തസ്മാന് ന കാരണം യസ്യ കാര്യസ്യേഹോപപദ്യതേ । ബീജാഭാവേ ഹി തന് നാസ്തി തത്സംവിത്തിസ് തു വിഭ്രമഃ
അതിനാൽ കാരണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഫലവും ഉണ്ടാകില്ല; വിത്ത് ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ആ വസ്തുവും ഉണ്ടാകില്ല, അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
അവശ്യമ് ഏവ യന് നാസ്തി നിര്ബീജം തന് മതിഭ്രമഃ । ദ്വീന്ദുത്വമരുഭൂമ്യമ്ബുവന്ധ്യാപുത്രദൃശാ സമഃ
ഉണ്ടാകാനാകാത്തതും വിത്തില്ലാത്തതും മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണ്; അതു രണ്ടുചന്ദ്രൻമാർ കാണുന്നത് പോലെയും, മരുഭൂമിയിൽ വെള്ളം കാണുന്നത് പോലെയും, സന്താനമില്ലാത്ത സ്ത്രീയുടെ മകനെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണയുപോലെയും ആണ്.
പിതാമഹാനാം പുത്രാണാം പിതൄണാം ച ജഗത്ത്രയേ । ആദ്യഃ പിതാമഹഃ കസ്മാത് പൂര്വോത്പന്നോ ന കാരണമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ പിതാമഹന്മാരുടെയും പുത്രന്മാരുടെയും പിതാക്കന്മാരുടെയും ഇടയിൽ ആദ്യം ഉണ്ടായ പിതാമഹൻ എന്തുകൊണ്ട് കാരണം അല്ലെന്ന് ചോദിക്കുന്നു.
ആദ്യഃ പിതാമഹോ യസ് സ്യാത് സോ ഽപി നാസ്ത്യ് ഏവ ഭൂപതേ । കാരണാഭാവതോ നിത്യം യദാ കാര്യം ന കസ്യചിത്
രാജാവേ, ആദ്യം ഉണ്ടായ പിതാമഹൻ എന്ന പേരിൽ പറയുന്നവനും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; കാരണം എപ്പോഴും ഇല്ലെങ്കിൽ ആര്ക്കും ഫലവും ഉണ്ടാവില്ല.
കാരണസ്യ സ്വബീജസ്യ നിത്യാഭാവാത് പിതാമഹഃ । ആദ്യസ് സന് ദൃശ്യമാനോ ഽപി ഭ്രമാദ് അന്യോ ന വിദ്യതേ
കാരണമായ അതിന്റെ തനത് വിത്ത് എന്നത് യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ടു, ആദിപിതാവ് എന്നത് കാണുന്ന പോലെ തോന്നിയാലും, ഭ്രമം ഒഴികെ വേറൊന്നുമില്ല.
മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുവദ് ഭ്രാന്തിരൂപ ഏവാവഭാസതേ । പിതാമഹോ ഽര്ഥകാരിത്വമ് അപി ത്വ് അസ്യ ഭ്രമാത്മകമ്
മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളം പോലെയാണ് ഈ ഭ്രമത്തിന്റെ രൂപം; പിതാമഹന് സൃഷ്ടിയുടെ കര്ത്തൃത്വം നല്കുന്നതും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
പിതാമഹാദേര് ഏതസ്യ മിഥ്യാപ്രത്യയതസ് ത്വ് ഇതി । ഘനതാ തു നിവൃത്തൈവ മാര്ജയിഷ്യാമ്യ് അഥേതരത്
പിതാമഹനും മറ്റുള്ളവരും സംബന്ധിച്ചുള്ള ഈ തെറ്റായ ധാരണ കാരണം അവര്ക്ക് യാഥാര്ത്ഥ്യമില്ല; ഇനി ശേഷിക്കുന്ന സംശയങ്ങളും ഞാന് നീക്കാം.
