സര്വമ് ആത്മാ പരം ബ്രഹ്മ സകൃത് പ്രകടമ് ആതതമ് । ദ്വിത്വൈകത്വേ ന വിദ്യേതേ നിര്ഭ്രാന്തിര് ഭവ സത്യതഃ
എല്ലാമാണ് ആത്മാവും പരമബ്രഹ്മവും, എല്ലായ്പ്പോഴും തെളിഞ്ഞും വ്യാപിച്ചും നിലകൊള്ളുന്നു. ഇരട്ടത്വമോ ഏകത്വമോ ഇല്ല; സംശയമില്ലാതെ ഇതാണ് സത്യമായുള്ളത്.
സര്വേന്ദ്രിയഗുണാകാരസ് സന്ന് ഏവാസി സഖേ നഭഃ । ന ദഹ്യസേ മഹാബുദ്ധേ ന ച ക്വചന ലിപ്യസേ
സുഹൃത്തെ, നീ ആകാശംപോലെയാണ്, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയഗുണങ്ങളും രൂപങ്ങളും പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. മഹത്തായ മനസ്സുള്ളവനേ, നീ എപ്പോഴും ദഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല, എവിടെയും മലിനമാകുന്നുമില്ല.
ന തേ വിനശ്യതി സഖേ ന ച കിഞ്ചിദ് വിവര്ധതേ । നിര്മലാകാശരൂപസ്യ ചൈകസ്യാനന്തരൂപിണഃ
സുഹൃത്തെ, നിന്റെ ഒന്നും നശിക്കുന്നില്ല, ഒന്നും വർദ്ധിക്കുന്നുമില്ല; നീ ശുദ്ധമായ ആകാശംപോലെയുള്ളവൻ, ഏകത്വമുള്ളവനും അനന്തമായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവനും ആണല്ലോ.
ഇച്ഛാനിച്ഛാത്മികേ ശക്തീ യേ തവാപി ത്വമ് ഏവ തേ । ന ഹ്യ് അംശുവ്യതിരേകേണ ശശാങ്ക ഉപലഭ്യതേ
ഇച്ഛയും അനിച്ഛയും സ്വഭാവമായ ശക്തികൾ നിനക്കുണ്ട്, അതുപോലെ നീ തന്നെയാണ് ആ ശക്തികളും. കിരണങ്ങൾക്കു പുറമെ ചന്ദ്രനെ വേർതിരിച്ച് കാണാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.
ത്വമ് അജരമ് അപരം പരസ്വഭാവം സകൃദ് അമലം സതതം സദ് ഏകരൂപമ് । വിഗലിതകലനം കലാഖ്യലീലം സമുദിതമ് ആദ്യമ് അജം തദ് ആത്മതത്ത്വമ്
നീ കാൽമറയാത്തവനും അതിരില്ലാത്തവനും പരമസ്വഭാവമുള്ളവനും എപ്പോഴും നിർമ്മലനും ഒരേ രൂപത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവനും ആണു. കണക്കുകൾക്കും കാലത്തിനും അതീതമായ കളികൾക്കുമപ്പുറം, പൂർണ്ണമായി പ്രകടമായത്, ആദിമം, ജനനം ഇല്ലാത്തത് — അതാണ് ആത്മാവിന്റെ സാരാംശം.
ഇതി കുമ്ഭവചോ രാജാ ഭാവയംസ് തദ് അകൃത്രിമമ് । സ്വ ഏവാത്മപദേ തസ്മിന് ക്ഷണം പരിണതോ ഽഭവത്
ഇങ്ങനെ കുംഭന്റെ വാക്കുകൾ രാജാവ് ആലോചിച്ച്, ആ കൃത്രിമമല്ലാത്ത സത്യം മനസ്സിൽ ആഴമായി ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം അവൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ ആത്മാവിൽ ലയിച്ചു.
ബഭൂവാമീലിതമനോലോചനശ് ശാന്തവാഗ് അഭീഃ । ശിലാതലാദ് ഇവോത്കീര്ണോ നിസ്സ്പന്ദാവയവാകൃതിഃ
അവൻ മനസ്സും കണ്ണുകളും അടച്ച നിലയിൽ, വാക്കുകൾ ഇല്ലാതെ, ഭയമില്ലാതെ, കല്ലിൽ കൊത്തിയ പ്രതിമപോലെ അചഞ്ചലമായ രൂപത്തിൽ മാറി.
