കടകത്വം യഥാ ഹേമ്നി തഥാഹന്ത്വം ചിദാത്മനി । ജഡം ത്വ് അസദ്രൂപതയാ തേന തന് നാസ്മി ഹേ മുനേ
പൊന്നിന് കഠിനത എന്ന ഗുണം ഉള്ളതുപോലെ, ചൈതന്യത്തില് 'ഞാന്' എന്ന ഭാവം ഉണ്ട്; പക്ഷേ ജഡത്വം അസത്തായതിനാല്, അതല്ല ഞാന്, മഹാമുനിയേ.
സന്നിവേശവിശേഷാത്മശബ്ദാര്ഥാദി പരേ പദേ । വിദ്യതേ നാത്യനന്തത്വാന് നഭസീവ മഹാദ്രുമഃ
പരമാവസ്ഥയില് പ്രത്യേകമായ ക്രമമില്ലാത്തതിനാല് 'ആത്മാവ്' എന്ന വാക്കോ അതിന്റെ അര്ത്ഥമോ ഇല്ല; അതു അനന്തമായതിനാല് ആകാശത്ത് വലിയ വൃക്ഷം ഇല്ലാത്തതുപോലെ അവിടെ അതൊന്നും ഇല്ല.
ജാനന്ന് അപീതി ഭഗവന്ന് അഹന്ത്വമലമാര്ജനമ് । അന്തര് യദാ ന ജാനാമി തേന തപ്യേ മഹാമുനേ
ഭഗവന്, ഈ 'ഞാന്' എന്ന അഹംഭാവത്തിന്റെ മലിനത്വം നീക്കേണ്ടതാണെന്ന് അറിയുമ്പോഴും, അതിനെ ഉള്ളിൽ തിരിച്ചറിയാതെ പോകുമ്പോള് അതുകൊണ്ട് ഞാന് വേദനിക്കുന്നു, മഹാമുനീ.
ഏതാവന്മാത്രകം വൃന്ദം യദി ന ത്വം മഹീപതേ । ജഡത്വാത് തന് മഹാബുദ്ധേ യോ ഽസി തം വദ മേ നവമ്
രാജാവേ, നീ ഈ ചെറിയ കൂട്ടം മാത്രമല്ലെങ്കില്, അജ്ഞത്വം കൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ തോന്നുന്നത്. മഹാബുദ്ധിമാനേ, നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആര് എന്ന് വീണ്ടും എനിക്കു പറയൂ.
ചിന്മാത്രമ് അഹമ് അച്ഛാത്മവേദനം വിദുഷാം വര । യത്ര ഭാവാസ് സ്വദന്ത്യ് ഏതേ നിര്മീയന്തേ ച യേന വാ
ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാന് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യവും, വ്യക്തമായ ആത്മാനുഭവവുമാണ്. ഈ നിലകൾക്ക് സന്തോഷം അനുഭവപ്പെടുന്നതും അവയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും അതിലൂടെയാണ്.
ഏവംരൂപസ്യ മേ ലഗ്നം നൂനം മലമ് അകാരണമ് । സകാരണം ചാഹമ് ഇതി യത് തത് ത്യക്തും ന വേദ്മ്യ് അഹമ്
ഇങ്ങനെ ഉള്ള എനിക്ക് ചേർന്ന മലിനത്വം കാരണം ഇല്ലാത്തതാണെന്ന് ഉറപ്പാണ്. പക്ഷേ, കാരണം ഉള്ള 'ഞാന്' എന്ന ഭാവം എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കാമെന്ന് എനിക്കറിയില്ല.
അസദ് ഏതദ് അനാത്മീയം പ്രമാര്ഷ്ടും മലമ് ആത്മനഃ । മുനേ യദാ ന ശക്തോ ഽസ്മി തേന തപ്യേ സുദാരുണമ്
മഹർഷേ, സത്യമായതുമല്ല, എനിക്ക് സ്വന്തമായതുമല്ലാത്ത ഈ മല ഞാൻ എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അതിയായി ദുഃഖിക്കുന്നു.