തസ്മാച് ചിദാത്മകതയാത്മനി ചിന്നഭോ യന് നിത്യം സ്വയം കചതി ചാരു തദ് ഏഷ ദേവഃ । തേനൈവ പദ്മജ ഇതി സ്വയമ് ആത്മനാത്മാ പ്രോക്തഃ ഖരൂപ ഇതി ശാന്തമ് ഇദം സമസ്തമ്
അതുകൊണ്ട്, ആത്മാവായ ചൈതന്യാകാശത്തില് സദാ പ്രകാശിക്കുന്നതും മനോഹരമായതുമായത് ഈ ദൈവസ്വരൂപമാണ്; അതുകൊണ്ടുതന്നെ, പദ്മജനാണ് ആത്മാവെന്ന് പറയുന്നു, എല്ലാം ശാന്തവും ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.
ആബ്രഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം യദ്യ് അയം ഭാസതേ ഭ്രമഃ । അര്ഥക്രിയാസമര്ഥശ് ച തത് സ്ഥിതം ദുഃഖകാരണമ്
ബ്രഹ്മാവിന് നിന്നും ഒരു പുല്ല് വരെ ഈ ഭ്രമം പ്രകടമാകുമ്പോഴും, അതിന് ഫലങ്ങള് ഉണ്ടാക്കാനുള്ള ശേഷിയുണ്ടെങ്കില്, അതാണ് ദുഃഖത്തിന് കാരണമെന്നു പറയാം.
ഏവം ജഗദ്ഭ്രമസ്യാസ്യ താനവം താവദ് ആഗതമ് । ശിലീഭൂതസ്യ ശീതേന സലിലസ്യേവ സൂഷ്മണാ
ഇങ്ങനെ ഈ ലോകഭ്രമത്തിന്റെ ശക്തി കുറയുന്നു; തണുപ്പില് കട്ടിയാകുന്ന വെള്ളം ചൂടോടെ ഉരുകുന്നതുപോലെ.
അജ്ഞാനം ശിഥിലീഭൂതമ് ഏവ നഷ്ടം വിദുര് ബുധാഃ । ന നാശേന വിനോദേതി പൂര്വസംസ്ഥാനവിച്യുതിഃ
അജ്ഞാനം ദുർബലമായാൽ അതു നശിച്ചതുപോലെയാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു; കാരണം, അതിന്റെ അപ്രത്യക്ഷത കൊണ്ട് പഴയ അവസ്ഥ വീണ്ടും വരികയില്ല.
തനുത്വം സര്ഗബോധസ്യ യത് തദ് ഏവ ഹി കാരണമ് । സര്ഗോപശമസമ്പത്തേഃ പ്രതിപത്തേഃ പരേ പദേ
സൃഷ്ടിയുടെ ബോധം ക്ഷയിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് സൃഷ്ടി ശമിക്കുകയും പരമാവസ്ഥയെ പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള കാരണം.
താനവം ദൃശ്യതേ യസ്യ തസ്യാനുക്രമതസ് സ്വയമ് । പൂര്വസംസ്ഥാനവിഗമാത് പ്രശമോ ഽപ്യ് ഉപപദ്യതേ
ആ വ്യക്തിയില് ഈ ക്ഷയമുണ്ടാകുന്നത് കാണുമ്പോള്, പഴയ അവസ്ഥ ക്രമേണ മാറുമ്പോള് സ്വാഭാവികമായി മനസ്സിന് സമാധാനം ലഭിക്കുന്നു.
അനേനൈവ ക്രമേണൈനം ത്വമ് ആദിപുരുഷം നൃപ । ഭ്രമാകാരോദയം വിദ്ധി മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബ്വ് ഇവോദിതമ്
രാജാവേ, ഈ വഴിയിലൂടെയാണ് ആദിപുരുഷന് എന്നത് മനസ്സിലെ ഭ്രമംപോലെയും മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളംപോലെയും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് എന്നു നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ഏഷാ പിതാമഹാഭാവേ ഽപ്യ് അസതീ ഭൂതസന്തതിഃ । ന കദാചന തത് സിദ്ധം യദ് അസിദ്ധേന സാധ്യതേ
പിതാമഹന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കും ഈ ജീവികളുടെ പരമ്പര യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ല; യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ലാത്തതുകൊണ്ട് നേടുന്നതൊന്നും ഒരിക്കലും സത്യമായിരിക്കില്ല.