തതോ മുഹൂര്തമാത്രേണ പ്രബുദ്ധം സ്ഫാരിതേക്ഷണമ് । തമ് ഉവാച മഹാബാഹോ ചൂഡാലാ കുമ്ഭരൂപിണീ
അതിനുശേഷം കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ്, അവൻ കണ്ണുകൾ വലുതായി തുറന്ന് ഉണർന്നു; ശക്തനായ ചൂഡാലാ, കുംഭന്റെ രൂപത്തിൽ, അവനോട് പറഞ്ഞു.
കച്ചിദ് അസ്മിന് പദേ സ്ഫാരേ ശുദ്ധേ മൃദുനി നിര്മലേ । സുതല്പേ നിര്വികല്പാനാം സുഖം വിശ്രാന്തവാന് അസി
നീ ഈ വിശാലവും ശുദ്ധവും മൃദുവും കളങ്കരഹിതവുമായ നിലത്തിലും, നിർവികാരന്മാരുടെ അത്യുത്തമമായ വിശ്രമശയ്യയിലുമാണ്, സുഖമായി വിശ്രമം കണ്ടെത്തിയതോ?
കച്ചിദ് അന്തഃ പ്രബുദ്ധോ ഽസി കച്ചിദ് ഭ്രാന്തിസ് ത്വയോജ്ഝിതാ । കച്ചിജ് ജ്ഞേയം പരിജ്ഞാതം ദൃഷ്ടം ദ്രഷ്ടവ്യമ് ഏവ വാ
നിന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്നെ നീ ഉണർത്തിയോ? ഭ്രമ നിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു വിട്ടുപോയോ? അറിയേണ്ടതെല്ലാം നീ മനസ്സിലാക്കിയോ, അല്ലെങ്കിൽ കാണേണ്ടതെങ്കിലും നീ കണ്ടോ?
ഭഗവംസ് ത്വത്പ്രസാദേന മഹാവിഭവഭൂഷിതാ । മഹതീ പദവീ ദൃഷ്ടാ സര്വസ്യോര്ധ്വേ സ്ഥിതാ മയാ
ഭഗവൻ, നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ മഹത്തായ ഐശ്വര്യങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അത്യുന്നതമായ പഥം ഞാൻ കണ്ടു, എല്ലാറ്റിനും മുകളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വഴിയാണ് അത്.
സതാം വിദിതവേദ്യാനാമ് അഹോ ബത മഹാത്മനാമ് । അപൂര്വൈകാമൃതമയസ് സങ്ഗസ് സാരഫലപ്രദഃ
അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞ മഹാത്മാക്കളുടെയും സന്മാർഗ്ഗികളുടെയും സാന്നിധ്യം എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്! അതൊരു അപൂർവവും അമൃതസമാനവും സാരവും ഫലവും നൽകുന്ന സംഗമമാണ്.
ജന്മനാപി മയാ ലബ്ധം യന് നാമ ന മഹാമൃതമ് । തദ് അദ്യ ത്വത്സമാസങ്ഗാത് ക്ഷണേനാസാദിതം സ്വയമ്
എത്ര ജന്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും ഞാൻ ആ മഹാമൃതു ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ഇന്ന്, നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലൂടെ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അതിനെ ഞാൻ സ്വന്തമാക്കി.
അനന്തമ് ആദ്യമ് അമൃതമ് ഏതത് കമലലോചന । കഥം നാസാദിതമ് അഭൂദ് ഏതദ് ആത്മപദം മയാ
കമലനയനനേ, ഈ അനന്തവും ആദ്യവും അമൃതമായ ആത്മാവസ്ഥ ഞാൻ ഇതുവരെ എങ്ങനെ നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് അത്ഭുതമാണ്.
