പ്രതിയോഗിവ്യവച്ഛേദാഭാവതസ് സ്വത്വഭാവയോഃ । അസത്താ തേന ന പരേ സത്ത്വഭാവവ്യവസ്ഥിതിഃ
സ്വത്വത്തിലും പരത്വത്തിലും പരസ്പരവിരുദ്ധതയില്ലാത്തതിനാൽ, മറ്റുള്ളതിന്റെ സത്ത ഇല്ല; അതിനാൽ സത്തയുടെ നിലയുള്ളതായുള്ള ഉറപ്പില്ല.
യദി കാരണതാപത്തിയോഗ്യം ശാന്തം പരം ഭവേത് । അനിങ്ഗനമ് അനാഭാസമ് അപ്രതര്ക്യം കഥം ഭവേത്
ശാന്തവും പരമവുമായത് കാരണമാകാൻ യോഗ്യമായാൽ, അതെങ്ങനെ ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതും, പ്രത്യക്ഷമാകാത്തതും, ചിന്തിക്കാനാവാത്തതുമായിരിക്കും?
അതോ ന കാരണം നൈവ ബീജം ബ്രഹ്മ കദാചന । കാര്യസ്യ കസ്യചിന് നാമ തേന സര്ഗോ ന വിദ്യതേ
അതിനാൽ ബ്രഹ്മം ഒരിക്കലും യാതൊരു ഫലത്തിനും കാരണം അല്ല, വിത്തും അല്ല. യാതൊരു ഫലവും ഇല്ലെങ്കിൽ സൃഷ്ടിയും ഇല്ല.
ന ചാന്യഥോപപത്തിര് ഹി സര്ഗസ്യാസ്യോപപദ്യതേ । ചിന്മാത്രകാദ് ഋതേ തസ്മാജ് ജഡസ് സര്ഗോ ന വിദ്യതേ
സൃഷ്ടിക്ക് വേറേതെങ്കിലും വിശദീകരണം സാധ്യമല്ല. ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തെ ഒഴിവാക്കിയാൽ ജഡമായ സൃഷ്ടി ഇല്ല.
യദ് ഇദം ദൃശ്യതേ കിഞ്ചിത് തച് ചിദ്ഘനമ് അവേധിതമ് । അസമ്ഭവജ്ജഗച്ഛബ്ദശബ്ദാര്ഥരസരഞ്ജനമ്
ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം ചൈതന്യത്താൽ നിറഞ്ഞതും വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതുമാണ്. 'ലോകം' എന്ന വാക്കും അതിന്റെ അർത്ഥവും വെറും കற்பന മാത്രമാണ്, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ അസാധ്യമാണ്.
കാര്യം ന കാരണാഭാവാത് പദാര്ഥ ഉപപദ്യതേ । ദ്വിത്വൈക്യാദ്യാത്മകം വ്യോമപുഷ്പവത് സ്വാനുഭൂതിതഃ
കാരണം ഇല്ലാതെ ഫലം ഉണ്ടാവില്ല. വസ്തു ഇരട്ടത്വം അല്ലെങ്കിൽ ഏകത്വം പോലെ തോന്നുന്നത് ആസ്വദിക്കുന്നവന്റെ അനുഭവത്തിൽ മാത്രം, ആകാശത്തിൽ പൂവ് കാണുന്നതുപോലെ.
വസ്തു നാശൈകനിഷ്ഠത്വാന് ന ചാജമ് ഉപപദ്യതേ । ഉപലമ്ഭേ ധ്രുവോ നാശോ ജന്മ നഷ്ടസ്യ ച ധ്രുവമ്
ഏതു വസ്തുവിനും നാശം മാത്രമാണ് അന്ത്യം, അതിനാൽ അതിന് ജനനം ഇല്ലാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല. നമ്മൾ അതിനെ കാണുമ്പോൾ അതിന്റെ നാശം ഉറപ്പാണ്; നശിച്ചതിന്റെ ജനനവും അതുപോലെ അനിവാര്യമാണ്.
അഥ വൈനം സദാ സന്തം നിത്യം നഷ്ടം ച വേത്സി വാ । പദാര്ഥൌഘം തദ് ഏഷോ ഽര്ഥ ഏകരൂപോ ഽത്ര കിം വ്യഥാ
അല്ലെങ്കിൽ നീ ഈ വസ്തുക്കൾ എല്ലാം എപ്പോഴും ഉണ്ടെന്നോ, എപ്പോഴും നശിച്ചതാണെന്നോ, എങ്ങനെ വേണമെങ്കിലും കരുതിയാലും, അതിന്റെ അർത്ഥം ഒന്ന് തന്നെയാണ് — പിന്നെ എന്തിനാണ് മനസ്സിൽ വേദന?
