സുമനഃപൂര്ണനീലാബ്ജമാലാസാരവിലോകനേ । യസ്യ ത്വമ് ഏവ തജ്ജ്ഞാസി തദ് ഏവാഹമ് ഉപസ്ഥിതഃ
ശാന്തമായ മനസ്സോടെ നിറഞ്ഞ നീലതാമരപ്പൂക്കളുടെ മാല കാണുന്നിടത്ത്, അതിനെ തന്നെ എന്നെക്കാണണമെന്ന് നീ അറിയണം, കാരണം ഞാന് അവിടെ സന്നിഹിതനാണ്.
നിരീഹോ ഽസ്മി നിരംശോ ഽസ്മി നഭസ്സ്വച്ഛോ ഽസ്മി നിസ്സ്പൃഹഃ । ശാന്താഹമര്ഥരൂപോ ഽസ്മി ചിരായാഹമ് അഹം സ്ഥിതഃ
എനിക്ക് ആഗ്രഹങ്ങളില്ല, ഭാഗങ്ങളില്ല, ആകാശം പോലെ തെളിഞ്ഞവനാണ് ഞാന്, എന്തിനെയും ആശിക്കുന്നില്ല; ഞാന് സമാധാനമാണ്, അര്ത്ഥസ്വരൂപിയാണ്, ദീര്ഘകാലമായി ഞാന് എന്നിലേയ്ക്ക് തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
താം ദശാമ് ഉപയാതോ ഽസ്മി യതശ് ചണ്പകവര്ണിനി । പ്രതിഭാന്തി മഹാന്തോ ഽപി ശോച്യാ ഹരിജിനാദയഃ
ആ നിലയിലേക്കെത്തിയതുകൊണ്ട്, സ്വര്ണ്ണവര്ണ്ണമുള്ളവളേ, ഇന്ദ്രനും മറ്റും പോലെയുള്ള മഹാന്മാരും ദുഃഖത്തിന് വിധേയരാകുമ്പോള് എനിക്ക് അവര് കരുണാജനകരായി തോന്നുന്നു.
നകിഞ്ചിന്മാത്രചിന്മാത്രനിഷ്ഠോ ഽസ്മി സ്വസ്ഥ ആസ്ഥിതഃ । ഭ്രമേണാലം വിമുക്തോ ഽസ്മി സംസാരേണാലിലോചനേ
എനിക്ക് മറ്റൊന്നുമില്ലാതെ ശുദ്ധചൈതന്യത്തില് മാത്രം നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, സ്വഭാവത്തില് ഉറപ്പുള്ളവനാണ് ഞാന്; ഭ്രമം പൂര്ണമായും വിട്ട്, ഈ ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ മായയും വിട്ട്, കണികണയുള്ള കണ്ണുള്ളവളേ, ഞാന് സ്വതന്ത്രനാണ്.
ന തുഷ്ടോ ഽസ്മി ന ഖിന്നോ ഽസ്മി നായമ് അസ്മി ന ചേതരത് । ന സ്ഥൂലോ ഽസ്മി ന സൂക്ഷ്മോ ഽസ്മി സര്വമ് അസ്മി ച സുന്ദരി
എനിക്ക് സന്തോഷമോ ദു:ഖമോ ഇല്ല, ഞാന് ഇതോ മറ്റേതോ അല്ല; ഞാന് ഭൗതികമായതോ സൂക്ഷ്മമായതോ അല്ല, എന്നിരുന്നാലും എല്ലാം ഞാനാണ്, സുന്ദരിയേ.
തേജോബിമ്ബാത് പ്രയാതേന ഭിത്താവ് അപതിതേന ച । ക്ഷയാതിശയമുക്തേന പ്രകാശേനാസ്മി വൈ സമഃ
പ്രകാശമുള്ള ഒരു വട്ടത്തില് നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന വെളിച്ചം മതിലില് വീണില്ലെങ്കിലോ അതിന് കുറവോ കൂടുതലോ ഇല്ലെങ്കിലോ അതുപോലെയാണ് ഞാന് എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരുപോലെയാണ്.
ശാന്തോ ഽസ്മി സാമ്യമ് ഏവാസ്മി സ്വച്ഛോ ഽസ്മി വിഗതാമയഃ । പരിനിര്വാണ ഏവാസ്മി സദ് അസ്മ്യ് അതിസതീവ്രതേ
ഞാന് ശാന്തനാണ്, സമത്വം തന്നെയാണ്, ഞാന് ശുദ്ധനാണ്, രോഗമില്ലാത്തവനാണ്; പരമശാന്തിയാണ് ഞാന്, ഉന്നത വ്രതത്തില് ഉറച്ച നിലകൊള്ളുന്ന സത്ത്വം തന്നെയാണ് ഞാന്.
