ഇതി മേ കഥയാശേഷമ് അന്യൈശ് ച വചനാംശുഭിഃ । ഹാര്ദം തമോ മേ നിപുണമ് ഏവമ്പ്രായൈഃ പ്രമാര്ജയ
ഇങ്ങനെ മുഴുവൻ കഥയും മറ്റ് വാക്കുകളുടെ പ്രകാശവും കൊണ്ട് എന്റെ ഹൃദയത്തിലെ സൂക്ഷ്മമായ അന്ധകാരം നിങ്ങൾ ദയവായി പൂര്ണമായും അകറ്റണം.
യഥാ വദസി ധര്മജ്ഞ തത് തഥൈവ ഹി നാന്യഥാ । ചിത്തം ഹി ജീവന്മുക്താനാം നാസ്ത്യ് അങ്കുര ഇവാശ്മനാമ്
നീ പറയുന്നതുപോലെയാണ്, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, അതിന് മറ്റെന്തുമില്ല. ജീവന്മുക്തന്മാർക്കു മനസ്സില്ല, കല്ലിൽ മുള വിരിയാത്തതുപോലെ.
പുനര്ജനനയോഗ്യാ യാ വാസനാ ഘനവാസനാ । സാ പ്രോക്താ ചിത്തശബ്ദേന ന സാ തജ്ജ്ഞസ്യ വിദ്യതേ
പുനർജന്മത്തിന് കാരണമാകുന്ന ആഴത്തിലുള്ള വാസനയെ 'മനസ്സ്' എന്നു വിളിക്കുന്നു. അതു താൻ അതിനെ അറിയുന്നവനിൽ ഇല്ല.
യയാ വാസനയാ തജ്ജ്ഞാ വിഹരന്തീഹ കര്മസു । താം ത്വം സത്ത്വാഭിധാം വിദ്ധി പുനര്ജനനവര്ജിതാമ്
അത് അറിയുന്നവൻ ഈ ലോകത്ത് പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ചേരുന്ന വാസനയെ നീ 'സത്ത്വം' എന്നറിയുക; അതു പുനർജന്മമില്ലാത്തതാണു.
ജീവന്മുക്താ മഹാത്മാനസ് സത്ത്വസ്ഥാസ് സംയതേന്ദ്രിയാഃ । വിഹരന്തി ഗതാസങ്ഗം ന ചിത്തസ്ഥാഃ കദാചന
ജീവൻമുക്തന്മാരായ മഹാത്മാക്കൾ സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ആശകൾ വിട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവർ ഒരിക്കലും മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നില്ല.
മൂഢം ചിത്തം ചിത്തമ് ആഹുഃ പ്രബുദ്ധം സത്ത്വമ് ഉച്യതേ । അപ്രബുദ്ധാ ഹി ചിത്തസ്ഥാസ് സത്ത്വസ്ഥാ ഹി മഹാധിയഃ
അവിവേകമുള്ള മനസ്സിനെ 'മനസ്സ്' എന്നു പറയുന്നു; ഉണർന്ന മനസ്സിനെ 'സത്ത്വം' എന്നു വിളിക്കുന്നു. മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ ഉണരാത്തവരാണ്; സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ മഹാബുദ്ധിമാന്മാരാണ്.
ഭൂയഃ പ്രജായതേ ചിത്തം സത്ത്വം ഭൂയോ ന ജായതേ । അപ്രബുദ്ധസ്യ ബന്ധോ ഽസ്തി ന പ്രബുദ്ധസ്യ ഭൂപതേ
മനസ്സ് വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു, പക്ഷേ സത്ത്വം ഒരിക്കലും വീണ്ടും ജനിക്കാറില്ല. ഉണരാത്തവർക്കാണ് ബന്ധനം, ഉണർന്നവർക്കല്ല, രാജാവേ.
സത്ത്വവാന് അസി സഞ്ജാതോ മഹാത്യാഗീ സ്ഥിതോ ഭവാന് । അശേഷേണ ത്വയാ ത്യക്തം ചിത്തമ് അദ്യേതി വേദ്മ്യ് അഹമ്
നീ സത്ത്വം നേടിയവനായി, മഹാ ത്യാഗിയായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഇന്നാണ് നീ മനസ്സ് മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിച്ചതെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.