ഉപലമ്ഭസ് തു യശ് ചായം സാ ചിത്തത്ത്വചമത്കൃതിഃ । ചിത്തത്ത്വമാത്രസത്താസ്തി ദ്വിത്വമ് ഐക്യം ച നാസ്ത്യ് അലമ്
നമ്മൾ അനുഭവിക്കുന്ന ഈ ബോധം തന്നെ മനസ്സിന്റെ അത്ഭുതം ആണ്; മനസ്സിന്റെ സത്ത മാത്രമേ യാഥാർത്ഥ്യമായുള്ളൂ, രണ്ടായിരിപ്പോഴും ഒന്നായിരിപ്പോഴും ഇല്ല.
അതഃ പദാര്ഥസത്തായാ അഭാവേ സതി ഭൂപതേ । അസമ്ഭവേ ഭാവനസ്യ നാഹന്താഭാവനാസ്തി തേ
അതിനാൽ, രാജാവേ, വസ്തുക്കളുടെ സത്ത ഇല്ലാതാകുമ്പോഴും, മനസ്സിൽ സങ്കല്പം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയാത്തപ്പോൾ, നിനക്ക് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവന തന്നെ ഉണ്ടാകില്ല.
അഹമ്ഭാവാസമ്ഭവതശ് ചിത്തമ് അന്യത് കിമ് ഉച്യതേ । ഇതി ചിത്തമ് അഹംരൂപം നാസ്ത്യ് അതോ ഭവ വിന്നഭഃ
ഞാനെന്ന ബോധം ഉണ്ടാകാനാവില്ലെങ്കിൽ, മനസ്സ് എന്നത് വേറേതെന്താണ്? അതുകൊണ്ട്, 'ഞാൻ' എന്ന രൂപത്തിലുള്ള മനസ്സ് ഇല്ല. അതിനാൽ നീ ഭേദഭാവങ്ങൾക്കപ്പുറം നില്ക്കൂ.
നിര്വാസനശ് ശാന്തമനാ മൌനീ പരനഭോമയഃ । സദേഹോ വാ വിദേഹോ വാ ഭവ സ്ഥായീ ചലോ ഽഥ വാ
വാസനകൾ ഇല്ലാതായി, മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ, മൗനത്തിൽ, പരമാകാശത്തിൽ ലയിച്ചവനായി, ശരീരത്തോടെ ആയാലും അല്ലാതെയായാലും, നീ ഇച്ഛിച്ചപോലെ അചഞ്ചലനോ ചഞ്ചലനോ ആയിരിക്കുക.
സര്വത്വാച് ഛുദ്ധവിദ്ദൃഷ്ടേഃ പദാര്ഥാഭാവസിദ്ധിതഃ । ഭാവനാഭാവതശ് ചിത്തേ നാസ്ത്യ് ഏവാഹമ് അതശ് ശിവമ്
എല്ലാം ശുദ്ധമായ ദൃഷ്ടിയാൽ കാണുകയും, വസ്തുക്കളുടെ അഭാവം സാക്ഷാൽക്കരിക്കുകയും, മനസ്സിൽ ഭാവന ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്താൽ, 'ഞാൻ' എന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല. അതിനാൽ ശാന്തി മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.
സര്വം ബ്രഹ്മേതി വേദാര്ഥഭാവനാദ് അനുഭൂതിതഃ । ചേതിതാര്ഥൈകസത്യത്വാച് ചിത്തം നാമ ന വിദ്യതേ
എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണെന്ന വേദസത്യം ചിന്തിക്കുകയും നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ചിന്തിതമായ വസ്തുക്കളുടെ ബോധം മാത്രമേ യാഥാർത്ഥ്യമുള്ളൂ. അതിനാൽ മനസ്സ് എന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല.