യത് തദ് അസ്തി തദ് ഏവാസ്മി വക്തും ശക്നോമി നേതരത് । തരങ്ഗതരലാപാങ്ഗേ ഗുരുസ് ത്വം മേ നമോ ഽസ്തു തേ
യാഥാര്ത്ഥ്യമായി ഉള്ളതെന്താണോ അതാണ് ഞാന്, ഇതല്ലാതെ മറ്റൊന്നും പറയാന് കഴിയില്ല. തരംഗംപോലുള്ള സ്നേഹമുള്ള കാഴ്ചയുള്ള ഗുരുവേ, നിങ്ങളെ ഞാന് വിനയത്തോടെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
പ്രസാദേന വിശാലാക്ഷ്യാസ് തീര്ണോ ഽസ്മി ഭവസാഗരാത് । പുനര് മലം ന ഗൃഹ്ണാമി ശതധ്മാതസുവര്ണവത്
വിശാലമായ കണ്ണുള്ളവളുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഈ ജനനമരണസമുദ്രം കടന്നത്. ഒരിക്കൽ ശുദ്ധിയാർന്ന സ്വർണ്ണം വീണ്ടും മലിനമാകാത്തതുപോലെ, ഇനി ഞാൻ അശുദ്ധി ഏറ്റെടുക്കില്ല.
സ്വസ്ഥശ് ശാന്തോ മൃദുര് ദാന്തോ വീതരാഗോ നിരംശധീഃ । സര്വാതീതസ് സര്വഗശ് ച ഖമ് ഇവായമ് അഹം സ്ഥിതഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനസ്സിൽ സമാധാനവും ശാന്തിയും നിറഞ്ഞവനാണ്; സൗമ്യനും നിയന്ത്രിതനും ആകാംക്ഷകളില്ലാത്തവനും ഭേദങ്ങളില്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവനും; എല്ലാം അതിജീവിച്ചവനും എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞവനും ആകാശംപോലെ അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏവം സ്ഥിതേ മഹാസത്ത്വ പ്രാണേശ ഹൃദയപ്രിയ । കിമ് ഇദാനീം പ്രഭോ ബ്രൂഹി രോചതേ തേ മഹാമതേ
ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്ന മഹാത്മാവേ, പ്രാണങ്ങളുടെ നാഥാ, എന്റെ ഹൃദയപ്രിയനേ, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് പറയണം, നിനക്ക് ഇഷ്ടമാകുന്നതെന്താണെന്ന് പറയൂ.
പ്രതിഷേധം ന ജാനാമി ന ജാനാമ്യ് അഭിവാഞ്ഛനമ് । യദ് ആചരസി തന്വി ത്വം കദാചിദ് വേദ്മി തന് ന വാ
നിഷേധിക്കാനോ ആഗ്രഹിക്കാനോ എനിക്ക് അറിയില്ല; സുന്ദരിയേ, നീ ചെയ്യുന്നതെന്താണെങ്കിലും ചിലപ്പോൾ എനിക്ക് അറിയാം, ചിലപ്പോൾ അറിയില്ല.
മന്മനോ നാശകലനാം തഥാ സ്ഥിതികലാം പ്രിയേ । ന കാഞ്ചിദ് അനുസന്ധാതും ജാനാത്യ് അമ്ബരസുവ്രതമ്
പ്രിയേ, എന്റെ മനസ്സിന് നശിപ്പിക്കലോ നിലനിര്ത്തലോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കാനോ, യാതൊരു കാര്യവും പിന്തുടരാനോ അറിയില്ല; ആകാശം ഒരു വ്രതം പാലിക്കുന്നതുപോലെ.
