അദ്യ പക്വകഷായസ് ത്വമ് അദ്യൈവാജ്ഞാനസങ്ക്ഷയീ । അദ്യൈവ സോപദേശ്യസ് ത്വമ് അദ്യൈവാസി പ്രബുദ്ധവാന്
ഇന്ന് നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള മലിനതകൾ എല്ലാം പാകമായിരിക്കുന്നു, ഇന്ന് അജ്ഞാനം അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇന്ന് ഉപദേശം സ്വീകരിക്കാൻ നീ യോഗ്യനായിരിക്കുന്നു, ഇന്ന് നീ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.
ശുഭാശുഭാനാം സര്വേഷാം കര്മണാമ് അദ്യ സങ്ക്ഷയഃ । സത്സങ്ഗവ്യപദേശേന തവ നിഷ്പത്തിമ് ആഗതഃ
ഇന്ന് നിന്റെ എല്ലാ നല്ലതും ചീത്തയുമായ കർമ്മങ്ങൾക്കും അവസാനമെത്തിയിരിക്കുന്നു; നല്ലവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായ സാന്നിധ്യവും ഉപദേശവും കൊണ്ടാണ് ഇതൊക്കെയും നിനക്കു സാധ്യമായത്.
യാവദ് അസ്യ ദിനസ്യൈഷ പൂര്വോ ഭാഗോ മഹീപതേ । താവച് ചേതോ ഹ്യ് അഹമ് ഇതി തവാജ്ഞാനം ബഭൂവ ഹ
രാജാവേ, ഈ ദിവസത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം കഴിയുന്നതുവരെ നിന്റെ മനസ്സിൽ 'ഞാൻ' എന്ന ഭ്രമം നിലനിന്നിരുന്നു; അതാണ് നിന്റെ അജ്ഞാനം.
ഇദാനീം മദ്വചോബോധാച് ചേതസി ക്ഷയമ് ആഗതേ । ഹൃദയാത് സമ്പരിത്യക്തേ സമ്പ്രബുദ്ധോ ഽസി ഭൂപതേ
ഇപ്പോൾ എന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ടുള്ള ബോധം നിന്റെ മനസ്സിൽ അജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് അതിനെ വിട്ടുകളഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവേ, നീ പൂർണ്ണമായി ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.
ഹൃദി യാവന് മനസ്സത്താ താവദ് അജ്ഞാനസംസ്ഥിതിഃ । ചിത്തേ ചിത്തതയാ ത്യക്തേ ജ്ഞാനസ്യാഭ്യുദയോ ഭവേത്
ഹൃദയത്തിൽ മനസ്സ് നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം അജ്ഞാനം ഉണ്ടാകും; മനസ്സ് ചിത്തത്തിൽ തന്നെ അർപ്പിച്ചാൽ, ജ്ഞാനം ഉദിക്കും.
ദ്വിത്വൈകത്വദൃശൌ ചിത്തം തദ് ഏവാജ്ഞാനമ് ഉച്യതേ । ഏതയോര് യോ ലയോ ദൃഷ്ട്യോസ് തജ് ജ്ഞാനം സാ പരാ ഗതിഃ
രണ്ടായും ഒന്നായും കാണുന്ന മനസ്സാണ് അജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നത്; ഈ രണ്ട് ദൃഷ്ടികളും അകറ്റുമ്പോൾ അതാണ് ജ്ഞാനം, അതാണ് പരമാവസ്ഥ.
പ്രബുദ്ധോ ഽസി വിമുക്തോ ഽസി ത്യക്തം ചിത്തം ത്വയാ നൃപ । സദ് ഏവ സത്തയാത്തം ഹി ത്വയാ ത്യക്തമ് അസത് പദമ്
നീ ഉണർന്നവനും മോചിതനുമാണ്, രാജാവേ, കാരണം നീ മനസ്സ് ഉപേക്ഷിച്ചു; യഥാർത്ഥത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യം മാത്രം നീ സ്വീകരിച്ചു, അസത്യം നീ ഉപേക്ഷിച്ചു.
