ആ രാജ്യസമ്പരിത്യാഗാദ് വര്തമാനക്ഷണക്രമമ് । സര്വമ് ആലോക്യ ഭൂപാലോ വിരരാമ സമാധിതഃ
രാജ്യം മുഴുവനായി വിട്ടു തുടങ്ങിയതിൽ നിന്ന് ഇപ്പോഴത്തെ ഓരോ നിമിഷവും രാജാവ് മനസ്സിൽ കണ്ടു; പിന്നെ സമാധിയിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങി.
സമാധിവിരതോ ഹര്ഷവികാസിനയനാമ്ബുജഃ । വിസാര്യ തരസാ ബാഹൂ പുലകോജ്ജ്വലതാം ഗതഃ
സമാധി അവസാനിപ്പിച്ച രാജാവിന്റെ കണ്ണുകൾ സന്തോഷത്തിൽ പുഷ്പിച്ചു; അവൻ കൈകൾ വേഗത്തിൽ നീട്ടി, അവയിൽ രോമാഞ്ചം തെളിഞ്ഞു.
ഗലദങ്ഗം ലസത്സ്നേഹമ് ഉദ്യദ്ബാഷ്പം സ്ഫുരത്സ്പൃഹമ് । ആലിലിങ്ഗ ചിരം കാന്താം നകുലോ നകുലീമ് ഇവ
കമ്പുന്ന ശരീരവും, തിളങ്ങുന്ന സ്നേഹവും, കണ്ണുനീരും, ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളും കൊണ്ട്, ആൾ തന്റെ പ്രിയതമയെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പോലെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, പല്ലിയെ പോലെ അതിന്റെ കൂട്ടുകാരിയെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതുപോലെ.
തയോര് ആലിങ്ഗനേ തസ്മിംസ് തത്ര ഭാവോ ബഭൂവ യഃ । ന സ വാസുകിജിഹ്വാഭിര് വക്തും വര്ഷൈര് ഹി ശക്യതേ
അവരുടെ ആലിംഗനത്തിൽ ഉദിച്ച那个 അനുഭവം, അനവധി വർഷങ്ങൾക്കു പോലും വാസുകിയുടെ നാവുകൾ കൊണ്ട് പറയാൻ കഴിയില്ല.
ചിത്രസ്ഥാവ് ഇവ പങ്കേന കൃതാവ് ഇവ ഗലത്തനൂ । ശൈലാദ് ഇവ സമുത്കീര്ണൌ ശ്ലിഷ്ടാവ് ആസ്താം ചിരം പ്രിയൌ
ചിതറിച്ച മണ്ണിൽ വരച്ച ചിത്രങ്ങൾ പോലെ, ഉരുകുന്ന ശരീരങ്ങൾ പോലെ, പർവതത്തിൽ നിന്ന് വീണവർ പോലെ, ആ ഇരുവരും ഏറെ നേരം ചേർന്ന് കിടന്നു.
മുഹൂര്തേന ഗലദ്ഘര്മജാലൌ പുലകപീവരൌ । ബാഹൂ വിശ്ലഥതാമ് ഈഷന് നിന്യതുസ് തൌ ശനൈഃ പ്രിയൌ
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട്, ചൂട് കൊണ്ടു വിയർപ്പും രോമാഞ്ചവും നിറഞ്ഞ അവരുടെ കൈകൾ, പതിയെ ശാന്തമായി അകന്നു, പ്രിയങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് നിന്നതിൽ നിന്ന് പതിയെ വിട്ടു നിന്നു.
അമൃതാപൂര്ണഹൃദയം സംശൂന്യഹൃദയോപമമ് । ഉന്മുക്തഭുജമ് ആസ്താം താവ് അലക്ഷ്യസ്ഥിതലോചനമ്
അമൃതം നിറഞ്ഞ ഹൃദയവുമാണ്, എന്നാൽ ശൂന്യമായ ഹൃദയത്തെപ്പോലെയും. കൈകൾ ശാന്തമായി വീഴ്ത്തി, കണ്ണുകൾ എവിടെയോ ആലസ്യത്തിൽ നിശ്ചലമായി, അവൻ അങ്ങിനെ ഇരുന്നു.