മനസ്യ് ഉപശമം യാതേ ത്യക്തഭോഗൈഷണേ സ്ഥിതേ । കഷായപാകേ നിര്വൃത്തേ സര്വേന്ദ്രിയഗണസ്യ ച
മനസ്സ് ശാന്തിയിലേക്കുയർന്നപ്പോൾ, ആസ്വാദനത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, മനസ്സിലെ മലിനതകൾ അകന്നപ്പോൾ, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും വിശ്രമിച്ചപ്പോൾ,
യാന്തി ചേതസി വിശ്രാന്തിം വിമലാ ദൈശികോക്തയഃ । യഥാ സിതാംശുകേ ശുദ്ധേ ബിന്ദവഃ കുങ്കുമാമ്ഭസഃ
അപ്പോൾ ഗുരുവിൻ്റെ നിർമലമായ ഉപദേശങ്ങൾ മനസ്സിൽ വിശ്രമം പ്രാപിക്കുന്നു, ശുദ്ധമായ വെള്ളയുടുപ്പിൽ കുങ്കുമജലം തുള്ളികൾ പോലെ.
കഷായാണാമ് അനന്താനാം സമ്ഭൃതാനാം ശരീരകേ । സ്വവാസനാസ്വരൂപാണാമ് അദ്യ പാകസ് തവോദിതഃ
നിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന അനേകം അശുദ്ധികൾ, അതായത് നിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ പറ്റിയിരിക്കുന്ന വാസനകൾ, ഇന്നാണ് പാകം വന്നതെന്ന് നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ്.
ദേഹാന് മലാനി സര്വാണി കാലേന കമലേക്ഷണ । സാധോ വൃക്ഷാത് ഫലാനീവ പാകേന വിഗലന്ത്യ് അധഃ
കമലനേത്രനേ, ഒരു വൃക്ഷത്തിൽ പഴങ്ങൾ പാകം വന്നപ്പോൾ താഴെ വീഴുന്നതുപോലെ, ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അശുദ്ധികളും സമയത്തിനൊടുവിൽ അപ്രത്യക്ഷമാവുന്നു.
വാസനാത്മസു യാതേഷു മലേഷു വിലയം സഖേ । യദ് വക്തി ഗുരുര് അന്തസ് തദ് വിശതീഷുര് യഥാ ബിലേ
സുഹൃത്തെ, വാസനകൾ രൂപത്തിലുള്ള അശുദ്ധികൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ഗുരു ഉള്ളിൽ പറയുന്ന വാക്കുകൾ അമ്പ് കുഴിയിൽ കയറുന്നതുപോലെ മനസ്സിൽ കടന്നുവരുന്നു.
കഷായപാകേ സമ്പന്നേ ത്വം മയാദ്യ വിബോധിതഃ । തേനാദ്യൈവ തവാജ്ഞാനക്ഷയോ ജാതോ മഹാമതേ
ഇപ്പോൾ അശുദ്ധികൾ പാകം വന്നതോടെ, ഞാൻ നിന്നെ ഇന്നാണ് ഉണർത്തിയത്; അതുകൊണ്ട് മഹാമതിയേ, ഇന്നുതന്നെ നിന്റെ അജ്ഞാനം നശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അദ്യ പക്വകഷായസ് ത്വമ് അദ്യൈവാജ്ഞാനസങ്ക്ഷയീ । അദ്യൈവ സോപദേശ്യസ് ത്വമ് അദ്യൈവാസി പ്രബുദ്ധവാന്
ഇന്ന് നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള മലിനതകൾ എല്ലാം പാകമായിരിക്കുന്നു, ഇന്ന് അജ്ഞാനം അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇന്ന് ഉപദേശം സ്വീകരിക്കാൻ നീ യോഗ്യനായിരിക്കുന്നു, ഇന്ന് നീ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.
ശുഭാശുഭാനാം സര്വേഷാം കര്മണാമ് അദ്യ സങ്ക്ഷയഃ । സത്സങ്ഗവ്യപദേശേന തവ നിഷ്പത്തിമ് ആഗതഃ
ഇന്ന് നിന്റെ എല്ലാ നല്ലതും ചീത്തയുമായ കർമ്മങ്ങൾക്കും അവസാനമെത്തിയിരിക്കുന്നു; നല്ലവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായ സാന്നിധ്യവും ഉപദേശവും കൊണ്ടാണ് ഇതൊക്കെയും നിനക്കു സാധ്യമായത്.