ബ്രൂഹി കിം തന് മഹാബാഹോ ലഗ്നം തവ മലം മഹത് । സ്ഥിതോ ഽസി യേന സംസാരീ സതാ വാപ്യ് അസതാഥ വാ
മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ മേൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ആ വലിയ മല എന്താണ്? അതിനാൽ നീ സത്യമായോ അസത്യമായോ ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങി നിൽക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ.
ചിത്തദ്രുമസ്യ യദ് ബീജമ് അഹമ്ഭാവസ് സ മേ മലമ് । തച് ച ത്യക്തും ന ജാനാമി ത്യക്തം ത്യക്തമ് ഉപൈതി മാമ്
മനസ്സെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്ത് എന്നതുപോലെ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവമാണ് എന്റെ മല. അതെങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല; ഉപേക്ഷിച്ചാലും അത് വീണ്ടും എന്നിൽ വരുന്നു.
കാരണാജ് ജായതേ കാര്യം യത് തത് സര്വത്ര സദ് ഭവേത് । അന്യത് ത്വ് അസദ് ദ്വിചന്ദ്രാഭം ദൃഷ്ടമ് ഏവ ന വിദ്യതേ
ഏതൊക്കെ കാരണത്തിൽ നിന്നാണ് ഫലം ഉണ്ടാകുന്നത്, അതൊക്കെയും എല്ലായിടത്തും സത്യമാണ്. അതിന് പുറമേയുള്ളത്, രണ്ടുചന്ദ്രന്മാരെ കാണുന്നതുപോലെ, വെറും ദൃശ്യമാണ്, യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
കാരണാജ് ജായതേ കാര്യമ് അഹമ്ഭാവാത്മകം തതഃ । ഇതികാരണമ് അന്വിഷ്യ കഥയാശു മമാത്മനാ
ഏതെങ്കിലും കാരണത്തിൽ നിന്നാണ് ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിൽ നിന്നാണ് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉരുത്തിരിയുന്നത്. ആ കാരണമെന്താണെന്ന് അന്വേഷിച്ച് എനിക്ക് വേഗത്തിൽ പറയൂ, മഹർഷേ.
മുനേ ഽഹമ് ഇതി ദോഷസ്യ വേദനം വേദ്മി കാരണമ് । തദ് യഥോപശമം യാതി തന് മേ വദ മുനീശ്വര
മഹർഷേ, 'ഞാൻ' എന്ന ദോഷത്തിന്റെ കാരണം എനിക്ക് അറിയാം. അതു എങ്ങനെ ശാന്തമാകുന്നു എന്ന് ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ചിതശ് ചേത്യോന്മുഖത്വേന ദുഃഖായാഹമ് ഇതി സ്ഥിതഃ । ചേത്യോപശമനം ബ്രൂഹി മുനേ തദുപശാന്തയേ
ചൈതന്യം അതിന്റെ വിഷയങ്ങളിലേക്കാണ് തിരിയുന്നത്, അതിനാൽ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ദുഃഖത്തിന് കാരണമാകുന്നു. വിഷയം എങ്ങനെ ശമിപ്പിക്കാം എന്ന് എനിക്ക് പറയൂ, മഹർഷേ, അതിനാൽ മനസ്സിന് ശാന്തി ലഭിക്കുമല്ലോ.
കാരണം കാരണജ്ഞോ ഽസി വേദനസ്യ വദാശു മേ । തതസ് ത്വാം ബോധയിഷ്യാമി കാരണാകാരണക്രമമ്
നിനക്ക് കാരണമെന്തെന്നു അറിയാം, അതിനാൽ ഈ ബോധത്തിന്റെ കാരണം എനിക്ക് വേഗത്തിൽ പറയൂ. പിന്നെ ഞാൻ നിനക്കു കാരണവും കാരണമല്ലാത്തതും എങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ വരുന്നു എന്ന് പഠിപ്പിക്കാം.