സമസ്തവാസനാമുക്തോ രാജന് രാജേവ രാജസേ । ആകാശസാമ്യമ് ആയാതം മന്യേ തവ മുനേ മനഃ
എല്ലാ വാസനകളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചിതനായ രാജാവേ, നീ രാജാവിനെപ്പോലെ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു. മഹർഷേ, നിന്റെ മനസ്സ് ആകാശംപോലെയുള്ള സമത്വം നേടിയിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ശമം പ്രാപ്തോ ഽസി പരമം ശുദ്ധസ് സമസമസ്ഥിതിഃ । മന്ദരാഹനനോന്മുക്തോ യഥാ ക്ഷീരമഹാര്ണവഃ
നീ പരമമായ ശാന്തി നേടിയിരിക്കുന്നു, ശുദ്ധനും സമത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനുമാണ്. മന്ദരപർവതം കൊണ്ട് കുലുക്കം ഒഴിവാക്കിയ ക്ഷീരസമുദ്രംപോലെയാണ് നീ.
പരിത്യക്താ ത്വയാ രാജ്യാദ് വാസനാ തപസസ് തഥാ । കാനനാച് ച ശരീരാച് ച ശുഭാശുഭഫലാദ് അപി
നീ രാജാധികാരത്തോടുള്ള ആഗ്രഹവും, തപസ്സിനോടുള്ള ഇഷ്ടവും, കാടിലേക്കുള്ള മോഹവും, ശരീരത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ആശയും, നല്ലതോ ചീത്തയോ ഫലങ്ങളോടുള്ള ആഗ്രഹവും എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിരീഹോ വിഗതാസങ്ഗസ് ത്യക്തചിത്തോ വിവാസനഃ । സമ്പന്നസ് ത്വം മഹാബാഹോ മഹാത്യാഗിപദം ഗതഃ
നിനക്ക് ഇനി ഒന്നിനും ആഗ്രഹമില്ല, ബന്ധങ്ങളില്ല, മനസ്സ് വിട്ടുകളഞ്ഞിരിക്കുന്നു, പഴയ ചിന്തകളൊന്നുമില്ല. മഹാബാഹുവായ നീ മഹാ ത്യാഗത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.
അയം സ ഹി മഹാത്യാഗസ് സര്വം യത്ര സമുജ്ഝിതമ് । സ്വര്ഗാപവര്ഗചിത്താദി തപോദാനഫലാദ്യ് അപി
എല്ലാവിധ ആഗ്രഹങ്ങളും, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെയും മോക്ഷത്തിന്റെയും ചിന്തകളും, തപസ്സിന്റെയും ദാനത്തിന്റെയും ഫലങ്ങൾ പോലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണു് ഈ മഹാ ത്യാഗം.
പ്രബുദ്ധയേദ്ധയാ സാധോ ധിയാ പരമബോധയാ । തപോ നാമ കിയന്മാത്രദുഃഖക്ഷയകരം ഭവേത്
പരമ ബോധത്തോടെ ഉണർന്ന മഹാനേ, തപസ്സെന്നു പറയുന്നത് ചെറിയൊരു ദുഃഖം മാത്രമേ അകറ്റുകയുള്ളൂ.
ക്ഷയാതിശയനിര്മുക്തം യത് സുഖം സമതാമയമ് । തത് സത് തദ് വസ്തു തത് കിഞ്ചിന് ന തു സ്വര്ഗാദി ഭങ്ഗുരമ്
വളര്ച്ചയോ കുറവോ ഇല്ലാത്ത, സമതയിലൂടെയുള്ള ആനന്ദം മാത്രമേ സത്യമായുള്ളത്, അതാണ് യഥാർത്ഥം. സ്വർഗ്ഗാദികളിലെ നശിച്ചുപോകുന്ന സുഖങ്ങൾ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
ഭാവാഭാവതുലാരൂഢസ് സ്ഥിതാധിവ്യാധിവേധിതഃ । സ്വര്ഗോ നാമ കിമാനന്ദസ് സോ ഽപി സന്ദേഹമ് ആസ്ഥിതഃ
ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും തമ്മിൽ തുലാസിൽ കിടക്കുന്ന, സ്ഥിരതയുടെയും അസ്ഥിരതയുടെയും ബാധയുള്ള സ്വർഗ്ഗം എങ്ങനെയുള്ള ആനന്ദം നൽകും? അതും സംശയത്തിനിടയിലാണല്ലോ.
