ഭൂഷണാന്യ് ഉരുരത്നാനി മാല്യാനി വിവിധാനി ച । പശ്യേമാന്യ് അങ്ഗ ജായന്തേ സ്വാങ്ഗേഭ്യോ വൃക്ഷപുഷ്പവത്
നോക്കൂ, എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു തന്നെ അലങ്കാരങ്ങളും വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും പലവിധ പുഷ്പമാലകളും വളരുന്നു, മരത്തിൽ പുഷ്പങ്ങൾ വിരിയുന്നതുപോലെ.
പശ്യായം സ്വയമ് ഏവോദ്യച്ചന്ദ്രാംശുഭരസുന്ദരഃ । മൂര്ധ്നി പട്ടാംശുകോ ജാതോ നീഹാരോ ഽദ്രാവ് ഇവാങ്ഗ മേ
നോക്കൂ, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതുമായ ഒരു വസ്ത്രം എന്റെ തലയിൽ സ്വയം പ്രത്യക്ഷമായി, മലയിൽ മഞ്ഞ് വീഴുന്നതുപോലെ.
സര്വാണി കാന്താലിങ്ഗാനി ജാതാനി മമ മാനദ । ഹാ ധിക് കഷ്ടം വിഷാദോ മേ കിം കരോമ്യ് അങ്ഗനാസ്മ്യ് അഹമ്
എന്റെ ശരീരത്തിൽ സൌന്ദര്യത്തിന്റെ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു, മാന്യനായവനേ; അയ്യോ, എനിക്ക് വലിയ വിഷമം! ഞാൻ ദുഃഖിതയാകുന്നു—എന്ത് ചെയ്യാം, ഞാൻ ഇനി ഒരു സ്ത്രീയല്ലേ.
ഹാ ധിക് കഷ്ടമ് അഹോ സാധോ സ്ഥിത ഏവാഹമ് അങ്ഗനാ । സംവിദാനുഭവാമ്യ് അന്തര് നിതമ്ബം ജഘനാന്വിതമ്
അയ്യോ, എത്ര വലിയ കഷ്ടം! സദ്ഗുണമുള്ളവനേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഒരു സ്ത്രീയായി തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; എന്റെ ഉള്ളിൽ കൂർത്ത അരയും വൃത്തമായ കമരും ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നു.
വിപിനേ കുമ്ഭ ഇത്യ് ഉക്ത്വാ തൂഷ്ണീം ഖിന്നോ ബഭൂവ ഹ । രാജാപി ച തമ് ആലോക്യ തഥൈവാസീദ് വിഷണ്ണധീഃ
കാടിനുള്ളിൽ 'കുംബ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ മൗനമായി ദുഃഖിതനായി. രാജാവും അതു കണ്ടപ്പോൾ അതുപോലെ മനസ്സിൽ വിഷമമായി.
മുഹൂര്തമാത്രേണോവാച ശിഖിധ്വജ ഇദം വചഃ । കഷ്ടം സോ ഽയം മഹാസത്ത്വസ് സമ്പന്നോ വരവര്ണിനീ
അൽപ്പസമയം കഴിഞ്ഞ് ശിഖിധ്വജൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത്ര കഷ്ടം! ഈ മഹാത്മാവ് ഇപ്പൊഴൊരു മനോഹരിയായ സ്ത്രീയുടെ രൂപം കൈവരിച്ചു.'
സാധോ വിദിതവേദ്യസ് ത്വം ജാനാസി നിയതേര് ഗതിമ് । അവശ്യഭാവിന്യ് അര്ഥേ ഽസ്മിന് മാ ഖിന്നഹൃദയോ ഭവ
മഹാനേ, നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനും വിധിയുടെ വഴി മനസ്സിലാക്കുന്നവനും ആണല്ലോ. അനിവാര്യമായ സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് മനസ്സിൽ ദുഃഖം വയ്ക്കേണ്ടതില്ല.