വേദ്യവേദനരൂപസ്യ ചേത്യസഞ്ചേതനസ്യ ച । അകാരണം കാരണതാം യദ് ഗതം തവ തദ് വദ
നിനക്ക് അറിയാവുന്നതും അറിയുന്നതുമായതും, ചൈതന്യവും ജഡത്വവും ഉള്ളതുമായതും, സ്വയം കാരണമില്ലാതെ എങ്ങനെ കാരണമാകുന്നു എന്ന് പറയൂ.
ചേത്യചേതനരൂപസ്യ വേദ്യസംവേദനാകൃതേഃ । ഇയം പദാര്ഥസത്തേഹ ദേഹാദ്യാ കാരണം മുനേ
മഹർഷേ, ശരീരം മുതലായ വസ്തുക്കളുടെ സത്തയെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ അന്വേഷണത്തിൽ, അറിയുന്നതിന്റെയും അറിയപ്പെടുന്നതിന്റെയും, ചൈതന്യത്തിന്റെയും ജഡത്വത്തിന്റെയും രൂപമാണ് കാരണമെന്നു പറയുന്നു.
ശരീരാദിതയോദേതി വേദനം വസ്തുസത്തയാ । അസത്യാഭാസയാ സ്പന്ദോ യഥാ പവനലേഖയാ
വസ്തുവിന്റെ സത്തയാൽ, ശരീരം മുതലായവയായി അനുഭവം ഉദിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ ചലനം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്ത ഒരു പ്രത്യക്ഷമാണ്, കാറ്റ് വരച്ച ഒരു രേഖപോലെ.
അസത്താം വസ്തുസത്തായാ നാവഗച്ഛാമ്യ് അഹം യയാ । അഹന്ത്വവേദനം ചിത്തബീജം സമുപശാമ്യതി
വസ്തുവിന്റെ സത്ത എങ്ങനെയാണ് അസത്യത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നില്ല; മനസ്സിന്റെ വിത്ത് ശാന്തമായാൽ, 'ഞാൻ' എന്ന ബോധവും അനുഭവവും അങ്ങേയറ്റം ശമിക്കുന്നു.
വിദ്യതേ യദി ദേഹാദിവസ്തുസത്താ തദ് അസ്തി തേ । അഭാവാദ് ദേഹസത്താദേഃ കിംനിഷ്ഠം തവ വേദനമ്
ശരീരവും മറ്റും യാഥാർത്ഥ്യമായി ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് നിനക്കുണ്ട്. എന്നാൽ ശരീരത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഇല്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ അനുഭവം എവിടെയാണ് അധിഷ്ഠിതമാവുന്നത്?
യസ്യോപലഭ്യതേ കിഞ്ചിത് സ്വരൂപം കലനാത്മകമ് । അസദ്രൂപം കഥം തത് സ്യാത് പ്രകാശസ് സ്യാത് കഥം തമഃ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിന്റെ സ്വരൂപം ചിന്തയുടെ ഫലമായി അറിയപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, അതെങ്ങനെ അസത്യം ആകും? പ്രകാശമുള്ളിടത്ത് ഇരുണ്ടിരിക്കാൻ കഴിയുമോ?
ഹസ്തപാദാദിസംയുക്തഃ ക്രിയാഫലവിലാസവാന് । സദാനുഭൂയമാനോ ഽപി ദേഹോ നാസ്തി കഥം മുനേ
കൈയും കാലും മുതലായവയോടെ, പ്രവർത്തനഫലങ്ങൾ പ്രകടമാക്കുന്ന ശരീരം എല്ലായ്പ്പോഴും അനുഭവപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, അതില്ലെന്നു എങ്ങനെ പറയാം, മഹർഷേ?
കാരണം യസ്യ കാര്യസ്യ ഭൂമിപാല ന വിദ്യതേ । വിദ്യതേ നേഹ തത് കാര്യം തത്സംവിത്തിസ് തു വിഭ്രമഃ
ഭൂമിപാല, ഏതെങ്കിലും ഫലത്തിന് കാരണം ഇല്ലെങ്കിൽ, ആ ഫലം ഇവിടെ ഇല്ല. അതിന്റെ ബോധം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
കാരണേന വിനാ കാര്യം വിദ്യതേ ന കദാചന । വിദ്യതേ യസ്യ നോ ബീജം തദ് ദ്രവ്യം ക്വേവ ജായതേ
കാരണം ഇല്ലാതെ ഒരിക്കലും ഫലം ഉണ്ടാവില്ല. ഒരു വസ്തുവിന് വിത്ത് ഇല്ലെങ്കില് അതെവിടെ നിന്ന് ഉണ്ടാകുമെന്ന് പറയാം?