അയം ഭൂതോപലമ്ഭോ ഹി മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബ്വ് ഇവോദിതഃ । വിചാരാദ് വിലയം യാതി ശുക്തൌ രജതധീര് ഇവ
ഈ ജീവികളുടെ അനുഭവം മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളംപോലെയാണ്; ആലോചനയിലൂടെ അത് അകറ്റപ്പെടുന്നു, ശുക്തിയില് വെള്ളി കാണുന്നതുപോലെ.
കാരണാഭാവതഃ കാര്യമ് അഭൂത്വാ ഭവതീതി യത് । മിഥ്യാജ്ഞാനാദ് ഋതേ തസ്യ ന രൂപമ് ഉപപദ്യതേ
കാരണം ഇല്ലാതെ ഒരു ഫലം ഉണ്ടാകുന്നതു സത്യത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നില്ല; തെറ്റായ അറിവ് ഒഴികെ അതിന് യഥാർത്ഥ സ്വഭാവമൊന്നുമില്ല.
മിഥ്യാദൃഷ്ടിഃ പ്രേക്ഷിതാ ച ന കദാചന വിദ്യതേ । മൃഗതൃഷ്ണാമ്ഭസാ കേന ഘടകാഃ പരിപൂരിതാഃ
തെറ്റായ ദൃഷ്ടി കാണുന്നുവെന്നു തോന്നിയാലും അതു യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; മൃഗതൃഷ്ണയിൽ കാണുന്ന വെള്ളം കൊണ്ട് പാത്രങ്ങൾ ഒരിക്കലും നിറയുമോ?
സ്രഷ്ടുര് ആദ്യസ്യ പരമം ബ്രഹ്മ കസ്മാന് ന കാരണമ് । അനന്തമ് അജമ് അവ്യക്തമ് ഈശ്വരം ശാന്തമ് അച്യുതമ്
അവസാനമില്ലാത്തതും ജനനമില്ലാത്തതും പ്രകടമല്ലാത്തതും ശാന്തവും അച്യുതനും ആയ പരമ ബ്രഹ്മം, ആദി സ്രഷ്ടാവ് എന്ന നിലയിൽ, എന്തുകൊണ്ട് കാരണം എന്നു കരുതപ്പെടുന്നില്ല?
ഹേതുത്വാഭാവതോ ബ്രഹ്മ കാര്യത്വാഭാവതസ് തതഃ । അദ്വൈതൈക്യാവികാരാത്മ ന കാര്യം ന ച കാരണമ്
കാരണമെന്ന സ്വഭാവം ബ്രഹ്മത്തിന് ഇല്ല; അതുപോലെ ഫലമെന്ന നിലയും ഇല്ല. അതിന്റെ അദ്വൈതവും മാറ്റമില്ലായ്മയും കാരണം, അതു ഫലവും കാരണവും ഒന്നുമല്ല.
അകര്തൃകര്മകരണമ് അകാരണമ് അബീജകമ് । അപ്രതര്ക്യമ് അവിജ്ഞേയം ബ്രഹ്മ കര്തൃ കഥം ഭവേത്
ബ്രഹ്മം ചെയ്യുന്നതും ചെയ്യാനുള്ള ഉപകരണവും കാരണവും വിത്തും ഇല്ലാത്തതും, ആലോചനയ്ക്ക് അതീതവും അറിയാനാവാത്തതുമായതും ആണ്. അങ്ങനെ ഉള്ളതെങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതാവും?
അകാരണത്വാത് കാര്യത്വരഹിതം തദ് യദാ ഭവേത് । അദ്വൈതൈക്യമ് അനാദ്യന്തം തദാ തദുപലമ്ഭനമ്
കാരണമില്ലാത്തതും ഫലമില്ലാത്തതുമായത് ഒരാൾ നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത അദ്വൈത ഐക്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
അപ്രതര്ക്യമ് അവിജ്ഞേയം യച് ഛിവം ശാന്തമ് അവ്യയമ് । തത് കഥം കസ്യ കേനേവ കര്തൃ ഭോക്തൃ കദാ ഭവേത്
ആലോചനയ്ക്ക് അതീതവും അറിയാനാവാത്തതുമായത്, ശിവവും ശാന്തവും നശിക്കാത്തതുമായത് — അതെങ്ങനെ, ആര്ക്ക്, ആരാൽ, എപ്പോഴെങ്കിലും ചെയ്യുന്നതോ അനുഭവിക്കുന്നതോ ആകും?