ആപതന്തി ദശാസ് താത സുധിയാം ദേഹമാത്രകേ । ന ചേതസ്യ് അധിയാം ത്വ് ഏതാശ് ചിത്തം യാന്തി സദേഹകമ്
പ്രിയനേ, ഈവിധ അവസ്ഥകൾ ശരീരത്തോട് ചേർന്നിരിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾക്കു മാത്രമേ സംഭവിക്കൂ; മനസ്സുയർന്നവർക്കോ, ഇവ ശരീരത്തോടൊപ്പം മനസ്സിനെ ബാധിക്കില്ല.
ഏവമ് അസ്ത്വ് അനുതിഷ്ഠാമി യാമിനീസ്ത്രീത്വമ് ആത്മനഃ । ന ഖേദമ് അനുഗച്ഛാമി നിയതിഃ കേന ലങ്ഘ്യതേ
അങ്ങനെയാകട്ടെ; ഈ രാത്രി ഞാൻ സ്ത്രീഭാവം സ്വീകരിക്കും. എനിക്ക് യാതൊരു വിഷമവും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല; വിധിയെ ആരാണ് മറികടക്കാൻ കഴിയുക?
ഇതി നിര്ണീയ തൌ ഖേദം തം നീത്വാ തനുതാം മിഥഃ । ഏകതല്പേ നിശാം തൂഷ്ണീം നീതവന്തൌ ചിരേണ താമ്
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള ക്ഷീണം കുറിച്ച്, ഒരുമിച്ച് അതിനെ സഹിച്ചു. ഒരേ കിടക്കയിൽ, നീണ്ട സമയത്തോളം, അവർ മൗനത്തിൽ ആ രാത്രി കഴിച്ചു.
അഥ പ്രഭാതേ തത് സ്വൈരം വപുര് ഉത്സൃജ്യ യൌവതമ് । ബഭൂവ കുമ്ഭഃ കുമ്ഭാഭകുചപ്രോജ്ഝിതമൂര്തിമാന്
പിറവി വെളിച്ചത്തിൽ, അവൾ സ്വതന്ത്രമായി യുവതിയുടെ രൂപം വിട്ടു. അവൾ ഒരു കുമ്പമായി, കുമ്പത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു, അവളുടെ മുലയും ശരീരവും ഉപേക്ഷിച്ചു.
ഇതി സാ രാജമഹിഷീ ചൂഡാലാ വരവര്ണിനീ । കുമ്ഭത്വമ് ആസ്ഥിതാ ഭര്തുഃ പശ്ചാത് സ്ത്രീത്വമ് ഉപാഗതാ
ഇങ്ങനെ രാജമഹിഷിയായ ചൂഡാല, മനോഹരവർണ്ണയുള്ളവൾ, ഭർത്താവിനുശേഷം കുമ്പമായ രൂപം സ്വീകരിച്ചു, പിന്നെ സ്ത്രീഭാവത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്നു.
വിജഹാര വനാന്തേഷു കുമാരീ ധര്മിണീ നിശി । കുമ്ഭരൂപധരാ ചാഹ്നി ഭര്ത്രാ മിത്രേണ സംയുതാ
ധർമ്മപരമായ യുവതി രാത്രിയിൽ കാട്ടിന്റെ അറ്റത്തോളം സഞ്ചരിച്ചു; അവൾക്ക് അപ്പോൾ ഒരു കുടത്തിന്റെ രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. പകലിൽ ഭർത്താവായ സുഹൃത്തിനൊപ്പം അവൾ ചേർന്ന് നിന്നു.
കൈലാസമന്ദരസുമേരുമഹേന്ദ്രസഹ്യസാനുഷ്വ് അവിസ്ഖലിതയോഗഗമാഗമാ സാ । സാര്ധം പ്രിയേണ സുഹൃദാ വിഭുനാ യഥേച്ഛം സ്രഗ്ദാമഹാരവലിതാ വിജഹാര നാരീ
കൈലാസം, മന്ദരം, സുമേരു, മഹേന്ദ്രം, സഹ്യപർവ്വതങ്ങളുടെ മുകളിലൊക്കെയും അവൾ തികഞ്ഞ യോഗശക്തിയോടെ സഞ്ചരിച്ചു; മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളും ഭംഗിയുള്ള അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച്, പ്രിയപ്പെട്ട ഭർത്താവും സുഹൃത്തുമായവനോടൊപ്പം ഇഷ്ടം പോലെ ആ സ്ത്രീ സുഖമായി സഞ്ചരിച്ചു.