അകാരനം തു യത് കാര്യം സദ് ഇവാഗ്രേ ഽനുഭൂയതേ । തദ് ദ്രഷ്ടുര് വിഭ്രമം വിദ്ധി മൃഗതൃഷ്ണാജലോപമമ്
കാരണമില്ലാതെ ഫലമെന്നു ആദ്യം അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കില് അതു കാണുന്നവന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണ്; മൃഗതൃഷ്ണയില് വെള്ളം കാണുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
അവിദ്യമാനമ് ഏവ ത്വം വിദ്ധി മിഥ്യാഭ്രമോദിതമ് । നാതിയത്നവതാപ്യ് ഏതന് മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബു ലഭ്യതേ
ഭ്രമത്തില് നിന്ന് ഉദിക്കുന്നതെല്ലാം യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; എത്ര ശ്രമിച്ചാലും മൃഗതൃഷ്ണയില് നിന്ന് വെള്ളം കിട്ടാനാവില്ല.
അസതോ ദ്വീന്ദുബിമ്ബാദേര് ന യുക്തം കാരണേക്ഷണമ് । വന്ധ്യാതനയസര്വാങ്ഗമണ്ഡനം കസ്യ രാജതേ
അസ്തിത്വം ഇല്ലാത്ത വസ്തുക്കള്ക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന് ചന്ദ്രനിന്റെ പ്രതിബിംബത്തിന്, കാരണം അന്വേഷിക്കുന്നത് യുക്തിയില്ലാത്തതാണ്. വന്ധ്യയുടെ മകന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങള് ആരെ അലങ്കരിക്കും?
കാരണേന വിനാ കാര്യം ശരീരാദ്യ് അസ്ഥിപഞ്ജരമ് । അവിദ്യമാനമ് ഏവേദം വിദ്ധ്യ് അസമ്ഭവതോ നൃപ
രാജാവേ, ശരീരവും അതിന്റെ അസ്ഥിപഞ്ചരവും കാരണം ഇല്ലാതെ ഉണ്ടായതാണെന്ന് കരുതരുത്. അതൊന്നും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലാത്തതും, അസാധ്യവും ആണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ഹസ്തപാദാദിയുക്തസ്യ ശരീരസ്യ മുനീശ്വര । നിത്യമ് ആലക്ഷ്യമാണസ്യ പിതാ കസ്മാന് ന കാരണമ്
മഹാമുനിവരേ, കൈകളും കാലുകളും ഉള്ള ശരീരം എല്ലായ്പ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നുവല്ലോ. അങ്ങനെ കാണുമ്പോൾ അച്ഛൻ അതിന്റെ കാരണം ആണെന്ന് എന്തുകൊണ്ട് പറയുന്നില്ല?
കാരണാഭാവതോ രാജന് പിതാ നാമ ന വിദ്യതേ । അസതോ യത് തു സഞ്ജാതമ് അസദ് ഏവ തദ് ഉച്യതേ
രാജാവേ, കാരണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അച്ഛൻ എന്നൊന്നും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല. അസത്യം നിന്നു ഉണ്ടാകുന്നതെന്തും അതു തന്നെയാണ് അസത്യം.
പദാര്ഥാനാം ച കാര്യാണാം കാരണം ബീജമ് ഉച്യതേ । സമ്ഭവത്യ് അങ്ഗ ജഗതി ന ബീജേന വിനാങ്കുരഃ
പദാർത്ഥങ്ങൾക്കും ഫലങ്ങൾക്കും കാരണം വിത്ത് തന്നെയാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ലോകത്ത് വിത്ത് ഇല്ലാതെ മുള വളരാറില്ല.