തേനാസി നിര്മലമ് അകാരണമ് ആദിമുക്തം തദ് ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് അശേഷമ് അനേകമ് ഏകമ് । ശൂന്യം വിനാമയമ് അസത് സദ് അനാദിമധ്യം സര്വം ന കിഞ്ചിദ് അപി ചാസ്സ്വ യഥാസ്ഥിതം സത്
അതിനാൽ നീ ശുദ്ധനും കാരണമില്ലാത്തവനും ആദിയിൽ നിന്നു സ്വതന്ത്രനുമായ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്—അത് ശാശ്വതവും അതിരില്ലാത്തതും അനേകമായിട്ടും ഒന്നായതും, ശൂന്യവും മാറ്റമില്ലാത്തതും അസത്യമോ സത്യമോ അല്ലാത്തതും ആരംഭമോ നടുവോ ഇല്ലാത്തതും, എല്ലാം ആകയാൽ ഒന്നും അല്ലാത്തതും, യഥാസ്ഥിതിയായി നിലകൊള്ളുന്ന സത്തുമാണ്.
ചിത്തം നാസ്തീതി മേ ബോധോ യഥാ യുക്ത്യാ സ്ഫുടോ ഭവേത് । താമ് അന്യാമ് അന്യഥാ ബ്രൂഹി ബുദ്ധം ന നിപുണം മയാ
‘മനസ്സില്ല’ എന്ന വ്യക്തമായ ബോധം യുക്തിയിലൂടെ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്ന് മറ്റൊരു രീതിയിൽ ദയവായി വിശദീകരിക്കുക; മുമ്പ് പറഞ്ഞത് എനിക്ക് അത്ര സൂക്ഷ്മമായി തോന്നിയില്ല.
ചിത്തം നാസ്ത്യ് ഏവ രാജര്ഷേ കദാചിത് കിഞ്ചന ക്വചിത് । യച് ചേദം ചിത്തവദ് ഭാതി തദ് ബ്രഹ്മാഭിധമ് അവ്യയമ്
രാജർഷേ, മനസ്സ് ഒരിക്കലും എവിടെയും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; മനസ്സായി തോന്നുന്നതെന്താണെങ്കിലും അതു അക്ഷയമായ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്.
അജ്ഞജ്ഞാതാത്മകം യത്ര ജഗദ് ഏവ ന വിദ്യതേ । തത്രാഹം ത്വം തദ് ഇത്യാദികലനാകലനാഃ കുതഃ
അവിടെ അജ്ഞാനമോ ജ്ഞാനമോ ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ലോകം തന്നെ ഇല്ല; അങ്ങനെ ‘ഞാൻ’, ‘നീ’, ‘അത്’ തുടങ്ങിയ ധാരണകൾ എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
നാസ്ത്യ് ഏവ ജഗദ് ഏവേദം യത് ത്വ് ഇദം കിഞ്ചനോദിതമ് । ബ്രഹ്മൈവാത്മനി തദ് ഭാതി ശൃണ്വ് ഏതദ് ബുധ്യതേ കഥമ്
ഈ ലോകം എന്നുപറയുന്നതൊന്നുമില്ല; അതെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെന്നു പറയുന്നത് സത്യമല്ല. ആത്മാവിൽ ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്. ഇത് എങ്ങനെ കേൾക്കാനോ മനസ്സിലാക്കാനോ കഴിയുമെന്ന് പറയൂ.
മഹാപ്രലയസര്ഗാദാവ് ഏവേദം നോദിതം ജഗത് । നിര്ദേശസ് ത്വ് അയമ് അന്യത്ര ത്വദ്ബോധായ മയാ കൃതഃ
മഹാപ്രളയത്തിലും സൃഷ്ടിക്കാലത്തിലും ഈ ലോകത്തെക്കുറിച്ച് ആരും പറയാറില്ല. എന്നാൽ നിന്റെ മനസ്സിലാക്കലിനായി വേറിടങ്ങളിൽ ഞാൻ ഇതിനെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിച്ചു.
ഉപാദാനാത്മകാദീനാം കാരണാനാമ് അഭാവതഃ । അകാരണം ച ഭാവാനാമ് അശേഷാണാമ് അസമ്ഭവാത്
പദാർത്ഥം മുതലായ കാരണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിനാലും, എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാത്തിനും ഒരു കാരണം ഉണ്ടാകണമെന്നില്ലാത്തതിനാലും, ഈ ഭാവങ്ങൾക്കൊന്നും യഥാർത്ഥത്തിൽ കാരണം ഇല്ല.
ഏവമ് അജ്ഞാവബുദ്ധാത്മ ജഗദ് യസ്മാന് ന വിദ്യതേ । തസ്മാദ് യദ് ഇദമ് ആഭാതി ഭാസനം ബ്രാഹ്മമ് ഏവ തത്
അജ്ഞതയിലായവർക്കു ഈ ലോകം യാഥാർത്ഥ്യമായി ഇല്ല. അതിനാൽ എന്തെങ്കിലും പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നതെല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണ്.
അനാഖ്യോ ഽനാകൃതിര് ദേവഃ കരോതീദമ് ഇതി ത്വ് അസത് । ഭാഷിതം നോപപത്ത്യാത്മ ന സത്യേനാനുഭൂയതേ
പേര് ഇല്ലാത്തതും രൂപം ഇല്ലാത്തതുമായ ദൈവം ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നത് സത്യമായല്ല; അതിന് യുക്തിയുമില്ല, യാഥാർത്ഥ്യമായി അനുഭവപ്പെടുന്നതുമല്ല.
അനാഖ്യോ ഽപ്രതിഘഃ ഖാത്മാ നിരാകാരോ യ ഈശ്വരഃ । സ കരോതി ജഗന്തീതി ഹാസായൈവ വചോ ഽധിയാമ്
പേര് ഇല്ലാത്തതും തടസ്സം ഇല്ലാത്തതും ആകാശംപോലെയും രൂപരഹിതനുമായ ഭഗവാൻ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നത് ജ്ഞാനികൾക്ക് ചിരിയ്ക്കാവുന്ന കാര്യമാണ്.
അനേനൈവ പ്രയോഗേണ രാജംശ് ചേതോ ന വിദ്യതേ । ജഗദ് ഏവ ന സത് സാധോ കുതശ് ചിത്താദി തദ്ഗതമ്
ഈ യുക്തി പ്രകാരം മനസ്സെന്നതും ഇല്ല, രാജാവേ; ലോകം തന്നെ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല, മഹാനേ, അങ്ങനെ മനസ്സും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകാം?
ചേതോ ഹി വാസനാമാത്രം വാസ്യേ തു സതി വാസനാ । വാസ്യം ജഗത് തദ് ഏവാസദ് അതശ് ചിത്താസ്തിതാ കുതഃ
മനസ്സ് എന്നത് വെറും വാസന മാത്രമാണ്; വാസ്യമായത് ഉണ്ടെങ്കിൽ വാസന ഉണ്ടാകും. ആ വാസ്യമാണ് ലോകം, പക്ഷേ അതു യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിന്റെ നില എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
യദ് ഇദം കചതി ബ്രഹ്മ സ്വയമ് ആത്മാത്മനാത്മനി । കൃതം തസ്യൈവ തേനൈവ ചിത്തമ് ഇത്യാദിനാമകമ്
ഈ ബ്രഹ്മം, സ്വയം തന്നെക്കൊണ്ട് തന്നെ ഉള്ളിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതെന്തും, അതാണ് മനസ്സ് എന്നുമുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അതെല്ലാം അതു തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.
ജഗദ് ദൃശ്യമ് ഇദം വാസ്യം തദ് ഏവോത്പന്നമ് ഏവ നോ । കാരണാഭാവതഃ പൂര്വമ് ഏവാതശ് ചിത്തതാ കുതഃ
ഈ കാണുന്ന ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നതല്ല; അതിന് മുമ്പ് കാരണമൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, മനസ്സ് എങ്ങനെയുണ്ടാകാം?
അതശ് ചിദ്വ്യോമമാത്രാത്മ പരമാകാശനാമകമ് । സ്ഫാരം വേദനമ് ഏവേദം കചത്യ് അസ്തീഹ നോ ജഗത്
അതുകൊണ്ട്, പരമാകാശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ് ഇവിടെ തെളിയുന്നത്; ഇവിടെ ലോകം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
യത് കിഞ്ചിത് പരമാകാശമ് ഈഷത് കചകചായതേ । ചിദാദര്ശേ നിജാച്ഛത്വാത് തച് ചിത്തം തജ് ജഗത് കൃതമ്
പരമാകാശത്തിൽ ചെറിയൊരു പ്രത്യക്ഷത പോലും ചൈതന്യത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ അതിന്റെ ശുദ്ധത കൊണ്ടു തോന്നുമ്പോൾ, അതാണ് മനസ്സ് എന്നും അതാണ് ലോകം എന്നും കരുതപ്പെടുന്നത്.