തതഃ കതിപയേഷ്വ് ഏവ ദിവസേഷു ഗതേഷു സാ । ഇദം പ്രോവാച ഭര്താരം കുമ്ഭരൂപധരാ സതീ
അങ്ങനെ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കുടത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചിരുന്ന അവൾ ഭർത്താവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജന് രാജീവപത്ത്രാക്ഷ മമേദം വചനം ശൃണു । നിശായാം പ്രത്യഹം താവത് സ്ഥിത ഏവാഹമ് അങ്ഗനാ
രാജാവേ, കമലദളനേത്രനായവാ, എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ: ഓരോ രാത്രി ഞാൻ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ തന്നെ ഇരിക്കുന്നു.
തദ് ഇച്ഛാമ്യ് അങ്ഗനാധര്മം നിപുണീകര്തുമ് ഈദൃശമ് । ഭര്ത്രേ കസ്മൈചിദ് ആത്മാനം വിവാഹേന ദദാമ്യ് അഹമ്
അതിനാൽ, സ്ത്രീധർമ്മം ഞാൻ പൂർണമായി മനസ്സിലാക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഭർത്താവാകുമ്പോൾ, വിവാഹം കഴിച്ച് ഞാൻ എന്നെ അവനു സമർപ്പിക്കാം.
തദ് ഭവാന് ഏവ മേ ഭര്താ രോചതേ ഭുവനത്രയേ । ഗൃഹാണ മാം വിവാഹേന ഭാര്യാത്വേ നിശി സര്വദാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഭർത്താവായി എനിക്കിഷ്ടം വരുന്നത് നിങ്ങൾ മാത്രമാണ്. ദയവായി, എപ്പോഴും, രാത്രിയിലും, വിവാഹം കഴിച്ച് എന്നെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കൂ.
അയത്നോപനതം സാധോ പ്രിയേണ സുഹൃദാ സഹ । സ്ത്രീസുഖം ഭോക്തുമ് ഇച്ഛാമി മാ മേ വിഘ്നകരോ ഭവ
മഹാനുഭാവാ, പ്രിയ സുഹൃത്തിനൊപ്പം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിച്ച ഈ സ്ത്രീസുഖം അനുഭവിക്കണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി, അതിന് തടസ്സമാകരുത്.
ക്രമപ്രവൃത്തമ് ആ സൃഷ്ടേസ് സുഖസാധ്യം മനോരമമ് । പ്രകൃതം കുര്വതഃ കാര്യം ദോഷഃ ക ഇവ ജായതേ
സൃഷ്ടിക്കു ശേഷം ക്രമമായി നടക്കുന്ന, എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമായ, മനോഹരമായ ഒരു പ്രവർത്തി ചെയ്യുമ്പോൾ അതിൽ എന്ത് തെറ്റാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
ഇച്ഛാനിച്ഛാദൃശോര് ഐക്യാത് സമത്വാത് സര്വവസ്തുഷു । വയം ന സേച്ഛാ നാനിച്ഛാഃ കുര്വസ് തേനൈതദ് ഈപ്സിതമ്
ഇച്ഛയും അനിച്ഛയും ഒരുപോലെയായതിനാലും എല്ലാ വസ്തുക്കളോടും സമദർശനം ഉള്ളതിനാലും ഞങ്ങൾക്കു ഇച്ഛയും അനിച്ഛയും ഇല്ല; അതിനാൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
കൃതേനാനേന കാര്യേണ ന ശുഭം നാശുഭം സഖേ । പശ്യാമി തന് മഹാബുദ്ധേ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
സുഹൃത്തെ, ഈ പ്രവർത്തിയിൽ ഞാൻ നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും കാണുന്നില്ല; അതിനാൽ മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചെയ്യുക.