വീതശോകോ നിരായാസോ നിസ്സങ്ഗോ നിത്യമ് ആത്മവാന് । മഹോദയോ മുനിര് മൌനീ ഖരൂപസ് തിഷ്ഠ നിര്മലഃ
ദുഃഖമില്ലാതെ, പ്രയാസമില്ലാതെ, ആസക്തിയില്ലാതെ, എപ്പോഴും ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനായി, മഹത്തായ സിദ്ധിയുള്ള മൗനിയായ മുനിയായി, ആകാശംപോലെ അചഞ്ചലനായി, നിർമ്മലനായി നിലകൊൾക.
ഏവം ഹി ഭഗവഞ് ജന്തോര് മൂര്ഖസ്യൈവാസ്തി ചിത്തഭൂഃ । ന പ്രബുദ്ധസ്യ തജ്ജ്ഞസ്യ ചിത്തമ് അസ്തി കില പ്രഭോ
ഭഗവനേ, അജ്ഞാനികളായ ജീവികൾക്കു മാത്രമേ മനസ്സിന്റെ ലോകം ഉണ്ടാകൂ. ഉണർന്നുപോയതും അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അറിഞ്ഞവനും മനസ്സെന്നതൊന്നും ഇല്ല, പ്രഭോ.
ജീവന്മുക്താസ് ത ഏതേ ഹി വിഹരന്തി കഥം വദ । അവിദ്യമാനമനസോ യുഷ്മദാദ്യാസ് തഥാ നരാഃ
ഭഗവനേ, നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ജീവന്മുക്തന്മാർ മനസ്സില്ലാതെ എങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നു എന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ഇതി മേ കഥയാശേഷമ് അന്യൈശ് ച വചനാംശുഭിഃ । ഹാര്ദം തമോ മേ നിപുണമ് ഏവമ്പ്രായൈഃ പ്രമാര്ജയ
ഇങ്ങനെ മുഴുവൻ കഥയും മറ്റ് വാക്കുകളുടെ പ്രകാശവും കൊണ്ട് എന്റെ ഹൃദയത്തിലെ സൂക്ഷ്മമായ അന്ധകാരം നിങ്ങൾ ദയവായി പൂര്ണമായും അകറ്റണം.
യഥാ വദസി ധര്മജ്ഞ തത് തഥൈവ ഹി നാന്യഥാ । ചിത്തം ഹി ജീവന്മുക്താനാം നാസ്ത്യ് അങ്കുര ഇവാശ്മനാമ്
നീ പറയുന്നതുപോലെയാണ്, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, അതിന് മറ്റെന്തുമില്ല. ജീവന്മുക്തന്മാർക്കു മനസ്സില്ല, കല്ലിൽ മുള വിരിയാത്തതുപോലെ.
പുനര്ജനനയോഗ്യാ യാ വാസനാ ഘനവാസനാ । സാ പ്രോക്താ ചിത്തശബ്ദേന ന സാ തജ്ജ്ഞസ്യ വിദ്യതേ
പുനർജന്മത്തിന് കാരണമാകുന്ന ആഴത്തിലുള്ള വാസനയെ 'മനസ്സ്' എന്നു വിളിക്കുന്നു. അതു താൻ അതിനെ അറിയുന്നവനിൽ ഇല്ല.
യയാ വാസനയാ തജ്ജ്ഞാ വിഹരന്തീഹ കര്മസു । താം ത്വം സത്ത്വാഭിധാം വിദ്ധി പുനര്ജനനവര്ജിതാമ്
അത് അറിയുന്നവൻ ഈ ലോകത്ത് പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ചേരുന്ന വാസനയെ നീ 'സത്ത്വം' എന്നറിയുക; അതു പുനർജന്മമില്ലാത്തതാണു.
ജീവന്മുക്താ മഹാത്മാനസ് സത്ത്വസ്ഥാസ് സംയതേന്ദ്രിയാഃ । വിഹരന്തി ഗതാസങ്ഗം ന ചിത്തസ്ഥാഃ കദാചന
ജീവൻമുക്തന്മാരായ മഹാത്മാക്കൾ സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ആശകൾ വിട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവർ ഒരിക്കലും മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നില്ല.