അതോ നേദം കൃതം കിഞ്ചിജ് ജഗദാദി ന വിദ്യതേ । ന കര്താസ്തി ന ഭോക്താസ്തി സര്വം ശാന്തമ് അജം ശിവമ്
അതിനാൽ ഇവിടെ ഒന്നും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല; ലോകവും അതിന്റെ ആരംഭവും ഇല്ല. ചെയ്യുന്നവനും അനുഭവിക്കുന്നവനും ഇല്ല — എല്ലാം ശാന്തവും ജനനമില്ലാത്തതും ശിവവുമാണ്.
കാരണാഭാവതഃ കാര്യം ന കസ്യചിദ് ഇദം ജഗത് । അകാര്യത്വാച് ച നാസ്ത്യ് ഏതത് സര്ഗ ഇത്ഥം ന വിദ്യതേ
കാരണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഫലവും ഇല്ല; ഈ ലോകം ആരുടേയുംもの അല്ല. ഫലമല്ലാത്തതിനാൽ ഈ സൃഷ്ടി ഇങ്ങനെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
യദാ ന കസ്യചിത് കാര്യം കാരണസ്യ ജഗത് തദാ । പദാര്ഥാഭാവസംസിദ്ധിസ് തത്സിദ്ധൌ കസ്യ വേദനമ്
ലോകം ഒരു കാരണത്തിന്റെ ഫലമല്ലെങ്കിൽ, വസ്തുക്കളുടെ നിലനിൽപ്പ് ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പാകും; അതു ഉറപ്പായാൽ, ആര്ക്ക് അനുഭവം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയും?
ഏവം തു വേദനാഭാവേ നാസ്ത്യ് അഹന്ത്വസ്യ കാരണമ് । അതശ് ശുദ്ധോ ഽസി മുക്തോ ഽസി കേവോക്തിര് ബന്ധമോക്ഷയോഃ
ഇങ്ങനെ, അനുഭവം ഇല്ലെങ്കിൽ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവത്തിന് കാരണമൊന്നുമില്ല; അതുകൊണ്ട് നീ ശുദ്ധനും മോചിതനും ആണെന്നു പറയുന്നത് ബന്ധവും മോക്ഷവും സംബന്ധിച്ചുള്ള വാക്കുകളേയാണ്.
ആം പ്രബുദ്ധോ ഽസ്മി ഭഗവന് യുക്തമ് ഉക്തം ത്വയോത്തമമ് । കാരണാഭാവതഃ കര്തൃ നേഹ ബ്രഹ്മേതി വേദ്മ്യ് അഹമ്
അതെ, ഭഗവൻ, ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് വളരെ യുക്തിയുള്ളതും ഉത്തമവുമാണ്. കാരണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഇവിടെ ചെയ്യുന്നവൻ ഇല്ല—ഇത് ബ്രഹ്മമെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു.
കര്ത്രഭാവാജ് ജഗന് നാസ്തി തേന നാസ്തി പദാര്ഥദൃക് । നാതശ് ചിത്താദി തദ്ബീജം നാതോ ഽഹന്താദി കിഞ്ചന
ചെയ്യുന്നവനെന്ന ഭാവം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഈ ലോകം ഇല്ല; അതിനാൽ വസ്തുക്കളെ കാണുന്നവനും ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് മനസ്സും അതിന്റെ വിത്തും ഇല്ല, 'ഞാൻ' എന്നതുപോലുള്ള ഒന്നും അവിടെ ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
ഏവം സ്ഥിതേ വിശുദ്ധോ ഽസ്മി വിബുദ്ധോ ഽസ്മി ന ചാസ്മി ച । നമോ മഹ്യം പരം നൌമി നകിഞ്ചിദ് അപി ബോധതഃ
ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ശുദ്ധനും ഉണർന്നവനും ആകുന്നു, അതുപോലെ ഞാൻ ഇല്ലാത്തവനും. ഞാൻ എന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു, പരമത്തെയും വന്ദിക്കുന്നു; ബോധത്തിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ഇല്ല.