സമതാം സമ്പ്രയാതേന ചേതസേദം ജഗത്ത്രയമ് । ഖരൂപമ് ഏവ പശ്യാമി യഥേച്ഛസി തഥാചര
സമത്വം ഉള്ള മനസ്സോടെ ഈ മൂന്ന് ലോകവും ഞാൻ ശൂന്യമായതുപോലെ കാണുന്നു; നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കൂ.
യദ്യ് ഏവം തന് മഹീപാല ലഗ്നമ് അദ്യൈവ ശോഭനമ് । രാകേയം ശ്രാവണസ്യാസ്യ ഹ്യസ് സര്വം ഗണിതം മയാ
ഇങ്ങനെയാണെങ്കിൽ രാജാവേ, ഈ നല്ല വിവാഹം ഇന്നത്തെ തന്നെ നടക്കട്ടെ; ഈ ശ്രാവണ മാസത്തിലെ പൗർണ്ണമി രാത്രി സംബന്ധിച്ചുള്ള എല്ലാം ഞാൻ മുൻകൂട്ടി കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
രാത്രാവ് അദ്യോദിതേ ചന്ദ്രേ പരിപൂര്ണകലാമലേ । ജന്യത്രം നൌ മഹാബാഹോ ദ്വയോര് ഏവ ഭവിഷ്യതി
ഇന്ന് രാത്രിയിൽ, പൂർണ്ണമായും മിനുക്കമുള്ള ചന്ദ്രൻ ഉദയിക്കുമ്പോൾ, മഹാബാഹുവേ, നമുക്ക് ഇരുവരുടെയും വിവാഹം നടക്കും.
മഹേന്ദ്രാദ്രിശിരശ്ശൃങ്ഗസാനാവ് അസ്മിന് മനോരമേ । രത്നദീപപ്രകാശാഢ്യമണിമന്ദിരമണ്ഡിതേ
മഹേന്ദ്രപർവതത്തിന്റെ ഈ മനോഹരമായ മുകളിലെ ശിഖരത്തിൽ, രത്നദീപങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശമുള്ള, രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ക്ഷേത്രങ്ങളാൽ ഭസുരമായ ഈ സ്ഥലത്ത്,
പുഷ്പഭാരാനതോത്തുങ്ഗവൃക്ഷജന്യവിരാജിതേ । വനപുഷ്പലതാലാസ്യനാരീനൃത്തമനോഹരേ
പുഷ്പഭാരത്തിൽ കുനിയുന്ന ഉയർന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വനപുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ലതകളും, പുഷ്പങ്ങൾ ധരിച്ച യുവതികൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ഈ സ്ഥലത്ത്,
നിശി വ്യോമഗതാസ് താരാ ഭര്ത്രാ പൂര്ണേന്ദുനാ സഹ । ആവയോഃ പരിപശ്യന്തു കര്ണാന്താഗതലോചനാഃ
രാത്രിയിൽ ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ അവരുടെ ഭർത്താവായ പൂർണ്ണചന്ദ്രനോടൊപ്പം, കണ്ണുകൾ ഉണർത്തി, നമ്മളെ നോക്കി സാക്ഷ്യം വഹിക്കട്ടെ.
ഉത്തിഷ്ഠാത്മവിവാഹാര്ഥം കുര്വഃ കാനനകോടരാത് । രാജംശ് ചന്ദനപുഷ്പാദിസമ്ഭാരം രത്നസംയുതമ്
നമ്മുടെ വിവാഹത്തിനായി എഴുന്നേറ്റു, രാജാവേ, കാട്ടിലെ ഗുഹയിൽ നിന്ന് ചന്ദനം, പൂക്കൾ, മറ്റു സമർപ്പണങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ ചേർത്ത് കൊണ്ടുവരിക.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ കുമ്ഭ ഉത്ഥായ സഹ തേന മഹീഭൃതാ । കുസുമാവചയം ചക്രേ തഥാ രത്നാദിസഞ്ചയമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കുംഭനും രാജാവും ഒരുമിച്ച് എഴുന്നേറ്റ്, പൂക്കളും രത്നാദികളും ശേഖരിച്ചു.