മൂഢം ചിത്തം ചിത്തമ് ആഹുഃ പ്രബുദ്ധം സത്ത്വമ് ഉച്യതേ । അപ്രബുദ്ധാ ഹി ചിത്തസ്ഥാസ് സത്ത്വസ്ഥാ ഹി മഹാധിയഃ
അവിവേകമുള്ള മനസ്സിനെ 'മനസ്സ്' എന്നു പറയുന്നു; ഉണർന്ന മനസ്സിനെ 'സത്ത്വം' എന്നു വിളിക്കുന്നു. മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ ഉണരാത്തവരാണ്; സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ മഹാബുദ്ധിമാന്മാരാണ്.
ഭൂയഃ പ്രജായതേ ചിത്തം സത്ത്വം ഭൂയോ ന ജായതേ । അപ്രബുദ്ധസ്യ ബന്ധോ ഽസ്തി ന പ്രബുദ്ധസ്യ ഭൂപതേ
മനസ്സ് വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു, പക്ഷേ സത്ത്വം ഒരിക്കലും വീണ്ടും ജനിക്കാറില്ല. ഉണരാത്തവർക്കാണ് ബന്ധനം, ഉണർന്നവർക്കല്ല, രാജാവേ.
സത്ത്വവാന് അസി സഞ്ജാതോ മഹാത്യാഗീ സ്ഥിതോ ഭവാന് । അശേഷേണ ത്വയാ ത്യക്തം ചിത്തമ് അദ്യേതി വേദ്മ്യ് അഹമ്
നീ സത്ത്വം നേടിയവനായി, മഹാ ത്യാഗിയായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഇന്നാണ് നീ മനസ്സ് മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിച്ചതെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.
സമസ്തവാസനാമുക്തോ രാജന് രാജേവ രാജസേ । ആകാശസാമ്യമ് ആയാതം മന്യേ തവ മുനേ മനഃ
എല്ലാ വാസനകളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചിതനായ രാജാവേ, നീ രാജാവിനെപ്പോലെ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു. മഹർഷേ, നിന്റെ മനസ്സ് ആകാശംപോലെയുള്ള സമത്വം നേടിയിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ശമം പ്രാപ്തോ ഽസി പരമം ശുദ്ധസ് സമസമസ്ഥിതിഃ । മന്ദരാഹനനോന്മുക്തോ യഥാ ക്ഷീരമഹാര്ണവഃ
നീ പരമമായ ശാന്തി നേടിയിരിക്കുന്നു, ശുദ്ധനും സമത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനുമാണ്. മന്ദരപർവതം കൊണ്ട് കുലുക്കം ഒഴിവാക്കിയ ക്ഷീരസമുദ്രംപോലെയാണ് നീ.
പരിത്യക്താ ത്വയാ രാജ്യാദ് വാസനാ തപസസ് തഥാ । കാനനാച് ച ശരീരാച് ച ശുഭാശുഭഫലാദ് അപി
നീ രാജാധികാരത്തോടുള്ള ആഗ്രഹവും, തപസ്സിനോടുള്ള ഇഷ്ടവും, കാടിലേക്കുള്ള മോഹവും, ശരീരത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ആശയും, നല്ലതോ ചീത്തയോ ഫലങ്ങളോടുള്ള ആഗ്രഹവും എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിരീഹോ വിഗതാസങ്ഗസ് ത്യക്തചിത്തോ വിവാസനഃ । സമ്പന്നസ് ത്വം മഹാബാഹോ മഹാത്യാഗിപദം ഗതഃ
നിനക്ക് ഇനി ഒന്നിനും ആഗ്രഹമില്ല, ബന്ധങ്ങളില്ല, മനസ്സ് വിട്ടുകളഞ്ഞിരിക്കുന്നു, പഴയ ചിന്തകളൊന്നുമില്ല. മഹാബാഹുവായ നീ മഹാ ത്യാഗത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.
അയം സ ഹി മഹാത്യാഗസ് സര്വം യത്ര സമുജ്ഝിതമ് । സ്വര്ഗാപവര്ഗചിത്താദി തപോദാനഫലാദ്യ് അപി
എല്ലാവിധ ആഗ്രഹങ്ങളും, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെയും മോക്ഷത്തിന്റെയും ചിന്തകളും, തപസ്സിന്റെയും ദാനത്തിന്റെയും ഫലങ്ങൾ പോലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണു് ഈ മഹാ ത്യാഗം.