ഘനാനന്ദഃ ക്ഷണം സ്ഥിത്വാ തൂഷ്ണീം പ്രണയപേശലമ് । കാന്താചിബുകസംലഗ്നകരഃ പ്രോവാച ഭൂപതിഃ
ഘനാനന്ദൻ ഒരു നിമിഷം മൗനത്തിൽ നിന്നു, ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹം നിറഞ്ഞു. പ്രിയതിയുടെ താടിയിൽ കൈ വെച്ച്, ഭൂപതിയെ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
അഹോ നു മധുരസ് സ്നിഗ്ധഃ കാന്തശ് ച കുലയോഷിതാമ് । പുണ്യശ് ചരിതനിഷ്ഷ്യന്ദസ് സ്വാദവാന് അമൃതാദ് അപി
സത്യമായും, ഉന്നത സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവം അത്യന്തം മധുരവും സ്നേഹപൂർവവും മനോഹരവുമാണ്. അവരുടെ പുണ്യമായ പ്രവർത്തികൾ അമൃതത്തേക്കാൾ രുചികരമായി ഒഴുകുന്നു.
കിയത്പ്രമാണം തന്വങ്ഗി ത്വയാ ബാലേന്ദുമുഗ്ധയാ । അനുഭൂതശ് ചിരം ക്ലേശോ ഭര്തുര് അര്ഥേന ദാരുണഃ
ചെറുനിലാവിനെപ്പോലെ നിർമലയും സുന്ദരിയുമായേ, നീ ഭർത്താവിന്റെ കാരണമായി എത്ര വലിയയും ദീർഘമായും കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിച്ചുവെന്ന് പറയാൻ വയ്യ. അതൊക്കെ വളരെ കഠിനമായിരുന്നു.
ഏവം ദുരുത്തരാദ് അസ്മാത് സംസാരകുഹരാദ് അഹമ് । ഉത്താരിതോ യയാ ബുദ്ധ്യാ സാ ഹി കേനോപമീയതേ
ഇങ്ങനെ, ഈ ദുർഗമവും അഗാധവുമായ സംസാരകുഴിയിൽ നിന്നെനിക്ക് മോചനം ലഭിച്ചത് ഈ ജ്ഞാനത്താലാണ്. അതിനെന്തിനോട് ഉപമിക്കാനാകും?
അരുന്ധതീ ശചീ ഗൌരീ ഗായത്രീ ശ്രീസ് സരസ്വതീ । സമസ്താഃ പേലവായന്തേ തന്വ്യാസ് സത്ത്വഗുണശ്രിയാ
അരുന്ധതി, ശചി, ഗൗരി, ഗായത്രി, ശ്രീ, സരസ്വതി എന്നിവരെല്ലാം ഈ സുന്ദരിയുടെ സത്വഗുണശോഭയോടു താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ വളരെ ചെറുതായി തോന്നുന്നു.
ധീശ്രീകാന്തിക്ഷമാമൈത്രീകരുണാദ്യാസു സുന്ദരി । കാന്താസ്വ് ആകാരകാന്താസു പ്രഥമൈവാസി ലക്ഷ്യസേ
ജ്ഞാനം, തേജസ്, ക്ഷമ, സൗഹൃദം, കരുണ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സുന്ദരികളിൽ രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും നീയാണു ശ്രേഷ്ഠയെന്ന് തെളിയുന്നു.
പരേണാധ്യവസായേന ത്വയാഹമ് അവബോധിതഃ । കേന പ്രത്യുപകാരേണ തുലാമ് ഏഷ്യന്തി മേ ഗുണാഃ
നിന്റെ അത്യുത്തമമായ ദൃഢനിശ്ചയത്താൽ ഞാൻ ഉണർന്നു. എനിക്ക് എങ്ങനെയുള്ള പ്രത്യുപകാരം ചെയ്താലും നിന്റെ ഗുണങ്ങൾക്കു തുല്യമായിരിക്കുമോ?
മോഹാദ് അനാദിഗഹനാദ് അനന്തവിഷമാദ് അപി । പതിമ് അധ്യവസായിന്യസ് താരയന്തി കുലസ്ത്രിയഃ
അനാദിയായ അഗാധമായ മായയിലും അനന്തമായ വിഷത്തിലും പോലും, ഉറച്ച മനസ്സുള്ള കുടുംബസ്ത്രീകൾ അവരുടെ ഭർത്താക്കളെ രക്ഷിക്കുന്നു.
