല്പനാ
അതിനാല് ഈ ദൃശ്യലോകം യഥാര്ത്ഥത്തില് സത്യമാണെങ്കില്, അതിന് ഒരിക്കലും അവസാനമുണ്ടാകില്ലായിരുന്നു. തപസ്സ്, ജപം, ധ്യാനം എന്നിവകൊണ്ട് അതിനെ പൂര്ണമായി അവസാനിപ്പിക്കാമെന്നു കരുതുന്നത് അജ്ഞതയാലുള്ള ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
ആലീനവല്ലരീരൂപം യഥാ പദ്മാക്ഷകോടരേ । ആസ്തേ കമലിനീബീജം തഥാ ദ്രഷ്ടരി ദൃശ്യധീഃ
പൂവിന്റെ തണ്ടിനുള്ളിലെ കുരുവിനുപോലെ, ദൃശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണയും ദര്ശകനില് തന്നെ വിശ്രമിക്കുന്നു.
യഥാ രസഃ പദാര്ഥേഷു യഥാ തൈലം തിലാദിഷു । കുസുമേഷു യഥാമോദസ് തഥാ ദ്രഷ്ടരി ദൃശ്യധീഃ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവില് രുചി ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, എള്ളിലും മറ്റ് വിത്തുകളിലും എണ്ണ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെയും, പൂവുകളില് സുഗന്ധം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയും, ദൃശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ ദര്ശകനില് തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
യത്ര യത്ര സ്ഥിതസ്യാപി കര്പൂരാദേസ് സുഗന്ധതാ । യഥോദേതി തഥാ ദൃശ്യം ചിദ്ധാതോര് ഉദരേ ജഗത്
കപൂര് പോലെയുള്ള വസ്തുക്കള് എവിടെയാണെങ്കിലും സൂക്ഷിച്ചാല്, അവയുടെ സുഗന്ധം അവിടെയുണ്ടാകും. അതുപോലെ തന്നെ, ഈ ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ ആന്തരത്തില് ഉദിക്കുന്നു.
യഥാ ചാത്ര തവ സ്വപ്നസങ്കല്പശ് ചിത്തരാജ്യധീഃ । സ്വാനുഭൂത്യൈവ ദൃഷ്ടാന്തസ് തസ്മാദ് ധൃദ്യ് അസ്തി ദൃശ്യഭൂഃ
നിന്റെ സ്വപ്നവും, മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഭാവനകളും, മനസ്സിന്റെ രാജ്യം എന്ന ധാരണയും എല്ലാം നിന്റെ സ്വന്തം അനുഭവത്തിലൂടെ മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ. അതുപോലെ, ഈ ലോകം എന്നതും ഹൃദയത്തിനുള്ളിലാണു് നിലനിൽക്കുന്നത്.
തസ്മാച് ചിത്തവികല്പസ്ഥഃ പിശാചോ ബാലകം യഥാ । വിനിഹന്ത്യ് ഏവമ് ഏഷാന്തര് ദ്രഷ്ടാരം ദൃശ്യരൂപികാ
മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഭ്രമത്തിൽ ഒരു ഭൂതം ഒരു കുട്ടിയെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഇങ്ങനെയുള്ള ദൃശ്യരൂപം ഉള്ളിൽ കാണുന്നവനെ തന്നെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
യഥാങ്കുരോ ഽന്തര് ബീജസ്യ സംസ്ഥിതോ ദേശകാലതഃ । കരോതി ഭാസുരം ദേഹം തനോത്യ് ഏവം ഹി ദൃശ്യധീഃ
ഒരു വിത്തിനുള്ളിൽ അങ്കുരം സ്ഥിതിചെയ്യുമ്പോൾ, സമയവും സ്ഥലവും അനുസരിച്ച് അതു് ഒരു പ്രകാശമുള്ള ദേഹം സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെ, ദൃശ്യങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ധാരണയും അങ്ങനെ തന്നെ വിരിയുന്നു.