പ്രബുദ്ധയേദ്ധയാ സാധോ ധിയാ പരമബോധയാ । തപോ നാമ കിയന്മാത്രദുഃഖക്ഷയകരം ഭവേത്
പരമ ബോധത്തോടെ ഉണർന്ന മഹാനേ, തപസ്സെന്നു പറയുന്നത് ചെറിയൊരു ദുഃഖം മാത്രമേ അകറ്റുകയുള്ളൂ.
ക്ഷയാതിശയനിര്മുക്തം യത് സുഖം സമതാമയമ് । തത് സത് തദ് വസ്തു തത് കിഞ്ചിന് ന തു സ്വര്ഗാദി ഭങ്ഗുരമ്
വളര്ച്ചയോ കുറവോ ഇല്ലാത്ത, സമതയിലൂടെയുള്ള ആനന്ദം മാത്രമേ സത്യമായുള്ളത്, അതാണ് യഥാർത്ഥം. സ്വർഗ്ഗാദികളിലെ നശിച്ചുപോകുന്ന സുഖങ്ങൾ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
ഭാവാഭാവതുലാരൂഢസ് സ്ഥിതാധിവ്യാധിവേധിതഃ । സ്വര്ഗോ നാമ കിമാനന്ദസ് സോ ഽപി സന്ദേഹമ് ആസ്ഥിതഃ
ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും തമ്മിൽ തുലാസിൽ കിടക്കുന്ന, സ്ഥിരതയുടെയും അസ്ഥിരതയുടെയും ബാധയുള്ള സ്വർഗ്ഗം എങ്ങനെയുള്ള ആനന്ദം നൽകും? അതും സംശയത്തിനിടയിലാണല്ലോ.
അപ്രാപ്തസ്വാര്ഥസംസിദ്ധേഃ ക്രിയാകാണ്ഡശ് ശുഭോ ഭവേത് । യേന നാസാദിതം ഹേമ രീതിം കിം സ പരിത്യജേത്
സ്വന്തം ലക്ഷ്യം നേടാത്തവർക്കാണ് നല്ലതെന്നു പറയുന്ന കർമ്മങ്ങൾ ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണം കിട്ടാതെ തന്നെ ആരാണ് തിരച്ചിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്?
ചൂഡാലാദിസമാസങ്ഗാദ് ഭവേജ് ജ്ഞത്വം സുഖേന തേ । തത് കിമര്ഥമ് അനര്ഥേ ഽസ്മിന് നിമഗ്നസ് ത്വം തപോമയേ
ചൂഡാലയെന്നപോലുള്ളവരുമായി സുഖമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുമ്പോൾ സത്യജ്ഞാനം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കും. പിന്നെ ഈ ഫലമില്ലാത്ത തപസ്സിൽ നീ എന്തിനാണ് മുങ്ങിയിരിക്കുന്നത്?
ആശ്രമാദിവികല്പാംശസാധ്യസ്യാസ്യ കുകര്മണഃ । ആദ്യന്തൌ പശ്യ സുമതേ മധ്യ ഏവ രമസ്വ മാ
സുജ്ഞാനിയേ, ഈ അശുദ്ധമായ പ്രവർത്തിയുടെ ആരംഭവും അവസാനം നോക്കൂ; ഇത് ആശ്രമം മുതലായ വിഭജനംകൊണ്ടാണ് നടക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതിന്റെ നടുവിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുക, മറ്റൊന്നിലും അകപ്പെടരുത്.
യത ഏതേ സമായാതാ യസ്മിന് പരിണമന്തി ച । തപോരൂപാ വികല്പാംശാസ് തത്ര ബദ്ധപദോ ഭവ
തപസ്സിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള ഈ വിഭജനങ്ങൾ എവിടെയാണ് ഉദയം ചെയ്യുന്നതും ലയിക്കുന്നതും, അവിടെയാണ് നിന്റെ പാദം ഉറപ്പിച്ച് നിലകൊള്ളേണ്ടത്.