ശാസ്ത്രാര്ഥഗുരുമന്ത്രാദി ന തഥോത്താരണക്ഷമമ് । യഥൈതാസ് സ്നേഹശാലിന്യോ ഭര്തൄണാം കുലയോഷിതഃ
വേദങ്ങൾ, ഗുരു, മന്ത്രങ്ങൾ മുതലായവയ്ക്ക് ഭർത്താക്കന്മാരെ രക്ഷിക്കാൻ ഇത്രയും ശക്തിയില്ല; ഭർത്താക്കന്മാരോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ സമൃദ്ധമായ ഈ കുടുംബസ്ത്രീകൾക്ക് അതിനേക്കാൾ അധികം കഴിവുണ്ട്.
സഖാ ഭ്രാതാ സുഹൃദ് ഭൃത്യോ ഗുരുര് മന്ത്രോ ധനം സുഖമ് । ശാസ്ത്രമ് ആയതനം ദാസ്യസ് സര്വം ഭര്തുഃ കുലസ്ത്രിയഃ
ഒരു കുടുംബസ്ത്രീ ഭർത്താവിന് സ്നേഹിതൻ, സഹോദരൻ, സ്നേഹപൂർവ്വം കൂടെയിരിക്കുന്നവൻ, ദാസി, ഗുരു, മന്ത്രം, സമ്പത്ത്, സന്തോഷം, ശാസ്ത്രം, ആശ്രയം, എല്ലാം തന്നെയാണ്.
സര്വദാ സര്വയത്നേന പൂജനീയാഃ കുലാങ്ഗനാഃ । ലോകദ്വയസുഖം സമ്യക് സര്വം താസു പ്രതിഷ്ഠിതമ്
കുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയോടെ ആദരിക്കപ്പെടണം; ഇരുവിശ്വങ്ങളിലെയും എല്ലാ സുഖവും അവരിൽ തന്നെ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിരിച്ഛായാഃ പ്രയാതായാഃ പാരം സംസാരവാരിധേഃ । കഥമ് അസ്യോപകാരസ്യ കരിഷ്യേ തേ പ്രതിക്രിയാമ്
ആഗ്രഹമില്ലാതെ ഈ ജനനമരണസമുദ്രം കടന്ന് മറുകരയിലെത്തിയ ഒരാളുടെ സഹായം എങ്ങിനെ ഞാൻ തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ കഴിയും?
മന്യേ കുലാങ്ഗനാലോകോ ലോകേ സര്വസ് ത്വയാധുനാ । നാരീസൌജന്യചര്ചാസു വ്യപദേശ്യോ ഭവിഷ്യതി
ഇനി നിന്നെ കാരണം, ഈ ലോകത്ത് ഉത്തമസ്ത്രീകളുടെ ഗുണങ്ങൾ സ്ത്രീധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദങ്ങളിൽ എല്ലാവരും പറയുന്നവയാകും എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ത്വാം നിര്മിതവതോ ധാതുര് ഗുണജാലാതിശായിനീമ് । മന്യേ പ്രകുപിതാ നൂനമ് അരുന്ധത്യാദികാസ് സ്ത്രിയഃ
സകലഗുണങ്ങളിലും മികവുള്ള അരുന്ധതിയേയും മറ്റുള്ളവരെയും സൃഷ്ടികർത്താവ് നിന്നെ അതിലധികം ഗുണങ്ങൾക്കൊപ്പം സൃഷ്ടിച്ചതിനാൽ അവർ നിർബന്ധം അസൂയപ്പെടുന്നുണ്ടാകണം എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
സതീത്വരൂപസൌജന്യഗുണരത്നസമുദ്ഗികേ । ഏഹി മേ ത്വദ്ഗുണോത്കസ്യ പുനര് ആലിങ്ഗനം കുരു
പതിവും സൗന്ദര്യവും സൌജന്യവും ഗുണരത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ നിധിയേ, ഞാൻ നിന്റെ ഗുണങ്ങൾക്കായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു; വീണ്ടും വന്ന് എന്നെ അണചേർത്ത് പിടിക്കൂ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ മൃഗശാവാക്ഷീം ചൂഡാലാം സ ശിഖിധ്വജഃ । ആലിലിങ്ഗ പുനര് ഗാഢം നകുലോ നകുലീമ് ഇവ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മൃഗശാവിന്റെ കണ്ണുകളുള്ള ചൂഡാലയെ ശിഖിധ്വജൻ വീണ്ടും ഉരളെണിഞ്ഞു, ആണ്നക്കൽ പെണ്ണ് നക്കലിനെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതുപോലെ.