ദ്രവ്യസ്യ ഹൃദ്യ് ഏവ ചമത്കൃതിര് യഥാ സദോദിതാസ്ത്യ് അസ്തമയോജ്ഝിതോദരേ । ദ്രവ്യസ്യ ചിന്മാത്രശരീരിണസ് തഥാ സ്വഭാവഭൂതാസ്ത്യ് ഉദരേ ജഗത്സ്ഥിതിഃ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിന്റെ അത്ഭുതം എപ്പോഴും ഹൃദയത്തിനുള്ളിലാണു് ഉദയിക്കുന്നത്, അതിന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരിക്കലും അസ്തമിക്കാതെ. അതുപോലെ, ചിത്തം മാത്രമായ ശരീരമുള്ളവന്റെ ഉള്ളിലാണു് ഈ ലോകത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് സ്വാഭാവികമായി നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഇദമ് ആകാശജാഖ്യാനം ശൃണു ശ്രവണഭൂഷണമ് । ഉത്പത്ത്യാഖ്യം പ്രകരണം യേന രാഘവ ബുധ്യസേ
രാഘവ, ചെവികൾക്ക് അലങ്കാരമായ ആകാശജന്റെ കഥ ഞാൻ പറയാം. ഇതാണ് 'ഉത്പത്തി' എന്ന ഭാഗം. ഇതു കേട്ടാൽ നീക്ക് സത്യം മനസ്സിലാകും.
അസ്തീഹാകാശജോ നാമ ദ്വിജഃ പരമധാര്മികഃ । ധ്യാനൈകനിഷ്ഠസ് സതതം പ്രജാനാം ച ഹിതേ രതഃ
ആകാശജൻ എന്നൊരു ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ അത്യന്തം ധാർമ്മികനും, എല്ലായ്പ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ ലീനനുമായ്, എല്ലാപ്രാണികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സിടുന്നവനുമായിരുന്നു.
സ ചിരം ജീവതി യദാ തദാ മൃത്യുര് അചിന്തയത് । സര്വാണ്യ് ഏവ ക്രമേണാഹം ഭൂതാന്യ് അദ്മി കിലാക്ഷയഃ
അവൻ ദീർഘകാലം ജീവിച്ചപ്പോൾ, മരണൻ ചിന്തിച്ചു: 'എല്ലാ ജീവികളെയും ഞാൻ ക്രമത്തിൽ വിഴുങ്ങുന്നു, കാരണം എനിക്ക് ക്ഷയം ഇല്ല.'
ഏവമ് ആകാശജം വിപ്രം ന കസ്മാദ് ഭക്ഷയാമ്യ് അഹമ് । അത്ര മേ കുണ്ഠിതാ ശക്തിഃ ഖഡ്ഗധാരാ യഥോപലേ
എങ്കിൽ ഈ ആകാശജൻ ബ്രാഹ്മണനെ ഞാൻ എന്തുകൊണ്ട് വിഴുങ്ങുന്നില്ല? ഈ കാര്യത്തിൽ എന്റെ ശക്തി മുക്കാൽപോലെ, കല്ലിൽ വാൾ വെച്ചതുപോലെയാണ്.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ തം ഹന്തുമ് അഗച്ഛത് തത്പുരം തദാ । ത്യജന്ത്യ് ഉദ്യമമ് ഉദ്യുക്താ ന കദാചന കേചന
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, മരണൻ അവനെ കൊല്ലാൻ ആ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി. എന്നാൽ സത്യസന്ധമായും ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ ഒരിക്കലും ശ്രമം ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല.
തതസ് തത്സദനം യാവന് മൃത്യുഃ പ്രവിശതി സ്വയമ് । താവദ് ഏനം ദഹത്യ് അഗ്നിഃ കല്പാന്തജ്വലനോപമഃ
അങ്ങനെ മരണൻ ആ വീട്ടിൽ കയറിയതും, അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ആ സമയത്ത് തന്നെ, ഒരു മഹത്തായ തീ, യುಗാന്തത്തിലെ തീപോലെ ജ്വലിച്ച്, അവനെ ദഹിപ്പിച്ചു.
അഗ്നിജ്വാലാമഹാജാലം വിദാര്യാന്തര്ഗതോ ഽപ്യ് അസൌ । ദ്വിജം ദൃഷ്ട്വാ സമാദാതും ഹസ്തേനൈച്ഛത് പ്രയത്നതഃ
ആ തീയുടെ വലിയ ജാലം തകർത്തും അകത്ത് കയറിയിട്ടും, മരണൻ അത്യന്തം ശ്രമിച്ചും ആ ബ്രാഹ്മണനെ കൈകൊണ്ട് പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
ന ചാശകത് പുരോ ദൃഷ്ടമ് അപി ഹസ്തശതൈര് ദ്വിജമ് । ബലവാന് അപ്യ് അവഷ്ടബ്ധും സങ്കല്പപുരുഷം യഥാ
കണ്ണിന് മുന്നിൽ തന്നെ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടിട്ടും, മരണൻ നൂറ് കൈകൾകൊണ്ടും അവനെ പിടിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. ദൃഢനിശ്ചയമുള്ള മനുഷ്യനെ ശക്തനായവരും പിടിച്ച് നിർത്താൻ കഴിയാത്തതുപോലെ.