അപ്രാപ്തസ്വാര്ഥസംസിദ്ധേഃ ക്രിയാകാണ്ഡശ് ശുഭോ ഭവേത് । യേന നാസാദിതം ഹേമ രീതിം കിം സ പരിത്യജേത്
സ്വന്തം ലക്ഷ്യം നേടാത്തവർക്കാണ് നല്ലതെന്നു പറയുന്ന കർമ്മങ്ങൾ ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണം കിട്ടാതെ തന്നെ ആരാണ് തിരച്ചിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്?
ചൂഡാലാദിസമാസങ്ഗാദ് ഭവേജ് ജ്ഞത്വം സുഖേന തേ । തത് കിമര്ഥമ് അനര്ഥേ ഽസ്മിന് നിമഗ്നസ് ത്വം തപോമയേ
ചൂഡാലയെന്നപോലുള്ളവരുമായി സുഖമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുമ്പോൾ സത്യജ്ഞാനം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കും. പിന്നെ ഈ ഫലമില്ലാത്ത തപസ്സിൽ നീ എന്തിനാണ് മുങ്ങിയിരിക്കുന്നത്?
ആശ്രമാദിവികല്പാംശസാധ്യസ്യാസ്യ കുകര്മണഃ । ആദ്യന്തൌ പശ്യ സുമതേ മധ്യ ഏവ രമസ്വ മാ
സുജ്ഞാനിയേ, ഈ അശുദ്ധമായ പ്രവർത്തിയുടെ ആരംഭവും അവസാനം നോക്കൂ; ഇത് ആശ്രമം മുതലായ വിഭജനംകൊണ്ടാണ് നടക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതിന്റെ നടുവിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുക, മറ്റൊന്നിലും അകപ്പെടരുത്.
യത ഏതേ സമായാതാ യസ്മിന് പരിണമന്തി ച । തപോരൂപാ വികല്പാംശാസ് തത്ര ബദ്ധപദോ ഭവ
തപസ്സിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള ഈ വിഭജനങ്ങൾ എവിടെയാണ് ഉദയം ചെയ്യുന്നതും ലയിക്കുന്നതും, അവിടെയാണ് നിന്റെ പാദം ഉറപ്പിച്ച് നിലകൊള്ളേണ്ടത്.
ചിദ്വ്യോമ്നോ നഭസോ ഽപ്യ് അച്ഛാത് സര്വേ ഭാവാസ് സമുത്ഥിതാഃ । തത്രൈവ ച ലയം യാന്തി തത്രൈവാസ്സ്വ രമസ്വ ച
ചൈതന്യത്തിന്റെ വിശുദ്ധമായ ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ഭാവങ്ങളും ഉദയിക്കുന്നത്, ആകാശത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ. അവയൊക്കെയും അവിടെ തന്നെ ലയിക്കുന്നു; അതിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളൂ, അതിൽ സന്തോഷിക്കൂ.
ഇദം കാര്യമ് ഇദം നേതി സങ്കല്പാ ബ്രഹ്മബിന്ദവഃ । ബിന്ദൂഞ് ശിഖിധ്വജ ത്യക്ത്വാ പൂര്ണമേഘം സമാശ്രയ
‘ഇത് ചെയ്യണം, ഇത് വേണ്ട’ എന്നുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ തുള്ളികളാണ്. ശിഖിധ്വജ, ആ തുള്ളികൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പൂർണ്ണമായ മേഘത്തിൽ ആശ്രയിക്കൂ.
ഇഷ്ടം മേ പ്രാര്ഥയസ്വേതി യഥൈവ പ്രാര്ഥ്യതേ സഖീ । സ്ത്രിയാ തഥൈവ ന കഥം ദയിതഃ പ്രാര്ഥ്യതേ സ്വയമ്
സുഹൃത്ത് ഒരുപാട് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന കാര്യം ചോദിക്കുമ്പോലെ, ഒരു സ്ത്രീയോട് അങ്ങനെ ചോദിക്കാറുണ്ട്. പക്ഷേ, പ്രിയപ്പെട്ടവളെ അവളുടെ പ്രിയനു അങ്ങനെ നേരിട്ട് ചോദിക്കാനാവില്ല.