ദേവ ശുഷ്കക്രിയാജാലപരേ ത്വയ്യ് ആകുലാത്മനി । തഥാഭൂവം ഭൃശമ് അഹം ത്വദര്ഥം ദുഃഖിതാ കില
പ്രഭോ, നീ ഉണർവില്ലാത്ത കഠിനചടങ്ങുകളിൽ മുഴുകി, മനസ്സ് കലങ്ങിയിരിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ വളരെ ദുഃഖിതയായിരുന്നു.
തേന ത്വദവബോധാത്മാ സ്വാര്ഥ ഏവോപപാദിതഃ । മയാ തദ് അത്ര കിം ദേവഃ കരോതി മയി ശംസനമ്
അങ്ങനെ നിന്നുടെ ജ്ഞാനബോധം അതിന്റെ ഉദ്ദേശം സഫലമാക്കി. അതിനാൽ, ഈ കാര്യത്തിൽ ദൈവം എന്നെ പ്രശംസിച്ച് എന്ത് നേടും?
ത്വയാ യഥാ വരാരോഹേ സ്വാര്ഥസ് സമ്പാദിതശ് ശുഭഃ । തഥേദാനീം സതാം സര്വാസ് സാധയന്തു കുലസ്ത്രിയഃ
സുന്ദരിയേ, നീ എങ്ങനെ നിന്റെ ഉത്തമലക്ഷ്യം നേടുകയോ, അതുപോലെ എല്ലാ സദാചാരമുള്ള കുടുംബസ്ത്രികളും അതേ വിധം സഫലമാകട്ടെ.
ബുദ്ധ്യംശൈകാന്തവിശ്രാന്തജഗജ്ജാലക ദേവ ഹേ । അദ്യ തം പ്രാക്തനം കച്ചിന് മോഹം സമനുപശ്യസി
ബുദ്ധിയുടെ ഒരു അംശത്തിൽ മാത്രം വിശ്രമിച്ച്, ഈ ലോകത്തിന്റെ വലയിൽ ആധാരമായിരിക്കുന്ന ദേവനേ, ഇപ്പോൾ നീ ആ പഴയ മായയെ തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ടോ?
ഇദം കരോമി നേദം തു പ്രാപ്നോമീദമ് ഇതസ് ത്വ് ഇതി । അന്തര് ഹസസി താം കച്ചിദ് ആശാപേലവതാം ധിയഃ
ഇത് ഞാൻ ചെയ്യും, അത് ചെയ്യില്ല; ഇത് നേടും, അതല്ല എന്നിങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ പ്രതീക്ഷകളെ, ഇപ്പോൾ നീ അകത്തുതന്നെ പരിഹസിക്കുന്നുണ്ടോ? ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ശാപംപോലെയാണ് അവ.
താസ് തുച്ഛതൃഷ്ണാകലനാസ് താസ് സങ്കല്പകുകല്പനാഃ । ത്വയി നാദ്യാവലോക്യന്തേ ദേവ വ്യോമ്നീവ പര്വതാഃ
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ വ്യർത്ഥമായ തൃഷ്ണകളും, കുഴഞ്ഞ ചിന്തകളും, കെട്ടിച്ചമച്ച ഭാവനകളും, ദേവനേ, ഇന്ന് നിനക്കിൽ കാണുന്നില്ല. ആകാശത്തിൽ പർവ്വതങ്ങൾ കാണാത്തതുപോലെയാണ് അത്.
കസ് ത്വമ് അദ്യാങ്ഗസമ്പന്നഃ കിംനിഷ്ഠോ ഽസി കിമ് ഈഹസേ । കഥം പശ്യസി പാശ്ചാത്യം ദേഹാവസ്ഥാക്രമം പ്രഭോ
ഇപ്പോൾ നീ ആരാണ്, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നിറഞ്ഞവനായി? എന്തിലാണ് നിന്റെ ആധാരം? എന്താണ് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ശരീരാവസ്ഥയുടെ പിന്നീട് വരുന്ന ഘട്ടങ്ങളെ നീ എങ്ങനെ കാണുന്നു, പ്രഭുവേ?