യദ് ഏവ കിഞ്ചിജ് ജാനാസി തദ് ഏവ കുരു സുന്ദരി । തദ് ഏവ ധാരയിഷ്യാമി പ്രതിബിമ്ബം യഥാ മണിഃ
സുന്ദരിയേ, നിനക്ക് അറിയാവുന്നതെന്താണോ അതു ചെയ്യൂ; ഞാൻ അതു മാത്രം സ്വീകരിക്കും, രത്നം മുന്നിൽ കാണുന്നതെല്ലാം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
ചേതസാ വിഗതേച്ഛേന യഥാപ്രാപ്തമ് അനിന്ദിതേ । ന സ്തൌമി ന ച നിന്ദാമി യദ് ഇച്ഛസി തദ് ആചര
അഭ്യന്തര ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത മനസ്സോടെ, നിന്ദിതയല്ലാത്തവളേ, എനിക്ക് ലഭിക്കുന്നതിനെ ഞാൻ പ്രശംസിക്കുകയോ ദോഷം പറകയോ ചെയ്യില്ല; നീ ഇഷ്ടമുള്ളതു ചെയ്യൂ.
യദ്യ് ഏവം തന് മഹാഭാഗ സമാകര്ണയ മന്മതമ് । ആകര്ണ്യ ജീവന്മുക്താത്മംസ് തദ് ഏവാഹര്തുമ് അര്ഹസി
ഇങ്ങനെ തന്നെയെങ്കിൽ, മഹാഭാഗേ, എന്റെ ചിന്ത കേൾക്കൂ; ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മോക്ഷം നേടിയവനിൽ നിന്ന് കേട്ടതുപോലെ അതു നീ സ്വീകരിക്കണം.
സര്വത്രൈക്യാവബോധേന മൌര്ഖ്യക്ഷയഭുവാധുനാ । നിരിച്ഛാസ് താവദ് ആകാശവിശദാസ് സംസ്ഥിതാ വയമ്
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ഏകത്വം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെ അജ്ഞാനം നശിച്ചപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ആകാശംപോലെ വിശുദ്ധരായി, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു.
യാദൃഗ് ഏഷണമ് അസ്മാകമ് താദൃഗ് ഏതദ് അനേഷണമ് । ഏഷണാനേഷണേ ഭേദശ് ചിന്മാത്രോല്ലസനേ ഹി കഃ
എന്തുപോലെയാണ് ഞങ്ങളുടെ അന്വേഷണമോ, അതുപോലെയാണ് അന്വേഷിക്കാതിരിക്കുന്നതും. ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ അന്വേഷിക്കുന്നതിലും അന്വേഷിക്കാതിരിക്കുന്നതിലും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
തസ്മാദ് ആദ്യന്തമധ്യേഷു യേ വയം പുരുഷോത്തമ । മൌര്ഖ്യമ് ഏവ പരിത്യജ്യ ത ഏവേമേ സ്ഥിതാ ഇഹ
അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, ആരംഭത്തിലും നടുവിലും അവസാനത്തിലും അജ്ഞാനമാത്രം വിട്ടുകളഞ്ഞവരാണ് ഇവിടെ ഉറപ്പായി നിലകൊള്ളുന്നത്.
സാമ്പ്രതം പ്രകൃതേനേമം കാലം നീത്വാ ക്രമേണ വൈ । വിദേഹതാം പ്രയാസ്യാമഃ പ്രഭോ കാലേന കേനചിത്
ഇപ്പോൾ പ്രകൃതിപ്രകാരം ഈ കാലം ക്രമമായി കടന്നുപോകുമ്പോൾ, പ്രഭോ, ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ ശരീരാതീതമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് ഞങ്ങൾ എത്തിച്ചേരും.
വയമ് ആദ്യന്തമധ്യേഷു കീദൃശാസ് തരലേ വദ । മോഹമ് ഏകം പരിത്യജ്യ തിഷ്ഠാമഃ കഥമ് ഏവ വാ
ആദ്യവും മധ്യവും അവസാനം എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാലങ്ങളിൽ, ഞങ്ങൾ എങ്ങനെയുള്ളവർ ആണെന്ന് പറയൂ. ഒരേ മായ മാത്രം വിട്ടുവിട്ട്, ഞങ്ങൾ എങ്ങനെയോ നിലകൊള്ളുന്നു.
വയമ് ആദ്യന്തമധ്യേഷു രാജാനോ രാജസത്തമ । മോഹമ് ഏകം പരിത്യജ്യ തിഷ്ഠാമഃ പുനര് ഏവ തേ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, ആദ്യവും മധ്യവും അവസാനം എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാലങ്ങളിൽ, ഞങ്ങൾ ഒരേ മായ മാത്രം വിട്ടുവിട്ട്, വീണ്ടും നിനക്കായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്വ ഏവ നഗരേ രാജാ ഭവ ത്വം സ്വാസനേ സ്ഥിതഃ । ലലാമഭൂതാ കാന്താനാം മഹിഷീ തേ ഭവാമ്യ് അഹമ്
നിന്റെ സ്വന്തം നഗരത്തിൽ, സ്വസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് നീ രാജാവായിരിക്കുക. പ്രിയഭാര്യകളിൽ ഏറ്റവും മനോഹരിയായ രാജ്ഞിയായി ഞാൻ നിനക്കായി ഇരിക്കും.