സങ്കല്പരചിതാന് ഏതാന് ഭാവാന് ആപാതഭാസുരാന് । ന ഗൃഹ്ണന്തി മഹാത്മാനഃ പ്രാജ്ഞാ ജലരവീന് ഇവ
ചിന്തയാൽ ഉണ്ടാക്കിയ, പുറത്തുനോക്കുമ്പോൾ തെളിഞ്ഞു കാണുന്ന ഈ ഭാവങ്ങളെ മഹാന്മാരും ജ്ഞാനികളും എങ്ങനെ ജലധ്വനി പിടിക്കാനാവില്ലയോ അതുപോലെ പിടിക്കാറില്ല.
സ്വര്ഗമോക്ഷാദിഫലദം യത് കിഞ്ചിത് സമമ് ഏവ തത് । ത്യക്ത്വാ സമസമാഭാസോ യോ ഽസ്യ് അസാവ് ഏവ വൈ ഭവ
സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം തുടങ്ങിയ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതെന്താണെങ്കിലും എല്ലാം ഒരുപോലെയാണ്. അവയെ വിട്ട്, എല്ലാറ്റിനോടും ഒരുപോലെ കാണുന്നവനായി നീ നിലകൊൾ.
സന്തം സത്ത്വേന നാശേന നശ്യന്തം വിഗതസ്പൃഹഃ । പദാര്ഥൌഘമ് ഇമം ഗൃഹ്ണംസ് തിഷ്ഠാസ്പന്ദിതചിത്തഭൂഃ
ആത്മാവിൽ നിന്ന് നിലനിൽക്കുന്നതും നശിക്കുന്നതും തിരിച്ചറിയുന്നവനും, ആഗ്രഹം ഇല്ലാതെ, ഈ ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കളെ സ്വീകരിച്ച്, മനസ്സ് അശാന്തമാകാതെ ഉറപ്പോടെ നിലകൊൾ.
അപരിസ്പന്ദചിത്തസ്യ സംസൃതിര് നേഹ ബാധതേ । പൌരുഷപ്രഭവാ സാധോ വിപന് നീതിമതോ യഥാ
അശാന്തമല്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവനു ഈ ലോകജീവിതം ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുന്നില്ല; മഹാനേ, എല്ലാം സ്വന്തം പരിശ്രമത്തിലൂടെ മാത്രമാണ് സംഭവിക്കുന്നത്, നല്ലവഴി പിന്തുടരുന്നവനോടു പോലെ.
യാനി യാനീഹ ദുഃഖാനി പ്രസ്ഫുരന്തി ജഗത്ത്രയേ । ചേതശ്ചാപലജാന്യ് ഏവ താനി താനി മഹീപതേ
മഹാരാജാവേ, ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും മനസ്സിന്റെ അശാന്തിയാലാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
സ്ഥിരം ശാന്തം ഗതസ്പന്ദം യസ്യ ചിത്തമ് അചാപലമ് । സ വിഭുസ് സ മഹാനന്ദീ സാമ്രാജ്യസ്യ സ ഭാജനമ്
ആ മനസ്സ് സ്ഥിരവും ശാന്തവും ചലനമില്ലാത്തതും അശാന്തിയില്ലാത്തതുമായവനാണ് യഥാർത്ഥ ഭരതാവും പരമാനന്ദിയും രാജസാമ്രാജ്യത്തിന് അർഹനുമാകുന്നത്.
അഥ ചേതസി തത്ത്വജ്ഞ സ്പന്ദാസ്പന്ദൌ തദ് ഏകതാമ് । നീത്വാ തിഷ്ഠ യഥാകാമമ് ഐക്യമ് ആഗത്യ ശാശ്വതമ്
സത്യത്തെ അറിയുന്നവനേ, മനസ്സിലെ ചലനവും അചലതയും ഒന്നായി ചേർത്ത്, ശാശ്വതമായ ഐക്യം നേടുകയും, ഇഷ്ടം പോലെ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുക.