പദാര്ഥവേദനം മിഥ്യൈവാസദ് ഏവാവഭാസതേ । അഹമാദ്യ് അലമ് ഏതേന ശാന്തമ് ആസേ ഖകോശവത്
വസ്തുക്കളെ കാണുന്നത് മിഥ്യയാണ്, അത് സത്യമെന്നപോലെ മാത്രം തോന്നുന്നു. ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ശാന്തമാകുന്നു; ഞാൻ പാത്രത്തിനുള്ളിലെ ആകാശംപോലെ സമാധാനത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.
ജഗത്പദാര്ഥപ്രവിഭാഗദൃഷ്ടിസ് സദേശദിക്കാലകലാക്രിയൌഘാ । അഹോ നു കാലേന ചിരേണ ശാന്താ ബ്രഹ്മൈവ വാ നൂനമ് അവസ്ഥിതേതി
ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കളുടെ ഭേദം, ദേശം, ദിക്കുകൾ, കാലം, പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഒഴുക്ക്—ഇവയെല്ലാം വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ശാന്തമായിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ യാഥാർത്ഥത്തിൽ ബ്രഹ്മം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.
ശാമ്യാമി നിര്വാമി പരം സ്ഥിതോ ഽസ്മി ന യാമി നോദേമി ന ചാസ്തമ് ഏമി । തിഷ്ഠാമ്യ് അനിഷ്ഠം ച യഥാസ്ഥിതാത്മാ ശിവം ശുഭം പാവനമൌനമ് അസ്മി
ഞാൻ സമാധാനത്തിലാണ്, അകത്തുനിന്ന് ശാന്തനായി, പരമാവസ്ഥയിൽ ഉറപ്പോടെ നില്ക്കുന്നു. എവിടെയും പോകുന്നില്ല, ഉയരുന്നില്ല, അസ്തമിക്കുന്നില്ല. എങ്ങനെ എന്റെ സ്വഭാവം ആണോ, അങ്ങനെ തന്നെ ഞാൻ അചഞ്ചലമായി നില്ക്കുന്നു. ഞാൻ ശിവം, ശുദ്ധവും പവിത്രവുമായ മൗനമാണ്.
ഇതി ബ്രഹ്മണി വിശ്രാന്തിമ് അവാപ്യ സ ശിഖിധ്വജഃ । മുഹൂര്തമ് ആസീത് സംശാന്തമനാ നിര്വാണദീപവത്
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മത്തിൽ വിശ്രമം പ്രാപിച്ച ശേഷം, ശിഖിധ്വജൻ ഒരു നിമിഷം മുഴുവൻ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, നിർവാണത്തിലായ വിളക്കുപോലെ, ഇരുന്നിരുന്നു.
നിര്വികല്പസമാധാനപരിണത്യാസ്തമ് ഈയിവാന് । സ്വലീലയേതി കുമ്ഭേന സ ഝഗിത്യ് ഏവ ബോധിതഃ
ദ്വന്ദ്വരഹിതമായ സമാധിയിൽ പൂർണ്ണതയെത്തിയതോടെ, അവൻ തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം അസ്തമിച്ചു. അപ്പോൾ കുംബൻ പെട്ടെന്നു അവനെ ഉണർത്തി.
രാജന്ന് അജ്ഞാനനിദ്രാതഃ പ്രബുദ്ധോ ഽസി ശിവസ് സ്ഥിതഃ । കാര്യം നാസ്തമയേനേതോ ന ചാനസ്തമയേന തേ
രാജാവേ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉറക്കം വിട്ട് നീ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, ശിവത്തിൽ നില്ക്കുന്നു. എന്തെങ്കിലും അസ്തമിച്ചാലോ അല്ലാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താലോ, നിനക്ക് നേടാനോ നഷ്ടപ്പെടാനോ ഒന്നുമില്ല.
സകൃദ് ഏവ വിഭാതാത്മാ തിഷ്ഠാനിഷ്ഠപദാത്മകഃ । കലാകലനനിര്മുക്തോ ജീവന്മുക്തോ ഽങ്ഗ സാമ്പ്രതമ്
ഒറ്റത്തവണ ആത്മാവ് തെളിഞ്ഞാൽ, അത് സ്ഥിരതയോ അസ്ഥിരതയോ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയായി നിലനിൽക്കുന്നു; എല്ലാ കണക്കുകളും കற்பനകളും വിട്ട്, പ്രിയമേ, നീ ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോചിതനാണ്.
കുമ്ഭേന ബോധിതസ് ത്വ് ഏവം സ ബഭൂവ പ്രബോധവാന് । വിനിര്ഗതോ രരാജോച്ചൈര് മഹാമോഹസമുദ്ഗകാത്
കുംബൻ ഉണർത്തിയതോടെ, അവൻ പൂർണ്ണ ബോധം നേടിയവനായി, മഹാമോഹത്തിന്റെ ഇരുണ്ട ഗുഹയിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നവനായി, അതിവിശിഷ്ടമായി പ്രകാശിച്ചു.
വിശ്രാന്തധീഃ ക്ഷണേനൈവ പശ്യന് ദൃശ്യസ്യ വസ്തുനഃ । അസത്താമ് ഏവ മുക്താത്മാ ലീലയാ സമുവാച ഹ
അവന്റെ മനസ്സ് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ വിശ്രമം പ്രാപിച്ചു; കാണുന്ന ലോകം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, മോചിതനായവൻ ലീലയായി സംസാരിച്ചു.
ജ്ഞാതപ്രായമ് അപീദം തു യത് പൃച്ഛാമി തദ് ഉച്യതാമ് । ഭൂയോ നിപുണബോധായ മമ മാനദ മോഹഹന്
എനിക്ക് ഭൂരിഭാഗം കാര്യങ്ങളും മനസ്സിലായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ചോദിക്കുന്നതിന്റെ ഉത്തരം പറയണം; മാനദാ, മോഹം നീക്കുന്നവനേ, കൂടുതൽ വ്യക്തതയ്ക്കായി പറയൂ.
ശിവേ ശാന്തേ നിരാഭാസേ പരേ ഽനുല്ലങ്ഘിതാത്മനി । ദ്രഷ്ടൃദര്ശനദൃശ്യാഖ്യോ വിശ്വാത്മാ പ്രത്യയഃ കുതഃ
ശുഭവും ശാന്തവും ആകൃതിയില്ലാത്തതുമായ പരമാത്മാവിൽ, ഒരിക്കലും ലംഘിക്കപ്പെടാത്ത സ്വരൂപത്തിൽ, ദർശകൻ, ദർശനം, ദർശ്യം എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിശ്വത്തിന്റെ ധാരണ എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
സാധു പൃഷ്ടം മഹാരാജ രാജസേ ബോധഭാസ്വതാ । ഏതദ് ഏവ ഹി തേ ശിഷ്ടം ജ്ഞതായാസ് തദ് ഇദം ശൃണു
മഹാരാജാവേ, നന്നായി ചോദിച്ചു! ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നീ തിളങ്ങുന്നു. ഇതാണ് ഇനി നീ അറിയേണ്ടത്; അതിനാൽ ഇത് ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
യദ് ഇദം ദൃശ്യതേ കിഞ്ചിജ് ജഗത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । സര്വം സര്വപ്രകാരാഢ്യം കല്പാന്തേ തത് പ്രണശ്യതി
ഈ ലോകത്ത് കാണുന്ന എല്ലാ ചലനശീലവും അചലമായതുമായ വസ്തുക്കളും, ഏതു രൂപത്തിലും സമൃദ്ധമായതുമായ എല്ലാം, കാലചക്രത്തിന്റെ അവസാനം നശിച്ചുപോകുന്നു.
തതസ് സ്തിമിതഗമ്ഭീരം ന തേജോ ന തമസ് തതമ് । മഹാകല്പവിലാസാന്തേ സത് സാരമ് അവശിഷ്യതേ
അതിനുശേഷം, ആഴത്തിലുള്ള ശാന്തതയിൽ, പ്രകാശവും ഇരുണ്ടതും ഒന്നുമില്ല; മഹാകല്പത്തിന്റെ കളിയുടെ അവസാനം സത്യം മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ.
ചിന്മാത്രമ് അമലം കാന്തമ് ആഭാതമ് അമലം നഭഃ । സമസ്തകലനോന്മുക്തം യുക്തം പരമയാ ശ്രിയാ
ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം മാത്രം, കറവുമില്ലാത്തത്, മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതും, മേഘരഹിതമായ ആകാശംപോലെ തെളിഞ്ഞതും, എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചും, പരമമായ മഹത്വം നിറഞ്ഞതുമാണ്.
യദ് ഏകോദിതമ് അത്യച്ഛം ശാന്തമ് ആതതമ് ഉജ്ജ്വലം । പരമാത്മാത്മകം തേജസ് സ്തിമിതം ജ്ഞപ്തിമാത്രകമ്
ഒറ്റയ്ക്ക് ഉദയിക്കുന്നതും, അത്യന്തം തെളിഞ്ഞതും, സമാധാനപരവും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും, ദീപ്തിയുള്ളതും, പരമാത്മാവായും, ശാന്തമായും, ബോധം മാത്രം ഉള്ളതുമായ പ്രകാശമാണ് അതു.
അപ്രതര്ക്യമ് അവിജ്ഞേയം സമം ശിവമ് അനിങ്ഗനമ് । ബ്രഹ്മ നിര്വാണമ് ആപൂര്ണമ് ആഘൂര്ണദ് ഇവ സമ്പദാ
അത് ചിന്തയിലൂടെയും അറിവിലൂടെയും പിടികൂടാനാവാത്തതും, എല്ലായിടത്തും സമമായും, മംഗളകരമായും, ദോഷമില്ലാത്തതുമായും, ബ്രഹ്മവും, മോക്ഷവും, പൂർണ്ണതയും, സമ്പത്തുകൊണ്ട് നിറഞ്ഞതുപോലെയുമാണ്.
അണീയസാമ് അണീയസ് തത് സ്ഥവിഷ്ഠം ച സ്ഥവീയസാമ് । ഗരീയസാം ഗരിഷ്ഠം ച ശ്രേഷ്ഠം ച ശ്രേയസാമ് അപി
അത് ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായതിലും സൂക്ഷ്മം, ഏറ്റവും വലിയതിലും വലിയത്, ഏറ്റവും ഭാരമുള്ളതിലും ഭാരമുള്ളത്, എല്ലാംകൊണ്ടും ഉത്തമമായതിലും ഉത്തമമാണ്.
ഈദൃശം തത് പരം സൂക്ഷ്മം തസ്യാഗ്രേ യദ് ഇദം നഭഃ । അണോഃ പാര്ശ്വേ മഹാമേരുര് ഇവ സ്ഥൂലാത്മ ലക്ഷ്യതേ
അത് അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ പരമാർത്ഥം, അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഈ ആകാശം ഒരു അണുവിന്റെ പക്കൽ മഹാമേരു പർവ്വതം എങ്ങനെ വലിയതും ഭൗതികവുമായി തോന്നുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ്.
ഈദൃശം തത് പരം സ്ഥൂലം തസ്യാഗ്രേ യദ് ഇദം ജഗത് । പരമാണുവദ് ആഭാതി ക്വചിദ് ഏവ ന ഭാതി വാ
അത് അത്യന്തം ഭൗതികമായ പരമാർത്ഥം, അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഈ ലോകം ഒരു പരമാണുവിനെപ്പോലെ, ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഇല്ലെന്നതുപോലെയാണ്.
ഈദൃശം തദ് ഗരിഷ്ഠം ച ജഗദ്രാജ്യം യദ് അക്ഷതമ് । ബുദ്ധ്വൈതദ് അമലം ശാന്തം ജരത്തൃണലവായതേ
അത് ഏറ്റവും വലിയതും തകർന്നുപോകാത്തതുമായ ലോകാധിപത്യം, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം നിർമലവും ശാന്തവുമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, വാടിയ പുല്ലോ തവിടോ പോലെയാണ് അതിന്റെ വിലയില്ലായ്മ അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
ഈദൃശം തത് പരം ശ്രേയസ് തസ്മിന് സതി യദ് ഈശ്വരേ । ജഗത്പദാര്ഥസാര്ഥശ്രീസ് സ്വസത്തോദേതി വേദനാത്
അത് അത്യന്തം ശ്രേഷ്ഠമായ മംഗളം, അതു ഈശ്വരനിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കളുടെയും അവയുടെ സാരവും സമ്പത്തും സ്വയം അറിയുന്ന ബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നത്.
തത് സാരമ് ഏകമ് ഏവേഹ വിദ്യതേ ഭൂപതേ തതമ് । ഏകമ് ഏകാന്തബുദ്ധ്യാത്തം നൈകമ് അപ്യ് അദ്വിതാവശാത്
രാജാവേ, ഇവിടെ ഒറ്റ സാരാംശം മാത്രമേ നിലനില്ക്കുന്നുള്ളൂ, അതു എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനെ ഒറ്റ മനസ്സോടെ ഗ്രഹിച്ചാൽ, അതു ഒന്നാണെന്നു തോന്നും, പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ രണ്ടാമതൊന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ അതു ഒന്നുമല്ല.
തസ്മാദ് ദ്വിതീയാ കലനാ കാചിന് നാമ ന വിദ്യതേ । ആത്മതത്ത്വമ് അലം ഭാതം തദ് ഏവാപൂര്ണമ് അക്ഷതമ്
അതുകൊണ്ട്, രണ്ടാമത്തൊന്നെന്നു പറയാൻ ഒന്നുമില്ല. ആത്മാവിന്റെ സാരാംശം മാത്രം പ്രകാശിക്കുന്നു, അതു എല്ലായ്പ്പോഴും പൂർണ്ണവും അക്ഷതവുമാണ്.
സംസ്ഥിതം സര്വദാ സര്വം സര്വാകാരമ് ഇവോദിതമ് । അവാച്യത്വാദ് അലഭ്യത്വാത് തന് ന കാര്യം ന കാരണമ്
അതു എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നു, എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. പറയാൻ കഴിയാത്തതും പിടികൂടാൻ കഴിയാത്തതുമാകയാൽ, അതു ഫലമോ കാരണമോ അല്ല.
പ്രത്യക്ഷാദേര് അഗമ്യത്വാത് കിമ് അപ്യ് ഏകമ് തദ് ഉത്തമമ് । സര്വം സര്വാത്മകം സൂക്ഷ്മമ് അച്ഛാനുഭവമാത്രകമ്
പ്രത്യക്ഷം മുതലായവയാൽ അതിലേക്കെത്താൻ കഴിയില്ലാത്തതിനാൽ, അതു അത്യുത്തമമായ ഒന്നാണ്—സൂക്ഷ്മവും എല്ലാറ്റിലും നിറഞ്ഞതുമായ, നിർമലമായ അനുഭവത്തിന്റെ സാരമായത്.
തസ്യാനാഖ്യസ്യ രൂപസ്യ നിര്ഗതസ്യ പ്രമാദൃശഃ । സതോ വാപ്യ് അസതോ വാപി കഥം കാരണതാ ഭവേത്
പേര് ഇല്ലാത്തതും രൂപം ഇല്ലാത്തതുമായത്, അശ്രദ്ധയുടെ അവസ്ഥയിൽ നിന്നു ഉദിച്ചതാണെങ്കിൽ, അതു സത്യമോ അസത്യമോ ആയാലും എങ്ങനെ അതു കാരണമാകുമെന്ന് പറയാം?
യദ് വൈ ന കസ്യചിദ് ബീജമ് അനാഖ്യത്വാന് ന കാരണമ് । ന കിഞ്ചിജ് ജായതേ തസ്മാത് പ്രമാണാതിഗതാത്മനഃ
പേര് ഇല്ലാത്തതിനാൽ അതു യാതൊന്നിന്റെയും വിത്തല്ല, അതിനാൽ അതു കാരണമാകുന്നില്ല; അളവുകൾക്കപ്പുറമുള്ള സ്വഭാവമുള്ളതിൽ നിന്ന് ഒന്നും ഉദിക്കാറില്ല.
അകര്തൃകര്മകരണമ് സത്യം ചിദ്ഘനമ് അക്ഷതമ് । ആത്മരൂപമ് അനാഭാസം സ്വസംവേദനലക്ഷണമ്
അത് സത്യവും, അഖണ്ഡമായ ചൈതന്യവും, തകർച്ചയില്ലാത്തതും, കർത്താവും കർമ്മവും ഉപകരണവും ഇല്ലാത്തതും, ആത്മാവിന്റെ രൂപവും, പ്രത്യക്ഷതയില്ലാത്തതും, സ്വയം അറിയുന്നതുമായതുമാണ്.
തസ്മാന് ന ജായതേ കിഞ്ചിത് പരസ്മാദ് ബ്രഹ്മണോ മുനേ । കഥം കില വദാവ്യക്തേ സ്യാജ് ജന്യജനകക്രമഃ
അതുകൊണ്ട്, മഹർഷേ, പരമമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് ഒന്നും ഉദിക്കാറില്ല; വ്യക്തമല്ലാത്തതിൽ എങ്ങനെ കാരണഫലക്രമം ഉണ്ടാകുമെന്ന് പറയാം?