സനൃപാ മത്തവാസ്തവ്യാ നൃത്യന്നവവരാങ്ഗനാ । സപതാകാ ധ്വനത്തൂര്യാ പുഷ്പപ്രകരിണീ പുരീ
അവിടത്തെ നഗരത്തിൽ രാജാക്കന്മാരും, മദത്തിൽ മുഴുകിയവരും, നൃത്തം ചെയ്യുന്ന സുന്ദരികളും, പടക്കൊടി വീശുന്നതും, വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നതും, പുഷ്പവൃഷ്ടിയും നിറഞ്ഞിരിക്കും.
ലസദ്വല്ല്യാ സമഞ്ജര്യാ രണത്ഷട്പദയാ സമാ । മധുമാസവനാവല്യാ ചിരാദ് ഭവതു നഃ പ്രഭോ
പ്രഭോ, പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, തേനീച്ചകളുടെ ഗൂഢഗാനത്തോടെ മുഴങ്ങുന്ന, വസന്തകാലത്തിലെ മധുരപാനത്തിന്റെ മാലയോടൊപ്പം വിരിയുന്ന വള്ളിയെ നമുക്ക് ദീർഘകാലം ആസ്വദിക്കാനാകട്ടെ.
ഇതി ചൂഡാലയാ പ്രോക്തേ വിഹസ്യ സ ശിഖിധ്വജഃ । പ്രോവാച മധുരം വാക്യമ് അക്ഷുബ്ധം വിഗതത്വരമ്
ചൂഡാല പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ശിഖിധ്വജൻ ഹസിച്ചു, സംയമനം വിട്ടില്ലാതെ, മധുരമായി, ആസൂത്രിതമായി മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഏവം ചേത് തദ് വിശാലാക്ഷി സ്വായത്താ നസ് ത്രിവിഷ്ടപേ । സിദ്ധഭോഗഭുവസ് താസു നിവസാമോ ന കിം പ്രിയേ
ഇങ്ങനെ തന്നെയെങ്കിൽ, വിശാലനായനേ, ആ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ആനന്ദഭൂമികൾ നമ്മുക്ക് സുലഭമാണെങ്കിൽ, പ്രിയേ, നാം അവിടെ താമസിക്കാതിരിക്കാൻ എന്താണ് കാരണം?
ന രാജന് മമ ഭോഗേഷു വാഞ്ഛാ ന ച വിഭൂതിഷു । സ്വഭാവസ്യ വശാദ് ഏവ യഥാപ്രാപ്തേ രമേ നൃപ
രാജാവേ, എനിക്ക് ഭോഗങ്ങളിലും മഹത്വത്തിലും ആഗ്രഹമില്ല; എന്റെ സ്വഭാവത്തിന് അനുസരിച്ച്, എന്ത് ലഭിച്ചാലും അതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു.
ന സുഖായ മമ സ്വര്ഗോ ന രാജ്യം നാപി നാകിതാ । യഥാസ്ഥിതമ് അവിക്ഷുബ്ധം തിഷ്ഠാമി സ്വസ്ഥചേഷ്ടിതാ
സ്വർഗ്ഗം എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല, രാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ ദേവലോകവും അല്ല; ഞാൻ എങ്ങനെയോ അതുപോലെ തന്നെ, അശാന്തിയില്ലാതെ, സ്വഭാവപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ച് നില്ക്കുന്നു.
ഇദം സുഖമ് ഇദം നേതി മനനേ ക്ഷയമ് ആഗതേ । സമമ് ഏവ പദേ ശാന്തേ തിഷ്ഠാമീഹ യഥാസുഖമ്
‘ഇത് സന്തോഷം’, ‘ഇത് അല്ല’ എന്നൊക്കെ ചിന്തകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, സമാധാനമുള്ള അവസ്ഥയിൽ ഞാൻ ഇവിടെ സമമായി, മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ നില്ക്കുന്നു.