യാവദ് അസ്യ ദിനസ്യൈഷ പൂര്വോ ഭാഗോ മഹീപതേ । താവച് ചേതോ ഹ്യ് അഹമ് ഇതി തവാജ്ഞാനം ബഭൂവ ഹ
രാജാവേ, ഈ ദിവസത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം കഴിയുന്നതുവരെ നിന്റെ മനസ്സിൽ 'ഞാൻ' എന്ന ഭ്രമം നിലനിന്നിരുന്നു; അതാണ് നിന്റെ അജ്ഞാനം.
ഇദാനീം മദ്വചോബോധാച് ചേതസി ക്ഷയമ് ആഗതേ । ഹൃദയാത് സമ്പരിത്യക്തേ സമ്പ്രബുദ്ധോ ഽസി ഭൂപതേ
ഇപ്പോൾ എന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ടുള്ള ബോധം നിന്റെ മനസ്സിൽ അജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് അതിനെ വിട്ടുകളഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവേ, നീ പൂർണ്ണമായി ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.
ഹൃദി യാവന് മനസ്സത്താ താവദ് അജ്ഞാനസംസ്ഥിതിഃ । ചിത്തേ ചിത്തതയാ ത്യക്തേ ജ്ഞാനസ്യാഭ്യുദയോ ഭവേത്
ഹൃദയത്തിൽ മനസ്സ് നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം അജ്ഞാനം ഉണ്ടാകും; മനസ്സ് ചിത്തത്തിൽ തന്നെ അർപ്പിച്ചാൽ, ജ്ഞാനം ഉദിക്കും.
ദ്വിത്വൈകത്വദൃശൌ ചിത്തം തദ് ഏവാജ്ഞാനമ് ഉച്യതേ । ഏതയോര് യോ ലയോ ദൃഷ്ട്യോസ് തജ് ജ്ഞാനം സാ പരാ ഗതിഃ
രണ്ടായും ഒന്നായും കാണുന്ന മനസ്സാണ് അജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നത്; ഈ രണ്ട് ദൃഷ്ടികളും അകറ്റുമ്പോൾ അതാണ് ജ്ഞാനം, അതാണ് പരമാവസ്ഥ.
പ്രബുദ്ധോ ഽസി വിമുക്തോ ഽസി ത്യക്തം ചിത്തം ത്വയാ നൃപ । സദ് ഏവ സത്തയാത്തം ഹി ത്വയാ ത്യക്തമ് അസത് പദമ്
നീ ഉണർന്നവനും മോചിതനുമാണ്, രാജാവേ, കാരണം നീ മനസ്സ് ഉപേക്ഷിച്ചു; യഥാർത്ഥത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യം മാത്രം നീ സ്വീകരിച്ചു, അസത്യം നീ ഉപേക്ഷിച്ചു.
വീതശോകോ നിരായാസോ നിസ്സങ്ഗോ നിത്യമ് ആത്മവാന് । മഹോദയോ മുനിര് മൌനീ ഖരൂപസ് തിഷ്ഠ നിര്മലഃ
ദുഃഖമില്ലാതെ, പ്രയാസമില്ലാതെ, ആസക്തിയില്ലാതെ, എപ്പോഴും ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനായി, മഹത്തായ സിദ്ധിയുള്ള മൗനിയായ മുനിയായി, ആകാശംപോലെ അചഞ്ചലനായി, നിർമ്മലനായി നിലകൊൾക.
ഏവം ഹി ഭഗവഞ് ജന്തോര് മൂര്ഖസ്യൈവാസ്തി ചിത്തഭൂഃ । ന പ്രബുദ്ധസ്യ തജ്ജ്ഞസ്യ ചിത്തമ് അസ്തി കില പ്രഭോ
ഭഗവനേ, അജ്ഞാനികളായ ജീവികൾക്കു മാത്രമേ മനസ്സിന്റെ ലോകം ഉണ്ടാകൂ. ഉണർന്നുപോയതും അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അറിഞ്ഞവനും മനസ്സെന്നതൊന്നും ഇല്ല, പ്രഭോ.
ജീവന്മുക്താസ് ത ഏതേ ഹി വിഹരന്തി കഥം വദ । അവിദ്യമാനമനസോ യുഷ്മദാദ്യാസ് തഥാ നരാഃ
ഭഗവനേ, നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ജീവന്മുക്തന്മാർ മനസ്സില്ലാതെ എങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നു എന്ന് ദയവായി പറയൂ.